Bài giảng Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin: Học phần 1

Bài giảng Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin: Học phần 1 Bài giảng Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác Lênin: Học phần 1 cung cấp cho các bạn những kiến thức về chủ nghĩa duy vật biện chứng; phép biện chứng duy vật; chủ nghĩa duy vật lịch sử.

“CN MÁC-LÊNIN là hệ thống quan điểm và học thuyết khoa học của C.Mác,

Ph Ăngghen và sự phát triển của V.I Lênin; là khoa học về sự nghiệp giải phóng giai cấp vô sản, giải phóng nhân dân lao động khỏi ách áp bức bóc lột, tiến tới giải phóng nhân loại; là thế giới quan, phương pháp luận phổ biến của nhận thức khoa học và thực tiễn cách mạng”

BỘ PHẬN LÝ LUẬN TRIẾT HỌC

Xác lập thế giới quan, phương pháp luận chung của Chủ nghĩa Mác - Lênin

BỘ PHẬN LÝ LUẬN KINH TẾ CHÍNH TRỊ

Làm sáng tỏ bản chất của tư bản và những quy luật kinh tế của quá trình ra đời, phát triển và tất yếu diệt vong của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa

BỘ PHẬN LÝ LUẬN VỀ CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

Lý luận về quy luật chung của tiến trình Cách mạng xã hội chủ nghĩa và xây dựng Chủ nghĩa cộng sản

Cuộc cách mạng công nghiệp tư bản chủ nghĩa và sự bóc lột của giai cấp

tư sản đối với lao động làm thuê

Sự phát triển của cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản từ những hình thức đấu tranh mang tính tự phát, đấu tranh kinh tế phát triển

thành cuộc đấu tranh có tính chất tự giác, đấu tranh chính trị

Phong trào Hiến Chương (Anh)

SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA

CN MÁC – LÊNIN XUẤT PHÁT TỪ

NHU CẦU CỦA CUỘC ĐẤU TRANH

GIAI CẤP CỦA GIAI CẤP VÔ SẢN

VÀ NHÂN DÂN LĐ

CÔNG XÃ PARI (1871) Một bước phát triển của cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản thành khởi nghĩa

vũ trang giành chính quyền về tay nhân dân lao động

SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CN MÁC – LÊNIN XUẤT PHÁT TỪ NHU CẦU CỦA CUỘC ĐẤU TRANH GIAI CẤP CỦA GIAI CẤP VÔ SẢN VÀ NHÂN DÂN LĐ

CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NĂM 1917 Đỉnh cao của sự phát triển cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản

dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản theo hệ tư tưởng khoa học

của chủ nghĩa Mác - Lênin

SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CN MÁC – LÊNIN XUẤT PHÁT TỪ NHU CẦU CỦA CUỘC ĐẤU TRANH GIAI CẤP CỦA GIAI CẤP VÔ SẢN VÀ NHÂN DÂN LĐ

TRIẾT HỌC CỔ ĐIỂN ĐỨC

CNXH KHÔNG TƯỞNG PHÁP

KT CT HỌC CĐ ANH

TƯ TƯỞNG NHÂN LOẠI

CHỦ NGHĨA MÁC

G Hªghen (1770-1831) L.Phơbách (1804-1872)

I Cantơ (1724 - 1804)

Nội dung tư tưởng:

 Xây dựng lý thuyết về giai cấp và xung đột giai cấp

 Chỉ ra tính chất nửa vời của cách mạng tư sản pháp và cho rằng cần phải có một cuộc

“tổng cách mạng” mới bằng con đường hoà bình để thiết lập xã hội mới

 Trình bày quan niệm

về xã hội mới

Cơlôđơ Hăngri Đơ Xanh Ximông

(1760 – 1825)

Sáclơ Phuriê

( 1772 – 1837)

Nội dung tư tưởng:

 Phê phán xã hội tư sản

 Xây dựng lý thuyết phân kỳ lịch sử dựa trên phương pháp tư duy biện chứng

 Dự báo về xã hội mới,

“xã hội hài hoà”

Nội dung tư tưởng:

 Đề xuất luật “công xưởng nhân đạo”

 Khẳng định vai trò của công nghiệp, tiến bộ

kỹ thuật đối với sự phát triển

 Chủ trương xoá bỏ tư hữu – nguyên nhân của bất công xã hội

Rôbớt Ooen

( 1771 – 1858)

(Giulơ (1818 – 1889

Nhà Vật lý nước Anh)

Lômônôxop Nhà Vật lý học người Nga

3 VAI TRÒ CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỚI CÁCH MẠNG VIỆT NAM

TRIẾT HỌC

TÔN GIÁO

HUYỀN THOẠI

Thế giới quan là hệ thống quan niệm (quan điểm) chung của con người

về thế giới; về con người và vị trí, vai trò của con người trong thế giới đó

Các hình thức - trình độ phát triển của thế giới quan

DV BIỆN CHỨNG

DV SIÊU HÌNH

DV CHẤT PHÁC

“Thế giới vật chất đã, đang và sẽ vĩnh viễn là ngọn lửa bất diệt,

bùng cháy lên và lụi tàn theo Logos của nó”

Mọi tồn tại trong thế giới đều được tạo nên từ các nguyên tử

- phần tử cuối cùng không thể phân chia – giữ vai trò là bản nguyên của thế giới

Mô hình nguyên tử của Đemocrrit

và mô hình nguyên tử của Vật lý học hiện đại

Bản nguyên của thế giới không phải là nguyên tử !

W Rơnghen đã phát hiện ra tia X

vào những năm 1800

“Vật chất là phạm trù

triết học dùng để chỉ

thực tại khách quan,

được đem lại cho con

người trong cảm giác,

được cảm giác chép lại,

VẬT CHẤT TỒN TẠI KHÁCH QUAN

Ý THỨC LÀ SỰ PHẢN ÁNH CHỦ QUAN ĐỐI

VỚI TỒN TẠI KHÁCH QUAN

Bản chất khách quan của ánh sáng Quan niệm của các nhà khoa học về bản chất của ánh sáng:

Sóng – Hạt – Thống nhất S & H

Quărk

Nguyên tử Hạt cơ bản

Phân tử • 12 thành phần cơ bản của “vật chất”: (6 lepton & 6 quărk)

• 4 loại lực cơ bản (hấp dẫn, điện từ,

tương tác yếu, tương tác mạnh)

Phản hạt

“Phản VC”

Khám phá của các khoa học tự nhiên về các hình thức tồn tại của vật chất

Từ các hình thức vật chất tự nhiên chưa có đặc tính của

sự sống với những cấu trúc từ vĩ mô đến vi mô

đến vật chất tự nhiên có đặc tính của sự sống hết sức đa dạng trong giới tự nhiên

và sự xuất hiện của con người với những hình thức tổ chức xã hội hết

sức đa dạng trong lịch sử tiến hóa hàng vạn năm qua đến nay

• “Vận động hiểu theo nghĩa chung nhất bao gồm tất cả mọi sự

thay đổi và mọi quá trình diễn ra trong vũ trụ, kể từ sự thay đổi vị trí giản đơn cho đến tư duy”“

• “Là thuộc tính cố hữu, là phương thức tồn tại của vật chất”

Chuyển dịch vị trí của vật thể trong không gian

F = G.m 1 m 2 /r 2

E = mc2

88Ra226 ======> 86Rn222 + 2He4

NaOH + HCl = NaCl + H2O

Fe + H2SO4 = FeSO4 + H2

Từ phương thức sinh tồn sơ khai của loài người đến phương thức hiện đại

Thời bao cấp

Đổi mới và hội nhập

Từ sự phản ánh thông tin đến sự phản ánh năng động sáng tạo của ý thức

P/a Vật lý Mặt nước có khả năng phản ánh vật:

P/a ý thức: NC khoa học (NC bản chất AS)

P/a ý thức: sự hình

thành kinh nghiệm LĐ:

săn bắn, dùng lửa, …

Trong chính quá trình lao động và giao tiếp đã làm hình thành và phát triển ngôn ngữ

Từ ngôn ngữ thông thường đến ngôn ngữ khoa học

Từ nghiên cứu khám phá bản chất di truyền, biến dị của sự sống, các nhà khoa học công nghệ Sinh học

có thế sáng tạo ra các giống mới

(Tài liệu sưu tầm phục vụ giảng dạy LLCT)

“ý thức không chỉ phản ánh thế giới mà còn sáng tạo ra thế giới” (Lênin)

Trong nhận thức và thực tiễn cần phải luôn luôn xuất phát từ thực tế khách quan, nhận thức và hành động theo quy luật;

chống chủ quan duy ý chí

Đồng thời phải phát huy tính năng động sáng tạo chủ quan trong phạm vi điều kiện khách quan

Bệnh chủ quan duy ý chí trong việc thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế (1976 – 1980)

1977 1978 1979 1980 BQ

Tốc độ Tăng trưởng hàng năm GDP giai đoạn 1977 - 1980

Cửa hàng thịt

Cửa hàng lương thực

Tem phiếu

THỰC HIỆN CHẾ

ĐỘ BAO CẤP TRÀN LAN

ĐẠI HỘI ĐẠI BIỂU TOÀN QUỐC LẦN VI CỦA ĐẢNG 12 – 1986

“Đại hội của quyết tâm đổi mới và đoàn kết tiến lên”

BỐN BÀI HỌC LỚN ĐƯỢC TỔNG KẾT TRONG ĐẠI HỘI VI

Phép biện chứng

là khoa học

nghiên cứu về

các mối liên hệ phổ biến và sự phát triển

THUYẾT ÂM DƯƠNG

• Âm thịnh => Dương suy

và ngược lại

• Âm cùng => Dương khởi; Dương cực => Âm sinh

• Thuần Âm vô dưỡng;

thuần dương vô sinh

• Trong Âm có Dương và ngược lại

• Âm-Dương tương thôi nhi vạn vật hóa sinh

• Thiên địa tuần hoàn, chu nhi phục thủy

Âm Dương đồ

Một trang bản Chu dịch

THÁI CỰC

Vạn vật trong thế giới được tạo nên bởi

5 tố chất trong mối quan

hệ biện chứng SINH – KHắC – THỪA - VŨ

THUYẾT NGŨ HÀNH

“Phật là chúng sinh đã thành Chúng sinh là Phật sẽ thành”

Quan niệm biện chứng của Heraclit

Heraclit (520 – 460 Tr.CN)

Cách ngôn:

Không thể tắm hai lần trong một dòng sông

SỰ

THỐNG NHẤT

Tính quy định Tính tương tác Tính biến đổi

MỐI LIÊN HỆ BÊN TRONG VÀ BÊN NGOÀI

MLH BÊN TRONG CỦA QT SX

MLH BÊN NGOÀI QTSX

MỐI LIÊN HỆ TRỰC TIẾP VÀ GIÁN TIẾP

MLH trực tiếp quá trình lao động Con người gián tiếp

gây hậu quả cho chính mình

MỐI LIÊN HỆ CƠ BẢN VÀ KHÔNG CƠ BẢN

Mối liên hệ khác biệt

về cấu trúc Gen của

các loài sinh vật quyết

định chất của nó thuộc

giống loài nào mặc dù

đều sống trong môi

trường tác động của

nước

MỐI LIÊN HỆ GIỮA CÁI BỘ PHẬN VÀ CÁI TOÀN THỂ

bộ phận và toàn thể

của môi trường thiên nhiên

bộ phận và toàn thể Của cơ thể con người

Bất kỳ một sự biến đổi nào của cái bộ phận đều có thể dẫn đến

Sự biến đổi của cái toàn thể và ngược lại

KHOA HỌC

VỀ MÔI TRƯỜNG

Khoa học về môi trường là sự thống nhất của MLH

nhiều ngành khoa học

Mỗi cá thể là một cái riêng

Cùng một bản chất

giống loài là cái chung

Cùng từ một bản chất tiến hoá của sự sống nhưng trong điều kiện khác nhau đã tiến hoá thành các giống loài khác nhau

Phát triển

từ vượn thành người

Tăng dân số

Phát triển của kỹ thuật kh ác với triển khai kỹ thuật

Quá trình tiến hóa này diễn ra hoàn toàn theo quy luật khách quan

theo quy luật di truyền và biến dị của tự nhiên

QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA TỔ CHỨC XÃ HỘI LOÀI NGƯỜI

Những nấc thang trên con đường phát triển

của tổ chức xã hội loài người theo quy luật khách quan

QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN CỦA GIỚI TỰ NHIÊN DIỄN RA MỘT CÁCH TỰ PHÁT CÒN

SỰ PHÁT TRIỂN XÃ HỘI THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG CỦA CON NGƯỜI CÓ Ý HỨC

Từ cuộc sống nô lệ đến cuộc sống tự do phải trải qua cuộc cách mạng

MỐI QUAN HỆ THỐNG NHẤT CỦA CÁC MẶT

ĐẤU TRANH SINH TỒN LÀ ĐỘNG LỰC PHÁT

TRIỂN CỦA ĐỜI SỐNG SINH VẬT

PHỦ ĐỊNH

PHÁT TRIỂN

KHÁI NIỆM: PHỦ ĐỊNH BIỆN CHỨNG

BAO HÀM SỰ PHÁT TRIỂN

MÔ THỨC PHỦ ĐỊNH CỦA PHỦ ĐỊNH

TRONG KINH DOANH

SL Đ

TLSX

CHỦ CON NGƯỜI

THỂ-Khách thể

Công cụ

C ẢI BIẾN KHÁCH THỂ

THEO NHU CẦU

CÁC YẾU TỐ VẬT CHẤT CẤU THÀNH MỘT HOẠT ĐỘNG THỰC TIỄN

Mỗi hoạt động thực tiễn được tạo nên bởi tổng thể các quan hệ

chính trị, pháp luật, kinh tế, văn hoá

TÍNH LỊCH SỬ VÀ PHÁT

TRIỂN CỦA HOẠT ĐỘNG THỰC TIỄN

TỪ HOẠT ĐỘNG HÁI LƯỢM ĐẾN CHỦ ĐỘNG CẢI TẠO MÔI TRƯỜNG THIÊN NHIÊN

ĐỂ TỒN TẠI

HOẠT ĐỘNG TT CÓ TÍNH SÁNG TẠO

Loài vật xây tổ theo bản năng, còn hoạt động thực tiễn của

con người sáng tạo ra các công trình kiến trúc

THỰC TIỄN SẢN XUẤT

THỰC TIỄN CHÍNH TRỊ-XÃ HỘI

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC-CÔNG NGHỆ VŨ TRỤ

THỰC NGHIỆM KHOA HỌC

THỰC NGHIỆM KHOA HỌC

CÔNG NGHỆ THÔNG TIN

Một cuộc cách mạng chưa từng

có trong lịch sử tiếp cận và xử

lý thông tin trong mọi hoạt động từ đơn giản nhất đến THỰC NGHIỆM KHOA HỌC

TỪ TRỰC QUAN SINH ĐỘNG ĐẾN TƯ DUY TRỪU TƯỢNG

VÀ ĐẾN THỰC TIỄN

F=GM1M2/R2

\N6-N4-PHIM\PHONG TAU VU TRU.WMV

Từ chuyện quả táo rơi

đến lý thuyết hấp dẫn

và đến những ứng dụng

trong thực tiễn

TỪ NHẬN THỨC THÔNG THƯỜNG ĐẾN NHẬN THỨC KHOA HỌC

Từ những quan sát thiên văn thông thường

đến các lý thuyết Thiên văn học

TỪ TRI THỨC KINH NGHIỆM THÔNG THƯỜNG ĐẾN

TRI THỨC KHOA HỌC VÀ ỨNG DỤNG KỸ THUẬT

Đây là quá trình phát triển diễn ra trong khoảng mấy ngàn năm lịch sử ngành nông nghiệp

QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC VỀ BẢN CHẤT ÁNH SÁNG

HẠT

THỐNG NHẤT GIỮA TÍNH SÓNG VÀ TÍNH HẠT

TỪ HIỂU BIẾT CHƯA TOÀN DIỆN ĐẾN TOÀN DIỆN

V.I.Lênin viết: "Chân lý tuyệt đối được cấu thành từ tổng số những chân lý tương đối đang phát triển; chân lý tương đối là những phữn ánh tương đối đúng của một khách thể tồn tại độc lập với nhân loại; những phản ánh ấy ngày càng trở nên chính xác hơn; mỗi chân lý khoa học, dù là có tính tương đối, vẫn chứa đựng một yếu tố của chân lý tuyệt đối"1

(V.I.Lênin: Toàn tập, Nxb Tiến bộ, Mátxcơva, 1980, t.18, tr 383.)

NGUỒN GỐC RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA HÌNH

HỌC ƠCLIT VÀ HÌNH HỌC KHÔNG GIAN CONG

Không gian cong

THỰC TIỄN ĐẶT RA NHU CẦU CHO SỰ PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC

Quá trình cải tiến nông cụ và phương thức canh tác nông nghiệp

Quá trình phát triển và chế tác công cụ

kỹ thuật tính toán từ nhu cầu phát triển của thực tiễn

THỰC TIỄN LÀ ĐỘNG LỰC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC

SỰ PHÁT TRIỂN CỦA KHOA HỌC CÔNG NGHỆ HIỆN ĐẠI XUẤT PHÁT

TỪ NHU CẦU SỬ DỤNG VÀ CHINH PHỤC MÔI TRƯỜNG VŨ TRỤ

THỰC TIỄN LÀ ĐỘNG LỰC PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC

Từ lý luận của Mác đến Lênin và đến thực tiễn cách mạng Nga và Việt Nam

THỰC TIỄN LÀ MỤC ĐÍCH CUỐI CÙNG CỦA NHẬN THỨC

Chỉ có qua thực nghiệm mới có

thể xác định tính đúng đắn của

một tri thức

Aistot：Vật thể khác

nhau về trọng lượng thì sẽ khác nhau về tốc độ rơi

Galilê：Vật thể khác nhau về

trọng lượng nhưng cùng tốc độ khi rơi xuống

THỰC NGHIỆM TRÊN THÁP NGHIÊNG

THỰC TIỄN LÀ TIÊU CHUẨN CUỐI CÙNG CỦA CHÂN LÝ

Muốn sinh tồn, con người phải tiến hành sản xuất vật chất tuy nhiờn cú sự khỏc nhau rất lớn về cỏch thức hỏi lượm và đỏnh bắt thời ở thời nguyờn thủy và phương thức cụng nghiệp ở thời hiện đại

Cỏc yếu tố tạo thành LLSX: Tư liệu sản xuất (đối tượng Lđ, cụng cụ Lđ, Tư liệu phụ trợ ) và Người lao động (Sức lao động vật chất và tinh thần của họ) Cỏc yếu tố đú được kết hợp với nhau trong quỏ trinh SX

Cỏc lớp quan hệ tạo thành QHSX bao gồm: QHSH cỏc TLSX; QH tổ chức-quản lý QTSX; QH phõn phối kết quả QTSX Trong cỏc điều kiện LS khỏc nhau, cú sự biến đổi rất lớn về chủ thể của cỏc quan hệ SX

Với trỡnh độ LLSX thủ cụng, quy mụ khụng lớn, NS lao động thấp, tất yếu tồn tại cỏc loại hinh SH nhỏ, với cung cỏch quản lý theo hỡnh thức kinh tế hộ gia đỡnh và phõn phối chủ yếu là hiện vật, trực tiếp, tự cấp tự tỳc

LLSX phỏt triển ở trỡnh độ cụng nghiệp húa, với quy mụ lớn, NSLđộng cao, tất yếu đũi hỏi cỏc loại hỡnh SH cú tớnh xó hội húa, với phương cỏch quản lý hiện đại, phương thức phõn phối đa dạng, qua giỏ trị

CSHT của XH Việt Nam trong thời kỳ quỏ độ là một cơ cấu kinh tế thống nhất của nhiều thành phần, được xỏc lập trờn cơ sở chế độ đa loại hỡnh QHSX (Trờn

3 mặt: SH, Tchức-quản lý và phõn phối); trờn cơ sở cụng hữu là nền tảng

Ngân hàng Vietcombank

Công ty vận tải viễn dương Vinashin

chớnh trị XHCN (điều này khỏc với cỏc nước thuộc hệ thống kinh tế

tư bản chủ nghĩa)

LS là do con người tạo ra nhưng khụng phải theo ý muốn chủ quan mà trỏi lại theo cỏc quy luật khỏch quan; đú là cỏc quy luật

QHSX phự hợp với Tđộ Ptriển của LLSX, KTTT phự hợp với

CSHT và hệ thống cỏc quy luật thuộc mỗi lĩnh vực của HTK-XH

QUÁ TRÌNH LỊCH SỬ - TỰ NHIÊN CỦA SỰ PHÁT TRIỂN CÁC HÌNH THÁI KT-XH

• Các tập đoàn người to lớn, được phân biệt với nhau bởi địa vị của

họ trong một hệ thống sản xuất xã hội nhất định trong lịch sử; khác

nhau về quyền của họ đối với TLSX chủ yếu, về địa vị trong tổ chức

lao động xã hội, về quy mô và cách thức hưởng thụ phần của cải xã

hội

• Thực chất: Tập đoàn này có thể chiếm đoạt lao động của tập đoàn

khác do có địa vị khác nhau trong một chế độ kinh tế-xã hội nhất

định

5 GIAI CẤP VÀ ĐẤU TRANH GIAI CẤP

5 GIAI CẤP VÀ ĐẤU TRANH GIAI CẤP

5 GIAI CẤP VÀ ĐẤU TRANH GIAI CẤP

5 GIAI CẤP VÀ ĐẤU TRANH GIAI CẤP

5 GIAI CẤP VÀ ĐẤU TRANH GIAI CẤP

5 GIAI CẤP VÀ ĐẤU TRANH GIAI CẤP

5 GIAI CẤP VÀ ĐẤU TRANH GIAI CẤP

5 GIAI CẤP VÀ ĐẤU TRANH GIAI CẤP

• Nguồn gốc chung là do sự phỏt triển cỏc mõu thuẫn xó hội đó đến mức khụng thể điều hũa; chủ yếu nhất là mõu thuẫn đối khỏng giai cấp

• Cuộc cỏch mạng tư sản Phỏp (1789-1794) đó kết thỳc bằng sự ra đời của nền Cộng hũa Phỏp

6 NGUỒN GỐC VÀ BẢN CHẤT CỦA NHÀ NƯỚC

Cuộc CM Tháng Tám (1945) và sự ra đời của

NN VNDCCH – nay là NNCHXHCNVN

6 NGUỒN GỐC VÀ BẢN CHẤT CỦA NHÀ NƯỚC

• Bản chất: Là công cụ thực hiện chuyên chính giai cấp-giai cấp nắm giữ

tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội

• Mọi nhà nước ở các nước tư bản , thực chất đều là công cụ CCGC của GC tư sản

• Mọi NNXHCN đều là công cụ thực hiện quyền làm chủ của ND, dưới sự lãnh đạo của Chính đảng Cộng sản

6 NGUỒN GỐC VÀ BẢN CHẤT CỦA NHÀ NƯỚC

• CN Chính trị và CN xã hội

• CN đối nội và CN đối ngoại

• (CN chính trị và CN đối nội là cơ bản nhất)

6 NGUỒN GỐC VÀ BẢN CHẤT CỦA NHÀ NƯỚC