hình tượng anh hùng trong tác phẩm tây sở bá vương hạng võ (thường vạn sinh)

Lý do chọn đề tài Tôi đọc được những quyển sách nói về Hạng Võ như Tây Sở Bá Vương Hạng Võ, Hán Sở tranh hùng và có xem cả những bộ phim về Hạng Võ, tôi không dấu được nỗi niềm ngưỡng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

BỘ MÔN NGỮ VĂN

PHẠM TRƯƠNG THẾ VY

MSSV: 6106373

HÌNH TƯỢNG ANH HÙNG TRONG TÁC PHẨM

TÂY SỞ BÁ VƯƠNG HẠNG VÕ (THƯỜNG VẠN SINH)

Luận văn tốt nghiệp đại học Ngành Ngữ Văn

Cán bộ hướng dẫn: ThS.GV BÙI THỊ THÚY MINH

Cần Thơ, năm 2013

ĐỀ CƯƠNG TỔNG QUÁT PHẦN MỞ ĐẦU

Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN

2.1 Khái niệm hình tượng

2.2 Khái niệm hình tượng nhân vật

2.3 Quan niệm anh hùng

2.3.1 Quan niệm anh hùng thời trước đó

2.3.2 Quan niệm anh hùng thời Hạng Võ

2.3.3 Quan niệm anh hùng thời kì sau

Chương 3 HÌNH TƯỢNG ANH HÙNG TRONG

TÂY SỞ BÁ VƯƠNG HẠNG VÕ (THƯỜNG VẠN SINH)

3.1 Hình tượng anh hùng Hạng Võ

3.1.1 Ngoại hình

3.1.2 Quan niệm

3.1.3 Hành động thể hiện tài năng, khí phách anh hùng

3.1.4 Một con người có hiếu

3.1.5 Tình cảm chung thủy

3.1.5.1 Với Ngu Cơ

3.1.5.2 Với ngựa Ô Truy

3.1.6 Một con người bao dung rộng lượng

3.1.7 Sự ca ngợi của nhân vật khác dành cho Hạng Võ

3.1.8 Khuyết điểm của Hạng Võ

3.2 Hình tượng Lưu Bang

3.2.1 Ngoại hình

3.2.2 Tính cách

3.2.3 Hành động nghĩa khí

3.2.4 Một con người có ý chí kiên cường

3.2.5 Giỏi dùng nhân tài và nghe lời khuyên tướng sĩ

3.2.6 Lấy đức phục nhân, biết lấy lòng bá tánh

3.2.7 Khuyết điểm của Lưu Bang

3.2.7.1 Vong ân bội nghĩa

3.2.7.2 Bất tín

3.2.7.3 Bất hiếu, bất nghĩa

3.2.7.4 Tham tài háo sắc, thích hưởng thụ 3.2.7.5 Sát hại công thần

3.8 Số phận, bi kịch của người anh hùng

3.8.1 Cuộc đối dầu giữa đức và dũng

3.8.1 cuộc đối đầu giữa trí và dũng

4.4 Nghệ thuật giới thiệu nhân vật 4.5 Nghệ thuật kể chuyện

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Tôi đọc được những quyển sách nói về Hạng Võ như Tây Sở Bá Vương Hạng Võ,

Hán Sở tranh hùng và có xem cả những bộ phim về Hạng Võ, tôi không dấu được nỗi

niềm ngưỡng mộ của mình dành cho Hạng Võ, cũng như những băn khoăn, có rất nhiều cách nghĩ và bình luận về Hạng Võ, nhưng có một số cách nghĩ mà tôi cảm thấy không hài lòng về điều đó, nên tôi cần phải có những suy nghĩ, nghiền ngẫm về Hạng Võ nhiều hơn nữa, để phần nào đó thỏa lòng với những gì mà mình dành cho nhân vật này

Thử thách nhằm mục đích cho chúng ta biết chắc chắn giá trị của con người Thử thách là cơ hội Từ cơ hội đó con người có thể xác định được những giá trị tốt xấu, biết được tài sức của mình Dù cơ hội ấy đầy những cam go, tạo nên những khó khăn gian khổ, để kiễm tra chính xác tài năng và đạo đức của mỗi con người nào đó là rất cần thiết cho công việc Biết được khó khăn gian khổ đã trải qua để đánh giá về họ, bản thân của mỗi cá nhân chấp nhận thử thách và vựơt qua dù thành công hay thất bại chỉ là yếu tố khách quan, thực tế với bản thân họ là một thành công, vì vượt qua được thử thách cũng

đã là một thành công và tích cực hơn họ có thể đánh giá về bản thân mình, có những phương pháp cách thức để lấp đầy những khiếm khuyết về kiến thức, những hạn chế của bản thân

Với tôi có thể nói may mắn luôn mỉm cười, từ khi chuẩn bị nhận đề tài tôi cũng như những sinh viên khác rất hồi hợp, nhưng may mắn tôi có thể tự đề xuất cho mình một đề tài mà mình yêu thích Tôi chọn cho mình một đề tài cũng đồng nghĩa vơi việc chọn cho mình một cơ hội để thử thách bản thân, có dịp thử sức vơi chính mình Chăc chắn là công việc nào cũng có những khó khăn và vất vả nhưng vượt qua nó sẽ giúp chúng ta biết được khả năng của mình và tự tin hơn Dù thành công hay thất bại cũng có được những kinh nghiệm cho riêng mình

Xã hội ngày nay có nhiều công việc mỗi công việc cần một tài năng và tiêu chuẩn khác nhau, ngay cả trong công việc mức độ tài năng của mỗi người cũng khác nhau Muốn thành đạt cần phải có thử thách, biết tạo những thử thách và vượt qua nó Chọn đề

tài hình tượng anh hùng trong tác phẩm Tây Sở Bá Vương Hạng Võ, đó là niềm đam mê

và say sưa nghiên cứu để khám phá tài năng của Hạng Võ, và những anh hùng khác trong tác phẩm cũng như những uẩn khúc đằng sau sự thành công cũng như sự thất bại của họ

2 Lịch sử vấn đề

Quan niệm anh hùng ở đây đã để con người xã hội con người cộng đồng lấn át ý

niệm con người cá nhân, điều này thể hiện căn nguyên từ quan niệm “khắc kỉ, phục lễ”

và chịu ảnh hưởng của đặc truyện kể truyền miệng của dân gian.[6; tr 156] Vì vậy nổi

bật trong Tây Sở Bá Vương Hạng Võ là quan niệm nghệ thuật về các kiểu anh hùng, phương châm hành động là để hoàn thiện nhân cách của nho gia “tu thân, tề gia, trị quốc,

bình thiên hạ” đây là con đường để trở thành người anh hùng Quan niệm về người anh

hùng Trung Hoa đã tạo nên vẻ hào sảng cho Tây Hán chí, xả thân vì nghĩa lớn là hành

động không hề được tính toán mải may

Có nhiều những bài viết bài nghiên cứu nói về Hạng Võ cũng như Lưu Bang Đã nhắc đến Lưu Bang thì sẽ có Hạng Võ Có những cái nhìn thiển cận cũng như những cái nhìn chưa toàn diện Nhưng dù sao điều đó cũng cung cấp cho chúng ta những thông tin cần thiết cho quá trình nghiên cứu Rất nhiều những tác giả nói về hai nhân vật này

Trong quyển Vương triều Hoàng đế Trung Quốc do Tương Tự Văn biên soạn có nói đến Lưu Bang như sau: “Sự thành công của Lưu Bang và những người bạn của ông ta không

phải là chỗ lật đổ vương triều nhà Tần mà lại là ở chỗ họ đã chiến thắng Tây Sở Bá Vương Hạng Võ”[22; tr.121] Điều này cũng có cái lí của nó, bởi tiêu diệt vương triều nhà

Tần là Hạng Võ chứ không phải là Lưu Bang, nhưng cái thành công của Lưu Bang là

đánh bại được Hạng Võ Cũng trong quyển này lại có đoạn cho rằng: “Lưu Bang chỉ tồn

tại trong lịch sử với tư cách là một chư hầu được Hạng Võ cắt đất phong vương mà thôi Giai đoạn đó, người có danh nghĩa trong lịch sử vương Trung Quốc chính là Hạng Võ

với địa vị Tây Sở tự lập”[22; tr.124] Lại có một đoạn cho rằng Hạng Võ: “là con người thiển cận, nóng giận và tàn bạo, chém giết không nương tay nên đã làm mất lòng dân, lại không biết cách dùng người”[22; tr.125] Nhận định này không phải hiếm gặp, hầu hết

những đánh giá về Hạng Võ đều nói Hạng Võ tàn bạo Khác hơn trong quyển 100 sự kiện

Trung Quốc của Trương Tú Bình – Vương Hiểu Minh có nói đến sự kiện Hán Sở tranh hùng, truyền thuyết Sở hà, Hán giới trên bàn cờ tướng từ cuộc đấu tranh này mà ra Kết

cuộc thì không có gì thay đổi Tác giả đã có nhận định về hai nhân vật chính này rằng:

“Hạng Võ biểu lộ tính chất quý tộc cũ rất mạnh mẽ, không biết dùng người, không xây dựng được một vương triều thống nhất Lưu Bang biết cách dùng người, dần tạo được lợi thế, cuối cùng chiến thắng Hạng Võ lên ngôi hoàng đế”[5; tr.168] Chưa hết trong quyển Tinh túy văn học cổ điển Trung Quốc (Sử ký- cơ cấu lớn của lịch sử) của Nguyễn Văn Ái

biên soạn cũng không bỏ qua hai nhân vật Hạng Võ và Lưu Bang Đây là sử ký nên có thể nói tương đối chính xác, hầu hết các sự kiện lớn đều được ghi chép lại, chẳng hạn như Trần Thắng khởi binh, Hạng Võ chống Tần, Lưu Bang tạo phản, Hạng Võ nắm quyền, Lưu Bang tiến vào Hàm Dương trước, bữa tiệc Hông môn… Không chỉ thế trong quyển

Những mẩu chuyện lịch sử nổi tiếng Trung Quốc – Mười Đại Hoàng Đế Trung Quốc của

Lưu Huy chủ biên có nhắc đến Lưu Bang với tư cách là vị Hoàng đế khai sáng vương

triều đại Hán Cũng như quyển Sử ký hầu hết những sự liện trong cuộc đời Lưu Bang đều

được nói đến

Vấn đề mà chúng tôi nghiên cứu là hình tượng anh hùng trong tác phẩm Tây Sở Bá

Vương Hạng Võ, có nhiều quyển sách bình luận nhắc đến những nhân vật thời Tần- Hán,

nhưng đó chỉ là những cung cấp về mặt thong tin lịch sử, còn đánh giá hình tượng những anh hùng thì còn thiếu xót Bởi lẻ khi bàn đến anh hùng thì có quá nhiều thứ cần nói đến chẳng hạn như lấy cái thiện cái đức để đánh giá anh hùng, lấy cái thành bại để luận anh hùng, lấy cái tài năng để nói đến anh hùng…

Trong tác phẩm Tây Sở Bá Vương Hạng Võ, Ngu Cơ liều thân nơi Cai Hạ để Hạng Võ

không vướn bận phá vòng vây, đó là sự hi sinh Phạm Tăng cả đời phò tá cho Hạng Võ dẫu biết rằng chân mệnh thiên tử là Lưu Bang nhưng ông vẫn đến chết trung thành với

Hạng Võ, đó là “trung” Hay trong Hán Sở tranh hùng Thượng Hải Công thích khách Tần

Thủy Hoàng, sự hi sinh vì nghĩa lớn Vương Mẫu tự vẫn khuyên con tất cả họ đều hiện lên vẻ đẹp lấp lánh đủ màu sắc đó là những người xem cái chết nhẹ tựa lông hồng

Từ nhân vật Hạng Võ nhân vật chính trong tác phẩm cũng là nhân vật mở đầu cho hệ

thống nhân vật anh hùng tráng mĩ, trong Sử Kí của Tư Mã Thiên, Tây Hán Diễn Nghĩa,

Bài Ca Cai Hạ, Hán Sở Tranh Hùng, Hạng Võ là hóa thân của dũng và lực đến các

nhân vật sau này như Trương Phi trong Tam quốc diễn nghĩa, Lý Quỳ trong Thủy Hử, Trình Giảo Kim trong Tùy Đường diễn nghĩa loại hình nhân vật anh hùng tráng mĩ

không ngừng được cải biến và đạt nhiều thành tựu

3 Mục đích, yêu cầu

Mục đích là điều mà người ta nhắm vào đó mà dõi theo và phấn đấu trong đời sống

Không có việc nào trong đời sống mà không có mục đích cả, mục đích của việc học tập nghiên cứu là sự hiểu biết tiến bộ Không có mục đích là không có định hướng trong công việc, việc gì cũng làm không có việc gì thành công cả

Việc xác định hình tượng anh hùng Hạng Võ cũng quan trọng như vậy Với đề tài này chúng tôi muốn giới thiệu lại cho người tiếp nhận khái quát hơn về hệ thống nhân vật dưới cái nhìn truyền thống của văn học Trung Hoa

Trong bất cứ chuyện gì cũng cần có cái nhìn chính xác và tìm hiểu về hình tượng anh hùng cũng vậy cần có cái nhìn chính xác để từ đó hiểu rõ hơn về hình tượng Hạng Võ nói riêng cũng như các hình tượng nhân vật khác trong tác phẩm nói chung Đã có những nghiên cứu về Hạng Võ cũng như những bình luận về nhân vật này Bởi nhân vật này không đơn thuần là nhân vật văn học mà còn là nhân vật có thật trong lịch sử, nên những nhìn nhận đánh giá về nhân vật này chỉ ở mức độ khái quát, những cái nhìn hạn hẹp của

cá nhân đã không đem lại tính toàn diện cho nhân vật này Để từ đó chúng ta hiểu rõ hơn

và chính xác hơn về nhân vật này dù những nhân vật này có cách xa thời đại của chúng ta

Mặt khác chúng tôi muốn giới thiệu thêm cho người tiếp nhận thấy được tài năng, khí phách của những người anh hùng, cũng như sự thấp kém về tài năng, hèn hạ của những người tham sống sợ chết, xem tiền tài, địa vị hơn sinh mạng của mình, nhưng trớ trêu thay thiên hạ nằm trong tay họ

4 Phạm vi nghiên cứu

Văn học Trung Quốc một mảnh đất vừa quen thuộc vừa cổ điển, nhưng lại ẩn chứa rất nhiều bí mật chờ những ai có đam mê khám phá Trong lịch sử phát triển văn học Trung Hoa hình thành một thế giới nhân vật vô cùng phong phú Chúng tập hợp lại khái quát nên thành một hệ thống nhân vật tiêu biểu cho các quan niệm sáng tác truyền thống Dưới cái nhìn của các quan niệm sáng tác truyền thống thế giới nhân vật được chia thành hai hệ thống đối lập: anh hùng và tiểu nhân, thiện và ác, xấu tốt

Hình tượng nhân vật anh hùng cũng nằm trong hệ thống đó

Về đề tài này chúng tôi chủ yếu đề cập đến loại hình nhân vật anh hùng Trung Hoa

trong một số tác phẩm cụ thể là Tây Sở Bá Vương Hạng Võ của Thường Vạn Sinh Đó là

đối tượng chính để chúng tôi khảo sát

Bên cạnh đó, cũng cùng chung một nhân vật nhưng chúng tôi khảo sát trên nhiều tác phẩm để việc đánh giá được chính xác hơn Chẳng hạn như với nhân vật Lưu Bang chúng

tôi so sánh trên hai tác phẩm đó là Tây Sở Bá Vương Hạng Võ của Thường Vạn Sinh và

Hán Sở tranh hùng Dù cùng là một sự kiện lịch sử, kết cuộc không thể thay đổi, nhưng

khi đi vào tác phẩm nó rất khác, trong Tây Sở Bá Vương Hạng Võ, Hạng Võ rất được ca ngợi, nhưng với Hán Sở tranh hùng thì cái đức của Lưu Bang được đề cao, nó gần như

lấn át cả tài năng của Hạng Võ

Tóm lại, với đề tài Hình tượng anh hùng trong tác phẩm Tây Sở Bá Vương Hạng Võ

(Thường Vạn Sinh) thì những vấn đề mà chúng tôi nghiên cứu luôn bám sát tác phẩm này, tuy nhiên với những nhân vật trong tác phẩm quá ư là nổi tiếng trong lịch sử nên khi

nghiên cứu đến những nhân vật này chúng tôi có mở rộng phạm vi ra các tác phẩm khác nói về những nhân vật nổi tiếng này.

5 Phương pháp nghiên cứu

Chúng tôi tiến hành nghiên cứu với các bước như sau: đầu tiên chúng tôi tiến hành thu thập các tài liệu từ sách, Internet… Đọc lấy thông tin và dẫn chứng minh họa

Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi vận dụng các phương pháp nghiên cứu văn học

cả phân tích so sánh nữa, tương tự như thế các nhân vật khác cũng vậy

PHẦN NỘI DUNG

Chương 1

GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT TÁC GIẢ VÀ TÁC PHẨM

1.1.Tác giả

Tác giả của tiểu thuyết dã sử Tây Sở Bá Vương Hạng Võ là Thường Vạn Sinh, ngoài

ra Thường Vạn Sinh còn có bộ tiểu thuyết dã sử khác là Tống Thái Tổ Triệu Khuông Dẫn.

Hiện tại tài liệu về tác giả này còn khiếm khuyết Ở đây chúng tôi chỉ vận dụng những lí thuyết như khái niệm hình tượng, hình tượng nhân vật tác phẩm, và quan niệm

về người anh hùng để nghiên cứu, lí giải về những vấn đề thông qua tác phẩm của ông Nếu quý đọc giả có biết gì về tác giả thì xin góp ý bổ sung

1.2 Tác phẩm

1.2.1 Thời đại tác phẩm

Văn học không có khả năng thay đổi lịch sử, nhưng văn học được xem là phương tiện phản ánh lịch sử chân thật qua các thời đại Văn học sẽ là nguồn tư liệu lịch sử phong phú cho các thế hệ sau này

Tây Sở Bá Vương Hạng Võ lấy bối cảnh lịch sử từ những năm 221 TCN, khi Tần Vương Doanh Chính thống nhất Trung Hoa, chấm dứt thời kỳ chia năm xẻ báy của các nước chư hầu phong kiến Lần đầu tiên trong lịch sử Trung Hoa, Tần Thủy Hoàng đã xây dựng nên một đại đế quốc phong Kiến chuyên chế tập quyền trung ương Tần Thủy Hoàng sau khi thống nhất Trung Hoa, thẳng tay bốc lột nhân dân Sau đó là ách thống trị của Tần Nhị Thế Hồ Hợi Nhân dân Trung Hoa không ngừng rên xiết trước ách thong trị của nhà Tần

Trước sự bóc lột và cai trị ác nghiệt đó, cuộc khởi nghĩa của Trần Thắng và Ngô Quảng đã nổ ra Đây được xem là hai cuộc khởi nghĩa lớn nhất của nông dân trong lịch sử phong kiến Trung Hoa lúc bấy giờ, tuy không lật đổ được ách thống trị của nhà Tần nhưng ít nhiều cũng làm lung lay bộ máy thống trị của vương triều nhà Tần.

Cùng với cuộc khởi nghĩa của Trần Thắng và Ngô Quảng còn có nhiều đạo quân chống lại nhà Tần nổi lên Trong đó tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa của Hạng Võ và Lưu Bang

Hạng Võ vốn là một quý tộc cũ của nước Sở Hạng Võ cùng chú mình là Hạng Lương hưởng ứng cuộc khởi nghĩa của Trần Thắng và Ngô Quảng , ra tay giết chết Thái thú ở Cối Kê, rồi khởi nghĩa ở đất Ngô

Lưu Bang làm đình trưởng ở huyện Bái, có Tào Tham và Tiêu Hà giúp đỡ, họ giết chết quan huyện đất Bái, sau đó Lưu Bang tự xưng Bái Công Ban đầu Hạng Võ và Lưu Bang cùng hợp sức đánh Tần

Năm 208 TCN, quân đội nhà Tần cùng Sở giao tranh tại Cự Lộc Nghĩa quân của Sở anh dũng chiến đấu Một người đấu với mười người, tiếng hò tiếng hét vang cả đất trời, khiến cho quân Tần vô cùng khiếp đảm

Quân sở dành thắng lợ lớn Trận chiến Cự Lộc đã làm thay đổi hẳn cục diện của cuộc chiến, tiêu diệt được quân chủ lực nhà Tần Khi Hạng Võ dẫn quân lên phía bắc cứu Triệu thì Lưu Bang dẫn quân về phía Tây

Năm 207 TCN, Lưu Bang đại phá Vũ Quan chẳng mấy chốc tiến vào Hàm Dương Năm 206 TCN, sự thống trị của quân nhà Tần hoàn toàn chấm dứt Nhưng lại xảy ra cuộc giao tranh giữa Hạng Võ và Lưu Bang

Bấy giờ quân Lưu Bang liệu thế không chống nổi quân Hạng Võ nên đành thoái lui Hạng Võ cho đày Lưu Bang vào đất Ba Thục ở Hán Trung

Tại Ba Thục, Lưu Bang theo kế sách của Trương Lương, Tiêu Hà, chiêu mộ anh tài, xây dựng một căn cứ địa vững chắc đợi ngày tranh thiên hạ với Hạng Võ.

Tháng 5, 206 TCN Lưu Bang lợi dụng sự kiện Hạng Võ đánh nhau với Điền Vinh Lưu Bang thừa cơ hội này xuất quân

Trong vòng một tháng, Lưu Bang đã chiếm toàn bộ Quan Trung Tiếp đó là đi về phía Đông đánh chiếm Bành Thành, kinh đô của Hạng Võ Chiến tranh Hán, Sở đã thật sự

nổ ra

Từ năm 206 TCN, trong vòng bốn tháng Lưu Bang và Hạng Võ không ngừng đánh nhau để tranh giành thiên hạ Ban đầu, Lưu Bang có vẻ yếu thế nhưng sau đó dần dần chuyển sang thế chủ động tấn công

Hòa ước Hồng Câu được xác lập chia đôi thiên hạ Theo đó Hán Sở sẽ lấy Hồng Câu làm giới tuyến, từ Hồng Câu trở về phía Đông là của Sở, từ Hồng Câu trở về phía Tây là của Hán

Cuối năm 203 TCN Lưu Bang bội ước, tấn công và bao vây Hạng Võ ở Cai Hạ Lúc này tình thế của quân Sở vô cùng nguy cấp Quân của Hạng Võ vừa hết lương thực vừa bị cắt mất đường tiếp tế Trong một đêm đông giá rét, Hạng Võ bị bao vây trên một ngọn núi, nhìn xuống thấy cờ Hán cấm la liệt, quân Hán không ngừng reo hò Nghe quân sĩ than thở, Hạng Võ biết lòng quân đã tan rã Tình thế đã thay đổi, Hạng Võ vội vàng từ biệt Ngu Cơ, cùng quân sĩ mở đường huyết lộ mà thoát thân

Hạng Võ vượt qua sông Hoài Quân sĩ lúc này chỉ còn lại 100 người, đằng sau quân Hán không ngừng đuổi giết Cuối cùng Hạng Võ chỉ còn lại 28 tàn binh Họ chạy đến bến

Ô Giang, phía trước gió cát mù mịt, phía sau quân Hán không ngừng reo hò Hạng Võ đành rút kiếm tự vẫn

Tháng 6 năm 212 TCN, Lưu Bang thành lập nhà Tây Hán Chiến tranh Hán Sở chấm dứt

Hạng Võ chỉ mới 10 tuổi nhưng được chứng kiến các nước Hàn, Yên, Ngụy, Tề bị quân Tần thâu tóm, và cả nước Sở cũng không ngoại lệ Khi Lý Tín tấn công nước Sở thì

bị Hạng Yến đánh bại, nước Sở rất hân hoan Nhưng khi Vương Tiễn tấn công Nước Sở lần thứ hai, vì quá nôn nóng Phụ Sô đốc thúc Hạng Yến chiến đấu nên quân Sở đã thất bại Hạng Yến chết Mối thù đó đã gieo sâu vào lòng Hạng Võ Trước cảnh nước mất nhà tan chú cháu họ Hạng sống cuộc sống lưu lạc ở Lịch Dương rồi Ngô Huyện…

Tần Thủy Hoàng băng hà, trước lúc chết ông có để lại di chiếu là truyền ngôi lại cho Phù Tô, nhưng thừa tướng Lý Tư và Triệu Cao đã không làm theo di chiếu mà ban chết cho Phù Tô và Mông Điềm, đưa Hồ Hợi lên ngôi Hồ Hợi là người thích hưởng lạc nên khi lên ngôi đã thực hiện những quy định mới nhầm thỏa mãn nhu cầu nên đời sống bá tánh càng thêm khốn khổ

Tháng 7 năm 209 TCN một cuộc khởi nghĩa nông dân đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc đã diễn ra Đây là cuộc bạo động mang đậm nét truyền kỳ Người lãnh đạo đội ngũ này là hai đồn trưởng Trần Thắng và Ngô Quảng

Cuộc khởi nghĩa này đã đánh chiếm được thôn Đại Trạch, Trần huyện Ở Trần huyện có hai người là Trương Nhĩ và Trần Dư, họ là bạn thân với nhau là người Đại Lương nước Ngụy Họ xin gia nhập vào hàng ngũ của Trần Thắng

Trần Thắng tự phong Vương Ngô Quảng làm Giả Vương (phó Vương), Quốc hiệu

là Trương Sở Trần Thắng phong Võ Thần làm tướng quân, Thiệu Tao làm Hộ quân, Trương Nhĩ, Trần Dư làm tả hữu Hiệu úy dẫn ba nghìn quân tấn công đất Triệu cũ Trần Thắng sai Ngô Quảng tán công Huỳnh Dương, sai Đặng Tông đánh quân Cửu Giang, sai Châu Thị đánh đất Ngụy cũ, sai Tống Lưu đánh Nam Dương và tiến về Võ Quan đánh quân Tần, sai Châu Thị tiến về Quan Trung đánh Hàm Dương

Chú cháu họ Hạng cũng giết chết Quận thú Ân Thông ở Hội Kê rồi chính thức khởi nghĩa Hạng Võ nêu cao tín nghĩa nên rất được mọi người ủng hộ Tử đệ Ngô Trung đua nhau đến tham gia vào đội ngũ chú cháu họ Hạng gồm tất cả là tám nghìn tinh binh, thân thế thật là lừng lẫy Trong số đó có hai cánh quân của Chung Ly Muội và Quý Bố là danh

sĩ Ngô Trung nổi tiếng vũ dũng

Trong lúc đó Thiệu Bình là người của Trần Thắng đến mang chiếu dụ mời Hạng Lương ra giữ chức Thượng Trụ Quốc và lệnh cho Hạng Lương tiến quân về phía tây đánh quân Tần Chú cháu họ Hạng không được biết sự thật về Trần Thắng và quân khởi nghĩa

đã bị trấn áp Khi Châu Văn đánh tới Hí Hạ áp sát Hàm Dương Tần Nhị Thế hốt hoảng, thiếu phủ Chương Hàm kiến nghị nên thả hết tù ở Ly Sơn cho họ đánh quân khởi nghĩa, Châu Văn do không chuẩn bị nên đã bị Chương Hàm đánh bại cà đã tự tử Trong khi đó quân của tướng Tần là Vương Ly tiến xuống phía nam sáp nhập vào quân của Chương Hàm làm cho đội quân này càng thêm mạnh Cánh quân của Ngô Quảng tấn công Huỳnh Dương nhưng không hạ được, nội bộ xảy ra mâu thuẫn, Ngô Quảng bị bộ tướng của mình

là Điền Tạng giết chết và Điền Tạng cũng bị quân Tần đánh bại và chết trong chiến đấu Tống Lưu sau khi chiếm được Nạm Dương nhưng bị cô lập nên cũng bị đánh bại và đầu hàng quân Tần và bị Tần Nhị Thế xử xé xác để thị chúng ở Hàm Dương Tần Nhị thế còn phái thêm Đổng Ế và Tư Mã Hân chi viện thêm cho Chương Hàm để tấn công Trần quận Trương Hạ và Trần Thắng bị đánh bại, Trương Hạ chết trong chiến đấu, Trần Thắng

bị tên xa phu Trang Giã giết chết, sau sáu tháng tồn tại thì quân khởi nghĩa do Trần Thắng dẫn đầu đã bị trấn áp Lữ Thần đã giết chết được Trang Giã và chiếm lại Trần quận nhưng

do lực lượng yếu nên đã rút lui củng cố đội ngũ để tiếp tục đánh nhau với quân Tần

Hạng Lương rời Hội Kê tiến về phía Tây đánh Tần Tại huyện Đông Dương chú cháu họ Hạng có thêm hai vạn quân do Trần Anh dẫn đầu gia nhập, quân của Anh Bố và

Bồ tướng quân cũng gia nhập vào Lúc này tổng số quân lính lên đến bảy vạn Tại Bành Thành, Tần Gia lập Cảnh Câu làm Vương tạo nên chướng ngại cho chú cháu họ Hạng Hạng Võ đánh bại Tần Gia, giết chết Cảnh Câu và sáp nhập quân Tần Gia vào đội ngũ, lực lượng đã mở rộng thêm rất nhiều Hàn Tín cũng gia nhập quân của Hạng Võ

Tại Tiết Thành Lưu Bang xin gia nhập Lưu Bang là người huyện Bái, ông đã giết chết huyện lệnh và cùng Tiêu Hà, Tào Sâm, Phàn Khoái khởi nghĩa Khi Trần Thắng bị giết Châu Thị là viên tướng của Trần Thắng làm phản tấn công Phong ấp nơi mà Ung Sĩ thuộc hạ của Lưu Bang đang giữ, Ung Sĩ đầu hàng, Lưu Bang lui về đất Bái Khi Lưu Bang gia nhập quân Hạng Võ, ông đã mượn quân về đánh Ung Sĩ, Hạng Võ bằng lòng cho mượn quân Lưu Bang đã chiếm lại được Phong ấp, Ung Sĩ bỏ trốn sang đất Ngụy

Cùng lúc khi Lưu Bang đánh Phong ấp, thì Hạng Võ đánh Tương thành, Huyện lệnh Tương thành là tên quan ngoan cố trung thành với nhà Tần nên gây cho Hạng Võ rất nhiều khó khăn Sự sống chết với ngôi thành của Huyện lệnh làm cho Hạng Võ vô cùng tức giận Khi hạ được thành Huyện lệnh đã tự sát, Với cơn tức giận Hạng Võ dẫn quân vào thành chém giết thẳng tay, những binh sĩ đầu hàng thì chôn sống

Chú cháu họ Hạng được Phạm Tăng kiến nghị là nên tìm cháu của Sở Hoài Vương

bị thất lạc về để khôi phục nước Sở Hạng Lương cho là phải, Ông đã tìm đứa cháu thất lạc đó về và cũng lấy Vương hiệu là Sở Hoài Vương Hạng Lương cử Trần Anh làm Thượng Trụ Quốc và phụ trách xây kinh đo ở Hu Di Hạng Lương tự xưng là Võ Tín Quân, Anh Bố được cử làm Đương Dương Quân… Phạm Tăng được mời lại làm mưu sĩ trong nghĩa quân

Sau khi Chương Hàm đánh bại nghĩa quân Trần Thắng thì tiếp tục đánh Ngụy Vương Cửu và Tề Vương Điền Đam, Tề Vương Điền Đam và Ngụy Tướng Châu Thị đều

bị giết Ngụy quân đầu hàng Chương Hàm, Ngụy Vương Cửu thì tự thiêu Em của Ngụy Vương Cửu là Ngụy Báo chạy đến nước Sở, Sở Hoài Vương cấp cho 1000 quân để chiếm

lại đất Ngụy Người Tề nghe Điền Đam chết bèn đưa Điền Giả lên làm vương, Điền Giác làm Thừa Tướng, Điền Gián làm Tướng quân Nhưng Điền Giả không chi viên cho Điền Vinh mà tự bảo vệ mình Do đó Điền Vinh ở Đông A hết sức nguy hiểm.

Trước tình hình đó Hạng Lương vô cùng lo lắng, tạm thời không tấn công Cang Phụ

mà xua quân cứu Điền Vinh Quân Sở đi bất kể ngày đêm và mở cuộc tấn công vào quân Tần, giải vây cho Điền Vinh Điền Vinh rất cảm kích nhưng không đánh Tần với Hạng Lương mà phải quay về Tề đánh duổi Điền Giả rồi mới hợp lực với Hạng Lương sau

Sau khi Điền Vinh đánh đuổi Điền Giả xong thì không chịu hợp lực với Hạng Lương Hạng Lương quyết định đơn độc tiến xuống phía nam tấn công Chương Hàm ở Định Đào Chương Hàm cố thủ Định Đào, Hạng Lương do không có Hạng Võ bên cạnh, gặp thời tiết bất lợi, chủ quan khinh địch, hấp tấp vội vàng, nên đã thất bại và tử trận Ngụy Báo sau khi được Sở Hoài Vương che chở và cấp cho binh lính quay về nước Ngụy đã đánh và thu hồi hơn hai mươi ngôi thành

Chương Hàm rời khỏi đất Sở tấn công nước Triệu, và đã dành chiến thắng, xua quân tiến thẳng vào thành Hàm Đan thẳng tay chém giết biến Hàm Đan thành bể máu Quân Triệu bị đánh bại Triệu tướng Quốc Trương Nhĩ phụng mệnh Triệu Vương Yết rút lui vào

Cự Lộc Chương Hàm cho bộ tướng là Vương Ly, Thiệp Gián bao vây Cự Lộc, Triệu đại tướng quân Trần Dư thu gom tàn binh được mấy vạn đóng quân tại phía bắc thành Cự Lộc Tình hết sức nguy cấp khi lương thực trong thành sắp hết, Trương Nhĩ đã cầu cầu cứu Sở, Tề, Yên

Sở cứu Triệu, nhưng Sở Hoài Vương sợ mất đi quyền hạng vì Hạng Võ, nên không

để Hạng Võ làm Thượng tướng quân mà để Tống Nghĩa làm, Hạng Võ làm phó tướng thế nhưng Tống nghĩa đã không cứu Triệu mà trì trệ 46 ngày không xuất quân, còn cấu kết với Tề, cho con trai là Tống Tương sang Tề làm Tướng quốc Chính vì điều đó đã làm cho Hạng Võ vô cùng bất mãn nên Hạng Võ đã giết chết Tống Nghĩa và Tống Tương, rồi nắm binh quyền xua quân cứu Triệu

Hạng Võ lệnh cho Anh Bố và Bồ tướng quân dẫn hai vạn quân đi đánh Vương Ly đang vây thành Cự Lộc Trần Dư có hai vạn quân đóng quân ở phía bắc nhưng không giải cứu cho thành Cự Lộc Trương Nhĩ sai Trương Yểm và Trần Trạch đến gặp Trần Dư nhưng Trần Dư vẫn không xuất quân mà chỉ cấp cho họ năm ngàn quân, với năm ngàn quân không thể địch nổi với Vương Ly, Trương Yếm và Trần Trạch đều tử trận Tình bạn sống chết có nhau của Trần Dư và Trương Nhĩ đổ vỡ vì thử thách đó.

Yên, Tề, Trương Ngao đem quân đến cứu Triệu nhưng họ sợ quân Tần không xuất chiến mà hạ trại gần Cự Lộc Anh Bố, Bồ tướng quân thì đã phá đường vận lương của quân Tần Hạng Võ sai Quý Bố chuẩn bị để vượt sông Chương Hà Tiến thẳng về Cự Lộc, sau khi vượt sông, để tăng sĩ khí chiến đấu Hạng Võ đã ra lệnh cho quân sĩ đập nồi niêu, nhấn chìm ghe thuyền, chỉ đem lương thực đủ dùng trong ba ngày Quân Hạng Võ tiến sát

Cự Lộc, bao vây Vương Ly, và đã dùng kế bắt sống được Vương Ly Quân Sở và quân Tần của Chương Hàm đã chin lần mở cuộc giao tranh lớn và đều thủ thắng Tướng Tần là

Tô Giác và Thiệp Gián đều bị chết Chương Hàm bỏ chạy về Cức Nguyên

Tình trạng bao vây của Cự Lộc đã được giải tỏa, tình trạng nguy cấp của nước Triệu cũng đã chuyển nguy thành an, Triệu Vương Yết và Trương Nhĩ mở toang cửa thành ra tạ

ơn Hạng Võ Họ cảm động đến rơi lệ Trương Nhĩ cũng đã gặp được Trần Dư, liền lên tiếng trách cứ Trần Dư Trần Dư đã trả lại ấn tín cho Trương Nhĩ và họ từ bạn thân cùng sống chết trở thành kẻ thù không đội trời chung

Trần Dư ra đi và sau đó tìm đến Hạng Võ, Hạng Võ nhận Trần Dư thảo thư dụ hàng Chương Hàm Các tướng Tần thà chết trung thành không phản lại nhà Tần Chương Hàm thấy tình thế không khả quan và vì lẻ Triệu Cao gian ác nên đã lập ước hàng với Hạng

Võ Do điều kiện quá cao nên Hạng Võ không đồng ý

Trong triều Tần, Triệu Cao lộng quyền, cùng em là Triệu Thành, con rễ là Diêm Lạc

âm mưu giết chết Hồ Hợi và đưa Tử Anh (con của Phù Tô) lên ngôi

Sau khi ước hàng của Chương Hàm bị bãi bỏ, Hạng Võ đã chuẩn bị và tấn công Chương Hàm ở phía nam Chương Thủy, Chương Hàm thất bại hoàn toàn, long quân tan

rã, Chương Hàm đầu hàng vô điều kiện và được Hạng Võ phong làm Ung Vương, và sáp nhập hai mươi vạn quân Tần

Trong khi Hạng Võ đánh Chương Hàm thì Lưu Bang đã tến về Quan Trung, hai tướng nước Ngụy là Hoàng Hân và Vũ Mãn kéo quân đến gia nhập Khi đánh đến Xương

ấp thì Bành Việt người Xương ấp cũng gia nhập, đội quân càng thêm lớn mạnh Khi đến Cao Dương có Lệ Thực Kỳ gia nhập, khi đến Trần Lưu có em trai Lệ Thực Kỳ là Lệ Thương và bốn ngàn quân gia nhập

Trước khi lên ngôi Tử Anh đã giết chết và tru di ba họ Triệu Cao, mặt khác chuẩn bị những chính sách chống lại quân khởi nghĩa Nhưng khi lên ngôi mới được 46 ngày thì

Tử Anh đã đầu hàng và dâng Ngọc Tỉ cho Lưu Bang Năm 206 TCN nhà Tần diệt vong

Sau khi sáp nhập 20 vạn quân Tần của Chương Hàm do có những nghi ngờ nên Hạng Võ đã chôn sống tất cả ở Tân An Sau đó tiến quân về Quan Trung

Lưu Bang sau khi tiếp Ngọc Tỉ, trước sự nguy nga của nhà Tần, Lưu Bang với Bang với bản tính tham tài háo sắc đã sa vào hưởng lạc ở thành Hàm Dương Các tướng Phàn Khoái, Trương Lương khuyên ngăn nên Lưu Bang đã rời khỏi Hàm Dương kéo quân về

Bá Thượng lúc này Lưu Bang đang có 10 vạn quân

Hạng Võ lúc này đang có 40 vạn quân đang đóng quân ở Hồng môn Thuộc hạ của Lưu Bang là Tào Vô Thương vì bất mãn Lưu Bang nên đã tìm đến Hạng Võ trình bày về việc Lưu Bang muốn làm Quan Trung Vương, Hạng Võ vô cùng tức giận và ráo riết chỉnh trang đội ngũ chuẩn bị tấn công Lưu Bang Thế nhưng điều đó chưa xảy ra thì Hạng

Bá (chú của Hạng Võ) đã tìm đến Trương Lương nói cho Trương Lương nghe, vì Trương Lương là bạn thân và đã từng cứu Hạng Bá nên Hạng Bá không muốn Trương Lương chết Thế là Trương Lương và Lưu Bang đã kịp thời tìm ra đối sách để làm giảm cơn nóng giận của Hạng Võ Lưu Bang đã đích thân đến Hồng môn dự tiệc và giải thích về

việc ông tiến quân vào Quan Trung Bữa tiệc diễn ra thuận lợi cho Lưu Bang, Phạm Tăng biết được sự dối trá và tham vọng của Lưu Bang, nên muốn giết Lưu Bang Phạm Tăng ra lệnh cho Hạng Trang vào múa kiếm giúp vui với ý đồ là giết Lưu Bang Và một lần nữa Hạng Bá cứu Lưu Bang Bữa tiệc Hồng môn kết thúc, Lưu Bang được an toàn rời khỏi Hạng Võ tiến vào Quan Trung Hàm Dương, đứng trước cung điện nguy nga Hạng

Võ luôn xem đó là mối thù, Hạng Võ thẳng tay chém giết dân Hàm Dương, đốt phá cung điện, cung A Phòng, và tiến hành chia đất phong Vương Lưu Bang được phong làm Hán Vương cho vào đất Ba Thục thuộc Hán Trung Quân lính theo Lưu Bang vào Hán Trung

vì cực khổ nên bỏ trốn, trong số đó có Hàn Tín Tiêu Hà tiếc một nhân tài và đã đuổi theo Hàn Tín ở Nam Trịnh Hàn Tín được Lưu Bang phong làm đại tướng quân thống lãnh toàn quân

Sau khi Hạng Võ tự lập làm Tây Sở Bá Vương, phong hầu cho các tướng và dời đô

về Bành Thành thì chiến sự lại xảy ra ở phía đông Nguyên nhân là do các tướng oán thán Hạng Võ đã không công bằng trong việc cắt đất phong Vương Mở đầu là Điền Vinh ở đất Tề, ba vùng đất nước Tề mà Hạng Võ cắt phong cho Điền Đô, Điền An, và Điền Thị đều đã bị Điền Vinh đánh bại Bành Việt dựa vào Điền Vinh làm phản ở đất Lương Tiếp đến là Trần Dư ở nước Triệu, Trần Dư làm phản vì Hạng Võ chỉ phong Vương cho Triệu Vương Yết và Trương Nhĩ điều đó đã làm cho Điền Vinh không phục Trần Dư tấn công Trương Nhĩ, Trương Nhĩ bại và chạy theo Lưu Bang Ở nước Yên, Hàn Quảng và Tạng

Đồ cũng được Hạng Võ phong Vương nhưng Tạng Đồ đã giết chất Hàn Quảng và chiếm

Trước tình hình đó Hạng Võ đã tiến quân về phía đông đánh nước Tề Trận đánh ở thành Dương Hạng Võ đã đánh bại Điền Vinh và Bành Việt Điền Vinh tử trận, em của Điền Vinh là Điền Hoành thu gom tàn quân kết hợp với Bành Vtieeth chống lại Hạng Võ Hạng Võ bị sa lầy ở đất Tề.

Sau khi Lưu Bang định tam Tần thì xua quân tấn công nước Hàn, Ngụy Báo, và Tư

Mã Ngang Trần Bình đầu hàn Lưu Bang Với danh nghĩa phát tang cho Nghĩa Đế, Lưu Bang đã huy động được chư hầu, tổng quân số lên đến 56 vạn Lưu Bang xua quân tấn công Bành Thành Lúc Hạng Võ đi đánh Tề đã bố trí cho Hạng Tha và Long Thả giữ Bành Thành, nhưng với số quân quá ít Hạng Tha và Long Thả đã bị Lưu Bang đánh bại, Bành Thành bị chiếm, Lưu Bang hưởng thụ Hạng Võ dẫn ba vạn kị binh quay về Bành Thành, đầu tiên Hạng Võ đánh bại Phàn Khoái ở Hà Khâu, sau đó tiến thẳng về Bành Thành đánh bại Lưu Bang Quân Hán chết ở sông Cốc Thủy và Tứ Thủy hơn 10 vạn, số quân sống xót thì tiếp tục thì chạy về phía sông Tuy Thủy, lớp tử trận, lớp chết đuối, xác chết nổi đầy sông, máu nhuộm đỏ cả dòng nước Quân chư hầu bỏ Hán theo Sở, hoặc tự lập và chống Hán

Sau khi Lưu Bang thua chạy, Hạng Võ liên tục truy đuổi nhằm tiêu diệt tận gốc Lưu Bang Lưu Bang cố thủ ở Huỳnh Dương và Thành Cao, đem toàn lực củng cố và yểm trợ cho Quan Trung Lưu Bang sai Lệ Thực Kỳ khuyên Ngụy Báo theo Hán bỏ Sở, Ngụy Báo không đồng ý, Lưu Bang tức giận bèn sai Hàn Tín, Tào Sâm, Quán Anh, tấn công Ngụy Báo Ngụy Báo bị bắt sống Tiếp đó Hàn Tín xin Lưu Bang chi viện thêm 3 vạn quân để tiếp tục tấn công Triệu, Yên, Đại Chỉ trong một tháng Hàn Tín đã bình định xong, giết chết Trần Dư ở sông Chỉ Thủy, bắt sống Triệu Vương Yết và đưa Trương Nhĩ lên làm Triệu Vương

Việc Hạng Võ đánh Tề và tấn công Bành Thành Anh Bố đã không đích thân đi viện trợ nên Hạng Võ rất tức giận Mối quan hệ chủ tướng giữa họ ngày càng xa cách Lưu Bang đã dựa vào điều này sai Tùy Hà dụ hàng Anh Bố, với sự đắn đo nhu nhược, nghĩ cho lợi ích của bản thân mà Anh Bố đã bỏ Sở theo Hán

Lưu Bang được Trần Bình hiến kế là dùng tiền để ly gián quân Sở, với bản tình nóng nảy Hạng Võ đã nghi ngờ Chung Ly Muội, Phạm Tăng… và kết quả là Phạm Tăng xin về quê, nhưng do tuổi già, bệnh nặng, Phạm Tăng đã chết Sau khi Phạm Tăng chết Hạng Võ mới biết là mình mắc mưu của Lưu Bang Hạng Võ vô cùng tức giận xua quân tấn công

và quyết tiêu diệt triệt để Lưu Bang Hạng Võ tấn công và bao vây Huỳnh Dương, Kỷ Tín

đã chết thay Lưu Bang để Lưu Bang chạy thoát về Thành Cao, Hạng Võ truy đuổi đến Thành Cao, Lưu Bang chạy về Quan Trung với ý đồ là củng cố lực lượng quay lại đánh Hạng Võ Lưu Bang được Viên Sanh hiến kế là chạy xuống phía nam, Hạng Võ để Chung Công giữ Thành Cao, rồi dẫn đại quân tiến xuống phía nam đánh Lưu Bang Lưu Bang liên hệ với Bành Việt để Bành Việt tấn công Bành Thành Hạng Võ tạm thời không tấn công Lưu Bang mà trở về Bành Thành Nhân cơ hội đó Lưu Bang chiếm ại Thành Cao Hạng Võ lại tiếp tục dẫn quân đi đánh Huỳnh Dương rồi Thành Cao, Lưu Bang phải chạy đến Tiểu Tu Võ nơi mà Hàn Tín và Trương Nhĩ đóng quân, Lưu Bang lấy lại binh phù và

ấn soái, cố thủ Tiểu Tu Võ, đồng thời sai Lưu Giả, Lư Quán dẫn hai vạn quân cùng mấy trăm kỵ binh của Quán Anh phối hợp với Bành Việt tấn công quân Sở ở hậu phương

Hạng Võ để Thành Cao cho Tào Cửu và Tư Mã Hân giữ và dặn là phải giữ được Thành Cao, còn mình dẫn quân về đánh Bành Việt Hạng Võ đánh bại Bành Việt, Bành Việt phải bỏ chạy Lưu Bang được Lệ Thực Kỳ hiến kế đã khiêu khích và đánh bại Tào Cửu và Tư Mã Hân, họ đã tự tử để tạ tội với Hạng Võ Hạng Võ hay tin lại kéo quân đến phía tây để đánh Lưu Bang

Chung Ly Muội đóng giữ Huỳnh Dương, sau khi Lưu Bang chiếm lại Thành Cao bèn tấn công Huỳnh Dương, Chung Ly Muội bị bao vây, Hạng Võ lúc này đã đánh bại Bành Việt và kịp thời cứu Chung Ly Muội

Lưu Bang chạy vào núi Quảng Võ cố thủ, núi này ngăn cách bởi một vực thẳm nên không thể tấn công Hạng Võ hạ trại bên bờ vực, hai bên trông mặt nhau Hạng Võ đã dùng cha và vợ của Lưu Bang để buộc Lưu Bang xuất chiến tranh cao thấp nhưng Lưu Bang vẫn cố thủ Lưu Bang còn kể 10 tội trạng của Hạng Võ

Nhắc lại Hàn Tín, cùng lúc Thành Cao bị Hạng Võ hạ là lúc Hàn Tín đang đánh Tề

Lệ Thực Kỳ nhận lệnh Lưu Bang đi dụ hàn Tề Vương Điền Quảng, mọi chuyện đã thành công, Tề đã phản Sở đầu Hán, nhưng Khoái Triệt lại nói với Hàn Tín là vẫn cứ tấn công

Tề để tranh công với Lệ Thực Kỳ Điền Quảng hận mình đã tin lời Lệ Thực Kỳ mà phản

Sở, nên đã giết chết Lệ Thực Kỳ Hàn Tín tấn công đến kinh đô nước Tề là Lâm Tri, Điền Quảng chạy đến Cao Mật và cầu cứu Hạng Võ Hạng Võ cử Long Thả, Châu Lam, Hạng Quán dẫn 20 vạn quân đi cứu Tề Cuộc quyết chiến ở sông Duy Thủy đã diễn ra giữa liên minh quân Sở Tề và quân Hán, do chủ quan nên Long Thả đã thua Hàn Tín và bị chém đầu Châu Lam bị Quán Anh bắt sống, Điền Quảng bị Hàn Tín giết chết khi chạy tới Thành Dương, tướng quốc nước Tề là Điền Quang bị bắt sống, tướng Tề là Điền Ký bị giết chết Điền Hoành ở Doanh Hạ hay tin tự lập làm Vương dẫn quân đánh Quán Anh, kết quả cũng thất bại và chạy đến đất Lương đầu hàng Bành Việt Nước Tề đã bị Hàn Tín bình định

Hàn Tín được Lưu Bang phong Vương, Hạng Võ sai Võ Thiệp đi du thuyết Hàn Tín nhưng thất bại, Hạng Võ lại cử Khoái Thông đi du thuyết lần nữa, Khoái Thông biết xem tướng số, Khoái Thông nói là Hàn Tín chỉ được phong Hầu và sẽ bị Lưu Bang hãm hại Nhưng kết quả du thuyết vẫn thất bại

Sau thời gian dài trông mặt nhau, Hạng Võ và Lưu Bang đã giảng hòa, Ký hòa ước Hồng Câu và lấy Hồng Câu làm giới tuyến chia đôi thiên hạ Hạng Võ kéo quân về Bành Thành Lưu Bang cũng chuẩn bị kéo quân về Quan Trung nhưng Trương Lương và Trần Bình đã ngăn Lưu Bang và khuyên Lưu Bang tấn công Hạng Võ Từ sau lưng

Tờ minh ước chưa ráo mực mà Lưu Bang đã bội ước tấn công Hạng Võ, ở Cố Lăng Lưu Bang đại bại, cố thủ chờ quân của Bành Việt và Hàn Tín

Hạng Võ cũng đóng quân tại Huyện Trần gần Hồng Câu, Hàn Tín tấn công Bành Thành, Hạng Tha bị bắt sống, Hàn Tín xua quân đến tấn công Hạng Võ, Lưu Bang cũng xuất quân tấn công bao vây Hạng Võ ở giữa Hạng Võ rút lui về Cai Hạ, Hạng Võ đã quyết chiến ở Cai Hạ và bị bao vây nơi đây, hết lương thực, quân sĩ đói, lạnh Trước tình

hình đó Ngu Cơ rất lo lắng và đã tự sát, Ngu Tử Kỳ là anh của Ngu Cơ cũng tự sát, Hạng

Võ vô cùng đau đớn Quân sĩ chỉ còn 800 người, Hạng Võ dẫn họ đột phá vòng vây chạy

về phía nam, Lưu Bang sai Quán Anh dẫn 5 ngàn kỵ binh đuổi theo Hạng Võ Hạng Võ chạy đến Âm Lăng thì bị một lão già chỉ sai đường nên sa vào đầm lầy và chỉ còn khoảng

100 quân Khi Hạng Võ chạy đến Đông Thành thì chỉ còn 28 kỵ binh Hạng Võ cùng 28

kỵ binh đột phá vòng vây quân Hán, chạy đến Ô Giang chỉ còn 26 kỵ binh Hạng Võ được Đình Trưởng Ô Giang chờ đón trở về Giang Đông nhưng Hạng Võ chỉ gửi ông ta con ngựa Ô Truy còn Hạng Võ thì quyết chiến và tự sát ở bến Ô Giang

1.2.3 Giá trị trị tác phẩm

Cùng với những tác phẩm nói về Hạng Võ như Hán Sở tranh hùng, Tây Sở Bá

Vương Hạng Võ, đó là những tác phẩm có vị trí trong nền văn học Trung Hoa Cụ thể là

những tác phẩm này là một trong mười tác phẩm nổi tiếng Trung Quốc, có tầm ảnh hưởng lớn đến Việt Nam

Ở Trung Quốc tác phẩm được nhà xuất bản Niên Luân Đài Loan xuất bản Ở Việt Nam tác phẩm được dịch giả Phong Đảo dịch và được xuất bản bởi nhà xuất bản Lao Động, Hà Nội năm 2005 Và được phổ biến khắp cả nước

Ngoài việc cung cấp những liến thức về lịch sử Trung Hoa thời Tần Thủy Hoàng và tiếp sau đó, thì tác phẩm còn có những giá trị khác như giá trị thẫm mỹ Cung cấp cho người đọc, cũng như những nhìn nhận của con người về những con người có thật trong lịch sử Trung Hoa với những hình tượng nhân vật thật đẹp với ngoại hình, tính cách hành động, những việc làm mà con người luôn mong muốn đạt được Tất cả họ mỗi người một

vẻ đẹp chẳng hạn như Hạng Vũ với sức khỏe, lòng can đảm, Lưu Bang với đức tính nhân hậu, lấy đức phục nhân, Hàn Tín với trí tuệ cao thâm, Phạm Tăng với mưu mẹo uyên bát… con người đều muốn dung hòa những tố chất đó, trong một con người mà có đầy đủ những đức tính ấy thì quá tốt

Không chỉ thế còn có giá trị hiện thực Tác phẩm cũng phản ánh hiện thực đất nước Trung Hoa với những ganh ghét đố kị gây cảnh tan thương cho con người Rõ ràng tác phẩm đã phản ánh đúng hiện thực khi con người có thể vì lợi quên nghĩa, vì sự tham lam ích kỉ mà chấp nhận bất tín, chấp nhận tiếng xấu, nhưng cũng có những con người vì nghĩa mà chiến đấu quên mình thậm chí hi sinh thân mình vì nghĩa lớn Hay khác hơn là luôn có những con người chấp nhận nhẫn nhục để thi thố tài năng khiến người khác phải sững sờ Tất cả những điều đó đến nay vẫn tồn tại Và sẽ tồn tại mãi mãi khi con người vẫn cứ ganh đua hơn kém Tác phẩm còn phản đối tư tưởng Trung Hoa cổ, dẫu biết rằng những phẩm chất đáng gìn giữ và noi theo như tam cang ngũ thường cũng có những mặt hạn chế, chẳng hạn như để đi đến thành công mà phải đi theo khuôn khổ đó thì thật khó Nếu như Hạng Võ không có những phẩm chất như nhân, hiếu, nghĩa, tín thì Hạng Võ đã thành công Xét về những phẩm chất ấy thì Hạng Võ hơn hẳn Lưu Bang hay Hàn Tín, nhưng vì những đức tính ấy mà Hạng Võ phải chuốc lấy thất bại Với Lưu Bang, chỉ có mỗi đức tính là lấy đức phục nhân, Lưu Bang đã bất cần hiếu, nghĩa, tín nhưng chính vì thế lại đi đến thành công Cũng từ đó mà thấy rằng con người vẫn quan niệm qua nặng nề vào câu nói thắng làm vua thua làm giặc Chỉ cần chiến thắng, những thứ khác có thể bỏ qua hoặc không để tâm nhiều.

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN

2.1 Khái niệm hình tượng

Hình tượng là một thuật ngữ rộng chỉ nhiều đối tượng được hiểu “là một thứ được

xuất hiện trong tác phẩm văn học nghệ thuật mà có thể nói lên những cảm giác và tình cảm của mọi người có thể phảm ánh thế giới bên ngoài, và mọi hình thức cảm tính của cuộc sống nội tâm con người”[10; tr 21,22] Trong đó bao quát nhất là hình tượng nghệ

thuật

Hình tượng nghệ thuật là “phương thức chiếm lĩnh và tái tạo hiện thực riêng biệt,

vốn và chỉ có nghệ thuật bất cứ hình tượng nào được xây dựng lại một cách sang tạo trong tác phẩm nghệ thuật đều là hình tượng nghệ thuât, thông thường và quan trọng nhất là con người”[2; tr.141].

Trong nội hàm của hình tượng nghệ thuật có nhiều đối tượng như điêu khắc hội họa,

âm nhạc… ở đây chúng tôi quan tâm đến hình tượng văn học Đây là một dạng của hình tượng nghệ thuật được thể hiện bằng chất liệu ngôn từ Do chất liệu của tác phẩm văn học không phải là thực thể vật chất với màu sắc, đá, gỗ… mà là một hệ thống kí hiệu, là ngôn

ngữ Do đó hình tượng ngôn từ ít biểu hiện thị giác so với nghệ thuật tạo hình “Ở hình

tượng ngôn từ có sự khúc xạ của yếu tố này trong yếu tố khác, có sự xuyên thấm lẫn nhau

về ngữ nghĩa, nhưng nó không có sự sáng rõ, độ phân giải về nét như hội họa”[2; tr

là hình tượng con người thì hình tượng tác giả cũng là yếu tố quan trọng

Với tư cách là một phạm trù của văn học tác giả “là người sáng tác ra tác phẩm văn

học, để lại dấu ấn nhân cách của mình ở thế giới nghệ thuật do mình tạo ra”[2; tr 145],

cùng sự phát triển của nhân tố sáng tạo cá nhân, các phượng tiện nội dung của nhân cách tác giả, ngày càng đi sâu vào cơ cấu nghệ thuật tác phẩm, nhưng ở mức hình tượng tượng trưng Tác giả với tư cách là người sang tạo vẫn nằm ngoài tác phẩm, vẫn không phải là thành tố tác phẩm, vẫn nằm ngoài hệ thống các mối liên hệ nghệ thuật ở tác phẩm tự sự

“để kết nối lời tự sự trần thuật với hình tượng tác giả trong ý thức nghệ thuật phải xác lập được tư tưởng về quyền hư cấu nghệ thuật là cái sẽ hợp thức hóa hình ảnh tác giả”

[2; tr 145]

2.2 Khái niệm hình tượng nhân vật trong tác phẩm

Trong tác phẩm văn học không thể không có hình tượng, bởi văn học phản ánh thông qua hình tượng Mà những hình tượng đó trong văn học gọi là hình tượng nghệ thuật.

Khái niệm hình tượng nghệ thuật, nói lên phương thức chiếm lĩnh và tái tạo hiện thực riêng biệt vốn có và chỉ có ở nghệ thuật Bất cứ một sự vật, hiện tượng khách quan nào nếu được xây dựng lại một cách sáng tạo trong tác phẩm nghệ thuật đều trở thành

hình tượng nghệ thuật Thông thường và quan trọng nhất là “hình tượng nhân vật”.

Nhân vật văn học là con người được miêu tả trong văn học bằng phương tiện văn học Và nhân vật là phương tiện khái quát hiện thực

Mỗi nhà văn khi cầm bút phải không ngừng sáng tạo tìm tòi để xây dựng hình tượng nhân vật tiêu biểu đặc sắc Không phải tác phẩm văn học nào cũng có hình tượng văn học không phải tác phẩm văn học nào cũng có hình tượng văn học Không phải nhân vật nào trong tác phẩm văn học đều trở thành hình tượng nhân vật văn học Để trở thành hình tượng văn học điều kiện tiên quyết là phải có tính điển hình Trong văn học hình tượng nhân vật phải là: nhân vật điển hình trong điều kiện điển hình Nghĩa là nhân vật văn học

ấy phải có sức tập trung khái quát cao Nhân vật ấy phải có những nét chung nhất của tầng lớp, giai cấp mà mình đại diện Và bối cảnh xã hội mà nhân vật ấy xuất hiện phải là bối cảnh điển hình của một vùng một nơi vào một thời điểm lịch sử

2.3 Quan niệm anh hùng

Khi nói đến quan niệm anh hùng thì chúng ta cần biết nhân tài là gì, bởi lẻ giữa nhân tài và anh hùng có mối quan hệ với nhau Theo quan niệm của người Trung Hoa thì nhân tài là cái tài tự nhiên, sống trong xã hội được rèn luyện trong tinh thần nho gia, có tài kinh bang tế thế… Còn anh hùng, họ cho rằng anh hùng là người quân tử và cần phải có nhân, trí, dũng Bên cạnh đó còn có anh hùng thời loạn là loại anh hùng cần phải có tam cang ngũ thường Họ còn chia ra các kiểu anh hùng như: anh hùng chính nghĩa (Lưu Bang…), anh hùng tráng mỹ (Hạng Võ, Trương Phi, Lý Quỳ…), anh hùng trí mưu (Hàn Tín, Gia Cát Lượng…), anh hùng lãng tử (Bồ Tùng Linh…)

Đó là những quan niệm anh hùng chung nhất, chúng ta hãy tìm hiểu quan niệm anh hùng của Thường Vạn Sinh được thể trong tác phẩm.

Quan niệm anh hùng của Thường Vạn Sinh cũng không nằm ngoài tư tưởng nho giáo của Khổng Tử, khi miêu tả cảnh trào đời của Hạng Võ, Thường Vạn sinh có nhăc đến vua Thuấn Ông so sánh Hạng Võ với Thuấn, đặc biệt là chi tiết con mắt cậu có hai

con ngươi “mọi người không khỏi ngạc nhiên vì phát hiện mắt nó có đến hai con ngươi,

làm cho mọi người nhớ đến vua Thuấn đời xưa đôi mắt cũng có hai con ngươi như thế.”[16; tr 9] Thường Vạn sinh đã dành rất nhiều tâm huyết cho việc miêu tả Hạng Võ,

ông đã hết lời ca ngợi Hạng Võ, dù rằng Hạng Võ là một kẻ chiến bại Bởi thế cái đầu tiên

mà ông nói đến là so sánh Hạng Võ với vua Thuấn thời Chiến Quốc, mà vua Thuấn nổi

tiếng về chữ hiếu “Thuấn đối với người cha là Cổ Tẩu rất có hiếu” [16; tr 9], dù rằng

Thuấn luôn bị cha, dì ghẻ và em trai là Tượng ức hiếp Vậy phải chăng quan niệm đầu

tiên mà Thường Vạn Sinh đặt ra là “hiếu”, đúng như thế Hạng Võ là một người chí hiếu,

cậu rất ngang bướng nhưng rất nghe lời người chú là Hạng Lương, và ở bữa tiệc Hồng

môn cậu rất nghe lời Hạng Bá “Hạng Võ lại là người rất tôn kính trưởng bối của mình,

có nhân, có hiếu nổi tiếng” [16; tr 196] Không chỉ thế mà còn phải “làm việc gì cũng trở thành mẫu mực, nói lời nào cũng trở thành điển chương” [16; tr 9] Đó là quan niệm

đầu tiên mà Thường Vạn Sinh nói đến

Thường Vạn Sinh đã không tiếc lời ca ngợi Hạng Võ về sức khỏe, lòng can đảm và tài năng và kiến thức Đó là quan niệm thứ hai mà người anh hùng cần phải có

Thông qua nhân vật Hạng Võ, Thường Vạn Sinh cho rằng “Con người sinh ra ở đời,

phải biết trọng hai chữ Tín và Nghĩa Vậy chúng ta một khi đã nói ra thì phải giữa chữ Tín, một khi hành động thì phải đạt được hiệu quả, xem danh tiết là cao quý nhất, xem nghĩa khí là quan trọng nhất, có phước cùng hưởng, có hoạ cùng chia, ân oán phải trả, tuyệt đối không bao giờ chịu làm một kẻ tiểu nhân, thấy cái lợi mà quên đi nghĩa khí của mình!”[16; tr 52,53] Tín, nghĩa là hai đạo mà một vị anh hùng cần có, và phải là một bậc

quân tử, không vì lợi mà chịu làm một kẻ tiểu nhân

Mặt khác dù là một bậc Bá Vương nhưng không phải vì thế mà xa hoa cầu kì, vậy ra

theo Thường Vạn Sinh người anh hùng phải giản dị không tham tài háo sắc “Hạng Võ

không tham tài háo sắc giống như Lưu Bang, ăn uống cũng rất giản dị Ông không có vợ đôi vợ ba, mà chỉ có một mình Ngu Cơ nương nương Hằng ngày thức ăn của ông cũng không có hai món, mà chỉ một món là đủ rồi” [16; tr 377] Đó là những quan niệm mà

Thường Vạn Sinh nói đến theo ý nghĩ của mình hoặc thông qua lời nói của Hạng Võ Khi bàn luận thế nào là anh hùng thì thật là khó và luôn gây ra những tranh cải vì khi đánh giá thế nào là anh hùng thì quan điểm đánh giá tùy theo cái hiểu biết và tầm quan sát của mỗi người, từng thời kì khác nhau, và còn tùy thuộc vào tư tưởng của thời kì đó

Đầu tiên nhiều người đánh giá anh hùng thì phải quân tử Bởi thế quân tử đôi khi đồng nghĩa với anh hùng Đã là anh hùng thì người đó nhất định là người quân tử, nhưng người quân tử không nhất thiết phải là bậc anh hùng Người anh hùng có những hành động siêu việt vượt lên trên đồng loại, chứa đựng những phẩm chất tốt đẹp nhất

Mặt khác người anh hùng thời xưa của Trung Hoa, mà không chỉ riêng gì Trung hoa

mà cả Việt Nam cũng vậy thứ nhất là phải trả nợ công danh, là phải đỗ đạt để đem sức mình phục vụ cho non sông cho đất nước, đó là việc đầu tiên mà một nam nhi phải làm trong xã hội phong kiến ngày xưa Phải đỉnh thiên lập địa, phận làm trai theo tư tưởng nho giáo đầu đội trời chân đạp đất, phong thái ung dung, hiên ngang lẫm liệt oai hùng

Không chỉ thế anh hùng phải lấy tiết nghĩa làm mục tiêu, giàu sang không thay lòng, lâm nguy không nhục chí, vong thân mà còn tiết nghĩa mới toại đó là hạng anh hùng tiết nghĩa Điều này thể hiện rất rõ ở nhân vật Quan Vũ thời Tam quốc Quan Vũ, hình tượng rất đẹp của người quân tử trong Tam quốc diễn nghĩa Điều đó giải thích lý do tại sao người Trung Hoa thờ Quan Vũ rất phổ biến QuanVũ từ khi còn trẻ, kết thân với Lưu Bị

và Trương Phi tại vườn đào và ba người anh hùng đó gắn bó với nhau như anh em ruột thịt, thề sống chết có nhau Họ tôn thờ Lưu Bị như người anh cả mà mọi hành động đều hướng về người anh cả đó Tào Tháo nhiều lần đã dùng mọi thủ đoạn để lôi kéo Quan Vũ nhưng đều thất bại Từ việc mua chuộc bằng vàng bạc, bổng lộc, khéo bài mưu để Quan

Công mang ơn ông ta mà ở lại nhưng cũng vẫn thất bại Nếu như con người Quan Vũ không trọng tình nghĩa thì trước những cái lợi ấy Quan Vũ đã theo Tào Tháo Chính vì trọng nghĩa mà Quan Vũ một lòng hướng về Lưu Bị và không quản gian khổ đã hộ tống Lưu phu nhân về với Lưu Bị an toàn, qua các ải đều chém tướng giặc Khí chất người anh hùng đó được giữ trọn vẹn cho tới lúc bị giết.

Chính vì thế khi đánh giá hình tượng anh hùng trong tác phẩm Tây Sở Bá Vương

Hạng Võ của Thường Vạn Sinh chúng tôi chia ra ba thời kì nhìn nhận đánh giá về anh

hùng để có thể dựa vào đó để đánh giá chính xác hơn

2.3.1 Quan niệm anh hùng trước đó

Thời kì trước đó người dân Trung Hoa có những tiêu chí để đánh giá thế nào là mộ

vị anh hùng Họ lấy cái “anh hùng tính”, cái “khí phách anh hùng” làm trung tâm Tức là

họ lấy cái tinh thần anh hùng mã thượng, cái tư tưởng hào khí anh hùng làm trung tâm, làm đối tượng để đánh giá cái gì là anh hùng, cái gì không anh hùng Khái niệm “anh

hùng” của người dân Trung Hoa liên hệ chặt chẽ với khái niệm “quân tử” và “trung

nghĩa” của họ Không trung nghĩa, không quân tử, không có đầy đủ phẩm chất của đạo

tam cang “trung- hiếu – nghĩa”, ngũ thường “nhân - nghĩa - lễ - trí - tín” thì không phải

là anh hùng Chẳng hạn như Khổng Tử quan niệm rằng “người quân tử chỉ biết điều

nghĩa, kẻ tiểu nhân chỉ biết điều lợi” [11; tr 174], hay “một người không có tín thì không làm được gì, cũng giống xe lớn không có chốt, xe nhỏ cũng không có chốt, thì làm sao có thể đi được” [11; tr 140]… Tất cả họ đều cho là đúng nghe theo, và làm theo Rộng hơn

có nghĩa là không thể nào có một người anh hùng là tiểu nhân, bất tín hay bất nghĩa cả

Văn hóa Trung Quốc quan niệm “anh hùng” là một đặc tính, là một khí phách, là

một tính cách Người nào có tính cách anh hùng, hay có những đặc điểm liên quan, có khí phách anh hùng v.v thì người đó là anh hùng, hào kiệt Họ lấy cái tinh thần, tâm lý, tư tưởng để xem xét có anh hùng hay không Quan niệm này chủ yếu bắt nguồn từ tinh thần

tiêu dao tự tại của Lão giáo, các lý thuyết, luận điểm về đạo đức, nhân nghĩa của Khổng – Nho.

2.3.2 Quan niệm anh hùng thời Hạng Võ

Người dân Trung Hoa thời kì này cũng quan niệm anh hùng dựa trên những tiêu chí của thời kì trước như các đạo lí tam cang ngũ thường, quân tử, tiết nghĩa v.v Nhưng dĩ nhiên cũng có những cái khác Chính bản thân Hạng Võ cũng đưa ra quan niệm về anh hùng của riêng mình, và phần lớn Hạng Võ đã làm theo như thế trên con đường chinh

phục thiên hạ “Cậu là người rất sùng bái lòng can đảm, trong khi sức khoẻ của cậu

không ai sánh bằng Cậu cho rằng vũ lực có thể chinh phục được thiên hạ, vậy một người anh hùng chân chính thì phải vừa có sức khoẻ vừa có lòng can đảm, vừa phải gan dạ, vừa phải có kiến thức” [16; tr 25] Vậy theo Hạng Võ anh hùng có thể có những đức tính thời

kì trước đó đã nói đến, nhưng cũng phải có kiến thức, sức khỏe, lòng can đảm Mặt khác

ở thời kì này, chiến thắng sẽ tạo nên anh hùng, Dựa vào sức mình để chiến thắng, kiêu ngạo, dù thế họ không hề nảy sinh ý nghĩ hướng tới làm bá chủ, chết cũng chết cho vinh vang (chết vì tự đại) Chính Hạng Võ cũng cho rằng bản thân mình là một anh hùng cái thế, không ai bì kịp

2.3.3 Quan niệm anh hùng thời kì sau

Càng về sau cách đánh giá anh hùng càng đi xa hơn hay nói đúng hơn là đã đi lệch khá xa các quan niệm của thời kì trước, bởi lẻ điều này do xã hội phong kiến không còn tồn tại mà thay vào đó chế độ mới nên cách nhìn khác tư tưởng khác Xưa kia một anh hùng chỉ có thể là một tướng lãnh những binh lính không hề được xem là anh hùng, dù rằng họ cũng xông pha trân mạc Nhưng với chế độ mới một người lính ngã xuống vì quê hương vẫn được sắc phong là anh hùng

Các tác phẩm kiếm hiệp cận đại mà các đại tác gia Kim Dung, Cổ Long, Ngọa Long

Sinh đã hình thành trong văn hóa cận đại Trung Hoa, đó là tinh thần “hành hiệp trượng

nghĩa”, làm việc tốt, cứu giúp người, thấy chuyện bất bình, rút đao tương trợ, chẳng hạn

như Tiếu ngạo giang hồ, Hành tẩu giang hồ, Minh chủ võ lâm v.v Ngòai ra tư tưởng về

anh hùng của người Hoa và một bộ phận người Việt Nam, người Á Đông ảnh hưởng văn hóa kiếm hiệp, tiểu thuyết, văn học, điện ảnh Trung Hoa còn có những yếu tố của Xã hội đen hào sảng Thượng Hải, ngầu, chịu chơi, bản lĩnh, võ công cao cường, thủ đọan, bá chủ, người không vì mình, trời tru đất diệt, tâm cơ v.v Theo đó, người bản lĩnh thì là người anh hùng.

Đối với văn hóa khác, nhất là Việt Nam, thì anh hùng thì điều đầu tiên là phải thiện cái đã Dù tài năng, bản lỉnh, nhưng có một hành động, ý nghĩ, biểu hiện nào mà ác thì không được xem là anh hùng Thật ra cách đánh giá này về anh Hùng quá hẹp chỉ dựa trên một tiêu chí thiện mà thôi

Ở Trung Quốc bây giờ do ảnh hưởng nhiều từ văn hóa kiếm hiệp, họ đặt nặng vào cái tài và cái bản lĩnh, tâm cơ, thủ đọan hơn, ai thắng, ai mạnh, ai giỏi, ai ngầu thì là anh hùng Cho nên vì cái sự lấy đặc tính để đánh giá, chứ không lấy con người thiện ác để đánh giá về anh hùng Chính vì thế Lưu Bang là người chiến thắng Là vị vua cũng có thể nói là có một tí tài, có tài lãnh đạo, biết cách thu phục lòng người, dùng đức phục người, phóng khoáng, hào sảng Có đại công thống nhất Trung Hoa và mở ra một trang sử thịnh trị lâu dài cho Trung Quốc, đến nỗi sau thời kỳ đó người ta gọi các dân tộc Trung Quốc là

“Hán tộc”, “người Hán”, “Hán nhân” v.v Nhưng về sau này các nho sĩ, nhà nho, sĩ phu

thời phong kiến cũng như trí thức nhân sĩ hiện đại đa số đều xem Hạng Võ là anh hùng thật sự, anh hùng hơn Lưu Bang nhiều Chứ không xem Lưu Bang hay Hàn Tín, Trương Lương là anh hùng Điều này chúng ta sẽ tìm hiểu và bàn luận xâu hơn ở phần sau

Chương 3 HÌNH TƯỢNG ANH HÙNG TRONG

TÂY SỞ BÁ VƯƠNG HẠNG VÕ (THƯỜNG VẠN SINH)

Trước khi đi vào từng hình tượng nhân vật anh hùng cụ thể chúng tôi xin nói đôi nét

về các nhân vật trong tác phẩm này Vì đây là tác phẩm nói về chiến tranh nên có rất nhiều nhân vật, chúng tôi xin nói sơ qua về một số nhân vật chủ yếu như Hạng Võ, Ngu

Cơ, Phạm Tăng, Anh Bố, Chung Ly Muội, Quý Bố, Bồ Tướng Quân, HạngTrang, Hạng Lương, Hạng Bá, Trần Bình, Chu Lan, Hoàn Sở, Hạng Tha, Long Thả, Bành Việt, Chương Hàm, Đổng Ế, Tư Mã Hân Lưu Bang, Lữ Trĩ, Hàn Tín, Lệ Thực Kỳ, Phàn Khoái, Hạ Hầu Anh, Vương Lăng, Chu Bột, Tiêu Hà, Tào Tham, Trương Lương, Trương Nhĩ.v.v Chúng tôi chỉ đánh giá một số nhân vật chủ yếu và trọng tâm của tác phẩm như Hạng Võ, Lưu Bang, Hàn Tín, tất cả họ đều là những anh hùng dù rằng mỗi người đều có những khuyết điểm khác nhau, ưu điểm cũng khác nhau Theo nhiều đánh giá thì họ đều

là những anh hùng chẳng hạn như theo Thường Vạn Sinh thì Hạng Võ anh hùng, theo

Mộng Bình Sơn thì Lưu Bang, Chu Lan, Hoàn Sở anh hùng Và chúng tôi cũng đánh giá

họ anh hùng dựa theo một số tiêu chí, tư tưởng nho giáo để đánh giá, và chúng tôi cũng dựa vào chính những gì diễn ra trong tác phẩm của từng nhân vật và đánh giá họ anh hùng hay không anh hùng Để thấy rõ hơn điều này chúng ta đi vào từng hình tượng nhân vật

cụ thể

3.1 Hình tượng anh hùng Hạng Võ

Trong thực tế khi nói đến anh hùng Trung Hoa không thể không nhắc đến mẫu người Tây Sở Bá Vương Hạng Võ người đã có công rất lớn lật đổ nhà Tần trong lịch sử Trung Hoa, người anh em kết nghĩa của Lưu Bang và cũng là người tranh giành thiên hạ cùng Lưu Bang

Để dễ dàng thấy được tính anh hùng của Hạng Võ chúng tôi không phân tích theo trình

tự tác phẩm mà phân tích theo ngoại hình, tính cách, quan niệm sống, lời nói và hành động anh hùng Tất cả đã được tác giả miêu tả, chúng tôi dựa vào đó để phân tích làm rõ

về hình tượng anh hùng trong tác phẩm

Hạng Võ “có một hôm cậu đấu vật với một người bạn trẻ và nhân đó dùng hai cánh tay

lực lưỡng của mình nhấc bổng một chiếc đỉnh đồng to làm mọi người chung quanh kinh

ngạc đến há mồm trợn mắt” [16; tr 25] Về hai mặt này thì trong tác phẩm khó có ai bì

kịp Hạng Võ, xét về sức khỏe thì có Phàn Khoái là người bên Lưu Bang, nhưng chỉ được xem là có sức khỏe thôi chứ cũng chẳng bì kịp Hạng Võ, với Lưu Bang thì hai mặt này đều kém xa Hạng Võ

Lương dạy binh pháp, tiếp thu binh pháp từ rất sớm Hạng Võ muốn học cái “đánh lại

được vạn người” Một con người khác thường thì ngay từ nhỏ cũng đã có những suy

nghĩ, hành động và lời nói khác người, khi Hạng Võ còn nhỏ lúc thấy Tần Thủy Hoàng đi ngang qua Cối Kê Tư Mã Thiên miêu tả lại cảnh này như sau:

“Tần Thủy Hoàng đi chơi đất Côi Kê, vượt qua Chiết Giang, Lương và Tịch cùng đi xem Tịch nói :

- Có thể cướp và thay thế hắn!

Lương bịt miệng Tịch :

- Đừng nói bậy! Bị giết cả họ bây giờ!” [19; tr 65].

Qua câu nói này ta có thể thấy Hạng Võ là người có chí lớn một con người suy nghĩ khác thường không phải ai cũng có được

trận đánh Vương Ly và Chương Hàm đã thể hiện sự dũng cảm và lòng can đảm của mình

và đó cũng chính là quan niệm về người anh hùng mà bản thân Hạng Võ đã đưa ra và

Hạng Võ đã làm được điều đó “Cậu là người rất sùng bái lòng can đảm, trong khi sức

khoẻ của cậu không ai sánh bằng Cậu cho rằng vũ lực có thể chinh phục được thiên hạ, vậy một người anh hùng chân chính thì phải vừa có sức khoẻ vừa có lòng can đảm, vừa phải gan dạ, vừa phải có kiến thức” [16; tr 25].

Hạng Võ còn có quan niệm cho rằng vũ lực có thể chinh phục tất cả chính vì thế trong cuộc đời chinh chiến Hạng Võ ít khi dụ hàng đối phương, hiếm khi cho các nho sĩ

du thuyết như Lưu Bang, ít khi cầu hòa với ai Bởi thế khi đánh Chương Hàm, Hạng Võ

đã nói rằng “Dưới bầu trời này, vũ lực là một thứ quyền uy có tác dụng nhất, vũ lực có

thể chinh phục được tất cả, có thể thay đổi được tất cả”[16; tr 161].

3.1.3 Hành động thể hiện tài năng, khí phách anh hùng

Bên cạnh đó còn có hành động thể hiện tài năng đó cũng là anh hùng, tất cả những hành động đó được thể hiên từ lúc khởi nghĩa chống Tần Khi một đất nước mà bạo chúa tàn ác, thiên hạ đại loạn, bá tánh sẽ lầm than Khi đó chiến tranh sẽ xảy ra đó là việc sớm hay muộn Lúc bấy giờ nước Trung Hoa sau khi được Tần Thủy Hoàng thống nhất và cai trị thì thiên hạ lầm than, bởi chính sách cai trị quá độc ác, lao dịch quá nặng nề… Khi ấy chiến tranh đã xảy ra, nông dân không thể chịu đựng nổi sự bóc lột nặng nề nên họ đã khởi nghĩa, mở đầu là Trần Thắng và Ngô Quảng Chú cháu họ Hạng cũng khởi nghĩa ở Cối Kê

Tài năng của Hạng Võ được thể hiện rõ chỉ sau sáu tháng khởi binh, Hạng Võ đã bình định vùng Giang Đông cho đến việc vượt sông tiến về phía tây đi đến đâu thắng đến

đó Và ở trận đánh Tương thành, Hạng Võ đã gặp phải khó khăn bởi sự chống trả ngoan

cố của quân Tần, nhưng cái khó khăn ấy chỉ có ý nghĩa là làm cho chúng ta thấy thêm về

tài năng, mưu lược của Hạng Võ mà thôi Hạng Võ đã “sử dụng các loại công cụ chuyên

dùng để công thành Hạng Võ cho binh sĩ đào hang dưới chân thành, đốt lửa để đánh sập thành, tức thì công phá được thành” [16; tr 87] Tài năng, khí phách là điều cần phải có

của một anh hùng và Hạng Võ là người anh hùng thật sự với những chiến công lẫy lừng trong thiên hạ lúc bấy giờ Những chiến công ấy được tạo ra từ sự tài năng, lòng dũng cảm của một anh hùng, khiến người khác phải kiên nễ và khiếp sợ Sau khi chú của mình

là Hạng Lương đại bại ở chân thành Định Đào mối thâm thù với quân Tần càng lên cao Cao trào của mối thù ấy là một cuộc quyết chiến không lùi bước, trận đánh ấy diễn ra ở

Cự Lộc Sau khi Hạng Lương chết tướng Tần là Chương Hàm đánh vào Hàm Đan nước Triệu, quân Triệu là Triệu Yết, Trần Dư, Trương Nhĩ rút vào Cự Lộc và bị bao vây ở đây,

nên Hạng Võ đã xua quân tấn công Cự Lộc để giải cứu quân Triệu (chư hầu) Lúc bấy giờ quân chư hầu Yên, Tề không xuất quân cứu nguy cho Triệu mà họ chỉ lo cho sự tồn vong của bản thân, họ vô tình, nhu nhược Chỉ riêng Hạng Võ xua quân cứu Triệu không nghĩ cho lợi ích bản thân Rõ ràng chỉ có những kẻ tiểu nhân mới mưu cầu lợi ích riêng Trận đánh ấy không chỉ thể hiện tài năng của Hạng Võ mà còn thể hiện sự nhân nghĩa, vì lợi ích chung không mưu cầu một cái gì khác, điều đó rất được lòng trời, hợp lòng dân nên Hạng Võ đã chiến thắng

Vẫn có rất nhiều ý kiến cho rằng Hạng Võ không hề biết gì về mưu lược chỉ có sức khỏe sự dũng cảm thiện chiến mà thôi, nhưng ở tác phẩm này thì không phải như vậy Trận Tương thành đã thể hiện điều này khá rõ, nhưng sẽ rõ hơn nữa ở trận Cự Lộc Sau khi Hạng Võ đã vượt qua sông Chương Hà, trước khi tiến quân thẳng đến Cự Lộc Hạng

Võ đã xuống lệnh cho các quân sĩ rằng “đập bỏ tất cả nồi nấu cơm, đốt bỏ tất cả doanh

trướng, nhấn chìm tất cả ghe thuyền, mỗi người chỉ mang theo lương thực đủ dùng trong

ba hôm” [16; tr 135] Mệnh lệnh ấy gieo vào lòng quân sĩ sự hoài nghi, nhưng họ vẫn

làm theo, họ nào biết được ý định của Hạng Võ làm như thế là muốn quyết tử với quân thù, càng làm cho sĩ khí của quân lính lên cao vì họ chỉ có thể chiến thắng hoặc chết mà thôi không thể rút lui Sự quyết tâm ấy đã phát huy tác dụng chỉ với mười vạn quân mà

Hạng Võ đã đánh tan ba mươi vạn quân của Vương Ly, còn dung kế “vây ba mặt, để

trống một mặt” [16; tr 141] để bắt sống Vương Ly.

Chưa hết ở trận đánh này Hạng Võ còn đánh bại hai mươi vạn quân Tần do Chương

Hàm thống lãnh, sau khi Vương Ly bị bắt Chương Hàm rút lui về Cức Nguyên Hạng Võ quyết tâm truy đuổi và đã đánh bại được Chương Hàm

Một điều đáng chú ý nữa ở trận đánh này là quân khởi nghĩa đều là quân chính nghĩa, nhưng đứng trước sự nguy hiểm của đồng minh mà Trần Dư, Tề, Yên nhút nhát sợ sệt trước bạo Tần, chỉ cầu mong bảo toàn cho bản thân mà không cứu viện cho Trương

Nhĩ Để rồi từ đó chỉ có Hạng Võ đã xông pha làm điều đó “Một cảnh tượng trở thành

trái ngược với việc quân Sở anh dũng chiến đấu, chính là cảnh tượng viện quân của Tề, Yên đã rút cổ ở bên trong hào luỹ của họ Như vậy, một bên liều chết chiến đấu còn một

bên lại khiếp nhược đứng nhìn; một bên vì nghĩa không bao giờ hối hận, còn một bên thì tìm cách cầu an bảo mạng” [16; tr 142] Từ đó thấy được sự gan dạ và dũng cảm của

Hạng Võ Nếu không có Hạng Võ chắc gì quân Tần bị tiêu diệt và không biết bá tánh còn

phải khổ sở đến bao giờ và số phận của Trương Nhĩ và nước Triệu sẽ ra sao “Nếu không

nhờ các vị thì nước Triệu đã bị mất từ lâu rồi Cái ơn cứu mạng này chúng tôi không bao giờ quên!” [16; tr 143] Xin nói thêm những lời nói đó của Trương Nhĩ chỉ là lời nói

suông, sau này, sau khi bị Trần Dư đánh, Trương Nhĩ đã chạy theo Lưu Bang, và rồi chống lại Hạng Võ Trương Nhĩ đã quên lúc lâm nguy ai đã cứu mình, Lúc đó Lưu Bang

có đến cứu mình hay không Đúng là sự đời khó nói, lòng người bạc bẻo

Kết thúc chuyện chinh chiến diệt Tần bấy lâu, giờ nghiệp lớn đã hoàn thành Hạng

Võ xưng Tây Sở Bá Vương và chia đất phong Vương “Hạng Võ vốn có ý định thông qua

việc cắt đất phong vương để cho các chư hầu sống yên ổn với nhau” [16; tr 246] Từ điều

này cho thấy Hạng Võ đã luận công ban thưởng và muốn sống hòa bình Điều này hoàn toàn khác hẳn với Lưu Bang đã không luận công ban thưởng mà còn sát hại công thần sau khi đã giành được thiên hạ thật bất công và không may cho Hàn Tín, Bành Việt và Anh

Bố đã nằm trong số đó Việc chia đất phong vương cũng là một điều cần thiết của một bậc

anh hùng Bởi lẻ từ xưa đã có quan niệm “bình thiên hạ” nghĩa là mong muốn và làm cho

thiên hạ thái bình, Hạng Võ đã mong muốn và làm điều đó

Lẽ ra thiên hạ có thể thái bình như mong muốn của rất nhiều người nhưng chỉ vì một

số ít người không biết tận hưởng điều đó và an phận nên chiến loạn lại xảy ra, ở phía đông Điền Vinh (nước Tề) đánh tam Tề: Điền An, Điền Thị, Điền Đô Bành Việt (nước Lương), Trần Dư (nước Triệu) tấn công Trương Nhĩ Ở phía tây Lưu Bang cũng kéo quân

ra khỏi Ba Thục tấn công tam Tần: Chương Hàm, Tư Mã Hân, Đổng Ế Trước tình hình

đó với sức mạnh và tài năng của mình Hạng Võ đã tấn công về phía đông đánh Bành Việt

và Điền Vinh, đã đánh bại họ khiến Điền Vinh phải bỏ mạng Đây cũng là kết cuộc mà chính Điền Vinh gây ra mà thôi Tuy nhiên em của Điền Vinh là Điền Hoành thu gom tàn quân và liên kết với Bành Việt chống lại Hạng Võ làm cho Hạng Võ bị sa lầy nơi đây