Khóa luận tốt nghiệp Khắc phục lỗi phát âm trong dạy học tập đọc cho học sinh lớp 3 trường tiểu học thanh lạng – thanh hóa – tuyên hóa – quảng bình

Đặc biệt đối với Trường Tiểu học Thanh Lạng thuộc xã Thanh Hóa là một xã biên giới vùng cao, nằm ở phía Tây của huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình, học sinh là người miền núi do đó khả năn

1

MỤC LỤC 1

DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT 4

DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ 5

PHẦN I: MỞ ĐẦU 6

1 Lí do chọn đề tài 6

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 7

3 Mục đích nghiên cứu 9

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 9

5 Đối tượng nghiên cứu 10

6 Phạm vi nghiên cứu 10

7 Phương pháp nghiên cứu 10

8 Đóng góp của đề tài 11

9 Cấu trúc đề tài 11

PHẦN II: NỘI DUNG 12

CHƯƠNG I CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC KHẮC PHỤC LỖI PHÁT ÂM CHO HỌC SINH LỚP 3 TRƯỜNG TIỂU HỌC THANH LẠNG 12

1.1 Cơ sở lý luận 12

1.1.1 Cơ sở tâm sinh lý của học sinh tiểu học 12

1.1.2 Một vài khái niệm liên quan 12

1.1.3 Vị trí, ý nghĩa của việc rèn phát âm trong dạy học tập đọc cho học sinh 18

1.2 Cơ sở thực tiễn 20

1.2.1 Vài nét về chương trình và sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 3 20

1.2.2 Khảo sát thực trạng sửa lỗi phát âm cho HS lớp 3 Trường Tiểu học Thanh Lạng 21

2

1.2.3 Kết quả khảo sát 22

CHƯƠNG 2 BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC LỖI PHÁT ÂM CHO HS LỚP 3 TRƯỜNG TIỂU HỌC THANH LẠNG – THANH HÓA – TUYÊN HÓA – QUẢNG BÌNH 33

2.1 Biện pháp luyện tập theo mẫu 33

2.2 Biện pháp phân tích cách phát âm 36

2.3 Biện pháp luyện tập tổng tập 37

2.4 Biện pháp tổ chức trò chơi học tập để sửa lỗi phát âm cho HS 40

2.5 Thường xuyên luyện đọc các từ khó trong giờ Tập đọc 44

2.6 Biện pháp sử dụng công nghệ thông tin để khắc phục lỗi phát âm 44

2.7 Biện pháp sử dụng các thiết bị dạy học để khắc phục lỗi phát âm trong dạy học Tập đọc 46

CHƯƠNG 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 49

3.1 Những vấn đề chung 49

3.1.1 Một số yêu cầu của thực nghiệm sư phạm 49

3.1.2 Cấu trúc của thực nghiệm sư phạm 49

3.1.3 Mục đích thực nghiệm sư phạm 50

3.1.4 Đối tượng, thời gian và địa bàn thực nghiệm 51

3.1.5 Cách thức thực nghiệm 51

3.1.6 Nội dung, phương pháp thực nghiệm 51

3.2 Thiết kế giáo án thực nghiệm sư phạm 53

3.2.1 Thiết kế giáo án giành cho lớp đối chứng bài tập đọc “Bàn tay cô giáo” (tuần 21 – Tiếng Việt 3, tập 2) 53

3.2.2 Thiết kế giáo án giành cho lớp thực nghiệm bài tập đọc “Bàn tay cô giáo” (tuần 21 – Tiếng Việt 3, tập 2) 59

3.3 Kết quả thực nghiệm 65

3

3.3.1 Chỉ tiêu đánh giá 65

3.3.2 Kết quả thực nghiệm 65

PHẦN III: KẾT LUẬN 69

PHẦN TÀI LIỆU THAM KHẢO 71

PHỤ LỤC 1 73

PHỤ LỤC 2 74

PHỤ LỤC 3 76

PHỤ LỤC 4 77

4

DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT

GV: Giáo viên HS: Học sinh SGK: Sách giáo khoa SGV: Sách giáo viên NXBGD: Nhà xuất bản Giáo dục

5

DANH MỤC CÁC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ

Bảng 1.1 Bảng sự khác biệt ngữ âm giữa các phương ngữ của tiếng Việt……15

Bảng 1.2 Các lỗi phát âm mà học sinh thường mắc phải ……… 23

Bảng 1.3 Bảng khảo sát hứng thú của HS khi học Tập đọc ……… 25

Bảng 1.4 Bảng khảo sát vai trò của phân môn Tập đọc đối với học ………….25

Bảng 1.5 Bảng khảo sát thời gian học sinh học phát âm ……… 25

Bảng 3.1 Bảng điều tra chất lượng ban đầu ……… 52

Bảng 3.2 Bảng kiểm tra chất lượng HS ……….66

Biểu đồ 3.1 Biểu đồ điều tra chất lượng ban đầu ……… 52

Biểu đồ 3.2 Biểu đồ kiểm tra chất lượng HS ……… 66

và bảo vệ Tổ quốc, vì mục tiêu dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ văn minh” Cùng với sự phát triển của xã hội, tiếng Việt cũng phát triển phong phú và đa dạng nhằm đáp ứng nhu cầu giao tiếp của xã hội Để bắt kịp với công cuộc công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước đòi hỏi ngành Giáo dục và Đào tạo phải có đổi mới phù hợp Bên cạnh sự đổi mới chương trình và nội dung học tập, thì việc đổi mới cách làm của đội ngũ giáo viên là rất quan trọng và được xem là khâu cơ bản đối với sự nghiệp giáo dục của nước ta

Trong đó, bộ môn Tiếng Việt ở Tiểu học có ý nghĩa rất quan trọng, đặc biệt phân môn Tập đọc lại không thể thiếu Bởi nó giúp học sinh hình thành các

kỹ năng sử dụng Tiếng Việt đó là nghe, nói, đọc, viết, lĩnh hội các kiến thức rất

cơ bản trong kho tàng tri thức, những kinh nghiệm sống, văn hoá và khoa học

Vì thế, nếu không biết đọc thì con người không thể tiếp thu nền văn minh của nhân loại, sẽ trở thành con người lạc hậu và bị xã hội đào thải Biết đọc con người đã nhân khả năng tiếp nhận lên nhiều lần, từ đây người ta biết tìm hiểu, đánh giá cuộc sống, nhận thức các mối quan hệ tự nhiên, xã hội Đọc giúp trẻ chiếm lĩnh được ngôn ngữ để dùng trong hoạt động học tập và giao tiếp, nó là công cụ học tập các môn học khác, tạo hứng thú động cơ học tập, đồng thời tạo điều kiện để HS có khả năng tự học và tinh thần học tập cả đời Đặc biệt khi đọc các tác phẩm văn chương, con người có những rung động tình cảm, nảy nở những ước mơ tốt đẹp, khơi dậy những năng lực, hành động, sức mạnh sáng tạo cũng như bồi dưỡng tâm hồn Nếu không biết đọc con người sẽ không có điều kiện hưởng thụ sự giáo dục mà xã hội dành cho họ, không thể hình thành được

7

một nhân cách toàn diện Đặc biệt trong thời đại bùng nổ thông tin thì biết đọc ngày càng quan trọng vì nó giúp con người sử dụng các nguồn thông tin một cách tốt nhất Biết đọc sẽ giúp các em tự tìm hiểu tri thức khoa học xã hội loài người, những điều mà nhà trường không có điều kiện truyền đạt hết

Trong môn Tiếng Việt thì Tập đọc là phân môn chính có vị trí đặc biệt to lớn ở nhà trường tiểu học, bởi vì giai đoạn này là giai đoạn then chốt trong quá trình hình thành kỹ năng phát âm cho HS Việc phát âm và luyện phát âm đúng với chuẩn quy tắc tiếng Việt góp phần giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt và giữ gìn bản sắc văn hóa Việt Nam Vì vậy ngay từ đầu bậc tiểu học các em cần được học môn Tập đọc một cách khoa học, cẩn thận Đó là lý do vì sao Tập đọc

bố trí thành phân môn độc lập (thuộc môn Tiếng Việt) có tiết dạy riêng Đối với

HS miền núi do ảnh hưởng của tiếng địa phương nên khả năng phát âm đang gặp nhiều khó khăn Đặc biệt đối với Trường Tiểu học Thanh Lạng thuộc xã Thanh Hóa là một xã biên giới vùng cao, nằm ở phía Tây của huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình, học sinh là người miền núi do đó khả năng phát âm chưa chuẩn nên chất lượng dạy và học đối với các môn học nói chung và đối với phân môn Tập đọc lớp 3 nói riêng chưa cao Việc sửa lỗi phát âm sai cho học sinh đã được giáo viên quan tâm nhưng chưa có cách khắc phục cụ thể cho học sinh vùng bản xứ

Vì những lý do trên, tôi chọn đề tài “Khắc phục lỗi phát âm trong dạy học Tập đọc cho học sinh lớp 3 Trường Tiểu học Thanh Lạng – Thanh Hóa – Tuyên Hóa – Quảng Bình” để làm khóa luận nhằm góp phần nâng cao hiệu

quả dạy học tập đọc cho HS miền núi tỉnh Quảng Bình nói chung và HS Trường Tiểu học Thanh Lạng – Thanh Hóa – Tuyên Hóa – Quảng Bình nói riêng

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Phát âm chuẩn chính âm sẽ giúp người nghe cảm nhận được đầy đủ và chính xác giá trị nội dung của văn bản Vì vậy việc rèn luyện, đề xuất các biện pháp khắc phục lỗi phát âm cho học sinh là vấn đề mà nhiều nhà nghiên cứu quan tâm, tìm hiểu Với những cuốn sách cơ bản như:

8

Giáo trình “Phương pháp dạy học Tiếng Việt” của Lê A – Thành Thị Yên

Mĩ – Lê Phương Nga – Nguyễn Trí – Cao Đức Tiến cũng đưa ra cơ sở lí luận các nguyên tắc và phương pháp dạy Tập đọc, nhấn mạnh đến các phương pháp như phương pháp trực quan, phương pháp đàm thoại, phương pháp luyện tập theo mẫu

Giáo trình “Phương pháp dạy học Tiếng Việt cho học sinh dân tộc cấp Tiểu học” (tài liệu đào tạo giáo viên) của Dự án phát triển giáo viên tiểu học (NXB Giáo dục, 2006) cũng đã đi sâu vào nghiên cứu tầm quan trọng của dạy phát âm đúng cho HS, tìm hiểu một số yếu tố ảnh hưởng đến việc phát âm đúng tiếng Việt cho HS Đây là những vấn đề có ý nghĩa thực tiễn đối với HS những biện pháp này vẫn có tác dụng tích cực

“Phát triển lời nói cho học sinh tiểu học trên bình diện ngữ âm” (tài liệu đào tạo GV tiểu học), dự án phát triển GV tiểu học của Nguyễn Thị Xuân Yến –

Lê Thị Thanh Nhàn (NXBGD 2007) đã mô tả hệ thống âm chuẩn trong tiếng Việt hiện đại xác định lỗi phát âm, xác định biến thể phát âm theo các vùng phương ngữ cho HS tiểu học Trong cuốn này tác giả đã đưa ra được cơ sở lý luận một số phương pháp dạy học phát âm ở tiểu học

Công trình “Ngữ âm học Tiếng Việt hiện đại” của tác giả Cù Đình Tú – Hoàng Văn Thung – Nguyễn Nguyên Trứ (NXB Giáo dục, 1978) đã đề cập đến một số vấn đề liên quan đến ngữ âm học trong nhà trường Mặc dù đã nêu lên được một số biện pháp cụ thể có liên quan đến luyện phát âm xong chưa hướng tới đối tượng cụ thể

“Dạy học tập đọc ở tiểu học” – Lê Phương Nga, đã nghiên cứu đến việc xác định chuẩn chính âm trong tiếng Việt và hướng đến một trong ba mẫu hình

lý tưởng để luyện phát âm cho HS

“Vui học Tiếng Việt” của tác giả Trần Mạnh Hưởng (NXB Giáo dục, 2000) đã biên soạn những trò chơi, những bài tập nhẹ nhàng về Tiếng Việt theo yêu cầu kiến thức và kĩ năng sử dụng tiếng Việt ở bậc Tiểu học để học sinh vừa

âm cho học sinh lớp 3 – Trường Tiểu học Thanh Lạng – Thanh Hóa – Tuyên Hóa – Quảng Bình Các công trình nghiên cứu trên là cơ sở lí luận quý báu để chúng tôi thực hiện đề tài: “Khắc phục lỗi phát âm trong dạy học Tập đọc cho học sinh lớp 3 Trường Tiểu học Thanh Lạng – Thanh Hóa – Tuyên Hóa – Quảng Bình”

3 Mục đích nghiên cứu

Trong chương trình Tiểu học nói chung và môn Tiếng Việt nói riêng thì phân môn Tập đọc có một vị trí hết sức quan trọng, nó giúp học sinh biết cách phát âm đúng chuẩn Tiếng Việt, hình thành kỹ năng, kỹ xảo trong qua trình đọc Tuy nhiên trong thực tế dạy học Tiếng Việt hiện tượng học sinh mắc lỗi phát âm còn rất phổ biến, đặc biệt là học sinh một số trường trên địa bàn các xã miền núi thuộc huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình, cụ thể là trường Tiểu học Thanh Lạng, xã Thanh Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình

Từ thực tế trên tôi đã chọn đề tài khóa luận này với mục đích đề xuất các biện pháp để khắc phục lỗi phát âm và rèn kỹ năng phát âm chuẩn cho học sinh tiểu học miền núi huyện Tuyên hóa, tỉnh Quảng Bình nói chung và học sinh lớp

3 trường Tiểu học Thanh lạng nói riêng

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt những mục tiêu đề ra việc xây dựng và giải quyết các nhiệm vụ là hết sức quan trọng Các nhiệm vụ đó là: thứ nhất chúng tôi nghiên cứu cơ sở lý luận của dạy học phát âm Hai là điều tra khảo sát thực trạng học phát âm Ba là

đề xuất một số biện pháp khắc phục lỗi phát âm tiếng Việt cho HS lớp 3 trường Tiểu học Thanh Lạng Cuối cùng tiến hành thực nghiệm để khẳng định tính khả thi của vấn đề nghiên cứu

10

5 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là: “Khắc phục lỗi phát âm trong dạy học Tập đọc cho HS lớp 3 Trường Tiểu học Thanh Lạng.”

Đối tượng thực nghiệm: HS và GV Trường Tiểu học Thanh Lạng, xã Thanh Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình

Đề xuất một số biện pháp sửa lỗi phát âm nhằm khắc phục tình trạng phát

âm lệch chuẩn cho HS lớp 3 Trường Tiểu học Thanh Lạng, Thanh Hóa – Tuyên Hóa – Quảng Bình

7 Phương pháp nghiên cứu

Để thực tốt các nhiệm vụ đề ra đạt được mục tiêu nghiên cứu thì không thể thiếu được các phương pháp nghiên cứu Có rất nhiều phương pháp trong nghiên cứu khoa học thường được áp dụng, với các vấn đề của đề tài này chúng tôi đã sử dụng các phương pháp:

- Phương pháp nghiên cứu lí luận

Mục đích: Thu thập thông tin khoa học trên cơ sở nghiên cứu các văn bản tài liệu, các công trình khoa học có liên quan làm cơ sở lí luận cho đề tài

Phương pháp đọc, Phương pháp phân tích, Phương pháp tổng hợp và khái quát hóa, Phương pháp xử lí kết quả bằng thống kê toán học

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp trò chuyện: thu thập thông tin về thực trạng phát âm của học sinh dân tộc lớp 3 Trường Tiểu học Thanh Lạng – Thanh Hóa – Tuyên Hóa – Quảng Bình

+ Phương pháp thực nghiệm: phát phiếu điều tra để thu thập thông tin Thể nghiệm một số biện pháp nâng cao hiệu quả phát âm tiếng Việt cho học sinh

9 Cấu trúc đề tài

Ngoài các phần mở đầu, phần kết luận - kiến nghị - đề xuất, phụ lục, tài liệu tham khảo, phần nội dung cơ bản của khóa luận gồm 3 chương:

Chương 1: Cở khoa học của việc khắc phục lỗi phát âm cho học sinh lớp

3 trường Tiểu học Thanh Lạng

Chương 2: Biện pháp khắc phục lỗi phát âm cho học sinh lớp 3 trường

Tiểu học Thanh Lạng – Thanh Hóa – Tuyên hóa – Quảng Bình

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

1.1.1 Cơ sở tâm sinh lý của học sinh tiểu học

Đối với HS lứa tuổi tiểu học là giai đoạn các em chuyển từ hoạt động chủ đạo vui chơi sang hoạt động học tập làm chủ đạo Đặc biệt, HS lớp 3 ghi nhớ không chủ định cũng dần chuyển sang ghi nhớ có chủ định Hơn nữa, khi học qua phân môn Học vần, hầu hết các em đã đọc thông viết thạo Tuy nhiên đối với học sinh miền núi thì ngôn ngữ địa phương làm ảnh hưởng đến cách phát âm của HS nên ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng học môn tiếng Việt của các

em

Do đó, khi dạy tập đọc cho HS lớp 3 ở các trường miền núi, GV cần giúp

HS hình thành kỹ năng và thói quen phát âm chuẩn khi đọc Muốn vậy cần cho các em luyện đọc nhiều Ngoài ra trong quá trình luyện phát âm cho HS, GV cần nắm được chuẩn chính âm và chuẩn chính tả để tránh luyện phát âm cho HS không đạt hiệu quả

Cơ chế của việc phát âm khi đọc là cơ sở của việc dạy đọc Tập đọc biểu thị mối quan hệ mật thiết giữa sự vận động của thị giác với lời nói âm thanh Do

đó, trong dạy học Tập đọc GV cần nắm được đặc điểm tâm sinh lý, ngôn ngữ, tư duy cụ thể của HS lớp 3 để xác định cho mình những phương pháp giảng dạy sao cho phù hợp với đối tượng HS

1.1.2 Một vài khái niệm liên quan

1.1.2.1 Phát âm và lỗi phát âm

Phát âm: Theo Từ điển tiếng Việt: “Phát âm là phát ra các âm thanh của

ngôn ngữ bằng các động tác lưỡi” (Từ điển Tiếng Việt, NXB Đà Nẵng)

Phát âm trong giờ Tập đọc của học sinh tiểu học được thể hiện thông qua việc đọc đúng tiếng, từ Phát âm chuẩn góp phần quan trọng trong việc giúp học

13

sinh đọc đúng trong chương trình Tiếng Việt và nói đúng trong giao tiếp Muốn luyện phát âm chuẩn cho học sinh thì giáo viên cần nắm vững những đơn vị ngữ

âm của một đơn vị ngôn ngữ được sử dụng trong hoạt động phát âm như: âm vị

và âm tiết Âm vị là đơn vị ngữ âm nhỏ nhất của một ngôn ngữ có chức năng phân biệt nghĩa và nhận dạng từ

* Ví dụ: khi nghe một em bé gọi "ba" Ta nhận ra từ "ba" đó là nhờ các

âm cho học sinh tiểu học đặc biệt là học sinh lớp 3

Phát âm chuẩn quy tắc tiếng Việt là phát âm đúng âm vị, phụ âm, to, rõ ràng, lưu loát, mạch lạc từng âm vị và chữ cái Đối với việc hình thành kỹ xảo phát âm, đặc tính của mỗi thể loại văn bản, đoạn trích mà HS dựa vào đó để lĩnh hội từ ngữ, ngôn ngữ tiếng Việt là rất quan trọng Theo đó khi phát âm theo nguyên tắc chữ viết là các biểu tượng âm vị, chữ cái, vần, thanh điệu từ đó được thể hiện bằng biểu tượng âm thanh

Lỗi phát âm: Lỗi phát âm là những sai lệch trong cách phát âm so với cách phát âm chuẩn làm cho người nghe khó hiểu thậm chí hiểu sai thành một nghĩa khác

Ví dụ: Từ “Nhảy múa” phát âm thành “nháy múa” Hay “mật ong” phát

âm “mật ông”…

Chính âm có mối quan hệ chặt chẽ tới quá trình dạy học Tập đọc cho HS tiểu học và phát âm đúng sẽ giúp cho HS học tập cách phát âm chuẩn, từ đó hiểu sâu sắc vấn đề được đề cập

Do đó, GV phải xác định chuẩn chính âm khi dạy học tập đọc cho HS để sửa lỗi, rèn kỹ năng phát âm chuẩn và đọc chuẩn

Phương ngữ: (hay phương ngôn) là hệ thống ngôn ngữ được dùng cho tập

hợp người nhất định trong xã hội, thường là phân chia theo lãnh thổ

Để luyện phát âm đúng cho HS, trước hết phải giải quyết vấn đề phương ngữ Mục tiêu của chúng ta đặt ra là luyện cho HS vươn đến một tiếng nói dân tộc Việt thống nhất, đẹp đẽ về mặt âm thanh Muốn như vậy, chúng ta phải luyện cho HS đọc đúng, hay trong phạm vi giao tiếp rộng hơn phương ngữ hẹp của mình

Vấn đề đặt ra là phải giải quyết như thế nào những nét khác biệt trên bình diện ngữ âm giữa các phương ngữ, một hiện tượng khách quan có liên quan trực tiếp đến việc xác định chuẩn chính âm Nếu lấy hệ thống ngữ âm được phản ánh trên chữ viết hiện nay (chữ Quốc ngữ) làm cơ sở để so sánh thì có thể nêu lên một số nét cơ bản nhất về sự khác biệt ngữ âm giữa các phương ngữ của tiếng Việt như sau:

Bảng 1.1 Bảng sự khác biệt ngữ âm giữa các phương ngữ của tiếng Việt

Sự thực, bức tranh ngữ âm của các phương ngữ tiếng Việt còn đa dạng và phức tạp hơn nhiều Trong nhiều thập kỉ nay, trong giới ngữ học có nhiều quan điểm khác nhau về chuẩn mực ngữ âm tiếng Việt, trong đó có ý kiến cho rằng nên lấy phương ngữ Bắc Bộ (tiêu biểu là Thủ đô Hà Nội) làm cơ sở để xác định chuẩn mực ngữ âm tiếng Việt đồng thời bổ sung một số yếu tố ngữ âm tích cực của các phương ngữ khác Đây là quan điểm được nhiều người tán thành Về thực chất, quan điểm này đã lấy chữ viết làm cơ sở để xác định chuẩn mực ngữ

âm tiếng Việt Quan điểm này đã chi phối cách phát âm của trường học, nên hiện nay, mặc dù chưa có một văn bản chính thức nào quy định chặt chẽ nhưng trong trường học, một cách tự nhiên, hệ thống ngữ âm được phản ánh trên chữ viết được coi là hệ thống ngữ âm chuẩn mực của tiếng Việt hiện đại Đó là cách phát âm lấy phương ngữ Bắc Bộ (tiêu biểu là tiếng Hà Nội) bổ sung thêm 3 phụ

âm đầu của miền Trung, những âm được biểu hiện trên chữ viết bằng các con

chữ tr, s, r và 2 vần ươu, ưu (từ đây chúng ta sẽ gọi cách phát âm này là cách

phát âm đúng chuẩn chữ viết Nhiều GV tiểu học còn gọi cách phát âm này là

“phát âm đúng chính tả”) Đây là cách phát âm có sự khu biệt âm vị học tối đa của chữ viết để khắc phục những âm đã mất đi hoặc đã bị biến dạng của tiếng địa phương Cách phát âm này tránh được tai hoạ của hiện tượng đồng âm, là cách phát âm tối ưu để viết đúng chính tả Giá trị thực tiễn và tính hợp lí của

16

cách phát âm này là ở chỗ đó Đấy là chưa kể đến tiếng Hà Nội, tiêu biểu cho tiếng địa phương miền Bắc, lại là tiếng nói thanh lịch, đáng yêu Vì vậy, cách phát âm hợp chuẩn chữ viết là căn cứ đầu tiên để chúng ta đối chiếu, xem xét cách phát âm của HS Mỗi GV tiểu học cần phải xác định được các trường hợp phát âm lệch chuẩn chữ viết của HS vùng phương ngữ mình đang dạy học Nhưng mặt khác, luyện phát âm chỉ có tính khả thi khi nó được tiến hành một cách tự nhiên, tự nguyện, không đi ngược với quan niệm và tình cảm, thói quen của những cộng đồng HS nói tiếng địa phương và nó không buộc phải thực hiện những kĩ thuật phát âm quá khó đối với các em Hệ thống ngữ âm mà chữ viết phản ánh là một hệ thống siêu phương ngữ, không được hiện thực hoá đầy đủ trong giao tiếp xã hội bằng ngôn ngữ mà chỉ tồn tại trong ý thức của người bản ngữ khi học viết đúng chính tả

Nếu chỉ chọn phát âm theo chữ viết, nghĩa là cho rằng tất cả những cách phát âm khác hệ thống ngữ âm được phản ánh trên chữ viết là mắc lỗi thì chúng

ta sẽ buộc HS tất cả các vùng nói giọng Hà Nội pha một số yếu tố của miền Trung, buộc HS Nam Bộ nói tiếng Bắc Làm như vậy sẽ rất khó đối với việc trau dồi cách phát âm chuẩn mực trong nhà trường Vì vậy, để luyện đọc đúng cho

HS, chúng ta phải đặt vấn đề chấp nhận hai chuẩn chính âm Vậy, những trường hợp nào cần xem là HS mắc lỗi phát âm phải sửa chữa và những trường hợp nào cần chấp nhận chuẩn chính âm thứ hai?

Dựa vào tâm lí của người bản ngữ, chúng ta có thể chia các trường hợp phát âm lệch chuẩn chữ viết thành hai nhóm: nhóm lỗi phát âm và nhóm biến thể phương ngữ Chúng ta chỉ luyện cho các trường hợp được xem là mắc lỗi phát âm và đặt vấn đề chấp nhận hai chuẩn chính âm cho các trường hợp được xem là biến thể phương ngữ

Để luyện phát âm cho HS, chúng ta có thể hướng đến một trong ba mẫu hình lí tưởng, hay nói cách khác là có thể chọn một trong ba chuẩn phát âm sau :

- Hướng đến cách phát âm của hệ thống ngữ âm phù hợp với chữ viết GV

và HS thuộc phương ngữ Trung Bộ nên hướng đến cách phát âm này

17

- Hướng đến cách phát âm theo tiếng Hà Nội như phát thanh viên đài phát thanh, truyền hình Trung ương GV và HS phương ngữ Bắc Bộ nên hướng đến cách phát âm này

- Hướng đến cách phát âm của tiếng Sài Gòn như phát thanh viên đài phát thanh, truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh GV và HS thuộc phương ngữ Nam

Bộ nên hướng đến cách phát âm này

Thanh điệu: Thanh điệu là một loại đơn vị siêu đoạn tính bao trùm lên

toàn bộ âm tiết và có chức năng thay đổi đơn vị cao của âm tiết Đối với các ngôn ngữ Đông Nam Á trong đó có tiếng Việt thì thanh điệu có chức năng âm vị học tức là có chức năng khu biệt nghĩa

Hệ thống thanh điệu gồm sáu thanh: Ngang (-), huyền (/), hỏi (?), sắc (/), nặng (.) được chia làm hai nhóm cao (sắc, ngã, không) và thấp (ngang, huyền); nếu xét về âm vực được chia là bằng phẳng (ngang, huyền), không bằng phẳng (hỏi, ngã, sắc, nặng) nếu xét về âm điệu

Trong quá trình phát âm cần kết hợp hài hòa các yếu tố học phát âm trong phân môn Tập đọc cao trong quá trình HS phát âm GV cần phải hướng dẫn các

em cách phối hợp thanh điệu, chính âm để việc sửa lỗi phát âm đạt hiệu quả, chất lượng

Thanh ngang (không dấu): là thanh cao có đường nét bằng phẳng đồng đều từ đầu đến cuối

18

Thanh huyền: là thanh thấp, cũng có đường nét bằng phẳng đi xuống thoai thoải

Thanh ngã: có đường nét không bằng phẳng xuất phát từ âm vực thấp hơi

đi lên đến giữa chừng lại đi xuống, dốc đứng trong một thời gian ngắn, sau đó lại đột ngột vút lên và kết thúc ở một độ cao rất lớn, thanh ngã thuộc nhóm thanh cao

Thanh hỏi: Có đường nét cong như một vòng cung xuất phát từ độ cao thấp hơn thanh huyền rồi đi dần xuống giữa chừng lại đi lên và kết thúc ở độ cao gần bằng lúc xuất phát, đây là một thanh thấp

Thanh sắc: Bắt đầu từ một độ cao thấp hơn thanh ngang, rồi đi vút lên, kết thúc ở độ cao lớn nhất

Thanh nặng: Bắt đầu ngang với độ cao xuất phát của thanh huyền rồi đi xuống thoai thoải nhưng dốc hơn thanh huyền rất nhiều, kết thúc ở độ cao thấp

Các thanh điệu dễ hòa nhập với nhau đó là nặng với ngã, sắc với hỏi, điều này cộng với tính chất dễ thay đổi âm vực của các thanh điệu hai chiều như hỏi, ngã, đã dẫn đến một số hiện tượng nhập thanh ở một số vùng phương ngữ tiếng Việt

Trong quá trình phát âm cần kết hợp hài hòa giữa các yếu tố để có kết quả phát âm cao, trong quá trình HS phát âm GV cần phải hướng dẫn các em cách phối hợp thanh điệu để việc dạy học có chất lượng

1.1.3 Vị trí, ý nghĩa của việc rèn phát âm trong dạy học tập đọc cho học sinh

Môn Tiếng Việt trong nhà trường phổ thông góp phần đắc lực trong việc thực hiện mục tiêu đào tạo thế hệ trẻ trong tương lai Việc dạy Tiếng Việt trong nhà trường tạo cho học sinh khả năng sử dụng Tiếng Việt văn hóa và hiện đại

để suy nghĩ, giao tiếp và học tập Thông qua việc học Tiếng Việt rèn cho học sinh năng lực tư duy, phương pháp suy nghĩ, giáo dục các em những tư tưởng tình cảm lành mạnh trong sáng Bên cạnh đó môn Tiếng Việt còn có nhiệm vụ hình thành năng lực hoạt động ngôn ngữ cho học sinh Năng lực hoạt động ngôn

với đọc thầm) (M.R Lơvôp – Cẩm nang dạy học tiếng Nga (tiếng Nga) Chắc

hẳn ai cũng biết những kinh nghiệm của đời sống, những thành tựu văn hoá, khoa học, tư tưởng, tình cảm của các thế hệ trước và của cả những người đương thời phần lớn đã được ghi lại bằng chữ viết, biết đọc con người có cơ hội tiếp nhận được những tinh hoa văn hóa nhân loại Chính những lý do trên mà đọc đúng chuẩn là yêu cầu đang được đặt ra trong nhà trường Tiểu học, để đọc đúng trước hết phải phát âm đúng Vì vậy khắc phục lỗi phát âm trong dạy học Tập đọc là khâu rất quan trọng, nó giúp cho ngôn ngữ của các em phát triển một cách toàn diện nhất, đúng nhất trong mọi hoàn cảnh Ngoài ra phát âm đúng còn giúp cho học sinh Tiểu học hiểu đúng nghĩa của từ ngữ, câu văn Từ đó giúp các em cảm nhận được cái hay cái đẹp của văn bản nghệ thuật cũng như sự chính xác của văn bản khoa học

Việc khắc phục lỗi phát âm sẽ tạo nhiều cái lợi: Trước hết nó giúp cho học sinh viết đúng chính tả, sau đó giúp các em dễ dàng hơn khi học ngoại ngữ

Ngôn ngữ là công cụ của giao tiếp, ngôn ngữ có chuẩn thì việc giao tiếp ở phạm vi rộng hơn phương ngữ mới thuận lợi và bài đọc của các em cũng mới tiến tới hay được Bởi mỗi bài tập là một bức tranh nhỏ về cuộc sống xung quanh của con người Các em đọc càng hay càng thêm dễ hiểu về nội dung bài đọc cũng như cảm nhận được cái hay, cái đẹp thể hiện trong bài, từ đó từng bước hình thành khả năng cảm thụ văn học, giúp cho bài văn của các em ngày một hay hơn

20

Khắc phục lỗi phát âm cho học sinh góp phần không nhỏ trong việc thực hiện mục tiêu của môn Tiếng Việt Mà môn Tiếng Việt lại có quan hệ khăng khít với các môn học khác, không có môn Tiếng Vệt sẽ không có bất cứ một hoạt động nào trong nhà trường Ngược lại, thông qua sử dụng Tiếng Việt để học các môn khác, trình độ của các em được tăng lên, kỹ năng học Tiếng Việt được củng cố khắc sâu thêm Xuất phát từ những lý do trên cho ta thấy việc khắc phục lỗi phát âm trong dạy học Tập đọc có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với học sinh tiểu học, đặc biệt là học sinh lớp 3

* Tập 1: Gồm 8 đơn vị với các chủ điểm có tên gọi như sau:

+ Măng non (tuần 1, 2)

+ Mái ấm (tuần 3, 4)

+ Tới trường (tuần 5, 6)

+ Cộng đồng (tuần 7, 8)

+ Quê hương (tuần 10, 11)

+ Bắc - Trung - Nam (tuần 12, 13)

+ Anh em một nhà (tuần 14,15)

+ Thành thị và nông thôn (tuần 16, 17)

Tuần 9 ôn tập giữa học kỳ I; tuần 18 ôn tập và kiểm tra cuối học kỳ I

* Tập 2: Gồm 7 chủ điểm có tên gọi như sau:

+ Bảo vệ tổ quốc (tuần 19, 20)

+ Sáng tạo (tuần 21, 22)

+ Nghệ thuật (tuần 23, 24)

+ Lễ hội (tuần 25, 26)

+ Thể thao (tuần 28, 29)

21

+ Ngôi nhà chung (tuần 30, 31, 32)

+ Bầu trời và mặt đất (tuần 33, 34)

Tuần 27 ôn tập giữa học kỳ II; tuần 35 ôn tập và kiểm tra cuối học kỳ II SGK Tiếng Việt 3 bao gồm các phân môn Tập đọc, Kể chuyện, Chính tả, Luyện từ và câu, Tập viết, Tập làm văn Mỗi phân môn có nội dung chương trình riêng và bố trí theo phân phối chương trình Trung bình một tuần HS được học hai bài tập đọc, trong đó có một bài tập đọc kể chuyện được học hai tiết Như vậy trong một năm học, HS được học 62 bài tập đọc tương đương với 93 tiết

Cấu trúc bài tập đọc trong SGK Tiếng Việt lớp 3 thường gồm bốn phần: tranh minh họa, văn bản tập đọc, chú giải và câu hỏi trong phần tìm hiểu bài

Trong quá trình dạy học, tùy thuộc vào từng bài đọc cụ thể GV sử dụng SGK một cách tối ưu để đạt hiệu quả giờ học một cách tốt nhất Đối với Trường Tiểu học Thanh Lạng khả năng phát âm của nhiều em HS chưa cao, chính vì vậy SGK là công cụ chủ yếu sửa lỗi phát âm để nâng cao hiệu quả dạy – học đọc cho

để thấy được những lỗi phát âm mà các em thường mắc phải, tiến hành phân loại lỗi để nắm được thực trạng mắc lỗi Trên cơ sở đó đề xuất một số biện pháp khắc phục lỗi phát âm nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học Tập đọc

Nội dung khảo sát

Khóa luận tiến hành khảo sát trên những nội dung sau:

1 Thực trạng phát âm của HS

22

2 Thực trạng sửa lỗi phát âm của GV đối với HS

Địa điểm và thời gian khảo sát

+ Thời gian khảo sát: Học kì II năm học 2014 – 2015

+ Địa điểm khảo sát: Tại Trường Tiểu học Thanh Lạng

Cách thức khảo sát

Để đánh giá thực trạng phát âm cho các em HS lớp 3 Trường Tiểu học Thanh Lạng, tôi dùng phương pháp dự giờ trực tiếp, phương pháp điều tra bằng phiếu, trao đổi với GV về chương trình tập đọc lớp 3 và các phương pháp sửa lỗi phát âm cho HS

1.2.3 Kết quả khảo sát

Sau một thời gian tiến hành khảo sát thực tế tại Trường Tiểu học Thanh Lạng chúng tôi thu được kết quả như sau:

1.2.3.1 Thực trạng mắc lỗi phát âm của HS

Một số lỗi phát âm thường gặp của HS lớp 3 Trường Tiểu học Thanh Lạng

Qua thực tế khảo sát trong giờ học Tập đọc, qua việc trò chuyện với HS lớp 3 Trường Tiểu học Thanh Lạng, chúng tôi thấy các em mắc khá nhiều lỗi phát âm, thống kê số lỗi phát âm, em thấy có hai loại lỗi cơ bản sau:

• Lỗi phát âm do HS không nắm vững cấu trúc nội bộ trong cùng một âm tiết tiếng Việt, (chẳng hạn như ăn cơm thì các em lại phát âm là ăm cơn, sức khỏe phát âm là sức khẻo …)

Dễ thấy các lỗi phát âm trên là do HS không nắm vững được cấu tạo trong nội bộ tiếng Việt, dẫn đến hiện tượng thừa, thiếu, sai âm từ Để khắc phục lỗi này GV nên chỉ ra cho HS các thành phần của âm tiết (cấu tạo âm tiết từ mức độ tối thiểu đến tối đa) tức là giúp HS nắm được các thành phần của âm tiết bao gồm những thành phần nào, vị trí âm tiết đảm nhận vai trò gì Nắm được cơ sở này HS sẽ khắc phục lỗi phát âm thừa, thiếu hoặc sai âm

• Lỗi phát âm do HS không nắm vững chính âm và do ảnh hưởng của lối

23

phát âm địa phương

Hầu hết theo số liệu điều tra đã cho thấy các em đều mắc lỗi về phụ âm đầu s/x, lỗi phần vần ong/ông, oc/ooc, ênh/anh, ươu/iêu, ưu/iu … lỗi về thanh điệu như thanh ngã và thanh hỏi Để sửa lỗi này đòi hỏi một quá trình rèn luyện lâu dài, trước hết HS cần nắm vững chính âm tiếng Việt, chú ý hướng dẫn

HS phát âm theo âm chuẩn tiếng Việt, không phát âm theo lối phát âm địa phương Muốn đạt được điều đó GV cần dạy đúng, phát âm chuẩn chính âm tiếng Việt cho HS Điều quan trọng nhất trong việc khắc phục lỗi này và nâng cao hiệu quả sửa lỗi phát âm là GV thường xuyên cho HS phát âm, tập phát âm nhiều lần những phụ âm dễ lẫn đồng thời phải phối hợp đa dạng với các hình thức rèn luyện khác

Thực trạng điều tra cho thấy 42 HS ở lớp 3A, 3B thuộc khối 3 của Trường Tiểu học Thanh Lạng – Thanh Hóa – Tuyên Hóa – Quảng Bình hầu hết đều mắc lỗi khi phát âm Qua quá trình khảo sát tôi thu được kết quả như sau:

Lỗi phụ âm đầu:

s/x, …

Lỗi phần vần:

ươu/iêu, ong/ông, oc/ooc,…

Lỗi về thanh điệu: Ngã/hỏi, hỏi/sắc,… Lớp

Số lượng

HS được khảo sát

Số HS mắc lỗi

Tỷ lệ

HS mắc lỗi(%)

Số HS mắc lỗi

Tỷ lệ

HS mắc lỗi(%)

Số HS mắc lỗi

Tỷ lệ

HS mắc lỗi(%)

Bảng 1.2 Các lỗi phát âm mà học sinh thường mắc phải

Qua bảng số liệu thống kê trên cho thấy HS lớp 3 của Trường Tiểu học Thanh Lạng đều mắc lỗi phát âm Cụ thể là:

24

Thứ hai: Về phần vần

So với số lượng HS mắc lỗi về phụ âm thì tỷ lệ HS mắc lỗi về phần vần chiếm tỷ lệ cao hơn: lớp 3A chiếm 42,9%, lớp 3B chiếm 52,4 % Do HS lớp 3 ở Trường Tiểu học Thanh Lạng là HS miền núi nên chủ yếu là nói tiếng địa phương ít khi giao tiếp bằn tiếng phổ thông

Ví dụ: Từ “đi học” các em phát âm là “đi hoọc”, hay là từ “rượu” phát âm thành “riệu”…

Thứ ba: Về thanh điệu

Đa số HS xã Thanh Hóa nói chung và học sinh lớp 3 Trường Tiểu học Thanh Lạng nói riêng đều mắc lỗi về thanh điệu, các em thường nhầm lẫn giữa thanh ngã/thanh hỏi, thanh hỏi/thanh sắc

Ví dụ: Từ “số bảy” các em lại phát âm thành “số báy”

Hay là “con muỗi” phát âm là “con muổi”

Thực trạng học phát âm trong trường tiểu học

Không chỉ riêng gì với HS lớp 3 Trường Tiểu học Thanh Lạng – Thanh Hóa – Tuyên Hóa – Quảng Bình mà hầu hết các HS khác trên địa bàn vẫn nhìn nhận Tập đọc là một môn học “phụ”, bổ trợ cho kỹ năng sử dụng tiếng Việt trong ngôn ngữ nói Với quan niệm trên, nếu chỉ dừng lại ở mức độ học cho biết, cho xong thì người Việt Nam không ai là không mắc lỗi phát âm Phát âm là một phần nhỏ trong phân môn Tập đọc nhưng nó góp phần khá lớn vào việc hình thành kỹ năng sử dụng đúng và chuẩn ngôn ngữ tiếng Việt, đồng thời còn là cơ

sở cho việc sử dụng ngôn ngữ để học tập các môn học khác HS lớp 3 Trường Tiểu học Thanh Lạng hầu hết cũng chỉ quan tâm đến phát âm trong dạy học Tập đọc ở góc độ học cho biết đọc cái chữ, chứ chưa thực sự quan tâm đến các lỗi sai

mà mình mắc phải hay việc phát âm, sử dụng ngôn ngữ trong khi nói sao cho đúng, cho chuẩn

Phát âm lệch chuẩn tiếng Việt ngay ở các lớp đầu cấp sẽ hình thành thói quen và ảnh hưởng không nhỏ đến sau này, phát âm không chỉ là công cụ giúp

HS chiếm lĩnh văn hóa, trau dồi kiến thức, tư duy để học tập mà còn tạo điều

25

kiện ban đầu trong hành trang ngôn ngữ cả đời người trong các em Với ý nghĩa quan trọng như vậy, phân môn Tập đọc phải là môn học được coi trọng trong nhà trường, thế nhưng trên thực tế lại không như vậy, không riêng gì với HS Trường Tiểu học Thanh Lạng mà hầu hết các em HS vẫn chưa nhận thức được tầm quan trọng của môn Tập đọc và chỉ nhìn nhận môn học này là một môn học

“phụ” hỗ trợ cho kỹ năng sử dụng tiếng, nói tiếng Việt Điều đó được thể hiện

cụ thể: theo thống kê phiếu điều tra khảo sát HS của Trường Tiểu học Thanh Lạng – Thanh Hóa – Tuyên Hóa – Quảng Bình mà chúng tôi tiến hành nghiên cứu cho thấy:

Mức độ

Số lượng HS

được khảo sát Lớp Rất thích Thích Không thích

21 3A 3/21 (14,3%) 5/21 (23,8%) 10/21 (61,9%)

Bảng 1.3 Bảng khảo sát hứng thú của HS khi học Tập đọc

Qua bảng số liệu thống kê trên cho thấy có khoảng 61,7% HS là không thích học phân môn Tập đọc, 38,1% thích và rất thích học môn này khi hỏi: “em

Bảng 1.4: Bảng khảo sát vai trò của phân môn Tập đọc đối với học sinh

Từ số liệu thống kê trên cho thấy có 42,85% HS trả lời không quan trọng,

có 57,15% HS cho là quan trọng và rất quan trọng, với câu hỏi: “theo em, phân môn Tập đọc có vai trò như thế nào ?”

Như vậy chúng ta thấy một thực tế của HS lớp 3 Trường Tiểu học Thanh Lạng cho biết là các em chỉ quan tâm tới phát âm trong phân môn Tập đọc ở góc

độ sử dụng tiếng Việt bằng lời nói và là một môn học bắt buộc phải học trong nhà trường, chứ chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc học phát âm, phát

âm thế nào cho đúng, cho chuẩn, chưa thực sự quan tâm đến lỗi mà mình mắc để nói, sử dụng phát âm sao cho đúng, chuẩn tiếng Việt

1.2.3.2 Thực trạng dạy phát âm trong nhà trường

Các trường tiểu học miền núi nói chung đặc biệt là Trường Tiểu học Thanh Lạng thuộc địa bàn xã Thanh Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình nói riêng phần lớn bộ phận các GV trong nhà trường đã có sự quan tâm rất nhiều tới vấn đề phát âm của các em HS Vì vậy nhiều GV đã có những đề xuất về phương hướng sửa lỗi phát âm cho HS nhằm giúp các em rèn luyện kỹ năng phát âm chuẩn Tuy nhiên bên cạnh sự quan tâm sát sao đó thì thực trạng sửa lỗi phát âm cho HS ở Trường Tiểu học Thanh Lạng còn tồn tại nhiều hạn chế Cụ thể là trong các giờ học tiếng Việt chưa được quan tâm đúng mức:

Hiện nay các trường tiểu học trong cả nước thực hiện phương pháp dạy học theo mô hình VNEN hướng tới việc học tập chủ động, đòi hỏi phát huy tính tích cực của cả người dạy và người học Tuy nhiên năm học 2014 – 2015 là năm đầu tiên áp dụng phương pháp dạy học mới nên cả GV và HS đều chưa quen và rất bỡ ngỡ với cách dạy và học này Đặc biệt trường tiểu học Thanh Lạng thuộc địa bàn xã miền núi thì việc áp dụng dạy và học theo phương pháp mới lại càng hạn chế Đa phần GV dạy theo mô hình VNEN là tổ chức cho học sinh ngồi học theo nhóm nhưng GV vẫn là người trung tâm trong dạy học, GV tổ chức tất cả

27

các hoạt động trên lớp của học sinh, toàn bộ mạch kiến thức hầu như được GV giới thiệu, xem xét, đánh giá và kết luận, còn HS thì thụ động tiếp thu kiến thức của bài học, không tự mình tìm tòi, khám phá ra cái mới Do đó việc truyền thụ kiến thức còn chưa thực sự quan tâm đến đối tượng HS, và việc lĩnh hội tri thức của HS bị phụ thuộc nặng nề vào bài giảng của GV, HS không chịu khó suy nghĩ, ỷ lại, thụ động, ít có cơ hội bộc lộ năng lực bản thân Đặc biệt đối với HS miền núi thì trình độ nhận thức còn chưa cao, khả năng tư duy còn hạn chế, việc tiếp thu kiến thức bài học một cách thụ động như vậy ngay lúc đó các em đã nhớ nhưng có thể quên ngay sau đó Do vậy hiệu quả giờ học mang lại của các môn học nói chung và phân môn Tập đọc nói riêng là chưa cao

Tuy nhiên bên cạnh những GV vẫn duy trì cách dạy truyền thống như trên thì vẫn có một số bộ phận GV tiếp thu được và đã có một số đổi mới trong phương pháp truyền đạt kiến thức của mình đến cho HS trong các giờ học của các phân môn hay môn học khác còn đối với phân môn Tập đọc thì phần lớn vẫn duy trì cách dạy truyền thống cũ, điều đó cũng là nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng dạy học tập đọc trong nhà trường

• Những vấn đề đặt ra từ khảo sát:

Từ thực trạng trên đã đặt ra một việc hết sức cấp bách và cần thiết đó là việc sửa lỗi phát âm và rèn luyện cách phát âm cho HS lớp 3 nói chung và HS lớp 3 của Trường Tiểu học Thanh Lạng nói riêng, bởi là trường thuộc huyện miền núi, trình độ dân trí còn thấp, số lượng HS là con em nông dân chiếm khá đông Chính vì thế mà vấn đề đưa các em nói đúng, phát âm chuẩn là việc rất quan trọng để các em học tập tốt hơn, nâng cao việc tiếp thu tri thức khoa học để trở thành người có ích cho xã hội góp phần xây dựng quê hương miền núi ngày càng tươi đẹp hơn để tiến kịp với miền xuôi

• Nguyên nhân mắc lỗi phát âm của học sinh

Trong cuộc sống, hình thức giao tiếp quan trọng nhất giữa người với người là tiếng nói Muốn cho người giao tiếp hiểu được tiếng nói của mình thì

Về phía HS:

- Xét về môi trường sử dụng tiếng Việt của HS

Các em HS miền núi nên thường giao tiếp bằng tiếng địa phương nơi mình sinh sống Chính những thói quen đó đã ảnh hưởng trực tiếp đến việc phát

âm của HS tiểu học trong những năm đầu cấp Ở lớp thầy cô có thể uốn nắn sửa sai nhưng về nhà với thói quen nói tiếng địa phương lại không thể cải thiện được tình trạng mắc lỗi phát âm khi đọc hay khi nói, đồng thời ở nhà bố mẹ giao tiếp với nhau và với con cái bằng tiếng địa phương, ít khi hoặc không nói tiếng phổ thông, có thì cũng chỉ là các gia đình có bố mẹ là công nhân viên chức Hơn nữa việc học tập cũng không đưa ra một mục đích rõ rệt, ít quan tâm đến việc viết và phát âm của các em Chính cha mẹ là những người lớn nói chưa đúng nên không nhận ra con mình nói như thế nào là nói đúng và phát âm như thế nào là chưa chuẩn để biết lỗi mà các em mắc phải để kịp thời sửa chữa cho các em

Ví dụ:

+ Giữa các phụ âm như: “xanh xao” các em phát âm và nói là “sanh sao”,

“con sáo” các em phát âm thành “con xáo”…

+ Giữa các vần: ươu/iêu, ong/ông, oc/ooc như: : “con hươu” các em phát

âm và nói là “con hiêu”, “ông bà” các em thường nói là “ong bà”, “ đi học” các

em lại phát âm thành “đi hoọc”

29

+ Giữa các thanh: Các em nói chưa chuẩn giữa các dấu như dấu ngã và dấu hỏi “phụ nữ” các em phát âm thành “phụ nử” , “xã hội” các em nói là “xả hội”

Hay là dấu hỏi và dấu sắc: “tiểu học” các em phát âm thành “tiếu học”,

“học sinh giỏi” phát âm thành “học sinh giói” đây là lỗi mà đa phần học sinh thuộc xã Thanh Hóa nói chung và học sinh trường Tiểu học Thanh Lạng nói riêng mắc phải

Như vậy, đối với HS khi học phát âm GV nên lưu ý HS phải chú ý nghe thầy (cô) phát âm để phát âm cho đúng, do đó GV phải cố gắng phát âm cho rõ ràng, tốc độ vừa phải mới có thể giúp HS nói chuẩn tiếng Việt

- Xét về tâm lý HS

HS thường rụt rè, không mạnh dạn khi giao tiếp với thầy cô giáo của mình Có những em nhiều khi muốn hỏi thầy cô giáo về một số từ khó phát âm, không biết nên phát âm thế nào là đúng, chuẩn thì các em ngại, không tự tin để hỏi và trình bày ý kiến của mình Một số trường hợp các em dấu điều mà mình chưa biết sợ hỏi ra sẽ bị bạn bè chê cười nên không hỏi Như vậy, những vấn đề

HS thắc mắc không được đề xuất với GV, làm cho những gì không biết bị quên lãng, HS mãi không biết được chuẩn kiến thức đó như thế nào

HS trả lời dành nhiều thời gian cho môn học

Như vậy các em dành thời gian quá ít cho việc rèn kỹ năng phát âm khi học Tập đọc cũng như khi giao tiếp, cho nên khi nói các em mắc rất nhiều lỗi,

đó cũng là một phần chưa tự giác rèn luyện thường xuyên ở nhà Bên cạnh đó,

30

các em còn chưa có ý thức trong việc học hỏi những vấn đề liên quan đến phát

âm, đó chính là do khiến các em lơ là khi giao tiếp bằng lời nói

Về phía GV:

- Một số GV phát âm chưa chuẩn

Các GV dạy trong trường phần lớn là người trong xã hoặc từ các xã miền xuôi đến công tác tại trường

Do chịu ảnh hưởng của lối phát âm địa phương đặc trưng nên nhiều GV còn phát âm chưa chuẩn Đối với hầu hết GV là người địa phương thì thường mắc lỗi về các dấu thanh đặc biệt giữa dấu ngã và dấu hỏi Còn các GV đến từ các xã miền xuôi như: Đức Hóa, Kim Hóa như âm nh/d ví dụ: nhà/ dà…

Bên cạnh đó, GV nhiều khi còn nói sai và nhiều câu nói trong khi giảng bài của GV nói lộn từ hay phát âm chưa chuẩn làm cho HS không nghe được hoặc nghe sai Như chúng ta đã biết, với HS tiểu học các em luôn coi GV của mình là “một tấm gương chuẩn mực” để soi mình vào đó mọi việc đều nghe và làm theo thầy, cô giáo của mình Do đó việc GV phát âm chưa chuẩn và còn nói sai sẽ dẫn đến HS phát âm sai lỗi chính tả là điều không thể tránh khỏi

- GV phải dạy nhiều cho HS và nhiều đối tượng HS khác nhau

Với thời gian của một tiết học là 35 – 40 phút mà GV phải dạy nhiều cho

HS trong một lớp học thì sẽ không có điều kiện cũng như thời gian để quan tâm sát sao đến từng cá nhân HS trong lớp Do đó tỉ lệ mắc lỗi phát âm là rất cao, thêm nữa điều kiện cũng như thời gian để GV quan tâm sát sao, uốn nắn lỗi sai của các em không có nhiều Có nhiều em mắc lỗi nhưng không được uốn nắn, chỉnh sửa kịp thời nên đã sai lại càng sai nhiều hơn

Phần luyện đọc từ khó của giờ Tập đọc có nhiều GV cho đọc qua trong một thời gian ngắn, đa phần GV hướng dẫn qua rồi cho HS tự luyên phát âm, chỉ chú trọng vào đọc diễn cảm và tìm hiểu bài, do đó HS khó nắm được các phụ

âm, vần, thanh cần phân biệt

- Về phương pháp giảng dạy, do GV nhận thức được nhưng chưa có biện pháp phù hợp

31

Theo điều tra thì 100% các thầy cô giáo đều cho rằng phân môn Tập đọc

có vai trò quan trọng trong nhà trường khi tác giả đặt câu hỏi “Theo thầy (cô), môn Tập đọc trong nhà trường có vai trò như thế nào ?”, điều này chứng tỏ các

GV đều có nhận thức cao về vai trò và tầm quan trọng của phân môn Tập đọc Vậy phân môn Tập đọc phải được coi trọng trong nhà trường và cùng với đó là chất lượng dạy học tập đọc của HS sẽ được đảm bảo, thế nhưng trên thực tế lại không như vậy bởi trình độ chuyên môn của đội ngũ GV còn chưa cao Do đó kết quả học của HS đó là HS mắc lỗi Tập đọc rất nhiều, lỗi phát âm trở thành tình trạng xảy ra phổ biến ở các em

Như vậy một trong những nguyên nhân dẫn đến HS mắc lỗi phát âm là

do GV trong quá trình dạy nhận thức được nhưng chưa có biện pháp để khắc phục lỗi phát âm cho học sinh

Từ những lý do trên có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng dạy học phân môn Tập đọc và đó cũng là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng phát

âm sai lỗi nhiều ở học sinh

**********

********

Từ kết quả thu được thông qua khảo sát thực tế của việc dạy học phát âm trong phân môn Tập đọc ở Trường Tiểu học Thanh Lạng, chúng tôi thấy rằng:

GV đã quan tâm đến chất lượng dạy và học phân môn này, tuy nhiên đa phần

GV chưa có biện pháp phù hợp trong việc giảng dạy phân môn này HS thì coi môn học như một môn bắt buộc phải học, đặc biệt lời nói của các em khi phát

âm chưa đúng, chưa chuẩn mắc lỗi nhiều và tốc độ phát âm còn chậm Vì vậy đã dẫn đến một thực trạng đáng buồn, chất lượng dạy học tập đọc trong nhà trường còn ở mức thấp là điều không thể tránh khỏi, được thể hiện ở lỗi phát âm của HS phổ biến

là nhu cầu cơ bản, đầu tiên và là điều kiện thuận lợi để trẻ chiếm lĩnh được một ngôn ngữ nhất định sử dụng trong giao tiếp Đọc trở thành nhu cầu không thể thiếu của con người trong thời đại mới và việc dạy đọc cho HS ở trường phổ thông là điều không thể thiếu được Chính vì vậy ngay từ buổi đầu đến trường, người GV phải coi trọng việc sửa lỗi phát âm để luyện đọc đúng, rèn kỹ năng phát âm chuẩn cho HS từ con chữ ghi âm, đánh vần, đọc thầm, đọc thành tiếng…đến đọc lưu loát và đọc có nghệ thuật

Khắc phục lỗi phát âm và rèn kỹ năng phát âm chuẩn trong dạy học Tập đọc không phải là việc làm khó và phức tạp Nhưng đòi hỏi HS phải rèn luyện thường xuyên, và phải có hứng thú học tập môn học này

Để góp phần nâng cao hiệu quả khắc phục lỗi phát âm cho HS tác giả xin đưa ra một số biện pháp khắc phục lỗi phát âm cho các em cụ thể như sau:

2.1 Biện pháp luyện tập theo mẫu

Biện pháp luyện tập theo mẫu còn gọi là phương pháp trực giác hay phương pháp nghe nhìn, GV cho HS tiểu học nghe giọng đọc mẫu, nhìn khẩu hình miệng (trực tiếp hoặc gián tiếp qua hình ảnh) sau đó HS đọc theo Trong quá trình phát âm các em sẽ có sự tự điều chỉnh

Ở lứa tuổi tiểu học, các em luôn coi thầy cô giáo là thần tượng, là chuẩn

34

mực Đặc điểm tâm sinh lý của HS ở lứa tuổi này là hay bắt chước, các em thích mình giống như các thầy cô và người lớn HS hằng ngày đến lớp chủ yếu nghe giọng của GV vì vậy GV phải tạo điều kiện cho học sinh nghe đúng, nghe hay thì việc đọc sai, viết sai từng bước được khắc phục Muốn HS phát âm đúng GV phải là người thầy gương mẫu của HS nên GV phải phát âm thật chuẩn, thật chính xác để HS học theo Do đó luyện tập theo mẫu là một trong những phương pháp được dùng phổ biến trong nhà trường tiểu học để khắc phục lỗi phát âm cho HS

Biện pháp luyện tập theo mẫu được coi là biện pháp cơ bản để sửa lỗi phát âm cho HS Biện pháp này có thể sử dụng các phương tiện như mô hình, băng tiếng hoặc là do GV trực tiếp phát âm Việc sử dụng băng hình, băng tiếng giúp cho HS quan sát, ghi nhớ cách phát âm chuẩn nhưng không thể thay thế vai trò của GV GV vẫn phải phân tích, giảng giải, hướng dẫn cụ thể thao tác phát

âm để HS sửa lỗi

Khi sử dụng biện pháp luyện tập theo mẫu yêu cầu là phải có mẫu phát

âm chuẩn kèm theo hình ảnh minh họa Vận dụng biện pháp luyện phát âm theo mẫu có thể theo các bước sau đây:

GV phát âm mẫu thật chuẩn xác, thật chậm, thật rõ (phát âm tới 2 – 3 lần) để HS theo dõi GV phải chú ý phát âm chuẩn không để tiếng địa phương ảnh hưởng đến cách phát âm của mình

Hướng dẫn HS cách phát âm, vị trí các bộ phận cách phát âm Ví dụ điểm đặt lưỡi, vị trí của lưỡi, độ mở của miệng khi bắt đầu hoặc kết thúc

Cho HS phát âm nhiều nhất theo sự hướng dẫn của GV Chú ý luyện cho từng em hơn là luyện cho nhiều em theo cách đồng thanh

Ví dụ ở giáo án thể nghiệm “Bàn tay cô giáo” để giúp HS không nhầm lẫn các từ dễ lẫn trong bài với các từ khác

Trong phần luyện đọc và tìm từ khó: GV yêu cầu các nhóm tìm các từ khó, dễ lẫn, sau đó GV yêu cầu học sinh chia sẻ những từ khó mà các nhóm tìm được trước lớp và GV chọn những từ mà HS thường mắc lỗi viết lên bảng các

35

từ: Cong cong, nắng tỏa, sóng lượn, biển biếc, sóng vỗ, điều lạ, bàn tay Sau đó yêu cầu HS luyện phát âm các từ trên

HS phát âm các từ khó, GV chỉ ra lỗi sai trong cách phát âm của HS

- GV phát âm mẫu lần một (HS nghe, theo dõi)

- GV phát âm mẫu lần hai và hướng dẫn cách phát âm, yêu cầu cả lớp phát âm theo

- Yêu cầu cá nhân HS phát âm lại, sau đó yêu cầu HS luyện phát âm các

từ khó vừa tìm theo nhóm (GV là người uốn nắn và sửa sai cho những HS phát

âm sai)

Ưu điểm: Biện pháp này gọn nhẹ, tiết kiệm lời giảng vì vậy trong thực tế dạy học ở tiểu học, GV thường sử dụng phương pháp này

Nhược điểm:

+ Khi sử dụng phương pháp luyện tập phát âm theo mẫu, chúng ta phải

sử dụng lượng thời gian, công sức cao, hiệu quả chữa lỗi thấp vì đây là phương pháp mô phỏng HS bắt chước làm theo

+ Cơ sở vật chất phục vụ cho việc dạy và học mặc dù được trang bị khá chu đáo nhưng vẫn còn thiếu thốn chẳng hạn như băng đĩa hình, tranh ảnh hướng dẫn phát âm khiến HS có thể phát âm đúng và phát âm chuẩn

Với những HS có vấn đề về phát âm (nói ngọng, nói lắp ) GV nên lưu ý nghe thầy (cô) phát âm mẫu rồi phát âm lại cho đúng Do đó GV phải phát âm rõ ràng, tốc độ vừa phải thì mới có thể giúp HS phát âm đúng được

Trên thực tế ở các trường phổ thong giọng đọc mẫu của một số GV không chuẩn hay do lối phát âm đặc trưng của địa phương Chẳng hạn có nhiều

GV phát âm dấu thanh ngã, thanh sắc Nhưng bản thân các thầy cô lại không phát hiện được lỗi phát âm của mình cho rằng mình đã phát âm đúng hoặc có nhiều thầy cô biết mình phát âm sai nhưng chưa thể sửa được, điều đó có ảnh hưởng rất nhiều đến việc sửa lỗi phát âm cho HS

Vậy với bản thân những GV phát âm còn chưa chuẩn phải tự đề ra biện pháp luyện phát âm chuẩn cho riêng mình, tự mình có ý thức cao, phải thường

36

xuyên sửa lỗi phát âm Có như thế GV mới trở thành những người thầy (cô) mẫu mực trong việc phát âm khi hướng dẫn các em và mới có thể giúp HS phát âm chính xác được

Do đó khi dạy phát âm cho HS luyện tập theo mẫu là một trong những biện pháp phù hợp với quá trình khắc phục lỗi phát âm cho HS Biện pháp này

sử dụng nhằm kích thích tính tích cực chủ động của HS tiểu học Ngoài ra sử dụng biện pháp này khi sửa lỗi phát âm cho HS đặc biệt tạo hứng thú, gây sự chú ý của các em vào các phương tiện được dùng để sửa lỗi phát âm, từ đó giúp

HS luôn có ý thức nâng cao hiệu quả phát âm đúng, chuẩn tiếng Việt

2.2 Biện pháp phân tích cách phát âm

Phương pháp phân tích cách phát âm là phương pháp dạy học có ý thức,

GV tổ chức cho HS mô tả cách phát âm của âm vị mắc lỗi, so sánh, đối chiếu với cách phát âm của âm chuẩn, kèm theo các hình vẽ minh hoạ, từ đó HS nắm được nguyên nhân của việc mắc lỗi và sửa chữa

GV chỉ ra nguyên nhân cách phát âm sai của HS bằng cách chỉ ra cách sử dụng cách phát âm không đúng của các em, sau đó GV hướng dẫn HS phát âm lại theo cách sử dụng các bộ phận phát âm đúng Để thực hiện biện pháp này,

GV phải mô tả thật ngắn gọn, dễ hiểu kết hợp với mô tả bằng động tác là chủ yếu, tránh dùng thuật ngữ khó hiểu với HS

Biện pháp này đòi hỏi GV phải có kiến thức về ngữ âm tương đối vững vàng, nắm được kỹ thuật phát âm chính xác có khả năng mô tả chính xác cách phát âm, biện pháp này có hiệu quả cao khi sửa lỗi phụ âm đầu

Vận dụng biện pháp phân tích cách phát âm theo các bước sau đây:

- Bước 1: HS phát âm tự nhiên

- Bước 2: Tổ chức cho HS phân tích: phân loại kết quả phát âm tự nhiên của HS (đúng hay sai) chỉ ra lỗi phát âm, nguyên nhân khắc phục

- Bước 3: HS phát âm theo mẫu, nhận xét, sửa chữa điều chỉnh

- Bước 4: Luyện tập đưa âm đã sửa vào ngữ cảnh

Ví dụ ở giáo án thực nghiệm bài “Bàn tay cô giáo”

37

Phần hướng dẫn HS phát âm các từ khó, các từ dễ lẫn như: cong cong, nắng tỏa, sóng lượn, biển biếc, xóng vỗ, điều lạ GV ngoài luyện phát âm theo mẫu cho HS các từ đó, GV còn phải tổ chức cho HS mô tả cách phát âm của các

âm vị mắc lỗi so sánh, đối chiếu với cách phát âm chuẩn để giúp HS phân biệt với các từ khác hay lẫn nhằm giúp HS phát âm đúng chính tả

Yêu cầu HS phát âm tự nhiên các từ đó

Yêu cầu HS chỉ ra chỗ đúng, chỗ sai trong cách phát âm, nêu ra được nguyên nhân mắc lỗi và cách khắc phục

GV phát âm mẫu, HS nghe, theo dõi và phát âm theo mẫu sau đó GV nhận xét, sửa chữa và điều chỉnh cách phát âm của HS sao cho chính xác

Yêu cầu cá nhân HS phát âm và đặt câu với các từ đó:

Ví dụ: Bạn Nam là một trong những học sinh gương mẫu của lớp 3BHay GV yêu cầu HS phát âm tự nhiên các từ: cong cong, rảnh rỗi, mẫu mực,

Sau khi HS phát âm GV chỉ ra các lỗi sai của HS và hướng dẫn HS phân tích kết quả phát âm tự nhiên, chỉ ra nguyên nhân, cách khắc phục các lỗi sai đó

GV tiến hành phát âm mẫu lần một và yêu cầu HS phát âm theo sau đó nhận xét, sửa chữa, yêu cầu HS đặt câu với các từ được luyện phát âm chẳng hạn như:

+ Ở nhà, thời gian rảnh rỗi em thường giúp mẹ nấu cơm

+ Nga là tấm gương mẫu mực trong mọi hoạt động của trường

Phân tích cách phát âm là biện pháp phát huy tính tích cực của HS như các thao tác: phân tích, so sánh, đối chiếu giúp HS nhanh chóng hiểu bản chất vấn đề, nguyên nhân mắc lỗi phát âm, đề ra các phương hướng sửa chữa Từ đó kích thích HS luôn luôn ý thức được tầm quan trọng của việc sửa lỗi phát âm trong lời nói của mình ở mọi lúc, mọi nơi nhằm tạo hiệu quả trong việc học tập

và giao tiếp hằng ngày của các em

2.3 Biện pháp luyện tập tổng tập

Do sự biến đổi của các yếu tố trong phần vần các phương ngữ, rất đa dạng và phong phú, không đơn giản như phụ âm đầu nên người ta thường sử

38

dụng phương pháp luyện tập tổng hợp là phương pháp chính Nếu dùng phương pháp luyện tập theo mẫu hoặc phương pháp phân tích cách phát âm để chữa lỗi phần vần thì khó mô tả và dẫn đến hiệu quả chữa lỗi không cao Dùng phương pháp luyện tập tổng hợp sẽ giúp chúng ta kết hợp được các yếu tố ngữ âm, chính

tả, ngữ nghĩa của các từ cần sửa

Sử dụng biện pháp này, trước hết GV dùng phương pháp trực giác để rèn luyện phát âm cho HS thông qua giọng đọc, thông qua chữ viết sau đó GV tổ chức, hướng dẫn HS phân tích các thành phần của âm mắc lỗi và thành phần của

âm chuẩn để HS nhận diện GV tổ chức, hướng dẫn để các em đưa ra các trường hợp cần sửa vào ngữ cảnh nhằm khu biệt nghĩa, từ đó HS có ý thức phân biệt phát âm sai và phát âm đúng đồng thời sửa chữa có hiệu quả

Yêu cầu khi sử dụng phương pháp luyện tập - tổng hợp là GV phải tổ chức cho HS luyện tập tổng hợp trước để các em tri giác được cách phát âm tổng quát sau đó kết hợp với phân tích ngữ âm, phân tích ngữ nghĩa, phân tích chính

tả, …

Vận dụng phương pháp luyện tập - tổng hợp có thể thao tác theo các bước sau đây:

- Bước 1: HS phát âm theo mẫu

- Bước 2: Tổ chức cho HS phân tích cấu âm, phân tích chính tả, kết hợp tìm hiểu nghĩa của tiếng, từ cần sửa

- Bước 3: HS phát âm theo mẫu, nhận xét, sửa chữa, điều chỉnh

- Bước 4: Luyện tập đưa âm cần sửa vào ngữ cảnh

Ví dụ: Vần ong – ông : ong trong từ bóng (bóng đá) và ông trong thông (thông minh)

Vần iêu (trong rượu – riệu) khi sử dụng vào sửa các lỗi cụ thể, GV cần lựa chọn hoặc kết hợp linh hoạt các phương pháp để có thể đạt hiệu quả cao

Ví dụ khi cho HS phát âm một số từ khó như: ngộ nghĩnh, bồi bổ, …

- Sau khi nghe GV phát âm mẫu lần một các từ khó trên, HS sẽ phát âm theo, sau đó GV sẽ giải nghĩa từ để HS hiểu rõ hơn

39

+ Ngộ nghĩnh: Có nét thú vị, buồn cười

+ Bồi bổ: Làm cho khoẻ mạnh hơn

- HS phát âm theo mẫu GV sẽ sửa chữa, điều chỉnh cách phát âm đúng cho HS

- Cho HS phát âm và đặt câu với các từ khó như:

+ Bí ẩn: có điều kín đáo, bí ẩn ở bên trong

+ Tập tễnh: đi bước thấp, bước cao

+ Lũ lượt: nối tiếp nhau không ngớt

- HS phát âm theo mẫu, GV sẽ điều chỉnh, sửa chữa cách phát âm đúng cho HS

- Cho HS phát âm và đặt câu với các từ khó như:

Ví dụ:

+ Em rất ngưỡng mộ cô giáo của em

+ Em thích xem những bộ phim bí ẩn

+ Hoa bị đau chân nên bước đi tập tễnh

+ Vào tháng giêng quê em mọi người lũ lượt kéo nhau vào thành phố Hồ Chí Minh để làm việc

Từ đó chúng ta có thể rút ra những vần cần sửa chữa khi rèn luyện ngôn ngữ trên khía cạnh ngữ âm cho HS miền núi Trung Bộ, đó là “ươu”, “iêu”

Cụ thể:

+ Chữa vần “iêu” thành “ươu” theo chuẩn chữ viết

40

Luyện tập – tổng hợp là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất của quá trình học tập ở tiểu học từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng, từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp Ở Biện pháp này bắt đầu HS được hướng dẫn sửa lỗi bằng hình ảnh trực quan sau đó là phân tích các thành phần mắc lỗi ở mức khái quát, trừu tượng hơn Có thể thấy quá trình sửa lỗi phát âm cho HS đã được cụ thể hoá bằng các thao tác từ dễ đến khó, từ đó sẽ tạo hứng thú học tập cho các em, vừa giúp các em dễ nhớ, nhớ lâu các lỗi phát âm thường mắc, có ý thức hơn trong việc sửa lỗi phát âm Vì vậy chương trình tiểu học trở thành một yêu cầu cơ bản và một biện pháp quan trọng để giúp các em hạn chế phát âm sai tiếng Việt trong lời nói của mình, từ đó nâng cao việc rèn luyện kỹ năng phát âm chuẩn cho HS

2.4 Biện pháp tổ chức trò chơi học tập để sửa lỗi phát âm cho HS

Khái niệm trò chơi

Đây là một hình thức học tập thông qua các trò chơi, HS được luyện tập, thực hành cá nhân, làm việc trong đơn vị nhóm, đơn vị lớp theo sự phân công với tinh thần hợp tác Cùng với các hình thức học tập khác, trò chơi tạo cơ hội

để HS học bằng tự hoạt động

Tác dụng của việc sử dụng trò chơi

Đối với HS Tiểu học, trò chơi là một nhu cầu không thể thiếu trong đời sống của các em Trò chơi có sức hút mạnh mẽ với tất cả mọi người ở các lứa tuổi khác nhau Ngày nay, khi xã hội phát triển, cuộc sống được cải thiện thì nhu cầu vui chơi càng lớn Đưa trò chơi vào lớp học tức là biến một hoạt động học tập trên lớp thành trò chơi mà HS vẫn có thể tiếp thu được kiến thức của bài học Trò chơi khi thâm nhập vào tiết học nhất thiết phải là một phần của bài học, phải

là một thành phần cấu tạo nên tiết học, góp phần vào việc hình thành kiến thức

cơ bản của tiết học hoặc rèn các kĩ năng cơ bản của tiết học Đưa trò chơi vào lớp học tức là chuyển hoạt động dạy học mang tính chất căng thẳng thành hoạt động mang tính chất vui chơi, dễ học, dễ tiếp thu, phù hợp với đặc điểm tâm lí trẻ nhỏ “Học mà chơi, chơi mà học” chủ yếu muốn nói tới việc vui chơi trong