vận dụng kiến thức liên môn giải quyết tình huống biện pháp phòng ngừa sự phát sinh của muỗi gây bệnh ở người

Mục tiêu giải quyết tình huống: Vận dụng các kiến thức liên môn để giải quyết vấn đề: “Biện pháp phòng ngừa sự phát sinh của muỗi gây bệnh ở người” để bảo vệ sức khỏe con người cũng như

Phòng giáo dục Và đào tạo thanh oai

TấN TèNH HUỐNG:

BIỆN PHÁP PHềNG NGỪA SỰ PHÁT SINH

CỦA MUỖI GÂY BỆNH Ở NGƯỜI

- Trường THCS Thanh Thựy

- Địa chỉ: Thanh Thựy - Thanh Oai – Hà Nội

- Điện thoại: 0984 130225

- Email: thuyvan05031972@gmail.com

- Mụn học chớnh được vận dụng: Sinh học

- Cỏc mụn tớch hợp: Cụng nghệ, Giỏo dục cụng dõn

Nhúm học sinh:

1 Họ và tờn: Đặng Phương Hoa

2 Họ và tờn: Nguyễn Thị Hảo

Năm học: 2014 - 2015 Năm học: 2014 - 2015

1.Tình huống:

“Biện pháp phòng ngừa sự phát sinh của muỗi gây bệnh ở người”

2 Mục tiêu giải quyết tình huống:

Vận dụng các kiến thức liên môn để giải quyết vấn đề: “Biện pháp

phòng ngừa sự phát sinh của muỗi gây bệnh ở người” để bảo vệ sức khỏe con

người cũng như đặt những nền móng vào việc đấu tranh với những căn bệnh truyền nhiễm trong cuộc sống

3 Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống:

Để vấn đề được mọi người quan tâm, giải quyết ta có thể vận dụng vào nhiều môn học khác nhau

* Môn học chính: Sinh học lớp 7 bài “Trùng sốt rét và trùng kiết lị”

- Nắm được nguồn gốc, số loài, sự sinh sản của muỗi

- Các bệnh do muỗi gây ra và đối với con người

* Các môn học tích hợp:

- Môn Công nghệ lớp 6 Các biện pháp ngăn ngừa, phòng tránh giảm thiểu muỗi qua các công trình nghiên cứu

- Môn Công nghệ - Trồng cây lớp 9

+ Biết trồng một số cây thảo dược không chỉ có thể nấu ăn, trang trí mà còn có thể chống muỗi

- Môn GDCD lớp 7 bài “Môi trường và tài nguyên thiên nhiên”

+ Con người phải có ý thức bảo vệ môi trường

4 Giải pháp giải quyết tình huống:

Từ những kiến thức đã học hỏi và thu thập qua bộ môn Sinh học, ta có thể rút ra được một số biện pháp để giải quyết vấn đề trên

- Trước những con muỗi truyền bệnh sốt rét, người ta có thể diệt muỗi bằng hóa chất, dùng màn tẩm hóa chất đang được mọi người sử dụng nhiều Phun thuốc diệt muỗi, diệt côn trùng đều đặn theo lời khuyên của cán bộ Trung tâm Y tế Dự Phòng

- Phương pháp phòng chống sốt rét đặt lên hàng đầu và đem lại kết quả lâu dài là ý thức của chính mỗi con người trước việc bảo vệ, giữ gìn môi trường sống của mình

- San lấp các ao tù, vũng nước, loại bỏ các vật đừng chứa nước bẩn như chậu, bình sành sứ hỏng để loại trừ các ổ loăng quăng (ấu trùng của muỗi)

- Mỗi người phải thường xuyên vệ sinh nhà cửa, dọn sạch sẽ môi trường sống xung quanh, phát quang bụi rậm, thường xuyên khơi thông dòng chảy hoặc thả cá vào bể, chum, vại để cá ăn loăng quăng

- Che đậy kín các vật tích nước, chứa nước ăn hằng ngày trong không gian sống

5 Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống:

ta được biết thì muỗi có ảnh hưởng vô cùng to lớn và nghiêm trọng đối với sức khỏe của con người Đặc biệt, là muỗi gây bệnh sốt rét

Ký sinh trùng Plasmodium thuộc họ Plasmodidae nhóm bào tử trùng ngành nguyên sinh động vật Có 4 loài Plasmodium gây bệnh sốt rét ở người là

P falciparum, P vivax, P ovale, P malariae Việt Nam có hai loài phổ biến: P falciparum, P.vivax Chu kỳ vô tính ở người và chu kỳ hữu tính ở muỗi: Chu kỳ

vô tính Thời kỳ phát triển trong gan Muỗi Anopheles có thoa trùng đốt người, thoa trùng từ tuyến nước bọt muỗi vào máu ngoại biên người Chỉ ở trong máu ngoại biên chừng nửa tiếng đến một tiếng vì máu không phải là môi trường thích hợp cho thoa trùng phát triển Thoa trùng chủ động tìm và thâm nhập trong tế bào gan Ở đây thoa trùng lấn át tế bào gan đẩy dần tế bào gan sang một phía Thoa trùng phân chia nhân và nguyên sinh chất Nhân phân tán vào nguyên sinh chất, xung quanh nhân có những mảnh nguyên sinh chất tạo thành những mảnh phân liệt Số lượng những mảnh phân liệt rất lớn khác hẳn với những mảnh phân liệt trong hồng cầu Khi đã có rất nhiều mảnh phân liệt trong tế bào gan, tế bào gan bị vỡ ra, giải phóng ký sinh trùng mới Có một số thoa trùng nhất là của P vivax, P.ovale, P malariae khi xâm nhập vào tế bào gan chưa phát triển ngay tạo thành các “thể ngủ - Hypnozoites” có thể tồn tại lâu dài trong gan, khi có điều kiện thích hợp “ thể ngủ” lại phát triển sinh sản và gây bệnh Chính vì thế ủ bệnh lâu dài, gây tái phát xa hoặc rất xa Đây là một bệnh lây nhiễm, gây ra bởi ký sinh trùng Plasmodium, lây truyền từ người bệnh sang người lành qua các vết đốt của loài muỗi Anophen (Muỗi Đòn Sóc) Bệnh thường xảy ra tại các khu vực nhiệt đới và cân nhiệt đới của Châu Mỹ, Châu Á và Châu Phi Bệnh nhân nếu không được chữa trị kịp thời có nguy cơ cao dẫn đến tử vong Sốt rét gây ra chứng thiếu máu, da xanh xao, gan và lá lách to Với trẻ em, sốt rét khiến cơ thể trẻ còi cọc, chậm lớn, kém thông minh Phụ nữ có thai nếu mắc sốt rét dễ bị sảy thai, sinh non

- Cùng với sự phát sinh của muỗi truyền bệnh sốt rét là muỗi vân gây bệnh sốt xuất huyết ở người Muỗi vằn là loại sống trong nhà, mọi hoạt động trong vòng đời đều gắn liền với đời sống của con người Muỗi sốt xuất huyết chỉ

để ở các vật chứa nước sạch có sẵn trong nhà và xung quanh hiên nhà, nhất là những vật có ánh nắng mặt trời chiếu rọi 30-40%/ngày (cho nước ấm), chưa thấy tài liệu nào ghi nhận muỗi vằn đẻ trứng ở nơi môi trường nước dở bẩn Virus gât bệnh sốt xuất huyết truyền qua đường muỗi cái chích người và hiện không có vắc xin hay thuốc đặc trị Bệnh sốt xuất huyết do muỗi vằn Aedes egypti truyền bệnh, có thể xuất hiện quanh năm nhưng phát triển nhiều về mùa mưa, vì muỗi sinh sản nhanh trong mùa này Sốt xuất huyết là bệnh nhiễm trùng cấp gây ra bởi virus Dengue, muỗi vằn là vật trung gian truyền bệnh Triệu chứng của bệnh bao gồm sốt cao đột ngột, người mệt mỏi, đau đầu, đau sau hốc mắt, đau cơ, chán ăn, buồn nôn Khi bệnh nặng, bệnh nhân có thể bị xuất huyết nặng, tổn thương các cơ quan như gan, não, tim,… dẫn đến tử vong Những khu vực đông dân cư có tập quán chứa nước sạch ở nhiều loại dụng cụ, nơi công trường xây dựng, khu vực đang đô thị hóa, nơi có nhiều đồ vật phế thải chứa nước mưa rất thuận lợi cho dịch bệnh bùng phát

- Nguyên nhân dẫn đến sự phát sinh của muỗi gây bệnh cho con người một phần chính là do cuộc sống của con người gây ra Ta thấy hiện nay, đặc biết

là ở các vùng nông thôn, xuất hiện rất nhiều đường ống, cống, rãnh trên khắp các con đường làng, xã Suốt hai bên đường là hai đường cống đen ngòm, bẩn,

có mùi khó chịu, gây ra mất mĩ quan và còn ảnh hướng đến con người Những

đường cống đen bẩn ấy là nơi ẩm thấp và cũng chính nó làm muỗi sinh sôi phát triển, bay đến chỗ có người ở và gây bệnh

- Qua đây ta có thể thấy được sự phát sinh của muỗi cũng gắn liền với đời sống của con người Muỗi đang lây lan và phát triển mạnh mẽ, đang đe dọa sức khỏe của con người một cách nghiêm trọng, sức khỏe của con người bị ảnh hưởng, nhiều bệnh tật tăng lên và ngày càng khó chữa trị

người các nhà khoa học đang không ngừng đấu tranh, đương đầu với những khó khăn, tác hại đó mà cho ra nghiên cứu biết bao phương pháp mới

- Ta đã biết bệnh sốt rét thường lây lan rất nhanh qua muỗi cái Anophele khi chúng đốt người, vì vậy các nhà khoa học trên thế giới đã thử nghiệm một phương pháp mới nhằm loại bỏ bệnh này bằng cách biến đổi gen các con muỗi cái để chúng chỉ sinh ra muỗi đực Phương pháp này nhằm biến đổi gen quyết định giới tính của muỗi Anophele là véc tơ chính truyền bệnh sốt rét bằng cách tiêm vào những con muỗi đực một gen được cấy nhiễm sắc thể X trong quá trình sản xuất tinh dịch, khiến muỗi cái chỉ sinh ra muỗi đực con mà không sinh ra muỗi cái có khả năng truyền bệnh sốt rét Đó là biện pháp làm biến đổi tỉ lệ giới tính của loài nhằm ngăn chặn việc tạo ra các con cái có thể đốt và truyền bệnh cho người Các nỗ lực toàn cầu nhằm làm giảm tỷ lệ tử vong do sốt rét đã giảm xuống còn 42% từ năm 2000, căn bệnh này là một mối đe dọa chính tại các vùng cận hoang mạc Sahara Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO) hơn 3,4 tỷ người đang có nguy cơ mắc sốt rét và 627.000 người chết do sốt rét trên thế giới mỗi năm

- Không chỉ ngừng ở phương pháp nhằm biến đổi gen mà tiến sĩ Mark Benedict, nhà nghiên cứu tại tổ chức Năng lượng nguyên tử quốc tế đã nghiên cứu ra phương pháp làm vô sinh muỗi (The Sterile Insect Technique, viết tắt là

thể côn trùng và theo lý thuyết đến một lúc nào đó sẽ tiêu diệt được hoàn toàn loài muỗi làm lan truyền bệnh sốt rét trong một vùng nhất định Bước đầu của phương pháp này là tạo ra một thế hệ muỗi đực vô sinh (bằng phương pháp chiếu tia phóng xạ), thả chúng vào môi trường để giao phối với muỗi cái Vì muỗi cái chỉ giao phối một lần trong đời, nên chúng sẽ không thể cho ra đời thế

hệ sau Nhờ vậy, quần thể muỗi sẽ giảm dần

- Nhận thức được mối đe doạ to lớn của muỗi đối với con người, các nhà khoa học đang nỗ lực không ngừng Không chỉ sốt rét mà sốt xuất huyết cũng đang là tác hại vô cùng to lớn đối với sức khỏe và tính mạng của con người Giới chuyên gia lẫn thống kê cho biết bệnh này lây cho 100 triệu người mỗi năm

và đe doạ một phần ba dân cư trên thế giới Giới khoa học hy vọng rằng các loại muỗi đực do họ muỗi cấy khi giao phối với muỗi cái sẽ tạo ra một loài muỗi con

có chứa gen giới hạn khi mọc cánh Các con muỗi cái ở thế hệ sau nhận gen của

bố và không thể bay vì cánh không phát triển bình thường

- Trong khoa học, các nghiên cứu, phương pháp mới đang ngày càng được mở rộng, nâng cao để đối phó với tình trạng phát sinh mạnh mẽ của muỗi trong cuộc sống loài người ngày nay Và chúng ta cũng có thể hành động ngay

lúc này trong không gian sống của gia đình bằng việc vận dụng bộ môn Công

Nghệ - Trồng cây vào cuộc sống để đối phó với muỗi gây bệnh Ta đã được biết

một số loài thực vật không chỉ có tác dụng làm gia vị thơm ngon cho các món

ăn, trang trí cảnh vật và là thảo dược đối với sức khỏe thì nó cũng có tác dụng phòng chống và xua đuổi muỗi

+ Cây sả là một trong những loại cỏ rất tự nhiên dễ trồng và có khá nhiều tinh dầu Nhiều nghiên cứu cho thấy, tinh dầu sả có khả năng khiến muỗi sợ tốt hơn gấp nhiều lần thuốc trị muỗi

+ Trồng các loại cây có thể xua đuổi muỗi như: cây hung thơm, cây hương thảo, cây cúc vạn thọ… Lưu ý: Nếu chẳng may bị muỗi đốt, bạn cũng có thể sử dụng ngay một số loại tinh dầu có trong chúng để thoa lên trên vết muỗi cắn nhằm thoát khỏi tình trạng bị sưng và ngứa ngáy

- Mỗi con người đều phải có ý thức, trách nhiệm trước vấn đề của toàn xã hội, toàn loài người Muỗi đang ngày càng phát triển và đe dọa đến sức khỏe và

tính mạng của con người nên mỗi người cần phải có những hành động thiết thực

và chung tay góp sức vào vấn đề có tính toàn xã hội này

6 Ý nghĩa của việc giải quyết tình huống:

Trong cuộc sống hiện nay, đang ngày càng mở cửa hội nhập với toàn thế giới thì mục tiêu giáo dục hiện nay là nhằm tạo ra nhưng những con người toàn diện, có đầy đủ kiến thức về nhiều lĩnh vực trong đời sống nhằm đáp ứng nhu cầu của con người, của xã hội Vậy nên kiến thức và các biện pháp để bảo

vệ sức khỏe là vô cùng cần thiết Việc giải quyết tình huống có ý nghĩa giúp chúng ta rèn luyện việc vận dụng kiến thức của nhiều môn học để giải quyết tình

của mỗi chúng ta, góp phần vào việc ngăn ngừa sự phát sinh của muỗi, bảo vệ sức khỏe của toàn nhân loại, cũng là một bước tiến mới trong cuộc đấu tranh với các bệnh tật của con người, từ đó cũng là góp phần xây dựng và phát triển đất nước Đồng thời việc tích hợp các môn học vào việc giải quyết các vấn đề cấp thiết trong cuộc sống hiện nay, là một lần nữa khẳng định lợi thế và kiến thức liên môn của người học

Trong thực tiễn học tập xã hội ngày nay, chúng ta còn gặp nhiều tình huống khác nhau từ đơn giản đến phức tạp cần được giải quyết, trong học tập cũng như trong cuộc sống Để giải một bài Toán phức tạp ta cần phải áp dụng các môn Toán- Lý- Hóa để tìm ra đáp số Hay vấn đề môi trường trong cuộc sống ta có thể tìm hiểu, học hỏi thông tin từ môn Ngữ văn, GDCD, Sinh học, Chính vì thế chúng ta càng thấy tầm quan trọng của việc vận dụng kiến thức liên

pháp phòng ngừa sự phát sinh của muỗi”.

Nhóm học sinh thực hiện

Nguyễn Thị Hảo