bài dự thi tích hợp liên môn hóa học 9 chủ đề các bon

+ Nguyên nhân gây ô nhiễm không khí, hậu quả của việc ô nhiễm không khí, từ đó có ý thức bảo vệ bầu kkông khí trong lành.. -Vận dụng những kiến thức của môn học khác và kiến thức trong

Phòng Giáo Dục & Đào Tạo Thanh Oai

Trường THCS Tam Hưng

Năm học 2014- 2015

- Phòng giáo dục và đào tạo huyện Thanh Oai

- Trường THCS Tam Hưng

- Địa chỉ: Tam Hưng- Thanh Oai- Hà Nội

- Điện thoại: 0433876510 Email: cap2tamhung@gmail.com

- Thông tin về giáo viên:

Họ và tên: Lê Thị Thanh Thủy

Ngày sinh: 31/7/1974 Môn: Hóa học 9

Điện thoại: 01676226817

Email: vangthuy1974@gmail.com

BÀI DỰ THI “ DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP ”

1 Tên hồ sơ.

- Chủ đề: CACBON ( Thời gian thực hiện: 90 phút)

- Tích hợp liên môn :

+ Môn Sinh 9: Bài 54-55 “Ô nhiễm môi trường”

+ Môn Sinh 8: Bài 22 “Vệ sinh hô hấp” ”, Bài 13: “Máu và môi trường trong cơ thể” + Môn Sinh 6: Bài 21 “ Quang hợp”

+ Môn Địalí 8: Bài 26 “ Đặc điểm tài nguyên khoáng sản ở Việt Nam” + Môn Địa lí 6: Bài 17 “ Lớp vỏ khí” Bài 15: “Các mỏ khoáng sản”.

+ Môn Vật lí 8: Bài 23: “Đối lưu - Bức xạ nhiệt”

+ Môn GDCD 7: Bài 14: “ Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên”.

2 Mục tiêu dạy học

a Kiến thức

* Môn hóa 9: HS biết được:

- Cacbon có 3 dạng thù hình chính: kim cương, than chì và cacbon vô địnhhình

- Cacbon vô định hình( than gỗ, than xương, mồ hóng…) có tính hấp phụ vàhoạt động hóa học mạnh nhất Cacbon là phi kim hoạt động hóa học yếu: tácdụng với oxi và một số oxit kim loại

- Ứng dụng của cacbon

Học sinh cần có năng lực vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn

đề của chủ đề:

* Môn địa lí 6, 8

- Địa lí 6: Bài 17 “ Lớp vỏ khí”, Bài 15: “Các mỏ khoáng sản”

- Địa lí 8: Bài 26 “ Đặc điểm tài nguyên khoáng sản ở Việt Nam”

+ HS ôn lại vị trí và vai trò của lớp ozon trong tầng bình lưu

+ Hậu quả của việc thủng tầng ozon

+ Ôn lại được sự hình thành, sự phân bố, sử dụng khoáng sản ở nước ta

* Môn sinh học 6, 8, 9

- Sinh học 6: Bài 21 “ Quang hợp”

- Sinh học 9: Bài 54-55 “Ô nhiễm môi trường”

- Sinh học 8: Bài 22 “Vệ sinh hô hấp” ”, Bài 13:” Máu và môi trường trong

cơ thể”

+ Ôn lại cơ chế xảy ra quá trình quang hợp

+ Nguyên nhân gây ô nhiễm không khí, hậu quả của việc ô nhiễm không khí,

từ đó có ý thức bảo vệ bầu kkông khí trong lành

+ Ôn lại vai trò của máu

* Môn vật lí 8: Bài 23: “Đối lưu - Bức xạ nhiệt”.

+ Nắm được hiện tượng bức xạ nhiệt của không khí, của chất

+ Khái niệm: Hiệu ứng nhà kính; hậu quả do hiện tượng hiệu ứng nhà kínhgây ra

* Môn GDCD 7: Bài 14: “ Bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên”

+ HS nắm được tại sao phải bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên

+ Trách nhiệm của mọi người với việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên Liên hệbản thân học sinh

-Vận dụng những kiến thức của môn học khác và kiến thức trong xã hội để

có được kiến thức mới

- Kỹ năng thu thập thông tin, kĩ năng qua sát

c Thái độ.

- Giáo dục lòng say mê, yêu thích môn học, khám phá kiến thức liên quan đếnbài học

- Giáo dục ý thức hạn chế, tiết kiệm khi sử dụng cacbon làm nhiên liệu đốttrong gia đình, bảo vệ môi trường

3 Đối tượng dạy học của bài học

Lớp 9B- Trường THCS Tam Hưng

+ Tổng số 42 HS

+ Nam: 19 Nữ: 23

4 Ý nghĩa của bài học

- Tổng hợp mảng kiến thức, kĩ năng liên quan với nhau trong một số tiết

học hay một tiết học nhằm tăng cường hiệu quả dạy học, tiết kiệm thời gian họctập cho người học

- Tích hợp kiến thức thông qua các môn học mà học sinh đã được học dovậy lôi cuốn chú ý trong từng nội dung bài học

- HS dựa vào các kiến thức liên môn để giải thích được một số hiện tượngtrong thức tiễn

- Giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, bảo vệ cây xanh, tiết kiệm và sử dụnghợp lí nguồn tài nguyên thiên nhiên

- Góp phần chuẩn bị về kiến thức, phương pháp dạy học cho việc đổi mớichương trình và sách giáo khoa sau năm 2015

5 Thiết bị dạy học, học liệu

- Ứng dụng của cacbon.

2 Kĩ năng:

- Làm và quan sát thí nghiệm, rút ra nhận xét về tính chất của cacbon

- Viết các PTHH của cacbon với oxi, với một số oxit kim loại

- Làm được bài tập tính toán

- SGK, vở ghi, vở bài tập, một số tài liệu tham khảo

- SGK: Hóa 9, vật lí 8, địa 6, sinh 8, sinh 9, địa 8

C PHƯƠNG PHÁP

- Thí nghiệm thực hành, đàm thoại, …

D TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG

I Ổn định tổ chức

II Kiểm tra bài cũ:

Slide 1:

Câu hỏi: Nêu tính chất hóa học của phi kim? Viết PTHH minh họa?

III Bài mới:

GV: Các em hãy quan sát một số hóa chất trong khay, kết hợp quan sát hình ảnh

trong slide 2 và cho biết: Hóa chất và hình ảnh trên nói về chất nào?

HS: Cacbon, than,…

Cô hướng dẫn các tìm hiểu một phi kim nữa đó là “ Cacbon”

Hoạt động của GV và HS Nội dung

Hoạt động 1:

Mục tiêu: Tìm hiểu các dạng thù hình của cacbon.

GV: Yêu cầu HS quan sát slide 3 và hiểu biết thực tế

trả lời câu hỏi:

- Hai đơn chất oxi và ozon được tạo nên từ nguyên tố

hóa học nào?

HS: Hai đơn chất trên được tạo nên từ nguyên tố oxi

GV: Ta nói đơn chất oxi, đơn chất ozon là 2 dạng thù

hình của nguyên tố oxi

GV: Thế nào là dạng thù hình của một nguyên tố hóa

I Các dạng thù hình của cacbon

1 Dạng thù hình là gì?

Các dạng thù hình củanguyên tố hóa học lànhững đơn chất khác

HS: Trả lời

GV: Quan sát một mẫu vật và hình ảnh slide 4 cho

biết: - Caccbon có mấy loại thù hình? Đó là những

loại nào? Các mẫu vật có trong khay thuộc dạng nào?

HS: Có 3 dạng, đó là: kim cương, than chì, cacbon

- Địa 6: Bài 15: Các mỏ khoáng sản

- Địa lí 8: Bài 26“ Đặc điểm tài nguyên khoáng sản ở

Việt Nam”

GV: Ở nước ta có dạng thù hình nào củ cacbon?

Loại nào có trữ lượng lớn?

nhau do nguyên tố đótạo nên

2 Cacbon có những dạng thù hình nào?

- Có 3 dạng thù hình: + Kim cương

+ Than chì+ Cacbon vô địnhhình( than gỗ than đá,than xương, mồhóng )

HS: Than đá, than gỗ, than củi…

GV: Than đá thuộc loại tài nguyên thiên nhiên

nào?

HS: Tài nguyên năng lượng, tài nguyên không tái

sinh

GV: Than đá được hình thành như thế nào?

HS: Trong quá trình hình thành vỏ trái đất xảy ra sự

sụt lún vỏ trái đất làm cho thảm thực vật nơi đó bị

vùi lấp dưới đất và phân hủy dần trong hàng triệu

năm tạo thành than đá

GV: Em có nhận xét gì về trữ lượng và sự phân bố

than ở nước ta?

HS: Trữ lượng lớn, phân bố ở Quảng Ninh,Thanh

Hóa, Nghệ An, Quảng Nam…

GV: Nhận xét tình hình khai thác và sử dụng than

ở nước ta hiện nay?

HS: Khai thác ở Quảng Ninh, … Sử dụng làm nhiên

liệu cho các nghành công nghiệp, 1 phần sử dụng đun

HS: Than gỗ được tạo ra do đốt các cây gỗ,củi…, mồ

hóng, muội than có ở bếp đun rơm, củi, bóng đèn

thắp dầu…

Hoạt động 2:

Mục tiêu: Tìm hiểu các tính chất của cacbon

GV: Yêu cầu HS thiết kế thí nghiệm, tiến hành làm

II Tính chất của cacbon

thí nghiệm về tính hấp phụ của cacbon.

HS: Thiết kế và tiến hành làm thí nghiệm theo nhóm,

có thể tiến hành như sau:

Thí nghiệm 1:

- Cho vào ống thủy tinh thủng 2 đầu, đầu dưới cắm

nút cao su có ống thủy tinh nhỏ xuyên qua Cho một

lớp bông thấm nước phía dưới, sau đó cho than trấu

lên trên Bố trí thí nghiệm như hình 3.7/ SGK trang

82( slide 5)

- Đổ từ từ dung dịch mực màu đen vào ống nghiệm

GV: Các nhóm báo cáo kết quả thí nghiệm.

+ Vậy cacbon có khả năng hấp phụ.

GV: Ngoài hấp phụ chất tan trong dung dịch, cacbon

1 Tính hấp phụ

- Than gỗ có tính hấpphụ

- Tính hấp phụ là khảnăng giữ trên bề mặtcủa chất đó các chấtkhí, chất hơi, chất tantrong dung dịch

- Than gỗ, thanxương ( than hoạttính) có tính hấp phụcao

còn có khả năng hấp phụ những chất nào?

HS: Hấp phụ cả chất khí, chất hơi

GV: Thế nào là tính hấp phụ?

HS: Tính hấp phụ là khả năng giữ trên bề mặt của

chất đó các chất khí,chất hơi, chất tan trong dung

GV: Các gia đình ở địa phương em đã ứng dụng tính

hấp phụ của cacbon vào những việc gì?

GV: Cacbon có những tính chất hóa học của phi kim:

tác dụng với kim loại, hiđro Tuy nhiên điều kiện xảy

ra phản ứng là rất khó khăn Cacbon là phi kim hoạt

động yếu Do vậy ta chỉ tìm hiểu tính chất của của

2 Tính chất hóa học

cacbon vô định hình.

GV: Yêu cầu các nhóm thiết kế và tiến hành làm thí

nghiệm Nhận xét hiện tượng xảy ra? Viết PTHH?

HS: Các nhóm thiết kế và tiến hành làm thí nghiệm.

Thí nghiệm có thể tiến hành như sau:

Thí nghiệm 2: Than tác dụng với khí oxi

- Cho 1 mẩu than củi vào muỗng sắt

- Cho mẩu than trên vào bình đựng oxi

- Hơ mẩu than trên đèn cồn cho hồng lên rồi đưa

vào bình khí oxi

- Nhận xét hiện tượng xảy ra? Viết PTHH?

HS:

- Cho mẩu than vào bình đựng oxi không có hiện

tượng gì xảy ra

- Hơ mẩu than trên đèn cồn cho hồng lên rồi cho

vào bình khí oxi, mẩu than cháy sáng và tỏa

- Sinh8: Bài 22: “Vệ sinh hô hấp”, Bài 13:” Máu

và môi trường trong cơ thể”

- Lí 8: Bài 23: “Đối lưu - Bức xạ nhiệt”

GV: Tại sao bếp đun than thường bố trí ở nơi

thông thoáng và không nên sử dụng bếp than để

a Cacbon tác dụng vớioxi

PTHH:

C+ O2  t0 CO2

CO2 + C  t0

CO

sưởi ấm trong mùa đông?

HS: Vì khi đun bếp than ở nơi kín, dùng bếp than

sưởi ấm để trong phòng kín, cacbon phản ứng hết với

khí oxi trong phòng sinh ra khí CO, CO2 nên thiếu

khí oxi cho quá trình hô hấp CO, CO2 tạo ra là tác

nhân có hại cho đường hô hấp, khí CO vào

máu(trong quá trình trao đổi chất) sẽ kết hợp với

hemoglobin trong máu ngăn không cho máu nhận oxi

và cung cấp oxi cho tế bào, gây khó thở và có thể gây

tử vong con người

GV:Tại sao than chỉ cháy khi ta đốt nóng?

HS: Mỗi chất có một nhiệt độ cháy nhất định….

GV: Tại sao khi khai thác than người ta lại không

để thành một đống lớn mà thường để thành nhiều

đống nhỏ?

HS: Than có màu đen, sự hấp thụ nhiệt rất lớn vào

ban ngày khi có ánh sáng mặt trời, rồi bức xạ nhiệt

trở lại không khí phần lớn lượng nhiệt hấp thụ, còn

một lượng nhỏ giữ lại Nếu để than thành đống lớn

lượng nhiệt giữ lại sẽ được tích lại, dần dần đủ lớn

đến nhiệt độ cháy của than sẽ gây ra cháy than rất

nguy hiểm

GV: Yêu cầu HS thiết kế và tiến hành làm thí

nghiệm Nhận xét hiện tượng xảy ra? Giải thích? Viết

PTHH?

HS: Thiết kế thí nghiệm như hình 3.9SGK/ Trang 83(

slide 6 ) và tiến hành làm thí nghiệm

b Tác dụng với oxitkim loại   Kim loại+ khí cacbonic

CuO + C t0 Cu +

CO2

KL: SGK

Thí nghiệm 3: Trộn một ít bột CuO và bột than rồi

cho vào đáy ống nghiệm , miệng ống nghiệm nối với

nút cao su có ống thủy tinh hình L cắm vào cốc đựng

dung dịch nước vôi trong, đốt nóng đáy ống nghiệm

trên ngọn lửa đèn cồn

HS: Màu đen của hỗn hợp chuyển dần sang màu đỏ,

nước vôi trong vẩn đục Sản phẩm lả Cu màu đỏ và

CO2 làm nước vôi trong vẩn đục HSlên bảng viết

PTHH

GV: Viết pthh của PbO, ZnO, Fe2O3…… với C?

HS: Viết PTHH

Tích hợp:

- Sinh 9: Bài 54-55 “Ô nhiễm môi trường”

- Vật lí 8: Bài 23: “Đối lưu - Bức xạ nhiệt”

- Sinh 6: Bài 21 “Quang hợp”

- Địa lí 6: Bài 17 “ Lớp vỏ khí”

- GDCD 7: Bài 14: “ Bảo vệ môi trường và tài

nguyên thiên nhiên”

HS: Quan sát slide 7, 8

GV: Việc sử dụng than đá, than gỗ làm nhiên liệu

trong đời sống, trong công nghiệp sẽ làm tăng

lượng khí nào trong không khí?

HS: Khí cacbonic, khí cacbonoxit.

GV: Lượng khí CO 2 , CO trong không khí tăng

lên gây ra hậu quả gì??

HS: Gây ô nhiễm không khí, gây hiệu ứng nhà kính,

thủng tầng ozon

HS quan sát hình ảnh “Hiệu ứng nhà kính”( slide 9),

xem video: “Hiệu ứng nhà kính”

GV: Thế nào là hiện tượng hiệu ứng nhà kính?

HS: Hiện tượng khí CO2 làm cho trái đất nóng lên

GV: Hậu quả của việc trái đất nóng lên?

HS: Gây biến đổi khí hậu toàn cầu?

GV: Tại sao khi trái đất nóng lên lại như gây biến

đổi khí hậu toàn cầu?

HS:

- TĐ nóng lên à băng 2 cực tanànước biển dâng

caoà đe doạ đến dân cư ven biển

- Diện tích dất bị thu hẹp, hiện tượng sa mạc hóa

HS: Nước ta là quốc gia đứng thứ 13 trong 16 quốc

gia hàng đầu sẽ chịu tác động của biến đổi khí hậu

toàn cầu Trong 30 năm tới nước biển dâng 22 triệu

người VN mất nhà ở, những trận bão nhiệt đới mạnh

hơn Mực nước biển dâng cao 33 cm vào năm 2050

và 1m vào năm 2100 và phần lớn ĐBSCL ngập trắng

trong thời gian dài

GV:Vị trí của tầng ozon trong lớp vỏ khí?

HS: Tầng bình lưu.

GV: Vai trò của tầng ozon đối với sự sống trên trái

đất.

HS: Tầng ozon là lớp màn chắn tự nhiên ngăn chặn

các tia tử ngoại đến trái đất

GV: Hậu quả tầng ozon bị thủng?

HS: Tầng ôzon bị thủng làm tăng các tia tử ngoại đến

trái đất gây hại cho sức khoẻ con người, gây các bệnh

ung thư da, đục thuỷ tinh thể, phá huỷ hệ thống miễn

dịch của cơ thể…

HS quan sát hình ảnh tầng ozon bị thủng( slide 10)

THỦNG TẦNG O ZON

GV: Bản thân em phải làm gì để hạn chế nguồn

thải CO 2 ,CO… vào không khí?

HS: Vận động gia đình, mọi người trồng nhiều cây

xanh, thay thế chất đốt sử dụng hàng ngày là than,

than gỗ… bằng nguồn chất đốt ích ảnh hưởng như

gas, khí biogas…

GV: Tại sao trồng nhiều cây xanh lại giảm lượng

III Ứng dụng của cacbon

+ Kim cương: làm đồtrang sức, mũi khoan,dao cắt kính

+ Than hoạt tính: mặt

nạ phòng độc, chấtkhử màu, mùi

+ Than đá, than gỗ:làm nhiên liệu, chất

khí CO 2 trong không khí, làm cho không khí trong

lành?

HS: Cây xanh hút khí cacbonic trong không khí để

thực hiện quá trình quang hợp dưới tác dụng của ánh

sáng mặt trời, chất diệp lục tạo ra chất hữu cơ và giải

phóng khí oxi làm cho không khí trong lành

GV: Là học sinh bản thân em phải làm gì để hạn

chế nguồn thải khí CO 2 , CO từ việc sử dụng than để

đun nấu… tại địa phương nơi đang sinh sống?

HS:

- Trồng và bảo vệ cây xanh

- Tuyên truyền mọi người, gia đình hạn chế dùng

than để đun, sưởi ấm … mà hãy thay thế bằng nguồn

chất đốt khác như đun ga, biogas, năng lượng mặt

trời…

- Sử dụng bếp đun than cải tiến để than cháy hoàn

toàn

Hoạt động 3:

Mục tiêu: Tìm hiểu các ứng dụng của cacbon

GV: Yêu cầu HS quan sát các hình ảnh slide

11,12,13,14,15,16

Slide 11

khử

+ Than chì: ruột bútchì, điện cực, chất bôitrơn

Slide 12

Slide 13

Slide 14

Slide 15

Slide 16

GV: Nêu ứng dụng của cabon?

HS: Trả lời

IV Củng cố bài:

? Em cần nắm được những kiến thức nào trong bài học hôm nay

? Hãy tổng hợp các kiến thức em trên bằng sơ đồ tư duy?

HS: Vẽ sơ đồ tư duy So sánh với sơ đồ tư duy của GV( Slide 17)?

HS: Đọc phần “Em có biết” ( Slide 18)

Kim cương nhân tạo được sản xuất như thế nào?

- Chuẩn bị bài: Các oxit của cacbon.

7 Kiểm tra đánh giá kết quả học tập:

Bài tập kiểm tra đánh giá: ( thời gian làm bài 15 phút)

Đề bài

Hãy chọn đáp án đúng( từ câu 1 đến câu 5)( mỗi câu đúng 1 điểm)

Câu 1: Cacbon có những dạng thù hình nào?

B Than cháy thì phản ứng với hết với khí oxi có trong phòng

C Than cháy tạo ra CO, CO2 rất độc

C Than cốc 3 Điện cực, chất bôi trơn C -

6 Chế tạo thuốc nổ

Câu 6 ( 5 điểm)

Cho 12 gam hỗn hợp gồm MgO và CuO tác dụng với cacbon ở nhiệt độ cao thuđược 1,12 lít khí CO2 ở ĐKTC.Tính thành phần % theo khối lượng mỗi kim loạitrong hỗn hợp ban đầu

Kết quả thu được:

Điểm 8-10 % 7 - < 8 % 5- < 6 % < 5 %

8 Các sản phẩm của học sinh

* Một số bài kiểm tra đánh giá:

* Hình ảnh một số hoạt động học tập của học sinh

*Một số hình ảnh bản đồ tư duy:

* Sản phẩm sưu tầm dạng thù hình của cacbon: