Bài giảng Kinh tế vĩ mô: Phần mở đầu ThS. Trần Mạnh Kiên Bài giảng Kinh tế vĩ mô Phần mở đầu giới thiệu tới người học đề cương chi tiết của môn học Kinh tế vĩ mô, hướng dẫn về hình thức của tiểu luận cá nhân, hướng dẫn về hình thức thể hiện tiểu luận nhóm, đại cương quy trình thực hiện một đề tài nghiên cứu khoa học,... Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.
Trang 11
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH
KHOA GIÁO DỤC CƠ BẢN
BỘ MÔN KINH TẾ
BÀI GIẢNG MÔN
KINH TẾ VĨ MÔ HỌC KỲ I NĂM HỌC 2010-2011
Giảng viên: Ths.Trần Mạnh Kiên
Trang 23 Điều kiện tham dự: Sau khi hoàn tất môn Kinh tế vi mô
4 Giảng viên: ThS Trần Mạnh Kiên; Email: kienkinhte1@yahoo.com (sinh viên có
thể add nick này hỏi bài cho nhanh)
5 Giới thiệu môn học
Môn học giới thiệu những nét tổng quát về kinh tế vĩ mô; nội dung và ý nghĩa của các biến số kinh tế vĩ mô; những khái niệm kinh tế vĩ mô cơ bản như lạm phát, thất nghiệp, tăng trưởng kinh tế và một số vấn đề khác có liên quan Môn học cũng giới thiệu một số mô hình căn bản và các chính sách kinh tế vĩ mô như chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ…
6 Mục tiêu của môn học
Giúp sinh viên hiểu những khái niệm căn bản về kinh tế vĩ mô như GDP, lạm phát, thất nghiệp Hiểu được một cách đại cương cách thức vận hành của nền kinh tế Giúp sinh viên hiểu và giải thích được những hiện tượng kinh tế vĩ mô căn bản đang diễn ra ở Việt Nam và trên thế giới cũng như lý do và hệ quả khi nhà nước thực hiện các chính sách kinh tế vĩ mô…
Giúp tạo cho sinh viên tư duy phê phán (critical thinking), cởi mở, biết nhìn một vấn đề từ nhiều khía cạnh khác nhau, biết chấp nhận những quan điểm khác biệt,
có cái nhìn ở tầm tổng thể về một vấn đề Áp dụng được cách tư duy của của kinh tế học vào trong cuộc sống hàng ngày và nâng cao một số kỹ năng mềm khác (xem kỹ hơn ở trang cuối của đề cương)
7 Đề cương tổng quát
Chương 1: Mười nguyên lý của kinh tế học
Chương 2: Số liệu kinh tế vĩ mô
- Giới thiệu một số chỉ tiêu trong kinh tế vĩ mô như GDP, CPI…
- Phương pháp tính các chỉ tiêu đo lường sản lượng quốc gia
- Sử dụng các chỉ tiêu trong việc so sánh
Chương 3: Lý thuyết xác định sản lượng cân bằng
- Các yếu tố của tổng cầu
Trang 33
- Mô hình xác định sản lượng cân bằng
- Số nhân tổng cầu
- Nghịch lý của tiết kiệm
- Phân tích mô hình số nhân
- Tác động của chính sách tài khóa
Chương 4: Mô hình tổng cung-tổng cầu
- Khái niệm về đường tổng cung-tổng cầu
- Những yếu tố tác động vào tổng cung-tổng cầu
- Sử dụng tổng cung-tổng cầu để lý giải các biến động kinh tế ngắn hạn
Chương 5: Tiền tệ, ngân hàng và chính sách tiền tệ
- Khái quát về tiền tệ và ngân hàng
- Các công cụ của chính sách tiền tệ
- Tác động của chính sách tiền tệ vào nền kinh tế
Chương 6: Lạm phát và thất nghiệp
- Lạm phát
- Thất nghiệp
- Quan hệ giữa lạm phát và thất nghiệp
Chương 7: Kinh tế vĩ mô trong nền kinh tế mở
- Một số khái niệm về cán cân thanh toán
- Thị trường ngoại hối và tỷ giá hối đoái
- Các chính sách quản lí tỷ giá hối đoái
Chương 8: Tăng trưởng kinh tế
- Một số yếu tố tác động tới tăng trưởng kinh tế của một quốc gia
- Các chính sách của nhà nước giúp kích thích tăng trưởng kinh tế
Chương 9: Mô hình IS-LM
- Khái niệm về đường IS-LM
- Áp dụng mô hình IS-LM để đánh giá tác động của chính sách tài khóa và tiền tệ
8 Tài liệu tham khảo
[1] Tài liệu bắt buộc: Nguyễn Văn Công (chủ biên) (2008) Giáo trình nguyên lý
kinh tế học vĩ mô Hà Nội: NXB Giáo dục
Trang 44
[2] Tài liệu đọc thêm:
Begg, D, R Dornbusch and S Fischer (2005) Kinh tế học Bản dịch tiếng Việt Hà
Nội: NXB Thống kê, 2007
Dương Tấn Diệp (2007) Kinh tế vĩ mô TP.Hồ Chí Minh: NXB Thống kê
Mankiw, N.Gregory (2002) Nguyên lý kinh tế học (tập 2) Bản dịch tiếng Việt Hà
nội: NXB Thống kê, 2004
Samuelson, P.A and W D Nordhaus (1995) Kinh tế học (tập 2) Bản dịch tiếng
Việt Hà Nội: NXB Chính trị quốc gia, 1997
Và một số quyển sách khác về kinh tế vĩ mô có bán trên thị trường Khuyến khích tham khảo tài liệu tiếng Anh
Về sách bài tập có thể tham khảo sách Bài tập nguyên lý kinh tế học vĩ mô của
Nguyễn Văn Công (chủ biên) (dùng kèm sách giáo khoa) hoặc sách bài tập của Đại học Kinh tế TP.Hồ Chí Minh hay của Học viện Tài chính có trong thư viện
Vài website về kinh tế nên tham khảo:
- http://www.viet-studies.info/kinhte/kinhte.htm (Trang của TS.Trần Hữu Dũng)
- http://www.vneconomy.vn/ (Thời báo kinh tế Việt Nam)
- http://kinhtetaichinh.blogspot.com/ (Blog của TS.Lê Hồng Giang)
- http://www.thesaigontimes.vn/Home/ (Thời báo Kinh tế Sài gòn)
- http://www.sbv.gov.vn/ (Ngân hàng Nhà nước)
- http://www.gso.gov.vn (Tổng cục Thống kê)
- http://www.kinhtehoc.com/
- http://sites.google.com/site/baohoai/Lectures (website của giảng viên Nguyễn Hoài Bảo, Đại học Kinh tế TP.Hồ Chí Minh, có nhiều bài giảng, bài tập, đề thi
và một số sách kinh tế học nổi tiếng đã được dịch ra tiếng Việt)
- http://www.studygs.net/vietnamese (Hướng dẫn phương pháp học tập)
Ngoài các sách giáo khoa, sinh viên nên tham khảo một sách nổi tiếng, dễ đọc có liên quan tới chủ đề môn học như:
Charles Wheelan Đôla hay lá nho Alpha Books & NXB Lao động – Xã hội Henry Hazlitt Hiểu kinh tế qua một bài học NXB Tri thức
Paul Krugman Sự trở lại của kinh tế học suy thoái DTBooks & NXB Trẻ Todd G Buchholz Ý tưởng mới từ các kinh tế gia tiền bối NXB Tri thức (Lưu
ý, phần viết về Marx trong cuốn sách không có trong sách in mà có trên mạng Vào
Google gõ: “Karl Marx-New Ideas From Dead Economists” sẽ ra đường dẫn
http://www.scribd.com/doc/6546651/Karl-MarxNew-Ideas-From-Dead-Economists
Trang 55
Daniel Yergin và Joseph Stanislaw Những đỉnh cao chỉ huy - Cuộc chiến vì
nền kinh tế thế giới NXB Tri thức
Thomas L.Friedman Thế giới phẳng NXB Trẻ (có bản ebook trên mạng)
Thomas L.Friedman Chiếc Lexus và cây Olive NXB Khoa học xã hội (có bản
ebook trên mạng)
Phil Rosenzweig Hiệu ứng hào quang VNN Publishing & NXB Tri thức
Tham khảo thêm về một số cuốn sách được giới thiệu trong bài: Khánh Châu
(2009) “Những cuốn sách kinh tế toàn dân nên đọc!” Tuần Việt nam
9 Phân bổ chương trình học dự kiến (9 buổi, mỗi buổi 5 tiết)
Lưu ý: Dưới đây giảng viên sẽ cung cấp một số bài đọc thêm có liên quan tới chủ đề bài học (các bài này có trên mạng, chỉ cần lên Google, gõ tên bài viết trong ngoặc kép “…” và nhất nút Search là sẽ thấy đường link) Đây là những bài bắt buộc phải đọc
1 Chương 1: 10 nguyên lý của kinh tế học và
cách tư duy như một nhà kinh tế
Nguyên lý kinh tế học vĩ
mô, Nguyễn Văn Công
(chủ biên), tr.5-26 (dưới đây viết tắt là SGK)
Bài đọc thêm Chương 1:
Chương trình Việt Nam, Đại học Harvard Bài thảo luận chính sách số 1:
Lựa chọn thành công, Bài học từ Đông Á và Đông Nam Á cho Việt Nam;
- Bài thảo luận chính sách số 2: Vượt qua khủng hoảng và tiếp tục đẩy mạnh cải cách
- Bài thảo luận chính sách số 3: Nguyên nhân sâu xa về mặt cơ cấu của bất
ổn vĩ mô
- Bài thảo luận chính sách số 4: Thay đổi cơ cấu: giải pháp kích thích có hiệu lực duy nhất
Vũ Minh Khương Nền móng phát triển và mệnh lệnh cải cách
Vũ Minh Khương Chặt cầu để tiến lên?
Daron Acemoglu Điều gì làm một quốc gia trở nên giàu có
2 Chương 2: Số liệu kinh tế vĩ mô SGK: tr.27-62
Bài đọc thêm Chương 2:
Thái Trinh GDP và mấy ngộ nhận thường gặp
Trang 66
Nguyễn Trung “Lời nguyền tài nguyên” và nguy cơ của một nước làm
thuê
Vũ Huyền Cái bẫy tài nguyên
Trần Văn Thọ Xác lập tinh thần Nguyễn Trãi trong quan hệ kinh tế Việt –
Trung
Trung Quốc nhận thức về tổng sản phẩm quốc nội GDP
3 Chương 3: Lý thuyết xác định sản lượng SGK: tr.142-187
Bài đọc thêm Chương 3:
Phạm Mạnh Hà Học thuyết Keynes và suy thoái kinh tế
Kiều Oanh So sánh suy thoái hiện nay và Đại suy thoái 1930
4 Chương 3: Lý thuyết xác định sản lượng (tiếp)
Bài đọc thêm Chương 3:
Nước nào nợ nhiều nhất?
Thắt chặt hay không thắt chặt? www.Cafef.vn
Vũ Quang Việt Liệu Việt Nam đã tính đúng và đủ nợ công?
Hoàng Hải Vân Nhà nước mạnh nhà nước yếu (bài đầu tiên trong loạt bài) Trần Đức Nguyên Ai nuôi nhà nước
Lê Hồng Giang Nội lực nhà nước lấn át
5 Chương 4: Mô hình tổng cung-tổng cầu SGK: tr 125-141
Bài đọc thêm Chương 4:
Kgrugman, Paul Kinh tế học, vì sao nên nỗi?
Trần Hữu Dũng Khủng hoảng kinh tế và khủng hoảng kinh tế (học)
Hoàng Hải Vân Bi kịch Mugabe
Tại sao kinh tế Nhật "thất thế"?
6 Chương 5: Tiền tệ, ngân hàng và chính sách
Bài đọc thêm Chương 5:
Khủng hoảng ngân sách sẽ sớm tấn công nước Mỹ
Lê Hồng Giang Xin đừng hiểu nhầm khái niệm “in” tiền
Trang 77
Lê Hồng Giang Quy mô ngân hàng và nguy cơ sụp đổ hệ thống
Ngọc Danh Không có tập đoàn nào lớn đến mức không thể sụp đổ
Doãn Hữu Tuệ Mô hình nào cho Ngân hàng nhà nước Việt Nam
Minh Tuấn (dịch) Ngân hàng trung ương chỉ nên độc lập tương đối
Bỏ quy định lãi suất, vì dân hay vì lợi ích cục bộ
Nguyễn Quang A Vì lợi ích cục bộ của hệ thống ngân hàng hay của ai?
Vì sao người Do Thái giỏi làm kinh tế
Bùi Kiến Thành Nhà nước bù chênh lệch lãi suất: Nên hay không?
Anh Quân Kích cầu “không giống ai” để tránh bẫy thanh khoản
7 Chương 5: Tiền tệ, ngân hàng và chính sách
tiền tệ (tiếp theo)
8 Chương 6: Lạm phát và thất nghiệp SGK: tr.106-123;
tr.218-240; tr.241-266
9 Chương 7: Nền kinh tế mở + Kiểm tra giữa kỳ
(nộp tiểu luận cá nhân)
Bài đọc thêm Chương 7:
Huỳnh Thế Du Thị trường tiền tệ và bộ ba bất khả thi
IMF thay đổi quan điểm về kiểm soát vốn
10 Đánh giá
- Tiểu luận cá nhân (25% điểm)
- Tiểu luận nhóm (25% điểm)
- Thi cuối kỳ (50% điểm) Được sử dụng tài liệu Gồm: trắc nghiệm (15 câu) + bài tập + tình huống Chỉ thi những chương có giảng trên lớp
Trang 8- Cùng một vấn đề lý thuyết sinh viên cố gắng tham khảo từ nhiều giáo trình khác nhau để hiểu sâu hơn
- Cần cố gắng đọc càng nhiều càng tốt các bài báo kinh tế có liên quan tới môn học từ báo chí, tạp chí khoa học, sách (ít nhất là phải đọc các bài đã được giới thiệu ở trên)… Cố gắng vận dụng lý thuyết đã học để hiểu các vấn
đề diễn ra trong thực tế Việc tự đọc, tự học, tự hiểu, tự vận dụng mới chính
là cách tốt nhất đế nhớ, đào sâu và nắm chắc kiến thức về môn học để chuẩn
bị cho quá trình tự học và tự nâng cao chính mình sau này (không chỉ môn học này mà là tự học các kiến thức cần thiết nói chung sau khi đi làm)
- Hoàn thành các chủ đề mà giảng viên giao về nhà Đây là cơ hội tốt để sinh viên có dịp tìm hiểu thêm về các chủ đề then chốt của môn học trong thực tế, rèn luyện khả năng tự học, tự tìm tài liệu, tự nghiên cứu, khả năng tổng hợp…
- Trong quá trình học, sinh viên cần tận dụng cơ hội để nâng cao kỹ năng làm việc nhóm, kỹ năng trình bày, thuyết trình… Nâng cao kỹ năng tìm tài liệu trên Internet
- Khuyến khích sinh viên đặt câu hỏi trực tiếp tại lớp! Sinh viên có thể đặt câu hỏi qua mail hay YM nhưng cách tốt nhất để tập tính tự tin chính là đặt câu hỏi ngay tại lớp, trước mặt mọi người Trong quá trình giảng viên giảng, các sinh viên có thể đặt câu hỏi vào bất cứ lúc nào và trách nhiệm của giảng viên
là phải giải đáp thắc mắc của sinh viên nên sinh viên không cần ngại ngùng
gì cả (ít nhất trong giờ của tôi!)
Trang 99
13 Ghi chú
Để các bạn hiểu hơn mục tiêu của một sinh viên khi học đại học, dưới đây tôi xin trích tiêu chuẩn của Hiệp hội các trường đại học thế giới về một sinh viên hiện đại Sinh viên phải là người:
1 Có sự sáng tạo và thích ứng cao trong mọi hoàn cảnh chứ không chỉ học để đảm bảo tính chuẩn mực;
2 Có khả năng thích ứng với công việc mới chứ không chỉ trung thành với một chỗ làm duy nhất;
3 Biết vận dụng những tư tưởng mới chứ không chỉ biết tuân thủ những điều
đã được định sẵn;
4 Biết đặt những câu hỏi đúng chứ không chỉ biết áp dụng những lời giải đúng;
5 Có kỹ năng làm việc theo nhóm, bình đẳng trong công việc chứ không tuân
thủ theo sự phân bậc quyền uy;
6 Có hoài bão để trở thành những nhà khoa học lớn, các nhà doanh nghiệp giỏi, các nhà lãnh đạo xuất sắc chứ không chỉ trở thành những người làm công ăn lương;
7 Có năng lực tìm kiếm và sử dụng thông tin chứ không chỉ áp dụng những kiến thức đã biết;
8 Biết kết luận, phân tích đánh giá chứ không chỉ thuần tuý chấp nhận;
9 Biết nhìn nhận quá khứ và hướng tới tương lai;
10 Biết tư duy chứ không chỉ là người học thuộc;
11 Biết dự báo, thích ứng chứ không chỉ phản ứng thụ động;
12 Chấp nhận sự đa dạng chứ không chỉ tuân thủ điều đơn nhất;
13 Biết phát triển chứ không chỉ chuyển giao
KHAI SÁNG LÀ SỰ THOÁT LY CỦA CON NGƯỜI RA KHỎI TÌNH TRẠNG
VỊ THÀNH NIÊN DO CHÍNH CON NGƯỜI GÂY RA VỊ THÀNH NIÊN là sự bất lực
không thể vận dụng trí tuệ của mình một cách độc lập mà không cần sự chỉ đạo của người khác Tình trạng vị thành niên này là do TỰ MÌNH GÂY RA, một khi nguyên
nhân của nó không phải do sự thiếu sót trí tuệ, mà do sự thiếu sót tính cương quyết và
lòng can đảm, dám tự mình dùng trí tuệ phục vụ cho mình mà không cần đến sự chỉ đạo của người khác Hãy có can đảm tự sử dụng trí tuệ CỦA CHÍNH MÌNH!
đó là câu phương châm của Khai Sáng (Trích: “Khai sáng là gì”, I.Kant)
Trang 1010
HƯỚNG DẪN VỀ HÌNH THỨC CỦA TIỂU LUẬN CÁ NHÂN
Tiểu luận được trình bày trên trang giấy A4, lề trái 3cm, lề phải 2,5cm, lề trên 2,5cm và lề dưới 2,5cm
Phần Header để: Họ và tên sinh viên, lớp (font Times News Roman, size 13, in nghiêng) Ví dụ:
Nguyễn Văn A, lớp 101_T8
Phần nội dung trình bày tiếp như sau:
TIỂU LUẬN MÔN KINH TẾ VĨ MÔ
(font Times News Roman, size 15, chữ hoa, in nghiêng, căn giữa)
CÁC BIỆN PHÁP GIÚP LÀM TĂNG NGHÈO ĐÓI TẠI VIỆT NAM
(Tiêu đề của tiểu luận font Times News Roman, size 17, chữ hoa, căn giữa)Phần nội dung dùng font Times News Roman, size 13, in đứng Phần Paragraph
chọn: Alignment (Jusitfy), Spacing (Before, After: 6pt), Special (First line, 1.27cm), Line Spacing (At least)
Các bạn chú ý là nếu trích dẫn nguyên văn từ tài liệu khác thì phải để câu trích dẫn trong ngoặc kép và để nguồn Ví dụ: “Ăn thịt heo tai xanh không có hại” (Trần
Văn B, Báo Tiếng vang, số 13, ngày 13/1/2009) Nếu chỉ trích ý thì cần để nguồn đã
trích
Độ dài tiểu luận: tối thiếu 8 trang và tối đa 12 trang (không kể Mục lục và Tài liệu tham khảo) Không cần đóng bìa, chỉ bấm góc In 1 mặt giấy và 2 mặt giấy đều được
Phần nội dung có thể trình bày thành các mục như sau:
Trang 1111
Liệt kê một số tài liệu tham khảo (sách, bài báo, link từ internet…) Để biết cách ghi tài liệu tham khảo theo chuẩn mực quốc tế, các bạn nên tham khảo các tài liệu dưới đây:
Vào Google gõ: “tài liệu hướng dẫn trình bày tiểu luận”, Fulbright
Vào Google gõ: “hướng dẫn chung về cách tham khảo và trích dẫn” (sẽ tìm ra file: Tap_chi_Cach_viet_Tai_lieu_tham_khao.doc)
Một số tiêu chí để chấm điểm tiểu luận:
- Hàm lượng thông tin (chứng tỏ tác giả có chịu khó tham khảo từ nhiều tài liệu)
- Cấu trúc rõ ràng, logic (chứng tỏ tác giả hiểu rõ vấn đề đang viết và có tư duy khoa học)
- Biến được tư liệu tham khảo thành giọng văn của mình
- Tham khảo được từ tài liệu tiếng Anh
- Làm đề tài khó, có ý tưởng riêng, độc đáo… sẽ được điểm tốt hơn
Sinh viên cần lưu ý nếu có thắc mắc về hướng đề tài có phù hợp với nội dung môn học hay không phải hỏi giảng viên để được hướng dẫn thêm
Để thực hiện tốt một tiểu luận cá nhân, tiểu luận nhóm nói riêng và một đề tài nghiên cứu khoa học nói chung, các bạn nên tham khảo các sách báo về Phương pháp nghiên cứu khoa học (mua ở nhà sách hoặc đọc trong thư viện) hoặc có thể dùng các tài liệu miễn phí sau:
Bài giảng môn phương pháp nghiên cứu khoa học (Vào google gõ: “phương pháp nghiên cứu khoa học” "nguyễn thanh phương”)
Phương pháp Nghiên cứu khoa học (gõ: “phương pháp nghiên cứu khoa học”
“nguyễn bảo vệ”)
Làm thế nào để viết tốt một luận văn khoa học (gõ: “Làm thế nào để viết tốt một luận văn khoa học” “hoàng văn châu”)