Bài giảng Kinh tế vĩ mô: Chương 1 ThS. Trần Mạnh Kiên

Bài giảng Kinh tế vĩ mô Chương 1: Mười nguyên lý của kinh tế học và cách tư duy như một nhà kinh tế giới thiệu tới người học mời nguyên lý của kinh tế học (con người đối mặt với sự đánh đổi, chi phí của một thứ là cái mà bạn phải từ bỏ để có được nó, người duy lý suy nghĩ tại điểm cận biên,...) , tư duy như một nhà kinh tế. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.

Trang 1

CHƯƠNG 1

MƯỜI NGUYÊN LÝ CỦA KINH TẾ HỌC &

CÁCH TƯ DUY NHƯ MỘT NHÀ KINH TẾ

KINH TẾ HỌC

“Kinh tế học là môn học nghiên cứu loài

người trong cuộc sống thường nhật của

họ” (Alfred Marshall) Vi du\gia hàng hóa cao.mht Vi du\Bí mật động trời.mht Vi

du\Nghịch lý phát triển.mht

Nền kinh tế

Thuật ngữ kinh tế (economy)bắt nguồn từ

tiếng Hy lạp có nghĩa là: “người quản lý một hộ

gia đình” Vi du\Kinh tế học – Wikipedia.mht

Một hộ gia đình và một nền kinh tế phải đối mặt

với nhiều quyết định:

Ai sẽ làm việc?

Loại hàng hóa nào sẽ được sản xuất và sản

xuất bao nhiêu?

Loại tài nguyên nào nên được sử dụng trong

sản xuất?

Nên bán hàng hóa với giá nào?

Trang 2

9/5/2010 Trần Mạnh Kiên 4

MƯỜI NGUYÊN LÝ CỦA

KINH TẾ HỌC

Xã hội và nguồn lực khan hiếm:

Khan hiếm (Scarcity). có nghĩa là xã hội chỉ

có một nguồn lực có giới hạn và do đó không

thể sản xuất mọi loại hàng hóa và dịch vụ mà

mọi người mong muốn

Việc quản lý nguồn lực của một xã hội rất

quan trọng bởi vì nguồn lực luôn khan hiếm

Kinh tế học (Economics) là một ngành học

nghiên cứu cách thức để xã hội có thể quản lý

các nguồn lực khan hiếm của nó

MƯỜI NGUYÊN LÝ CỦA KINH TẾ HỌC

Con người ra quyết định như thế nào?

1 Con người phải đối mặt với sự đánh đổi

2 Chi phí của một thứ là cái mà bạn phải từ bỏ để có được nó

3 Con người duy lí suy nghĩ tại điểm cận biên

4 Con người phản ứng với các kích thích

Con người tương tác với nhau thế nào?

5 Thương mại làm mọi người đều có lợi

6 Thị trường luôn là phương thức tốt để tổ chức hoạt động kinh tế

7 Đôi khi chính phủ có thể cải thiện được kết cục thị trường

Nền kinh tế như một tổng thể vận hành như thế nào?

8 Mức sống của 1 quốc gia phụ thuộc vào năng lực sản xuất hàng hóa

và dịch vụ của nước đó

9 Giá cả tăng khi chính phủ in quá nhiều tiền

10 Chính phủ phải đối mặt với sự đánh đổi trong ngắn hạn giữa lạm

phát và thất nghiệp

NGUYÊN LÝ 1: CON NGƯỜI ĐỐI MẶT VỚI

SỰ ĐÁNH ĐỔI

Ngạn ngữ Phương Tây: “Không có bữa ăn

trưa miễn phí!” (There is no such thing as a

free lunch!) hoặc “Cái gì cũng có giá của nó!”.

Vi du\Bô xít-Võ nguyên Giáp.mht Vi du\Lê Quang Bình.mht

Trang 3

Đưa ra quyết định đòi hỏi đánh đổi

một mục tiêu lấy một mục tiêu khác

NGUYÊN LÝ 1:

CON NGƯỜI ĐỐI MẶT VỚI SỰ ĐÁNH ĐỔI

Để có một thứ gì đó, chúng ta thường phải hi

sinh một thứ khác:

Súng đánh đổi bơVi du\Bac trieu tien doi.mht Vi du\Bac trieu tien 2.mht Vi du\My-Sung

va bo.mht Vi du\cứu người chết đuối.mht

An toàn đánh đổi lợi nhuận

Thời gian thư giãn đánh đổi làm việc

Hiệu quả đánh đổi công bằng

NGUYÊN LÝ 1: CON NGƯỜI ĐỐI MẶT VỚI

SỰ ĐÁNH ĐỔI

 Hiệu quả hay công bằng

Hiệu quả (Efficiency) có nghĩa rằng xã hội có được

nhiều nhất có thể từ nguồn lực có hạn của nó;

Công bằng (Equity)có nghĩa rằng lợi ích của những

nguồn lực trên được phân phối hợp lý (fairly) giữa

các thành viên của xã hội.

 Khi chính phủ thực hiện các chính sách tái phân

phối giúp công bằng hơn thì cũng thường làm hại

tới hiệu quả của nền kinh tế hay nói cách khác, khi

cố cắt miếng bánh ra các phần đều nhau hơn, chính

phủ đã làm chiếc bánh nhỏ lại Vi du\Cuba lương cào bằng.mht Vi du\Cuba sắp hết

giấy vệ sinh.mht Vi du\nguoi giau duoc loi.mht Vi du\kinh te nong thon.mht Vi du\cau chuyen Z30.mht Vi du\Tranh cãi quyết liệt

về thuế.mht Vi du\Hạ mức chịu thuế.mht

NGUYÊN LÝ 2: CHI PHÍ CỦA MỘT THỨ LÀ

CÁI MÀ BẠN PHẢI TỪ BỎ ĐỂ CÓ ĐƯỢC NÓ

 Vì con người luôn phải đối mặt với sự đánh đổi nên

quá trình ra quyết định đòi hỏi phải so sánh chi phí

(cost) và lợi ích (benefit) của các đường lối hành

động khác nhau:

 Song trong nhiều trường hợp, chi phí của một số

hành động không phải lúc nào cũng rõ ràng như biểu

hiện ban đầu của chúng.

Chi phí cơ hội của một thứ là những cái mà bạn phải

từ bỏ để có được nó

Trang 4

NGUYÊN LÝ 3: NGƯỜI DUY LÝ SUY NGHĨ TẠI

ĐIỂM CẬN BIÊN

Các thay đổi biên thường nhỏ , được điều

chỉnh tăng lên dần theo hành động đang diễn

ra Con người thường phải lựa chọn mức

biên hơn là lựa chọn tổng thể

Con người duy lí (rational)ra quyết định bằng

cách so sánh lợi ích cận biên và chi phí cận

biên Người duy lí chỉ hành động khi lợi ích

cận biên vượt chi phí cận biên Vi du\Đếm tiền có lợi cho sức khỏe.mht

Vi du\Bí quyết giầu nhanh.mht Vi du\Hạnh phúc qui ra tiền.mht

NGUYÊN LÝ 4: CON NGƯỜI ĐÁP ỨNG LẠI

CÁC KHUYẾN KHÍCH

Vì mọi người ra quyết định dựa trên sự so

sánh chi phí và lợi ích nên hành vi của họ có

thể thay đổi khi ích lợi hoặc chi phí thay đổi,

tức là mọi người phản ứng với các kích thích

Các nhà hoạch định chính sách công cộng

không bao giờ được quên các kích thích, vì

nhiều chính sách làm thay đổi lợi ích hoặc chi

phí mà mọi người phải đối mặt và bởi vậy

làm thay đổi hành vi của họ Vi du\130 kiến nghị cho giáo dục.mht

NGUYÊN LÝ 5: THƯƠNG MẠI LÀM CHO

MỌI NGƯỜI ĐỀU CÓ LỢI

Mọi người có thể thu được lợi ích từ việc

trao đổi thương mại với những người khác

Cạnh tranh mang lại lợi ích trong thương

mại

Thương mại cho phép mọi người chuyên

môn hóa trong những công việc mà họ

thành thạo nhấtVi du\malaysia.mht Vi du\Điều khoản Mua hàng Mỹ.mht Vi du\Obama-vỏ

xe.mht

Trang 5

NGUYÊN LÝ 6: THỊ TRƯỜNG LUÔN LÀ PHƯƠNG

CÁCH TỐT ĐỂ TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG KINH TẾ

Một nền kinh tế thị trường là nền kinh tế

mà các nguồn lực được phân phối thông

qua các quyết định phi tập trung của nhiều

doanh nghiệp và hộ gia đình khi họ tương

tác trên thị trường hàng hóa và dịch vụ Vi

du\Vong kim co.mht Vi du\Anh bao cap.doc Vi du\Tư Duy Kinh Tế Việt Nam.mht

Các hộ gia đình quyết định họ nên mua và

nên làm cái gì

Các doanh nghiệp quyết định họ nên thuê ai

và nên sản xuất cái gì

 Adam Smith đã quan sát thấy rằng các hộ gia đình

và doanh nghiệp tương tác trên thị trường hành động

như thể họ được hướng dẫn bởi một bàn tay vô hình

(invisible hand)

tế sẽ làm điều tốt nhất cho mình và qua đó mang lại lợi

ích tối đa cho xã hội Ông cổ vũ cho nguyên tắc tự do

kinh doanh, nhà nước không can thiệp vào thị trường

(laissez – faire).

xét giá cả khi quyết định mua hoặc bán nên họ sẽ

không tính đến các chi phí xã hội của các hành động

của họ.

chủ cửa hàng rượu hay người bán bánh mì mà chúng ta

có được bữa tối mà chính là nhờ lợi ích riêng của họ

Mỗi cá nhân thường không có ý chăm lo cho lợi ích cộng

đồng, cũng như không biết rằng điều mình làm sẽ đem lại

ích lợi cho cộng đồng Anh ta chỉ nhắm tới lợi ích riêng

của mình và trong trường hợp này, cũng giống như nhiều

trường hợp khác, anh ta được dẫn dắt bởi một bàn tay vô

hình để thực hiện một sứ mệnh mà anh ta không hề có

dự định thực hiện Song không phải lúc nào cũng là tồi tệ

với xã hội nếu điều đó nằm ngoài dự định của anh ta.

Bằng cách theo đuổi lợi ích riêng của mình, anh ta

thường xuyên thúc đẩy lợi ích cộng đồng một cách

hiệu quả hơn cả khi anh ta thực sự có ý định làm như

vậy” Adam Smith (1723-1790) Vi du\hoa thuc liet truyen.doc Vi du\mùa hè xanh.mht Vi

du\hon nhan han quoc.mht Vi du\Lực điền ế vợ.mht Vi du\cam van gai lang.mht

Trang 6

NGUYÊN LÝ 7: CHÍNH PHỦ ĐÔI KHI CÓ

THỂ CẢI THIỆN KẾT QUẢ THỊ TRƯỜNG

Thất bại thị trường (Market failure)xảy ra

khi thị trường thất bại trong việc phân bố

nguồn lực một cách có hiệu quả

Khi thị trường thất bại chính phủ có thể

can thiệp để kích thích hiệu quả và công

bằng

NGUYÊN LÝ 7: CHÍNH PHỦ ĐÔI KHI CÓ

THỂ CẢI THIỆN KẾT QUẢ THỊ TRƯỜNG

Thất bại thị trường có xảy ra do:

Một ngoại ứng (externality), là ảnh hưởng

từ hành động của một người hoặc một

doanh nghiệp tới những người bên ngoài Vi

du\Khac tinh cua “dinh tac”.mht Vi du\bà già và đinh tặc.mht

Sức mạnh thị trường (market power), đây

là khả năng của một người hay một doanh

nghiệp đơn lẻ gây ảnh hưởng một cách

quá mức, không chính đáng tới giá cả thị

trường

NGUYÊN LÝ 8: MỨC SỐNG CỦA MỘT QUỐC GIA PHỤ

THUỘC VÀO NĂNG LỰC SẢN XUẤT CỦA NÓ

Hầu hết những sự khác nhau trong mức

sống giữa các quốc gia được giải thích bởi

năng suất của chúng Các cách giải thích

khác chỉ đóng vai trò thứ yếu Vi du\Daron Acemoglu.mht

Năng suất (Productivity)là số lượng sản

phẩm hàng hóa và dịch vụ được sản xuất

trong mỗi giờ của người lao động.Vi du\Big Mac.mht

Nguyên lý 70/x

Trang 7

NGUYÊN LÝ 9: GIÁ CẢ SẼ TĂNG LÊN KHI

CHÍNH PHỦ IN QUÁ NHIỀU TIỀN

Lạm phát (Inflation)là sự tăng lên trong

mức giá chung của nền kinh tế

Một trong những nguyên nhân của lạm

phát là sự tăng lên của khối lượng tiền tệ

Khi chính phủ in ra một số lượng lớn tiền

tệ, giá trị của chúng giảm xuống

Tháng 1/1921, giá 1 tờ báo ở Đức là 0,3

mark 11/1922 nó có giá: 70.000.000

mark!!!Vi du\Zimbabwe bỏ 12 chữ số.mht

NGUYÊN LÝ 10: XÃ HỘI PHẢI ĐÁNH ĐỔI TRONG

NGẮN HẠN GIỮA LẠM PHÁT VÀ THẤT NGHIỆP

Đường cong Philips

minh họa sự đánh

đổi giữa lạm phát và

thất nghiệp:

Lạm phát 

Thất nghiệp

Đây là sự đánh đổi

ngắn hạn! Vi du\Châu Âu lạm phát hạ

nhiệt, thất nghiệp tăng.mht

Thất nghiệp

2 4 6 8 2

4 6 8

1

7

3

5 5

Đường cong Phillips Lạm phát

Principles of Macroeconomics Ch 21 Second Canadian Edition

Đường Phillips ở Mỹ giai đoạn

1950 và 1960

0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

Unemployment Rate

1968 1967 1966 1956 1957 1962 1961 1960 1959 1963 1964 1965

Trang 8

TÓM TẮT

 Khi các cá nhân ra quyết định, họ phải đối mặt với sự đánh đổi

giữa các mục tiêu khác nhau

 Chi phí của bất kỳ hành động nào được đo lường bằng các cơ

hội đã mất đi

 Con người duy lý đưa ra các quyết định bằng việc so sánh giữa

lợi ích và chi phí cận biên

 Con người thay đổi hành vi để đáp ứng lại các kích thích

 Thương mại có thể đồng thời làm lợi cho các bên tham gia

 Thị trường luôn là phương cách tốt để phối hợp sự trao đổi giữa

con người

 Chính phủ có khả năng cải thiện kết quả thị trường nếu có một

số thất bại thị trường hoặc nếu thị trường gây ra sự bất bình

đẳng

 Năng suất là nguồn gốc nền tảng của mức sống

 Tăng trưởng tiền tệ là nguồn gốc căn bản của lạm phát

 Xã hội phải đối mặt với sự đánh đổi giữa lạm phát và thất

nghiệp

2

TƯ DUY NHƯ MỘT NHÀ KINH TẾ

 Mọi ngành khoa học đều có các thuật ngữ của

chúng:

người tiêu dùng

Trang 9

TƯ DUY NHƯ MỘT NHÀ KINH TẾ

lựa xã hội

việc và chủ đề liên quan tới nhau

NHÀ KINH TẾ NHƯ MỘT

NHÀ KHOA HỌC

Cách tư duy của khoa học kinh tế

Suy nghĩ theo hướng phân tích và

khách quan

Sử dụng các phương pháp khoa học

Sử dụng các mô hình rút gọn để giải thích

cách thức một thế giới thực, phức tạp vận

hành

Phát triển các lý thuyết, thu thập và phân

tích dữ liệu để đánh giá lý thuyết Vi du\Ăn nhanh để phát triển

kinh tế.mht

VAI TRÒ CỦA CÁC GIẢ ĐỊNH

giúp thế giới thực trở nên dễ hiểu hơn

quyết định xem nên sử dụng giả định

nào

khác nhau để trả lời các câu hỏi khác

nhau

Trang 10

MÔ HÌNH KINH TẾ

đơn giản hóa để giúp chúng ta hiểu thế

giới dễ dàng hơn

Biểu đồ dòng chu chuyển (The Circular

Flow Diagram) và Đường giới hạn khả

năng sản xuất (The Production

Possibilities Frontier).

Hình 1: Biểu đồ dòng chu chuyển

Chi tiêu

Hàng hóa

và dịch vụ Thu nhập

Hàng hóa

và dịch vụ

được bán

Lao động, đất,

và vốn

Thu nhập

= Luồng đầu vào

và đầu ra

= Luồng tiền

Các yếu tố

sản xuất

Lương, tiền thuê,

và lợi nhuận

DOANH NGHIỆP

•Sản xuất và bán

hàng hóa và dịch vụ

•Thuê và sử dụng

các yếu tố sản xuất

•Mua và tiêu dùng hàng hóa và dịch vụ

•Sở hữu và bán các yếu tố sản xuất

HỘ GIA ĐÌNH

•Hộ gia đình bán

•Doanh nghiệp mua

THỊ TRƯỜNG CHO CÁC YẾU TỐ SẢN XUẤT

•Doanh nghiệp bán

•Hộ gia đình mua

THỊ TRƯỜNG CHO HÀNG HÓA VÀ DỊCH VỤ

BIỂU ĐỒ DÒNG CHU CHUYỂN

vụ

Trang 11

BIỂU ĐỒ DÒNG CHU CHUYỂN

 Thị trường hàng hóa và dịch vụ

 Các doanh nghiệp bán

 Các hộ gia đình mua

 Thị trường cho các yếu tố sản xuất

 Các hộ gia đình bán

 Các doanh nghiệp mua

 Các yếu tố sản xuất (Factors of Production)

 Các đầu vào để sản xuất hàng hóa và dịch vụ

 Đất đai, lao động và tư bản

ĐƯỜNG GIỚI HẠN KHẢ NĂNG SẢN XUẤT

 Đường Giới hạn khả năng sản xuất

(production possibilities frontier) là

một biểu đồ cho thấy các sự kết

hợp giữa các mức sản lượng mà

nền kinh tế có thể sản xuất với các

nhân tố sản xuất và công nghệ hiện

có

Hình 2: Đường giới hạn khả năng sản xuất

Đường giới hạn khả năng sản xuất A

B C

Số lượng ôtô được sản xuất

2,200

600 1,000

300

2,000

3,000

1,000

Số lượng

máy tính

được sản xuất

D

Trang 12

ĐƯỜNG GIỚI HẠN KHẢ NĂNG SẢN XUẤT

đường giới hạn khả năng sản xuất

Growth)

Hình 3 Sự dịch chuyển của đường giới hạn khả năng sản xuất

E

Số lượng ôtô được sản xuất

2,000

700 2,100

750 0

4,000

3,000

1,000

Số lượng

máy tính

được sản xuất

A

KINH TẾ VĨ MÔ VÀ KINH TẾ VI MÔ

Kinh tế vi mô (Microeconomics) nhấn mạnh

vào từng thành phần tách biệt trong nền kinh

tế

Cách thức mà các hộ gia đình và doanh

nghiệp đưa ra các quyết định và họ tương

tác trên các thị trường đặc thù như thế nào

Kinh tế vĩ mô (Macroeconomics)nhìn nền

kinh tế như một tổng thể

Các sự kiện kinh tế lớn như lạm phát, thất

nghiệp và tăng trưởng kinh tế

Trang 13

NHÀ KINH TẾ NHƯ NGƯỜI TƯ VẤN

CHÍNH SÁCH

thích thế giới, họ là nhà khoa học

giới, họ là nhà tư vấn chính sách

PHÂN TÍCH THỰC CHỨNG VÀ PHÂN

TÍCH CHUẨN TẮC

Các nhận định thực chứng (Positive

statements)là các nhận định mô tả thế

giới như nó có

Được gọi là các phân tích mô tả

Các nhận định chuẩn tắc (Normative

statements)là các nhận định cho rằng thế

giới nên như thế nào

Được gọi là các phân tích nhận định

Nhận định thực chứng hay chuẩn tắc?

Một sự tăng lên trong tiền lương tối thiểu

sẽ làm tăng thất nghiệp ở những người có

kỹ năng kém

Thực chứng

Mức thâm hụt ngân sách cao sẽ đẩy lãi

suất tăng lên

Thực chứng

?

PHÂN TÍCH THỰC CHỨNG VÀ

PHÂN TÍCH CHUẨN TẮC

?

Trang 14

Nhận định thực chứng hay chuẩn tắc?

Lợi ích thu được từ tiền lương tối thiểu cao

hơn sẽ đáng giá hơn thiệt hại do mức tăng

nhẹ trong thất nghiệp

Chuẩn tắc

- Chính phủ nên cho phép đánh thuế từ các

công ty thuốc lá để bù đắp chi phí chữa các

bệnh liên quan đến thuốc lá của người nghèo

Chuẩn tắc

?

PHÂN TÍCH THỰC CHỨNG VÀ

PHÂN TÍCH CHUẨN TẮC

?

TẠI SAO CÁC NHÀ KINH TẾ BẤT

ĐỒNG VỚI NHAU

mức độ đúng đắn của các lý thuyết thực

chứng mô tả sự vận hành của thế giới.

nhau và do đó có cách nhìn chuẩn tắc

khác nhau về loại chính sách nào nên

được thực hiện.

CÁC NHÀ KINH TẾ KHÔNG PHẢI LÚC

NÀO CŨNG BẤT ĐỒNG VỚI NHAU!

 Việc định ra giá trần thuê nhà làm giảm số lượng và

chất lượng nhà hiện có (93%)

 Thuế quan và hạn ngạch thường làm giảm phúc lợi

kinh tế nói chung (93%)

 Tỷ giá hối đoái linh hoạt và thả nổi tạo ra cơ chế tiền

tệ quốc tế có hiệu quả (90%)

 Mức thâm hụt ngân sách liên bang lớn có tác động

tiêu cực tới nền kinh tế

 Luật về tiền lương tối thiểu làm tăng tỷ lệ thất nghiệp

của thanh niên và công nhân không lành nghề (79%)

Trang 15

TÓM TẮT

Các nhà kinh tế cố gắng giải quyết các mối

quan tâm của họ bằng sự khách quan của

khoa học:

Họ đưa ra các giả định phù hợp và xây

dựng các mô hình được đơn giản hóa để

hiểu tốt về thế giới quanh họ

2 mô hình kinh tế đơn giản nhất là Biểu đồ

dòng chu chuyển và Đường giới hạn khả

năng sản xuất

TÓM TẮT

Kinh tế học được phân ra 2 chuyên ngành

phụ:

Các nhà Kinh tế vi mô nghiên cứu việc ra

quyết định của các hộ gia đình và doanh

nghiệp trong thị trường

Các nhà Kinh tế vĩ mô nghiên cứu các lực

và khuynh hướng tác động đến tổng thể

nền kinh tế

TÓM TẮT

giá về thế giới hiện hoặc sẽ như thế

nào

định về thế giới nên như thế nào

định chuẩn tắc, họ hành động như nhà

tư vấn chính sách hơn là một nhà khoa

học

Định dạng
Số trang	16
Dung lượng	482,62 KB