Luận văn: Nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển tốc độ di chuyển trong thi đấu cho đội tuyển cầu lông Trường Cao đẳng Tuyên Quang

Luận văn: Nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển tốc độ di chuyển trong thi đấu cho đội tuyển cầu lông Trường Cao đẳng Tuyên QuangThể dục thể thao là hoạt động không thể thiếu được trong đời sống con người. Chính vì vậy sau khi cách mạng tháng Tám 1945 thành công, đầu năm 1946 Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra lời kêu gọi toàn dân tập thể dục và bồi dưỡng sức khoẻ. Người nói Giữ gìn dân chủ, xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khoẻ mới thành công. Thấm nhuần tư tưởng của Người, Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến sự phát triển TDTT. Nhờ đó mà phong trào TDTT ở nước ta ngày càng phát triển cả về chất lượng cũng như số lượng.Ở nước ta môn Cầu lông là môn thể thao được phát triển muộn hơn so với các môn thể thao khác nhưng do tính hấp dẫn, sự đơn giản trong dụng cụ tập luyện nên Cầu lông đã trở thành môn thể thao được đông đảo quần chúng nhân dân lao động tham gia tập luyện và thi đấu, đây là môn thể thao đòi hỏi khả năng nhanh, mạnh, khéo léo, thông minh và sáng tạo.Trong thực tế các môn thể thao nói chung và Cầu lông nói riêng, việc huấn luyện thể lực là một khâu cơ bản nhằm mục đích nâng cao các tố chất vận động, nâng cao năng lực điều khiển hệ thống thần kinh trung ương cũng như các bộ phận của cơ thể nhằm mục đích là chịu được lượng vận động lớn, đảm bảo và ổn định trạng thái sung sức để từ đó người chơi nắm vững được kỹ chiến thuật nhanh hơn và có hiệu quả cao trên cơ sở đó không ngừng nâng cao thành tích thể thao. Cầu lông hiện đại đang tiến dần theo xu thế thi đấu với nhịp độ cao, chiến thuật phong phú, tốc độ, điểm rơi biến hoá và diễn ra trong thời gian dài nên yêu cầu phải có khả năng thích ứng phù hợp với xu thế đó. Quá trình huấn luyện thể lực là một quá trình toàn diện nhiều tố chất vận động, song khả năng di chuyển tốc độ trong hoạt động thi đấu Cầu lông giữ vai trò quan trọng, không một kỹ thuật nào của Cầu lông lại không cần đến khả năng này, một VĐV có khả năng di chuyển tốt sẽ luôn chủ động áp dụng các ý đồ chiến thuật của mình, giúp cho VĐV đó tiết kiệm được thể lực và tăng cường khả năng thi đấu trong thời gian dài, ngược lại nếu khả năng di chuyển kém sẽ tạo ra cho các VĐV những tình huống bị động khi đánh trả cầu cho đối phương.Trường Cao đẳng Tuyên Quang là một trường có phong trào TDTT phát triển mạnh, trong đó phải kể đến thành tích của những môn thể thao như: Điền kinh, Bóng chuyền,.... Những năm gần đây Trường Cao đẳng Tuyên Quang đã chú trọng đầu tư phát triển một số môn thể thao mũi nhọn, trong đó không thể không nói đến môn Cầu lông. Tuy nhiên thành tích của môn Cầu lông ở Trường vẫn còn chưa giành được thứ hạng cao ở các giải lớn.Cầu lông là một môn thể thao hấp dẫn có sức lôi cuốn mạnh mẽ thanh thiếu niên, học sinh sinh viên tham gia tập luyện và thi đấu, với đặc điểm gọn nhẹ, dễ chơi không đòi hỏi trang thiết bị tập luyện phức tạp , cầu lông ngày càng được phát triển mạnh mẽ ở các trường Đại học, Cao đẳng và hầu hết các em sinh viên đều yêu thích môn cầu lông.Qua quan sát các em sinh viên đội tuyển Cầu lông Trường Cao đẳng Tuyên Quang tập luyện và thi đấu, đề tài nhận thấy rằng các bài tập huấn luyện tốc độ di chuyển chưa hợp lý dẫn đến tốc độ di chuyển trong thi đấu của các VĐV bị hạn chế, di chuyển chưa đúng kỹ thuật, khả năng phản ứng chậm khó có thể đáp ứng với yêu cầu thi đấu cao của môn thể thao hiện đại này. Thực tế công tác huấn luyện Cầu lông hiện nay tuy đã được đầu tư đáng kể, nhưng thực chất chưa định hướng rõ vấn đề then chốt cần giải quyết. Năng lực di chuyển là một yếu tố riêng biệt mang tính đặc thù nhưng trong huấn luyện còn bị xem nhẹ, chưa được sử dụng thường xuyên. Trên thực tế chúng ta đều thấy rõ thể lực chuyên môn còn rất hạn chế, biểu hiện ở các động tác bật nhảy, đập cầu và di chuyển để cứu cầu.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN THỊ BIÊN

BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC MÔN HỌC GIÁO DỤC THỂ CHẤT NỘI KHÓA CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

Chuyên ngành: Giáo dục thể chất

Mã số:

ĐỀ CƯƠNG LUẬN VĂN THẠC SĨ

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Hồ Đắc Sơn

HÀ NỘI – 2014

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 4

1 Lí do chọn đề tài. 4

2 Mục tiêu nghiên cứu 6

3 Nhiệm vụ nghiên cứu. 7

4 Giả thuyết khoa học. 7

5 Đối tượng và phương pháp nghiên cứu. 8

6 Kế hoạch tổ chức nghiên cứu. 11

7 Những đóng góp của đề tài. 12

CHƯƠNG 1 13

TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 13

1.1 Xu hướng huấn luyện cầu lông hiện na 13

1.1.1 Xu hướng sử dụng lượng vận động lớn. 14

1.1.2 Xu hướng tăng nhanh tỷ trọng huấn luyện thể lực chuyên môn trên cơ sở nền tảng thể lực chung đã vững chắc: 15

1.1.3 Xu hướng sử dụng các phương tiện chuyên dụng cầu lông cùng các phương tiện bổ trợ bằng máy móc hiện đại. 15

1.2 Đặc điểm và vai trò của tốc độ di chuyển trong tập luyện và thi đấu cầu lông. 16

1.3 Kỹ thuật di chuyển trong tập luyện và thi đấu Cầu lông. 19

1.3.1 Di chuyển đơn bước: 20

1.3.2 Di chuyển nhiều bước: 21

1.3.3 Di chuyển bước nhảy: 22

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng tới tốc độ di chuyển. 25

1.4.1 Hoàn thiện về kỹ thuật: 25

1.4.2 Tăng cường thể lực tương ứng: 26

1.5 Các phương pháp huấn luyện thể thao. 31

1.5.1 Nhóm các phương pháp tập luyện có định mức chặt chẽ: 32

1.5.2 Phương pháp trò chơi và phương pháp thi đấu: 33

1.5.3 Nhóm các phương pháp sử dụng lời nói và phương tiện trực quan: 34

1.6 Quan điểm về phương tiện huấn luyện trong thể thao. 35

1.6.1 Bài tập thi đấu: 36

1.6.2 Bài tập chuyên môn: gồm 2 loại: 37

1.6.3 Các bài tập phát triển chung: 39

1.7 Đặc điểm tâm - sinh lý đối tượng nghiên cứu. 39

1.7.1 Đặc điểm về tâm lý: 39

1.7.2 Đặc điểm về sinh lý: 44

CHƯƠNG II 47

THỰC TRẠNG THỰC HIỆN KỸ THUẬT DI CHUYỂN TRONG THI ĐẤU CỦA ĐỘI TUYỂN CẦU LÔNG TRƯỜNG CAO ĐẲNG TUYÊN QUANG 47

2.1 Nghiên cứu thực trạng công tác giảng dạy và huấn luyện tốc độ di chuyển bước chân cho đội tuyển cầu lông Trường Cao đẳng Tuyên Quang. 47

Bảng 2.1: Thành tích thi đấu ở một số giải của đội tuyển cầu lông Trường Cao đẳng Tuyên Quang. .47

Bảng 2.2: Kết quả phỏng vấn trình độ chuẩn bị của VĐV Cầu lông Trường Cao đẳng Tuyên Quang ( n= 10) 48

Bảng 2.3: Kết quả phỏng vấn trình độ kỹ thuật và thể lực của VĐV Cầu lông Trường Cao đẳng Tuyên Quang (n = 10). 49

Bảng 2.4: Thực trạng việc sử dụng các bài tập của các giáo viên, HLV Trường Cao đẳng Tuyên Quang. 50

Bảng 2.5 Bảng: Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ tập luyện môn cầu lông. 52

2.2 Xác định cơ sở lý luận và thực tiễn lựa chọn các bài tập phát triển tốc độ di chuyển trong thi đấu cho đội tuyển cầu lông Trường Cao đẳng Tuyên Quang. 52

2.2.1 Cơ sở lý luận lựa chọn bài tập phát triển tốc độ di chuyển trong thi đấu. 52

2.2.2 Cơ sở thực tiễn lựa chọn bài tập phát triển tốc độ di chuyển trong thi đấu. 53

Bảng 2.5: Đặc điểm đối tượng phỏng vấn ( n = 15). 55

CHƯƠNG III 63

3.1 Ứng dụng và đánh giá hiệu quả bài tập phát triển tốc độ di chuyển trong thi đấu cho đội tuyển cầu lông Trường Cao đẳng Tuyên Quang. 63

3.1.1 Tổ chức thực nghiệm: 63

3.1.2 Tiến trình thực nghiệm: 63

Bảng 3.1: Tiến trình huấn luyện cho nhóm thực nghiệm. 64

Bảng 3.2: Kết quả phỏng vấn lựa chọn các Test đánh giá tốc độ di chuyển cho đội tuyển Cầu lông Trường Cao đẳng Tuyên Quang (n = 15). 65

Bảng 3.3: Mối tương quan thứ bậc giữa thành tích kiểm tra các test với thành tích thi đấu của vận động cầu lông Trường Cao đẳng Tuyên Quang (n = 20) 66

Bảng 3.4: Kết quả kiểm tra trước thực nghiệm so sánh tốc độ di chuyển của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng (n A = n B = 10). 68

Bảng 3.5: Kết quả kiểm tra sau thực nghiệm so sánh tốc độ di chuyển của nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng (n A = n B = 10). 69

Hình 3.5: Biểu đồ thể hiện mức độ phát triển thành tích ở 4 Test của hai nhóm sau 3 tháng thực nghiệm 71

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 72

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 75

Ở nước ta môn Cầu lông là môn thể thao được phát triển muộn hơn so vớicác môn thể thao khác nhưng do tính hấp dẫn, sự đơn giản trong dụng cụ tậpluyện nên Cầu lông đã trở thành môn thể thao được đông đảo quần chúng nhândân lao động tham gia tập luyện và thi đấu, đây là môn thể thao đòi hỏi khả năngnhanh, mạnh, khéo léo, thông minh và sáng tạo.

Trong thực tế các môn thể thao nói chung và Cầu lông nói riêng, việc huấnluyện thể lực là một khâu cơ bản nhằm mục đích nâng cao các tố chất vận động,nâng cao năng lực điều khiển hệ thống thần kinh trung ương cũng như các bộphận của cơ thể nhằm mục đích là chịu được lượng vận động lớn, đảm bảo và ổnđịnh trạng thái sung sức để từ đó người chơi nắm vững được kỹ - chiến thuậtnhanh hơn và có hiệu quả cao trên cơ sở đó không ngừng nâng cao thành tích thểthao Cầu lông hiện đại đang tiến dần theo xu thế thi đấu với nhịp độ cao, chiếnthuật phong phú, tốc độ, điểm rơi biến hoá và diễn ra trong thời gian dài nên yêucầu phải có khả năng thích ứng phù hợp với xu thế đó Quá trình huấn luyện thểlực là một quá trình toàn diện nhiều tố chất vận động, song khả năng di chuyển tốc

độ trong hoạt động thi đấu Cầu lông giữ vai trò quan trọng, không một kỹ thuậtnào của Cầu lông lại không cần đến khả năng này, một VĐV có khả năng di

chuyển tốt sẽ luôn chủ động áp dụng các ý đồ chiến thuật của mình, giúp choVĐV đó tiết kiệm được thể lực và tăng cường khả năng thi đấu trong thời giandài, ngược lại nếu khả năng di chuyển kém sẽ tạo ra cho các VĐV những tìnhhuống bị động khi đánh trả cầu cho đối phương.

Trường Cao đẳng Tuyên Quang là một trường có phong trào TDTT pháttriển mạnh, trong đó phải kể đến thành tích của những môn thể thao như: Điềnkinh, Bóng chuyền, Những năm gần đây Trường Cao đẳng Tuyên Quang đãchú trọng đầu tư phát triển một số môn thể thao mũi nhọn, trong đó không thểkhông nói đến môn Cầu lông Tuy nhiên thành tích của môn Cầu lông ở Trườngvẫn còn chưa giành được thứ hạng cao ở các giải lớn

Cầu lông là một môn thể thao hấp dẫn có sức lôi cuốn mạnh mẽ thanh thiếuniên, học sinh sinh viên tham gia tập luyện và thi đấu, với đặc điểm gọn nhẹ, dễchơi không đòi hỏi trang thiết bị tập luyện phức tạp , cầu lông ngày càng đượcphát triển mạnh mẽ ở các trường Đại học, Cao đẳng và hầu hết các em sinh viênđều yêu thích môn cầu lông

Qua quan sát các em sinh viên đội tuyển Cầu lông Trường Cao đẳng TuyênQuang tập luyện và thi đấu, đề tài nhận thấy rằng các bài tập huấn luyện tốc độ

di chuyển chưa hợp lý dẫn đến tốc độ di chuyển trong thi đấu của các VĐV bịhạn chế, di chuyển chưa đúng kỹ thuật, khả năng phản ứng chậm khó có thể đápứng với yêu cầu thi đấu cao của môn thể thao hiện đại này Thực tế công táchuấn luyện Cầu lông hiện nay tuy đã được đầu tư đáng kể, nhưng thực chất chưađịnh hướng rõ vấn đề then chốt cần giải quyết Năng lực di chuyển là một yếu tốriêng biệt mang tính đặc thù nhưng trong huấn luyện còn bị xem nhẹ, chưa được

sử dụng thường xuyên Trên thực tế chúng ta đều thấy rõ thể lực chuyên môncòn rất hạn chế, biểu hiện ở các động tác bật nhảy, đập cầu và di chuyển để cứucầu

Để đảm bảo cho các em sinh viên có một trình độ thể lực chuyên môn đáp

ứng được yêu cầu, nhiệm vụ trong tập luyện đòi hỏi phải có một chương trìnhhuấn luyện thể lực đảm bảo tính hệ thống, khoa học, cần nghiêm túc đánh giá vàđưa ra các giải pháp cụ thể trên cơ sở xây dựng các bài tập phát triển thể lựcchuyên môn phù hợp, đảm bảo hiệu quả cao trong huấn luyện.

Cầu lông là một môn đối kháng cao, phải sử dụng nhiều kỹ - chiến thuật vàmột trong những kỹ thuật cơ bản cần được tiếp thu đầu tiên đó là di chuyển bướcchân Vì muốn đánh được Cầu lông đúng kỹ thuật hoặc phối hợp cao trong thiđấu cần phải tập luyện đến mức tự động hoá các kỹ thuật di chuyển, cần kết hợpnhịp nhàng các bước di chuyển của chân với mỗi kỹ thuật của tay trong từng vịtrí, từng thời điểm một cách hợp lý, thông minh sáng tạo để đạt thành tích cao

Cũng qua tham khao các đề tài của một số tác giả như: Phạm Đức Anh “ Nghiên

cứu lựa chọn bài tập nhằm phát triển tốc độ di chuyển trong thi đấu cho nam VĐV cầu lông lứa tuổi 14 – 16 tuổi tỉnh Quảng Ninh”, Phạm Quang Khánh

“Nghiên cứu một số bài tập nâng cao tốc độ di chuyển bước chân cho nam VĐV cầu lông trẻ 14- 15” và nhiều tác giả khác, đề tài nhận thấy đề tài của các tác giả

trên chưa đi sâu vào nghiên cứu tốc độ di chuyển bước chân của VĐV cầu lông

và hiện tại Trường Cao đẳng Tuyên Quang chưa có đề tài nghiên cứu về tốc độ

di chuyển cho đội tuyển cầu lông Trường Cao đẳng Tuyên Quang Xuất phát từnhững vấn đề nêu trên đề tài tiến hành nghiên cứu đề tài:

"

Nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển tốc độ di chuyển trong thi đấu cho đội tuyển cầu lông Trường Cao đẳng Tuyên Quang”

2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của đề tài là nghiên cứu lựa chọn và ứng dụng một số bài tậpmang tính hệ thống, khoa học nhằm phát triển tốc độ di chuyển trong thi đấu cầulông Từ đó nâng cao được hiệu quả công tác huấn luyện cho đội tuyển cầu lôngcủa Trường Cao đẳng Tuyên Quang

3 Nhiệm vụ nghiên cứu.

Để giải quyết mục đích nghiên cứu của đề tài, đề tài đề ra hai nhiệm vụnghiên cứu sau:

3.1 Nhiệm vụ 1: Nghiên cứu thực trạng công tác giảng dạy và huấn luyện

tốc độ di chuyển bước chân cho đội tuyển cầu lông Trường Cao đẳng TuyênQuang

Giải quyết nhiệm vụ nghiên cứu này, luận văn sẽ tiến hành các nội dungnghiên cứu sau:

- Đánh giá thực trạng công tác giảng dạy kỹ thuật di chuyển cầu lông củaTrường Cao đẳng Tuyên Quang

- Đánh giá thực trạng công tác huấn luyện kỹ thuật di chuyển cầu lông củaTrường Cao đẳng Tuyên Quang

- Đánh giá thực trạng các yếu tố điều kiện đảm bảo cho công tác giảng dạycũng như huấn luyện môn cầu lông, bao gồm: Yếu tố về cơ sở vật chất, nguồnnhân lực, kinh phí cho công tác giảng dạy và huấn luyện…

3.2 Nhiệm vụ 2: Nghiên cứu lựa chọn và đánh giá hiệu quả bài tập nhằm

nâng cao tốc độ di chuyển trong thi đấu cầu lông cho đội tuyển cầu lông TrườngCao đẳng Tuyên Quang

Giải quyết nhiệm vụ nghiên cứu này, luận văn sẽ tiến hành các nội dungnghiên cứu sau:

- Xác định cơ sở lý luận và thực tiễn lựa chọn các bài tập phát triển tốc độ

di chuyển cho đội tuyển cầu lông của Trường Cao đẳng Tuyên Quang

- Ứng dụng và đánh giá các bài tập phát triển tốc độ di chuyển trong thi đấucho đội tuyển cầu lông Trường Cao đẳng Tuyên Quang

4 Giả thuyết khoa học.

Trong điều kiện cơ sở vật chất và đội ngũ cán bộ giáo viên giảng dạy vàhuấn luyện môn cầu lông của trường còn thiếu nhiều bài tập nếu ứng dụng cácbài tập mà đề tài lựa chọn thì tốc độ di chuyển trong tập luyện và thi đấu của độituyển cầu lông Trường Cao đẳng Tuyên Quang sẽ được nâng cao hơn.

5 Đối tượng và phương pháp nghiên cứu.

5.1 Đối tượng nghiên cứu:

- Bài tập nhằm nâng cao tốc độ di chuyển trong thi đấu cầu lông cho độituyển cầu lông Trường Cao đẳng Tuyên Quang

+ Khách thể nghiên cứu : Gồm 20 VĐV đội tuyển cầu lông Trường Caođẳng Tuyên Quang

5.2 Phương pháp nghiên cứu:

Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài, đề tài đã sử dụng cácphương pháp nghiên cứu sau:

5.2.1 Phương pháp đọc, phân tích và tổng hợp tài liệu:

Phương pháp đọc, phân tích và tổng hợp tài liệu là phương pháp nghiên cứuđược sử dụng rộng rãi trong các công trình nghiên cứu, lý luận, sư phạm Từ các

cơ sở lý luận, tri thức khoa học của các tài liệu trong và ngoài nước để làm sáng

tỏ và tổng quát được vấn đề nghiên cứu, xây dựng giả định khoa học, xác địnhmục tiêu, nhiệm vụ, phương pháp nghiên cứu của đề tài Cũng từ phương phápnghiên cứu này đề tài đánh giá và phân tích các chương trình huấn luyện cầulông của một số đội tuyển trong những năm gần đây qua đó giúp về mặt địnhhướng để xây dựng hệ thống chỉ tiêu trong công tác huấn luyện cho đội tuyểncầu lông Trường Cao đẳng Tuyên Quang

5.2.2 Phương pháp phỏng vấn toạ đàm:

Phương pháp này đề tài sử dụng trong quá trình nghiên cứu nhằm mục đíchtìm hiểu thực trạng việc sử dụng, phát triển tốc độ di chuyển thi đấu lông trong

giảng dạy và huấn luyện thể lực cho đội tuyển cầu lông của Trường Cao đẳngTuyên Quang Cùng với phỏng vấn toạ đàm đề tài tiến hành trao đổi, tham quancác chương trình huấn luyện ở các Câu lạc bộ trong tỉnh nhằm mục đích tổng hợpcác ý kiến khách quan cho việc lựa chọn và sử dụng các bài tập phát triển tốc độ

di chuyển cho đối tượng nghiên cứu

5.2.3 Phương pháp quan sát sư phạm:

Đề tài sử dụng phương pháp này để quan sát trong các buổi giảng dạy vàhuấn luyện, thi đấu ở các giải Cầu lông học sinh - sinh viên Từ đó thu thập các

số liệu nghiên cứu của đề tài Ngoài ra còn tiến hành quan sát trực tiếp qua cácgiải thi đấu Cầu lông nhằm đánh giá tốc độ di chuyển bước chân

Quan sát sư phạm trực tiếp: Nghiên cứu trực tiếp tình hình tập luyện và thiđấu của VĐV qua các giải ở trường

Quan sát sư phạm: Nghiên cứu và ghi chép về lượng vận động tập luyện,thời gian tập luyện trong các buổi tập

5.2.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm:

Để có được các số liệu cần thiết và kết quả nghiên cứu đề tài tiến hành kiểmtra các đối tượng nghiên cứu theo các giai đoạn:

- Kiểm tra giai đoạn đầu trước thực nghiệm

- Kiểm tra giai đoạn sau thực nghiệm

Thông qua các Test kiểm tra:

+ Test 30m XPC (s) đánh giá sức nhanh (thực hiện 3 lần, lấy thành tích caonhất)

+ Test nhảy dây tốc độ 40 lần (s) Nhằm phát triển sức nhanh, mạnh và khảnăng phối hợp vận động

+ Test di chuyển ngang sân đơn 60 lần (s) Nhằm đánh giá sức bền và sứcnhanh trong di chuyển

+ Test di chuyển nhặt đổi cầu 6 điểm trên sân (s) Nhằm phát triển tốc độtrong di chuyển và khả năng phối hợp vận động.

+ Test di chuyển tiến lùi 20 lần (s) Nhằm phát triển sức bền chuyển môn

và sức nhanh trong di chuyển

+ Test di chuyển tiến lùi bật nhảy đập cầu 15 lần (s) Nhằm phát triển sứcbền chuyên môn và sức nhanh trong di chuyển, khả năng phản xạ đối với độngtác

+ Test di chuyển theo tín hiệu của huấn luyện viên Nhằm phát triển sứcnhanh trong di chuyển và khả năng phản xạ đối với các tình huống

+ Test di chuyển bốn điểm trên sân 10 lần (s) Nhằm phát triển sức bềnchuyên môn và sức nhanh trong di chuyển

+ Test di chuyển thi đấu tất cả các vị trí trên sân Phát triển kỹ năng thi đấu

và khả năng phối hợp kỹ thuật di chuyển thi đấu ở các vị trí trên sân

5.2.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm:

Để đánh giá hiệu quả những bài tập huấn luyện tốc độ di chuyển bước châncho đội tuyển của trường được lựa chọn và ứng dụng, quá trình nghiên cứu tiếnhành thực nghiệm song song trên hai nhóm đối tượng:

Thực nghiệm sư phạm được tổ chức chặt chẽ với từng nhóm, theo kế hoạchdưới sự tổ chức của giáo viên (HLV), thời gian thực nghiệm tiến hành trên nhómthực nghiệm ở giai đoạn đầu và cuối đợt huấn luyện, bằng các Test đánh giá hiệuquả tốc độ di chuyển bước chân cho đội tuyển của trường, so sánh kết quả trước

và sau thực nghiệm để xác định hiệu quả của bài tập

5.2.6 Phương pháp toán học thống kê:

Để phân tích kết quả nghiên cứu đề tài sử dụng phương pháp toán họcthống kê, qua đó đánh giá mức độ động tác và hiệu quả bài tập

Việc xử lý số liệu nhằm xác định các tham số sau:

B B A

A

n n

X x X

B A

n n

X X t

2 2

6 1

i

i B A n

n r

- Công thức tính nhịp độ tăng

% 100 ) (

5 ,

1 2

V V W

V1: trị số TB của lần kiểm tra trước

V2: trị số TB của lần kiểm tra sau

6 Kế hoạch tổ chức nghiên cứu.

6.1 Thời gian nghiên cứu:

Đề tài được tiến hành nghiên cứu đề tài từ tháng 6/2013 đến tháng 9/2014tại Trường Cao đẳng Tuyên Quang

Trong quá trình nghiên cứu đề tài chia làm 3 giai đoạn:

* Giai đoạn 1: Từ tháng 6/2013 đến tháng 8/2013: xác định vấn đề nghiên

cứu, hướng nghiên cứu và bảo vệ đề cương trước hội đồng khoa học

* Giai đoạn 2: Từ tháng 9/2013 đến tháng 2/2014: nghiên cứu các tài liệu

chuyên môn có liên quan đến đề tài, lựa chọn hệ thống bài tập, thu thập và xử lý

số liệu, giải quyết nhiệm vụ 1 và 2

* Giai đoạn 3: Từ tháng 3/2014 đến tháng 9/2014: Lựa chọn hệ thống bài

tập, thu thập và xử lý số liệu, giải quyết nhiệm vụ 1 và 2 Hoàn thiện luận văn,chuẩn bị bảo vệ trước Hội đồng khoa học nhà trường

6.2 Phạm vi ghiên cứu đề tài.

Đề tài được nghiên cứu tại Trường Cao đẳng Tuyên Quang

Đội tuyển cầu lông của Trường Cao đẳng Tuyên Quang

7 Những đóng góp của đề tài.

- Đánh giá được thực trạng công tác huấn luyện đội tuyển cầu lông của

trường Cao đẳng Tuyên Quang

- Tìm ra những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến thực trạng đó và đề xuất

những bài tập phù hợp nhằm nâng cao kỹ thuật di chuyển cho đội tuyển cầu lôngTrường CĐTQ

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Xu hướng huấn luyện cầu lông hiện na

Cầu lông là một môn thể thao thi đấu gián tiếp mang tính chất cá nhân, dichuyển liên tục trên một diện tích lớn và thực hiện những động tác phức tạp, hoạtđộng trong thời gian dài Chính vì vậy mà yêu cầu của môn cầu lông là phát triểntốt các tố chất vận động, sức nhanh, mạnh, bền và sự khéo léo, có tâm lý thi đấutốt, ý trí vững vàng … đó là những yếu tố quan trọng cấu thành nên thành tíchcao Để có được những tố chất đó vận động viên phải được tập luyện bền bỉ, lâudài với cường độ và khối lượng lớn

Như chúng ta đã biết, để đạt được những thành tích thể thao trong thời đạinền kinh tế - văn hóa – khoa học phát triển Người huấn luyện viên, giáo viên,hướng dẫn viên… đã không ngừng vận dụng những tiến bộ, những thành tựu củakhoa học kỹ thuật vào nghiên cứu cũng như sử dụng trong tập luyện, bên cạnh

đó người ta vận dụng huấn luyện với một khối lượng bài tập khổng lồ để đạtthành tích cao trong thi đấu như ở các nước có môn cầu lông phát triển đỉnh cao:Inđônêxia, Trung Quốc, Malayxia, Hàn Quốc … Người ta đã sử dụng đa dạngcác bài tập khác nhau, ngoài các bài tập chuyên môn ra, các bài tập bổ trợ nhằmnâng cao kỹ năng, kỹ xảo vận động của vận động viên cũng được sử dụng rộngrãi Bởi những bài tập bổ trợ tạo nền tảng chuyên môn cho vận động viên tiếp tụchoàn thiện cho mình trình độ thể thao

Trong xã hội hiện nay, xu hướng huấn luyện cầu lông rất đa dạng và phongphú, nhưng thông thường nhất các huấn luyện viên, giáo viên … đều sử dụngmột khối lượng vận động rất lớn trong thời gian dài để nó phát huy tối đa nănglực cơ thể trong khoảng thời gian ngắn nhất Hay nói một cách khác, xu hướnghuấn luyện cầu lông hiện nay là tăng cao về khối lượng và thời gian thực hiệnbài tập để đảm bảo phát triển tối ưu các kỹ năng vận động và đạt được thành tíchcao trong thi đấu cầu lông

1.1.1 Xu hướng sử dụng lượng vận động lớn.

Để phát triển các tố chất thể lực cho VĐV cầu lông, trong giai đoạn đầu quátrình chuyên môn hóa, việc đào tạo toàn diện là một nguyên tắc cơ bản khi sửdụng lượng vận động lớn, trong quá trình huấn luyện không ngừng nâng caonăng lực làm việc của hệ thống thần kinh trung ương và các trung khu của nó,nâng cao năng lực làm việc của các cơ quan nội tạng, nhất là cơ quan tuần hoàn,

hô hấp, dưới tác động của lượng vận động ngày càng lớn Đó chính là quá trìnhlàm biến đổi, thích nghi và không ngừng nâng cao giới hạn khả năng hoạt độngcủa các cơ quan chức phận phù hợp với lượng vận động, duy trì trạng thái sungsức thể thao và có khả năng điểu chỉnh trạng thái đó vào đúng thời kỳ thi đấu,kéo dài tuổi thọ thể thao, phòng tránh được chấn thương Trong huấn luyện thểthao nói chung và cầu lông nói riêng, huấn luyện thể lực có vị trí và tầm quantrọng đặc biệt là cơ sở chính để thực hiện kỹ - chiến thuật và nâng cao hiệu quảthi đấu cho VĐV

Cầu lông là môn thể thao thi đấu đối kháng gián tiếp cá nhân, thời gian mộttrận đấu cầu lông phụ thuộc vào trình độ giữa các VĐV, song thời gian trungbình cho một hiệp đấu là từ 15 – 20 phút Do đó một trận đấu có thể từ 30 – 60phút, thậm chí có thể kéo dài hơn nữa Điều này đòi hỏi các VĐV cầu lông phải

có một trình độ thể lực vững vàng để thi đấu trong những tình huống khó khăn

và căng thẳng nhất Trong thi đấu cầu lông, các VĐV thường sử dụng chủ yếu kỹthuật bằng năng lực tốc độ và sức mạnh như các bước di chuyển, đập cầu… Mộttrận đấu cầu lông thường có từ 80 – 85% các kỹ thuật đòi hỏi sức mạnh tốc độ.Với lối đánh thực dụng hiệu quả trong cầu lông hiện đại đòi hỏi những yêu cầucao về các tố chất thể lực đã hình thành xu hướng tập luyện với thời gian dài,cường độ vận động lớn và đây là xu hướng thứ nhất trong huấn luyện thể lực choVĐV cầu lông

1.1.2 Xu hướng tăng nhanh tỷ trọng huấn luyện thể lực chuyên môn trên cơ sở nền tảng thể lực chung đã vững chắc:

Thi đấu cầu lông hiện đại thường được thể hiện với tốc độ cao và cường độlớn, đặc biệt ở các giải lớn Mỗi trận đấu càng ở vòng trong càng mang tính căngthẳng, quyết liệt Do đó đòi hỏi mỗi VĐV có sự chuẩn bị tốt về thể lực Trongsuốt thời gian trận đấu hoặc ngay trong mỗi tình huống cụ thể đòi hỏi các VĐVphải di chuyển hợp lí trên sân, bật nhảy tấn công liên tục, thực hiện động tác rồilại di chuyển để tiếp tục thực hiện kỹ thuật khác Bởi vậy một yêu cầu huấnluyện thể lực cho VĐV là phải giúp họ có khả năng thích ứng về thể lực chuyênmôn cao Tỷ trọng huấn luyện giữa thể lực chung và thể lực chuyên môn cầnđược áp dụng thay đổi qua từng thời kỳ huấn luyện và tỷ lệ huấn luyện thể lựcchuyên môn càng được nâng cao khi trình độ VĐV càng phát triển Ở nhữngVĐV cấp cao thì huấn luyện thể lực chung chỉ là biện pháp thứ yếu còn huấnluyện thể lực chuyên môn được coi là chủ yếu Các VĐV cấp cao của các quốcgia có môn cầu lông phát triển mạnh như: Đan Mạch, Trung Quốc, tỷ lệ huấnluyện thể lực chuyên môn thường từ 70 – 90% còn thể lực chung chỉ từ 10 –30%

1.1.3 Xu hướng sử dụng các phương tiện chuyên dụng cầu lông cùng các phương tiện bổ trợ bằng máy móc hiện đại.

Trước hết đó là hệ thống các bài tập thể lực chuyên môn có hoặc không códụng cụ nhằm không ngừng nâng cao khả năng của cơ thể như các bài tập dichuyển chuyên môn, các bài tập với dụng cụ bổ trợ như thang gióng, tạ tay, Sửdụng caccs điều kiện môi trường thiên nhiên như huấn luyện trên núi cao, bãibiển, huấn luyện ở các vùng khí hậu khác nhau để tạo cho VĐV thích ứng vớinhững điều kiện thi đấu thay đổi Sử dụng các thủ pháp sư phạm tạo không khíđua tranh quyết liệt bằng cách tăng cường nhiều điều kiện khó khăn để rèn luyện

ý chí, tâm lý cho VĐV, xây dựng các điều kiện tập luyện sát với tình huống thiđấu để cho phép VĐV phát huy hết năng lực của mình trong tập luyện Sử dụngcác điều kiện, phương tiện máy móc hiện đại cho phép phát triển thể lực củaVĐV cũng như việc kiểm tra thường xuyên sức khỏe của VĐV trong quá trìnhhuấn luyện.

Ngoài ra cần hoàn thiện cơ chế quản lý, điều khiển trong huấn luyện Đây làcông việc xây dựng kế hoạch huấn luyện có cơ sở khoa học tạo điều kiện cầnthiết để điều khiển trạng thái tập luyện của VĐV trong quá trình huấn luyện,kiểm tra biến đổi, thích nghi chức năng sinh lý, sinh hóa của các cơ quan chứcphận của cơ thể dưới tác động của lượng vận động, trên cơ sở đó điều chỉnh vớitừng VĐV, phù hợp với cấu trúc hoạt động thi đấu

1.2 Đặc điểm và vai trò của tốc độ di chuyển trong tập luyện và thi đấu cầu lông.

Cầu lông cũng như tất cả các môn thể thao khác, để đạt được thành tích thểthao cao thì VĐV phải là người thuần thục về kỹ - chiến thuật, sử dụng cũngmột cách linh hoạt, tự tao ra cho mình những đường cầu tấn công chủ động nhằmđưa đối phương vào thế phòng thủ, bị động và dành điểm cho mình Ngoài việcđiều khiển cầu bằng các động tác kỹ thuật của tay thì kỹ thuật di chuyển củachân là rất đa dạng và quan trọng để nâng cao thành tích cho người tập Trênthực tế rất ít những đường cầu được thực hiện mà không có sự tham gia hoạtđộng của bước chân Người VĐV luôn luôn phải di chuyển trên sân để đánh trảnhững quả cầu của đối phương đánh xa điểm chuẩn bị của mình Ngay cả khi đốiphương sử dụng những quả đập mạnh vào giữa người thì VĐV cũng vẫn phải sửdụng những bước nhảy hay bước đơn để di chuyển né người và tạo tư thế thuậnlợi cho những quả đánh trả tiếp theo Chính vì vậy có thể nói di chuyển là điềukiện tiền đề cho việc thực hiện những kỹ thuật thi đấu khác Một VĐV có khả

năng di chuyển tốt sẽ luôn luôn chủ động và sử dụng có hiệu quả những ý đồ chiếnthuật của riêng mình Ngược lại, một VĐV di chuyển kém sẽ luôn tạo cho mình thế

bị động khi đánh trả cầu đối phương Hơn nữa kỹ thuật di chuyển tốt sẽ giúp choVĐV tiết kiệm được sức lực và tăng cường được khả năng thi đấu lâu dài với hiệuquả cao

Theo tác giả Trần Vân Vinh và Đào Chí Thành cho rằng: "Di chuyển trongtập luyện và thi đấu Cầu lông là một trong những kỹ thuật rất quan trọng và là kỹthuật cơ bản cần được tiếp thu đầu tiên" Muốn đánh được Cầu lông và đánhđúng kỹ thuật hoặc là phối hợp cao trong thi đấu phải tập luyện đến mức tự độnghoá các kỹ thuật di chuyển Để đạt được thành tích thi đấu cao cần có sự phốihợp chặt chẽ và nhịp nhàng giữa các động tác kỹ thuật với nhau, riêng động táctay nhanh, mạnh vẫn chưa đủ mà còn phải kết hợp hài hoà các bước di chuyểncủa chân với kỹ thuật tay trong từng vị trí, từng thời điểm một cách hợp lý, sángtạo mới mong dành được thắng lợi trong mỗi hiệp đấu và trận đấu Để đạt thànhtích cao trong môn Cầu lông cần kết hợp hoàn thiện và hài hoà về thể lực lẫn kỹthuật, một trong những yếu tố có ý nghĩa quyết định đến khả năng hoạt động thểlực là tốc độ di chuyển

Di chuyển là một trong những kỹ thuật rất quan trọng trong tập luyện và thiđấu Cầu lông Muốn di chuyển tốt phải lựa chọn cho bản thân một tư thế chuẩn

bị thích hợp Sự di chuyển của cơ thể được thực hiện do lực tác dụng của trọnglực và lực đạp của chân

Trọng lực là lực tác dụng qua trọng tâm theo phương thẳng đứng và luôn cóhướng từ trên xuống dưới Khi di chuyển trọng tâm để điểm rọi của trọng tâm rờikhỏi diện tích chân đế thì do tác động của trọng lực, độ ổn định của cơ thể khôngcòn và cơ thể có xu hướng đi nghiêng về phía điểm rọi Do vậy nếu kết hợp đúngviệc di chuyển trọng tâm với đạp chân thì việc di chuyển sẽ nhẹ nhàng và hiệu

quả hơn.

Lực đạp chân là động lực chủ yếu khi di chuyển, khi đạp VĐV tác dụng vàomặt đất một lực và lực phản từ đất tác dụng lại cơ thể một lực bằng độ lớn cùngphương song ngược chiều với lực đạp đó Trong trường hợp này lực phải cóhướng đi từ điểm chống qua trọng tâm cơ thể, phản lực chống gồm hai thànhphần, thành phần thẳng đứng của lực này có tác dụng chống đỡ và đẩy cơ thể lêncao, thành phần nằm ngang của lực này có tác dụng đẩy cơ thể di chuyển theochiều ngang Góc đạp càng nhỏ thành phần nằm ngang càng lớn Chính vì vậyquá trình di chuyển VĐV luôn luôn phải khuỵu gối ở hướng di chuyển để tạogóc độ đạp nhỏ, kết hợp với lực đạp chân của chân đế nhằm tăng thành phầnnằm ngang của lực đưa cơ thể tiến hoặc lùi để thi đấu

Trong thi đấu cầu lông tình huống cầu luôn biến đổi rất phức tạp Vì vậy dichuyển trong cầu lông phải kết hợp với xuất phát cao, bắt ngay tốc độ di chuyển,dừng lại rồi xuất phát Do phải biến tốc liên tục như vậy, nên di chuyển trong cầulông không chỉ phụ thuộc vào tốc độ nhanh hay chậm mà còn phụ thuộc vàonhiều năng lực khác của riêng mỗi VĐV như:

- Yếu tố phán đoán: Đây là yếu tố quan trọng trong cầu lông, đòi hỏi VĐVphải có phản ứng nhanh và phán đoán chính xác, có như vậy mới giúp VĐV lựachọn được kỹ thuật di chuyển bước chân chính xác, hợp lý và đạt hiệu quả caokhi thi đấu

- Tư thế chuẩn bị: Là cơ sở kỹ thuật cho tất cả các động tác Tư thế chuẩn bịhợp lý tạo điều kiện cho động tác di chuyển và thi đấu đạt hiệu quả

Ở tư thế chuẩn bị bao giờ cũng cần hạ thấp trọng tâm và trọng tâm cơ thểphải hơi dồn về trước mũi bàn chân Khoảng cách giữa hai chân rộng bằng vaihoặc hơn vai một chút, đứng ở tư thế chân trước chân sau cách nhau khoảng nửabàn chân, gối hơi khuỵu, mắt nhìn thẳng quan sát cầu

- Kỹ thuật di chuyển bước chân do trọng lực: Tiến hành khi trọng tâm rờikhỏi chân đế để gây ra lực di chuyển cơ thể Di chuyển trọng lực có ảnh hưởngrất lớn đến sự di chuyển nói chung và di chuyển do đạp chân nói riêng Nếu dichuyển do trọng lực cùng hướng với di chuyển đạp chân thì sẽ có hiệu quả cao,còn nếu di chuyển ngược hướng thì sẽ tạo ra chuyển động quay cơ thể mất thăngbằng, dễ ngã.

- Di chuyển do đạp chân: Là sự di chuyển quan trọng nhất Trong quá trình

di chuyển lực tác động do đạp chân thông qua sự thay đổi của trọng tâm dẫn đến

sự thay đổi của cơ thể Nó là cơ sở của di chuyển bước nhảy trong cầu lông

- Yếu tố điều chỉnh vị trí sau khi thi đấu: Sau khi thi đấu VĐV phải điềuchỉnh vị trí đứng của mình Đây là vấn đề cần được giải quyết trong quá trìnhthi đấu Mục đích chủ yếu là làm cho VĐV trước mối đường thi đấu có được

tư thế chuẩn bị tốt, di chuyển nhanh, chọn thời điểm, vị trí tiếp xúc cầu hợp lýnhất

Tóm lại, trong thực tiễn tập luyện cũng như thi đấu, kỹ thuật di chuyểnbước chân rất đa dạng và phức tạp Nó đóng vai trò đặc biệt quan trọng, ảnhhưởng to lớn đến kết quả của trận đấu Do đó giáo viên, huấn luyện viên,… cầnnắm vững những yếu tố trên để huấn luyện sức nhanh di chuyển cho VĐV mộtcách thích hợp và hiệu quả nhất

1.3 Kỹ thuật di chuyển trong tập luyện và thi đấu Cầu lông.

Di chuyển trong tập luyện và thi đấu Cầu lông là một trong những kỹ thuậtrất quan trọng Đây là kỹ thuật cơ bản nhất cần được giảng dạy và tiếp thu đầutiên, cần phải tập luyện đến mức tự động hoá các kỹ thuật di chuyển cơ bản trongCầu lông Để đạt thành tích cao trong tập luyện và thi đấu cần có sự phối hợp hếtsức chặt chẽ, nhịp nhàng giữa các động tác kỹ thuật với nhau Kỹ thuật di chuyểnkhông tốt sẽ làm giảm tốc độ di chuyển, khi tốc độ di chuyển bị giảm thì ảnh

hưởng lớn đến việc triển khai các kỹ thuật đánh trả Trong Cầu lông kỹ thuật dichuyển được chia làm 3 loại sau:

- Di chuyển đơn bước

- Di chuyển nhiều bước

- Di chuyển nhảy bước

1.3.1 Di chuyển đơn bước:

Là sự di chuyển chỉ thay đổi vị trí của một chân, còn chân kia vẫn giữnguyên Kỹ thuật này được sử dụng nhiều trong các trường hợp cầu đối phươngđánh sang ở gần người (phải - trái - trước - sau, sát người) Kỹ thuật này được ápdụng phối hợp với các kỹ thuật phòng thủ

Tư thế chuẩn bị: hai chân đứng song song rộng bằng vai, gối khuỵu, trọngtâm thấp dồn vào giữa hai chân, người hơi đổ về trước, lưng cong, đầu ngửa, mắttheo dõi cầu, hai tay co để tự nhiên Từ tư thế này ta có các bước di chuyển sau:

“Theo Giáo trình Cầu lông nhà xuất bản Thể dục thể thao.”

- Di chuyển một bước lên lưới đánh cầu thuận tay: Nếu đối phương đánh

cầu sang ở bên phải, phía trước thì dùng chân trái làm trụ, chân phải bước chếchlên trước sang phải một bước dài, ngắn tùy theo điểm cầu rơi, góc bước khoảng

450, chân phải khuỵu gối, trọng tâm dồn nhiều vào chân phải, người hơi đổ vềtrước ở tư thế đánh cầu bên phải.

- Di chuyển một bước lên lưới đánh cầu trái tay: Khi phát hiện đối phương

đánh cầu sang bên trái phía trước, vẫn dùng gót chân trái làm trụ, xoay mũi chânsang trái tạo với đường đánh cầu một góc từ 850 – 900 Chân phải bước lên trướcvòng sang trái một bước dài, ngắn tùy theo điểm cầu rơi Bàn chân phải tạo vớihướng đánh cầu một góc từ 1300 – 1350 Gót chân phải và mũi bàn chân trái nằm

trên một đường thẳng gần như song song với hướng đánh cầu được kéo dài “Theo

Giáo trình Cầu lông nhà xuất bản Thể dục thể thao.”

- Di chuyển một bước lùi đánh cầu thuận tay: Trong thi đấu nếu cầu đối

phương đánh sang rơi sát người hoặc phía sau bên phải thì vẫn dùng gót chân tráilàm trụ, xoay bàn chân sang phải tạo với hướng đánh một góc từ 1300 – 1350.Bàn chân phải bước lùi về sau một bước rộng từ 50 – 60cm sao cho mũi bànchân phải và gót bàn chân trái nằm trên một đường thẳng song song với hướngđánh cầu Bàn chân phải tạo với hướng đánh một góc 450, trọng tâm dồn vào

chân phải, toàn thân tạo thành tư thế đánh cầu bên phải “Theo Giáo trình Cầu

lông nhà xuất bản Thể dục thể thao.”

- Di chuyển một bước lùi đánh cầu trái tay: Trong tình huống, nếu cầu đối

phương đánh sang rơi sát người hoặc phía sau bên trái thì dùng gót chân phảilàm trụ, xoay mũi bàn chân sang trái tạo với hướng đánh cầu một góc 1300 –

1350 Chân trái bước lùi về sau sang trái một bước từ 50 – 80cm sao cho mũi bànchân trái và gót bàn chân phải cùng nằm trên một đường thẳng song song vớihướng đánh cầu Bàn chân trái tạo với hướng đánh một góc 450, trọng tâm dồn

vào chân trái toàn thân ở tư thế đánh cầu trái : “Theo Giáo trình Cầu lông nhà

xuất bản Thể dục thể thao.”

1.3.2 Di chuyển nhiều bước:

Di chuyển bước đơn chỉ cho phép đấu thủ thi đấu với những quả cầu rơiquanh người trong phạm vi bán kính từ 1m - 1,5m Còn những quả cầu đốiphương đánh sang cách xa người thì phải sử dụng di chuyển nhiều bước mớithực hiện được động tác đánh cầu

Di chuyển nhiều bước là sự di chuyển có sự thay đổi vị trí của hai chân vàthường là từ hai bước trở lên Kỹ thuật này được sử dụng thường xuyên và cóảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của kỹ thuật các động tác tay cũng như việcthực hiện các dạng chiến thuật Đây là kỹ thuật rất đa dạng và phong phú, làđộng tác để phối hợp với các kỹ thuật tấn công và phòng thủ cơ bản không thểthiếu trong tập luyện và thi đấu Cầu lông Ở kỹ thuật này, tư thế chuẩn bị cũng

như ở di chuyển đơn bước tiếp đó dùng sức đạp của chân và đổ trọng tâm vềhướng di chuyển đẩy người đi, hai bước chân bước luân phiên đến điểm rơi củacầu với tần số nhanh - chậm, dài - ngắn, tuỳ vào tình huống cầu bay tới Ở đâytốc độ càng lớn thì khả năng tiến lại vị trí rơi cầu càng nhanh.

Di chuyển nhiều bước gồm:

- Di chuyển ngang: Từ tư thế chuẩn bị cơ bản, đứng ở giữa sân, nếu di

chuyển sang phải thì đạp mạnh chân trái, đồng thời quay người 900 sang phải, đổtrọng tâm sang phải, bước chân trái về trước sau đó bước tiếp chân phải, gốikhuỵu trọng tâm thấp, cứ như thế bước luân phiên đến đường biên dọc Bướccuối cùng chân phải ở trước chạm mép đường biên, gối khuỵu trọng tâm lúc nàydồn vào chân phải, người ở tư thế đánh cầu phải Sau đó dùng lực đạp mạnhchân phải quay vòng thân người sang trái – ra sau 1800, đồng thời với việc quaythân, chân phải bước xoay chân theo hướng ngược lại Sau đó chân trái rồi lạichân phải, bước cuối cùng khi sang trái là chân phải ở trước và cham đường biêndọc bến trái để tạo thành tư thế đánh cầu trái Cứ như thế tiền hành sang phải,

sang trái liên tục, lúc đầu tập với tốc độ chậm sau đó nâng dần lên “Theo Giáo

trình Cầu lông nhà xuất bản Thể dục thể thao.”

- Di chuyển tiến lùi: Di chuyển tiến lùi là thực hiện các bước di chuyển đưa

cơ thể di chuyển về phía trước hay lùi về phía sau để đánh cầu Từ tư thế chuẩn

bị cơ bản ở cuối sân, VĐV đổ người về phía trước đồng thời đạp mạnh chânthuận bước về trước, sau đó bước tiếp chân kia, trọng tâm hạ thấp gối khuỵu,bước dài Bước cuối cùng ở gần lưới sao cho chân thuận ở trên để thực hiệnđộng tác đánh cầu phía trước, trọng tâm dồn vào chân trước, sau đó đạp nhanhchân trước theo hướng ngược lại và bước lùi về sau, thân trên ngửa ra và trọngtâm lại đổ về sau ở tư thế cao Cứ di chuyển lùi bằng hai chân luân phiên nhưvậy cho đến cuối sân sao cho chân thuận trong bước cuối cùng ở lại phía sauchạm vào đường biên ngang để tạo thành tư thế đánh cầu đúng Quá trình di

chuyển lùi chú ý trọng tâm cao, đầu ngửa, mắt theo dõi cầu, bước dài và tần số

nhanh “Theo Giáo trình Cầu lông nhà xuất bản Thể dục thể thao.”

1.3.3 Di chuyển bước nhảy:

Là kỹ thuật đặc biệt quan trọng gắn liền với óc quan sát, phán đoán và khảnăng phản xạ nhanh Trong kỹ thuật này phải sử dụng một lực lớn nhất với tốc

độ cao nhất để thực hiện các động tác xảy ra nhanh như cứu cầu, bật nhảy đậpcầu và thi đấu nhanh trên lưới Di chuyển bước nhảy gồm:

- Nhảy về trước

- Di chuyển bước nhảy có bước đệm

- Di chuyển bật nhảy lên cao

- Nhảy về trước: là kỹ thuật rất quan trọng trong phối hợp phòng thủ, được

áp dụng nhiều để đỡ những quả bỏ nhỏ, sát lưới hay dọc hai biên, kỹ thuật nàyrất hiệu quả vì nhanh và hợp lý với nhiều quả cầu rơi xa người mà bước đơn dichuyển không có kết quả Để thực hiện tốt kỹ thuật này đòi hỏi phải có tốc độ dichuyển tối đa, khi thực hiện kỹ thuật cứu cầu, đập cầu nhanh trên lưới ngườichơi phải di chuyển thật nhanh đến điểm cầu rơi Tốc độ lớn có ý nghĩa đặc biệtquan trọng với kỹ thuật nhảy về trước, bước di chuyển này sử dụng lực bột phátcủa đôi chân là chính, để phát triển đòi hỏi phải có các bài tập sức bật phù hợp

Tư thế chuẩn bị cơ bản, VĐV dùng sức mạnh bột phát của chân bật mạnhđưa cơ thể lao lên cao về trước theo hướng di chuyển Chân thuận cùng với taycầm vợt nhanh chóng vươn dài về trước, chân kia vẫn ở phía sau, người lúc này

có giai đoạn bay trên không về hướng di chuyển Khi chạm đất chân phải xuốngtrước, mũi bàn chân xoay sang trái để hoãn xung, gối khuỵu trọng tâm dồn vàochân trước Người và tay cầm vợt vươn dài về trước tới điểm cầu rơi và thựchiện động tác đánh cầu Sau khi đánh xong nhanh chóng đạp mạnh chân trước

theo hướng ngược lại để đẩy người về tư thế chuẩn bị “Theo Giáo trình Cầu

lông nhà xuất bản Thể dục thể thao.”

- Di chuyển bước nhảy có bước đệm: Cũng giống như kỹ thuật nhảy về

trước nhưng khác ở chỗ động tác này có hai giai đoạn là bật cao và nhảy Đầutiên hai chân dùng sức bột phát bật lên cao đưa cơ thể bay trên không về hướng

di chuyển, nhanh chóng dùng một chân tiếp xúc với mặt đất ( thường là chânkhông thuận với tay cầm vợt) rồi lại nhanh chóng bật tiếp lần nữa đưa cơ thể baynhanh hơn về hướng di chuyển, chân thuận vươn dài về trước và tiếp đất giống

như di chuyển nhảy về trước để đánh cầu “Theo Giáo trình Cầu lông nhà xuất

bản Thể dục thể thao.” Kỹ thuật này đòi hỏi người tập phải có tốc độ và sức

mạnh lớn để nhanh chóng di chuyển tiếp xúc với đường cầu của đối phương

- Di chuyển bật nhảy lên cao: Kỹ thuật này cho phép VĐV khống chế

chiều cao của đường cầu bay đến, tranh thủ thi đấu sớm, nhanh… Hoàn thiện kỹthuật di chuyển bật nhảy lên cao kết hợp với sức bật lớn nhất VĐV có khả năngdứt điểm tốt nhiều đường cầu cao của đối phương, hạn chế khả năng tấn côngcủa đối phương, chiếm thế chủ động và ghi điểm Khi hoàn thiện kỹ thuật này sẽ

là một trong những điều kiện nâng cao tốc độ di chuyển, giúp cho VĐV có đượctốc độ lớn nhất trong di chuyển

Kỹ thuật di chuyển và tốc độ di chuyển có mối quan hệ qua lại, kỹ thuật tốtgiúp cho tốc độ di chuyển tốt và ngược lại, tốc độ được nâng cao giúp cho VĐV

sử dụng kỹ thuật đạt hiệu quả cao

Thông thường VĐV ở tư thế chuẩn bị chân trước, chân sau, trọng tâm dồnvào chân trước, gối khuỵu, lưng cong, đầu ngửa tay cầm vợt giơ cao, mặt vợtngang chán Khi thực hiện động tác bật nhảy đánh cầu thì nhanh chóng chuyểntrọng tâm từ chân trước ra sau, chân trái rời mặt đất trước, đồng thời chân phảibật mạnh tiếp theo đưa cơ thể lên cao, khi cảm giác thấy người lên cao nhất thì

thực hiện động tác đánh cầu, khi rơi xuống chân chạm đất trước là chân ngượclại với tay cầm vợt, sau đó chân kia hạ xuống tiếp và nhanh chóng đưa cơ thể về

tư thế ban đầu “Theo Giáo trình Cầu lông nhà xuất bản Thể dục thể thao.”

Các bài tập được sử dụng để nâng cao tốc độ di chuyển trong Cầu lông phụthuộc vào rất nhiều yếu tố, trong đó có khả năng phản xạ của VĐV trước những

cú đánh của đối phương Khả năng phán đoán được đường cầu có ý nghĩa đặcbiệt quan trọng với việc sử dụng tốc độ các kỹ thuật di chuyển để đến được vị trícầu rơi khác nhau

* Những điều cần chú ý trong di chuyển bước chân của cầu lông hiện đại:

- Lựa chọn vị trí đứng thích hợp: Trong đánh đơn VĐV chọn vị trí thích

hợp nhất là vị trí tại trung tâm sân Tại vị trí này VĐV luôn ở tư thế chuẩn bịđứng trên hai chân, chủ yếu trên mũi bàn chân, luôn luôn chủ động để phán đoán

di chuyển đến vị trí đánh cầu một cách nhanh nhất

- Lực bột phát của chân là hạt nhân của di chuyển bước chân đánh cầu:

Để tạo cho bước di chuyển luôn luôn có một nguồn lực sẵn sàng bột phát,VĐV cần dồn đều trọng tâm trên hai mũi bàn chân Sự dịch chuyển trọng tâmthông qua các cử động nhỏ của hai chân có tác dụng tạo lực bột phát kết hợpvới các kỹ thuật sử dụng linh hoạt các bước bật nhẩy đánh cầu để khống chếsớm đường cầu đối phương đánh sang sân mình có một ý nghĩa rất quan trọng

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng tới tốc độ di chuyển.

Để phát triển được tốc độ di chuyển trong Cầu lông bao gồm hai yếu tố sau: Sựhoàn thiện về kỹ thuật và tăng cường phát triển thể lực tương ứng

1.4.1 Hoàn thiện về kỹ thuật:

Kỹ thuật di chuyển trong Cầu lông bao gồm một nhóm các loại hình dichuyển như di chuyển bước đơn, di chuyển nhiều bước và di chuyển bước nhảy.Dựa vào phương hướng di chuyển người ta lại chia các loại hình di chuyển đó ra

thành các kỹ thuật di chuyển tiến, lùi, sang trái, sang phải, di chuyển chéo sân(giáo trình Cầu lông).

Trong tập luyện và thi đấu Cầu lông VĐV không thể chỉ đứng tại chỗ thiđấu dù quả cầu đó đối phương có đánh vào giữa người mình, những trường hợpnhư vậy VĐV vẫn phải di chuyển một bước hoặc tiến, hoặc lùi, hoặc sang trái,hoặc sang phải để đảm bảo tư thế thi đấu hợp lý Với những quả cầu đối phươngđánh ở xa vị trí chuẩn bị của mình, VĐV không thể chỉ di chuyển một bước màvới tới thì việc thực hiện di chuyển 2 - 3… bước hoặc sử dụng bước nhảy dài làđiều bắt buộc phải làm Tuy nhiên trong tất cả kỹ thuật di chuyển dù là đơnbước, đa bước hay bước nhảy trong tập luyện và thi đấu Cầu lông đều có mộtđiểm chung là trước khi thực hiện động tác đánh cầu dù bên phải hay bên trái thìchân cùng với tay cầm vợt cũng luôn ở phía trước Còn với những động tác thiđấu trên cao (cả những động tác phối hợp bật nhảy) thì chân ngược với tay cầmvợt lại luôn ở phía trước Điều này cho thấy mặc dù di chuyển trong Cầu lôngbao gồm nhiều các kỹ thuật khác nhau song nhìn chung đây là nhóm kỹ thuật cóthể tiếp thu một cách dễ dàng nếu như người tập có sự chú ý ngay từ những buổitập đầu

Sự kém hoàn thiện về kỹ thuật di chuyển bước chân cũng dẫn đến tình trạngngười tập không phát huy được tính chủ động trong thi đấu, để điều chỉnh quảcầu theo ý muốn, hoặc VĐV không thể phát huy được lực tối đa trong những quảcầu cần sử dụng đến sức mạnh tổng hợp của toàn bộ cơ thể Như vậy muốn thiđấu có hiệu quả thì điều đầu tiên là phải hoàn thiện về tất cả các kỹ thuật, đặcbiệt là kỹ thuật di chuyển

1.4.2 Tăng cường thể lực tương ứng:

Ngoài nhu cầu hoàn thiện về kỹ thuật thì yếu tố hết sức quan trọng là phảiphát triển những tố chất thể lực có liên quan đến năng lực này đó là:

- Tố chất sức mạnh.

- Tố chất sức nhanh

- Sức bền chuyên môn

- Sức mạnh: Là khả năng của cơ thể khắc phục lực cản bên ngoài hoặc

kháng lại nó bằng sự nỗ lực cơ bắp Khi phát huy tốc độ cao nhất con người phảikhắc phục lực cản bên ngoài khá lớn hay nói cách khác đó chính là trọng lượng

và quán tính của cơ thể Trong trường hợp đó tốc độ đạt được phụ thuộc vào sứcmạnh của cơ bắp (số lượng sợi cơ) Có thể tăng tốc độ trong một động tác nào đóbằng hai cách đó là tăng tốc độ tối đa hoặc tăng sức mạnh tối đa Theo cácchuyên gia Cầu lông trong và ngoài nước thì nâng cao tốc độ tối đa là việc làmhết sức khó khăn, trong khi đó nâng cao sức mạnh lại đơn giản hơn nhiều Vì vậytrong thực tiễn người ta sử dụng rộng rãi các bài tập sức mạnh để nâng cao tốc

độ Ở đây hiệu quả của các bài tập càng cao khi lượng đối kháng tập luyện cànglớn Ví dụ: phát huy sức mạnh của chân sẽ giúp cho phát triển được tốc độ dichuyển trong Cầu lông

Trong quá trình rèn luyện sức mạnh để phát triển tốc độ cần giải quyết hainhiệm vụ:

+ Nâng cao sức mạnh tối đa (sức mạnh tuyệt đối)

+ Rèn luyện khả năng phát huy sức mạnh lớn trong điều kiện vận độngnhanh (sức mạnh tốc độ)

Để rèn luyện khả năng, nhanh chóng phát huy sức mạnh, người ta sử dụngphương pháp nỗ lực cực hạn Trong trường hợp này căng cơ tối đa tạo nên bằnglượng đối kháng dưới mức tới hạn và tốc độ lớn nhất Trong rèn luyện sức mạnhtốc độ cần lưu ý: động tác phải được thực hiện với biên độ cực đại, nếu thực hiệnđộng tác với biên độ hạn chế (có chỗ dừng) thì những mối liên hệ phối hợp bấtlợi sẽ được củng cố

Cần phải sử dụng kết hợp các bài tập sức mạnh tốc độ với các bài tập sứcmạnh và lấy bài tập sức mạnh làm cơ sở Nếu chỉ sử dụng bài tập sức mạnh tốc

độ thì sức mạnh tối đa sẽ không được nâng lên một cách đáng kể bởi trong cácđộng tác nhanh, thời gian tác động lên hệ thần kinh cơ ngắn, song khi tập sứcmạnh để phát triển tốc độ cần lưu ý trong thời gian tập sức mạnh, tốc độ động tácthường giảm đi, sau 2 - 6 tuần khi ngừng hoặc giảm đột ngột lượng vận động thìtốc độ mới bắt đầu tăng lên Trong thời gian dùng bài tập sức mạnh, người ta sửdụng chủ yếu bài tập sức mạnh tốc độ Các bài tập sức mạnh chỉ ảnh hưởng tíchcực tới tốc độ khi chúng tăng cường sức mạnh ở các động tác cần phát huy tốc

độ tối đa

Sức mạnh bột phát được huấn luyện gắn liền với huấn luyện công suất phátlực trong động tác bước, bật của hai chân trong Cầu lông để thực hiện những kỹthuật di chuyển cần thiết Trong môn Cầu lông cần huấn luyện đặc biệt nâng caosức mạnh bột phát cho các động tác di chuyển và động tác thi đấu

Sức mạnh bột phát nâng cao khả năng tạo ra sức căng cơ lớn trong mộtkhoảng thời gian ngắn nhất Điều này ảnh hưởng tới phát triển tốc độ, đối với VĐVCầu lông khả năng bột phát cần được nâng cao để tăng cường tốc độ cho các kiểuđộng tác di chuyển phổ biến trong Cầu lông như di chuyển bước bật và hãm, dừng

ở giữa sân, góc sân là những hành vi vận động mãnh liệt của đôi chân, tăng cườngsức mạnh bột phát cho đôi chân là dạng huấn luyện công suất phát lực mạnh chủyếu sử dụng trọng lượng cơ thể trong các bài tập bật nhảy với cường độ tối đa Hiệuquả của huấn luyện sức mạnh bột phát trước hết nâng cao được tốc độ các bước dichuyển trong Cầu lông đặc biệt là các bước bật, nhảy tới một vị trí khác trên sânhoặc bật nhảy đập cầu tấn công

- Sức nhanh:

Là năng lực thực hiện một hành động vận động trong điều kiện cho trước

với thời gian ngắn nhất, cũng như nhiều môn thể thao khác, Cầu lông thi đấuđỉnh cao đòi hỏi một quá trình tập luyện và một trình độ kỹ thuật điêu luyện kếthợp với việc thể hiện tổng hợp những năng lực vận động của con người trong đó

có sức nhanh Mỗi kỹ thuật Cầu lông đều thể hiện tổng hợp các năng lực sứcnhanh trong đó, song mức độ kết hợp sức nhanh trong mỗi kỹ thuật khác nhauđều có sự khác nhau và đặc biệt quan trọng là sức nhanh phản ứng vận động (làkhả năng đáp lại nhanh nhất những tín hiệu xuất hiện đột ngột bằng những hành

vi vận động nhất định)

Trong thi đấu Cầu lông việc thực hiện mỗi động tác kỹ thuật đều thông quaquá trình bắt đầu từ việc quan sát, phán đoán động tác đến theo dõi hướng baycủa cầu, di chuyển đến vị trí thích hợp lựa chọn động tác đánh trả và thực hiệnthi đấu Đó là vòng khép kín của một phản ứng vận động, thời gian cho mỗi phảnứng vận động tuỳ vào nhiều yếu tố khác nhau như: đối phương, trình độ nănglực, tình huống trên sân Song để phát triển năng lực này đòi hỏi quá trình huấnluyện lâu dài, hợp lý cho mỗi VĐV, trong đó có thể tách rời các giai đoạn đểhuấn luyện đảm bảo việc nâng cao hiệu quả kỹ thuật Trước hết là huấn luyệnnăng lực phán đoán bằng mắat để theo dõi động tác thi đấu của đối phương, sau

đó đến các phản ứng nhanh trong động tác xuất phát để di chuyển từ vị trí chuẩn

bị đến vị trí thi đấu, các năng lực di chuyển nhanh và hợp lý Cuối cùng đến nănglực thực hiện kỹ thuật động tác Qua đó ta thấy không chỉ huấn luyện đơn thuần

là sức nhanh phản ứng vận động mà còn phải kết hợp hài hoà với huấn luyện sứcnhanh động tác trong các kỹ thuật di chuyển và kỹ thuật thi đấu mới nâng caothành tích cho VĐV Cầu lông

- Sức bền chuyên môn: Sức bền chuyên môn Cầu lông là khả năng duy trì

vận động kéo dài ở hoạt động có ưu thế về sức nhanh, sức mạnh hoặc sự phốihợp phức tạp trong điều kiện biến đổi liên tục Đặc trưng của sức bền tốc độ Cầu

lông được biểu hiện qua sức bền tốc độ di chuyển, sức bền tốc độ lập lại kỹ thuậtđộng tác ổn định, hiệu quả trong thời gian dài và sức bền tốc độ trong xử lýthông tin biến đổi Thời gian của bài tập có liên quan tới tốc độ di chuyển trongCầu lông, tức là thời gian giới hạn của bài tập luôn luôn tương ứng với một tốc

độ di chuyển giới hạn nào đó Căn cứ vào những kết quả nghiên cứu về nguồncung cấp năng lượng cho cơ thể khi vận động người ta đã xây dựng rằng: Trongnhững bài tập có thời gian kéo dài thì tốc độ di chuyển sẽ là tốc độ dưới tới hạnhoặc tới hạn, ở đó nguồn cung cấp năng lượng chủ yếu nhờ quá trình ưa khí, thờigian bài tập càng rút ngắn thì vai trò quá trình hô hấp càng giảm và vai trò quátrình yếm khí càng tăng lên, lúc đầu là vai trò của các phản ứng thuỷ phânglucoza, sau đó là vai trò của phản ứng thuỷ phân phốt pho creatin Bằng thựcnghiệm người ta đã xác định được các bài tập có cường độ cao với thời gian hoạtđộng từ 20" - 2' có tác dụng hoàn thiện cơ chế glucô phân, còn các bài tập có thờigian từ 3" - 8" có tác dụng tăng cường cơ thể phốt pho creatin

Vì vậy trong các hoạt động của Cầu lông VĐV phải di chuyển rất nhiều vớicác bước di chuyển khác nhau kéo theo thời gian di chuyển khác nhau Do phải

di chuyển kéo dài nên rất cần đến sức bền tốc độ di chuyển để đến cuối hiệp đấuhoặc sang hiệp đấu thứ hai tốc độ di chuyển bước chân không bị giảm sút và nhưvậy không làm cho VĐV cảm thấy mệt mỏi khi di chuyển Do vậy sức bền có ýnghĩa rất quan trọng trong tốc độ di chuyển bước chân của môn Cầu lông Việcnâng cao sức bền tốc độ di chuyển bước chân trong môn Cầu lông đòi hỏi phải

có những bài tập hợp lý, khoa học kết hợp với sự bền bỉ kiên trì tập luyện củaVĐV Có như vậy mới đảm bảo được tốc độ di chuyển liên tục trong cả trận đấu,tạo điều kiện cho VĐV di chuyển nhanh tới bất kỳ vị trí nào trên sân ở bất kỳthời điểm nào của trận đấu

Ngoài các yếu tố trên, việc rèn luyện mềm dẻo có tác dụng đến cơ, gân

khớp, hệ thần kinh cùng có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao tốc độ dichuyển bước chân trong Cầu lông, sự linh hoạt của các khớp đặc biệt là khớphông, các động tác di chuyển của Cầu lông được cải thiện hay tăng lên gắn liềnvới sự mềm mại của bao khớp và dây chằng Mềm dẻo khớp hông tăng sẽ làmcho độ dài bước chân trong di chuyển của Cầu lông tăng lên và như vậy gópphần không nhỏ trong việc nâng cao tốc độ các bước di chuyển, tốc độ thuộc vào

độ dài bước chân nên rèn luyện mềm dẻo tăng độ dài bước chân là điều cần thiếttrong việc nâng cao tốc độ di chuyển cho VĐV Cầu lông

1.5 Các phương pháp huấn luyện thể thao.

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của phong trào TDTT và các thành tựukhoa học kỹ thuật, thành tích thể thao luôn vươn tới giới hạn khả năng của conngười, đòi hỏi VĐV phải có thiên bẩm tốt cùng với sự đào tạo đồng bộ từ VĐVtrẻ đến VĐV cấp cao Theo các chuyên gia của tất cả các nước không nhữngngày càng quan tâm nhiều đến việc nghiên cứu phương pháp huấn luyện cácVĐV cấp cao mà còn quan tâm hoàn thiện hệ thống đào tạo, trong đó quá trìnhđào tạo cần đạt được hiệu quả có quan hệ hữu cơ với nhau, đó là quá trình huấnluyện kỹ - chiến thuật động tác và quá trình huấn luyện thể lực để phát triển cơnăng của VĐV Để giải quyết có hiệu quả các mặt trên thì phương pháp huấnluyện có ý nghĩa quyết định đến việc hoàn thiện các mặt thành tích, nâng cao cấuthành thành tích thể thao, trong đó không thể phủ nhận vai trò của phương pháphuấn luyện trong suốt quá trình đào tạo VĐV Theo A.Gide: "Sẽ chẳng bao giờthành công nếu không có phương pháp"

Cơ sở lý luận về phương pháp huấn luyện được nghiên cứu và hình thànhphát triển qua các thời kỳ của thể thao thành tích cao Qua nghiên cứu sử dụnglượng vận động, tác động đến những mặt: tâm - sinh lý, sinh hoá, sinh cơ nhằmhoàn thiện phát huy tối đa tiềm năng sớm có của VĐV để đạt được thành tích

Phương pháp huấn luyện quyết định thành tích thể thao hay thành tích thểthao tương ứng với đặc thù về trình độ, phương pháp huấn luyện ở trong từnggiai đoạn Vì vậy ngày nay trong công tác đào tạo thì vấn đề nghiên cứu phươngpháp huấn luyện thể lực càng được quan tâm Công trình nghiên cứu củaNôvicop A.D 1983 đánh giá cao phương pháp trong quá trình đào tạo VĐV màcon đường dẫn đến thành tích thể thao cao nhất chỉ có thể đạt được với điều kiệntìm tòi và sáng tạo Ngày nay các phương pháp huấn luyện không chỉ có cácchuyên gia nước ngoài quan tâm nghiên cứu mà ngay cả trong nước, các nhànghiên cứu lý luận và huấn luyện thể thao như: Dương Nghiệp Chí 1983,Nguyễn Toán 1993 - 1998, Trương Anh Tuấn 1996 - 1998… đã đặc biệt quantâm nghiên cứu, có nhiều đóng góp đáng kể về công tác huấn luyện, đào tạoVĐV, đưa thành tích thể thao Việt Nam lớn ngang tầm khu vực.

Quan điểm về phương pháp huấn luyện của Nguyễn Toán, Phạm Danh Tốn

1993 - 1994 thì phương pháp huấn luyện là cách thức huấn luyện của HLV đểhoàn thành nhiệm vụ và nâng cao thành tích thể thao của môn chuyên sâu Trên

cơ sở quan điểm về phương pháp nói chung và phương pháp giáo dục thể chấtnói riêng, từ các kết quả nghiên cứu về phương pháp huấn luyện thể thao các tácgiả đã phân chia hệ thống giảng dạy, huấn luyện thể thao thành các nhómphương pháp sau:

ban đầu các động tác có thể diễn ra theo hướng tiếp thu từng phần hay tiếp thuhoàn chỉnh (phân chia hoặc nguyên vẹn) Phương pháp phân chia được sử dụngtrong các trường hợp động tác hoặc tổ hợp các động tác có thể tách nhỏ thànhcác phần tương đối độc lập mà không làm sai lệch đáng kể cấu trúc chung.

Phương pháp nguyên vẹn được sử dụng trong trường hợp việc chia nhỏđộng tác gây nên những biến động lớn cấu trúc của nó, ban đầu cấu trúc độngtác đơn giản hoá bằng cách loại bỏ một số thành phần tương đối độc lập, sau đóghép dẫn chứng với cơ chế cơ bản và hoàn thiện chúng trên cơ sở thực hiệntoàn vẹn

Các chỉ số quan trọng xác định cấu trúc các phương pháp huấn luyện là bài tậpđược thực hiện một lần liên tục hay xen kẽ với quãng nghỉ, bài tập được thực hiệnvới chế độ đồng đều hay là chế độ biến đổi, các phương pháp tập biến đổi:

- Phương pháp tập biến đổi liên tục: thường được áp dụng trong các bài tập

có chu kỳ

- Phương pháp tập biến đổi ngắt quãng: đặc điểm tiêu biểu của phươngpháp này là sự luân phiên có hệ thống giữa vận động và nghỉ ngơi Trong đó cảlượng vận động và quãng nghỉ đều có thể thay đổi Vì vậy mở rộng đáng kể khảnăng tác động hợp lý tới chức năng khác nhau của cơ thể Trong đó mặc dù cácphương pháp tập có định mức chặt chẽ rất đa dạng và có nhiều ưu điểm, nhưngcũng chỉ là một khuynh hướng phương pháp chính trong GDTC và trong huấnluyện tạo nên một tuần tự đầy đủ nhất với hoạt động của người tập và các điềukiện thực hiện các động tác

1.5.2 Phương pháp trò chơi và phương pháp thi đấu:

- Phương pháp trò chơi: Là phương pháp thực hiện các hoạt động vận động

trong điều kiện vui chơi và được giới hạn bởi các luật lệ các kỹ - chiến thuật, tìnhhuống… đặc trưng cho trò chơi Do đặc điểm về yêu cầu, tính tự lập, sáng kiến

nhanh trí và khéo léo nên phương pháp trò chơi tạo ra cho người chơi điều kiệnrộng rãi để giải quyết một cách sáng tạo các nhiệm vụ vận động Thêm vào đó là

sự thay đổi thường xuyên bất ngờ các tình huống trong tiến trình chơi buộc phảigiải quyết các nhiệm vụ trong thời gian ngắn và động viên đầy đủ khả năng vậnđộng Sử dụng phương pháp trò chơi tạo ra sự hưng phấn cho buổi tập và tácđộng đến sự biểu hiện rõ nét các phẩm chất đạo đức cá nhân và ngoài ra còn sửdụng phương pháp trò chơi làm phương tiện nghỉ ngơi tích cực nâng cao hiệuquả thích nghi và khả năng hồi phục

- Phương pháp thi đấu: Cũng như trò chơi, thi đấu là một hiện tượng phổ

biến, thi đấu có ý nghĩa quan trọng như một phương thức tổ chức và kích thíchhoạt động Trong giáo dục thể chất, phương pháp thi đấu được sử dụng cả dướihình thức tương đối đơn giản và hình thức phát triển phức tạp, được sử dụng đểgiải quyết nhiều nhiệm vụ khác nhau như giáo dục tố chất vận động, phẩm chấtđạo đức, ý chí, hoàn thiện kỹ năng kỹ xảo vận động, năng lực sử dụng hợp lýchung trong hoàn cảnh phức tạp So với các phương pháp khác nó còn có ý nghĩađặc biệt là giáo dục phẩm chất đạo đức, ý chí như tính mục đích, sáng kiến, kiêntrì, dũng cảm và tinh thần vượt khó của VĐV

1.5.3 Nhóm các phương pháp sử dụng lời nói và phương tiện trực quan:

- Phương pháp sử dụng lời nói:

Bằng lời nói, nhà sư phạm truyền thụ kiến thức cho người đọc kích thích tưduy, đạt nhiệm vụ và điều khiển việc thực hiện chúng, phân tích và đánh giá kếtquả, điều chỉnh hành vi người đọc

- Phương pháp đảm bảo trực quan:

Trong giáo dục thể chất "trực quan" được hiểu theo nghĩa rộng tức là dựavào tất cả các cơ quan thụ cảm để liên hệ với hiện thực khách quan (cảm giác, trigiác), các phương pháp trực quan có thể chia thành:

+ Các phương pháp trình diễn tự nhiên và trình diễn gián tiếp (làm mẫu, sửdụng giáo cụ trực quan, mô hình, sa bàn, phim ảnh)

+ Các phương pháp cảm giác qua cơ quan thụ cảm (cơ quan phân tíchvận động)

+ Các phương pháp định hướng: sử dụng các vật định hướng giúp người tậpnhận thức được phương hướng

Cơ sở lý luận và phương pháp huấn luyện chung các môn thể thao là tiền đềcho quá trình đào tạo VĐV ở các môn thể thao nói chung và môn Cầu lông nóiriêng nhằm nâng cao thành tích thể thao Về phương pháp huấn luyện và xâydựng kế hoạch cần căn cứ vào: tuổi tác, đặc điểm tâm lý, phương pháp tư duyvận động giúp hoàn thiện về kỹ - chiến thuật để phát triển và nâng cao từngbước, đặt nền móng cho sau này Muốn đảm bảo được hiệu quả trong huấnluyện, giảng dạy Cầu lông cần phải lựa chọn được các phương pháp huấn luyệnphù hợp và tuyệt đối không nôn nóng, vội vàng, đốt cháy giai đoạn trong huấnluyện và giảng dạy

1.6 Quan điểm về phương tiện huấn luyện trong thể thao.

Muốn đạt được thành tích thể thao cao, người ta phải sử dụng các phươngtiện khác nhau Các phương tiện đó trước hết phải kể đến các bài tập thể chất.Các bài tập thể chất là phương tiện quan trọng nhằm nâng cao thành tích thểthao, phù hợp với mục đích và nhiệm vụ của quá trình huấn luyện Tính mụcđích của bài tập thể chất trong huấn luyện thể thao thành tích thể hiện ở chỗchúng được sử dụng để phát triển thành tích trong môn thi đấu lựa chọn Bài tậpthể chất được sử dụng thích hợp để phát triển các tiền đề thành tích cần thiết cho

môn thể thao thi đấu hoặc kỹ thuật thi đấu phải phù hợp với yêu cầu của cấu trúcthành tích lâu dài và khả năng chịu đựng được lượng vận động phải nâng caomột cách liên tục, thành tích thể thao phải được phát triển một cách nhanhchóng Việc lựa chọn bài tập thể chất một cách hợp lý và thông qua sự phân chiamột cách tối ưu khối lượng vận động của từng bài tập và bài tập có thể đảm bảocho VĐV phát triển đầy đủ năng lực trong lứa tuổi đạt thành tích cao nhất.

Theo lý luận và phương pháp tập luyện chung, các bài tập thể chất đượcchia thành 3 loại cơ bản sau:

- Bài tập phát triển chung

- Bài tập chuyên môn

- Bài tập thi đấu

Các bài tập thể chất được sử dụng trong quá trình huấn luyện được phânloại theo các quan điểm khác nhau Trong lĩnh vực thể thao thành tích cao việclấy các yêu cầu thi đấu chuyên môn làm cơ sở cho việc phân loại là hợp lý Thiđấu thể thao thể hiện các yêu cầu riêng biệt trong lĩnh vực vận động Dựa trên cơ

sở đặc điểm riêng về lượng vận động hoặc hình thái bên ngoài các quá trình vậnđộng mà tất cả các bài tập khác nhau có sự chênh lệch ít hoặc nhiều so với độngtác thi đấu chuyên môn Do vậy việc phân loại không những cần chú ý đến sựkhác nhau trong hình thức của quá trình vận động mà còn chú ý đến sự khácnhau trong đặc điểm lượng vận động

1.6.1 Bài tập thi đấu:

Là loại hình động tác có quá trình chuyển động và các đặc điểm riêngbiệt về lượng vận động phù hợp với yêu cầu thi đấu chuyên môn của môn thểthao

Hình thái vận động và đặc điểm lượng vận động phù hợp với hoạt động thiđấu chuyên môn (cường độ vận động, khối lượng vận động, chất lượng động

tác), bài tập thi đấu góp phần đặc biệt quan trọng nhằm xây dựng các mối quan

hệ bền chặt giữa các yếu tố của năng lực thể thao và nhằm hoàn thiện tổng hợpthành tích môn thể thao chuyên sâu Bên cạnh đó nó còn tạo nên những ảnhhưởng tích cực tới việc phát triển các năng lực chiến thuật, các tố chất thể lực,các kỹ xảo Các hình thức chính của lượng vận động còn chứa các bài tập thi đấu

là các cuộc thi đấu trong môn thể thao chuyên sâu dưới các hình thức khác nhau

và tập luyện thi đấu chuyên môn Tập luyện thi đấu chuyên môn và các cuộc thiđấu trong môn thể thao lựa chọn là các hình thức lượng vận động mang hiệu quảtổng hợp Với các hình thức lượng vận động này, VĐV còn được chuẩn bị về thểlực, tâm lý kỹ - chiến thuật đối với yêu cầu thi đấu, phương pháp thi đấu, tậpluyện thi đấu chuyên môn kết hợp với các cuộc thi đấu thể thao có ảnh hưởngmạnh mẽ tới nhịp độ phát triển thành tích, đặc biệt trong giai đoạn cuốic của thời

kỳ chuẩn bị hoặc trong thời kỳ thi đấu, được đặt ra với những yêu cầu cao nhấtđối với sự gắng sức về thể lực và tâm lý của VĐV Bởi vậy khối lượng các lượngvận động thi đấu chuyên môn so với khối lượng chung của lượng vận động cácgiai đoạn và thời kỳ tập luyện khác nhau tương đối nhỏ

1.6.2 Bài tập chuyên môn: gồm 2 loại:

+ Các bài tập chuyên môn nhóm I: là các bài tập có quá trình chuyển độnggần giống bài tập thi đấu nhưng đặc điểm lượng vận động lại khác bài tập thi đấuhoặc chỉ chứa các yếu tố riêng lẻ hay các nhóm thuộc tổ hợp các bài tập thi đấu.Hình thức cơ bản trong quá trình vận động của các bài tập ở nhóm này phù hợpvới môn thi đấu của lượng vận động Sự khác biệt so với yêu cầu thi đấu khôngchuyên môn thể hiện trong đặc điểm của lượng vận động cũng như trong phạm

vi của nhiệm vụ đặt ra Lượng vận động được sắp xếp như sau: cường độ củalượng vận động tập luyện nhằm mục đích là phát triển sức bền cơ sở, tạo điềukiện lặp lại nhiều lần động tác nhằm hoàn thiện quá trình vận động Thông qua

khối lượng vận động lớn nhằm đạt đến giới hạn của khả năng chịu đựng lượngvận động Các điều kiện này cũng có thể được tạo với mức khó hơn với thi đấunhư phải thực hiện các lượng vận động riêng lẻ với cường độ cao hơn trong thiđấu (thi đấu trong sân hẹp nhằm phát triển khả năng phối hợp vận động).

Các hình thức của lượng vận động với các bài tập chuyên môn nhóm 1 baogồm cả các cuộc thi và khối lượng thành tích trong điều kiện thay đổi nhiệm vụthi đấu so với các yêu cầu môn thể thao chuyên sâu như các cuộc thi đấu tập kéodài hoặc rút ngắn thời gian trong các môn thể thao đối kháng hai người Các bàitập luyện với hình thức vận động của bài tập thi đấu nhưng thay đổi có đặc điểmcủa lượng vận động có ý nghĩa quan trọng vì đó có thể bồi dưỡng có trọng điểmcác năng lực phối hợp vận động và thể lực riêng lẻ Các yếu tố chiến thuật, thểlực và kỹ thuật thể thao cũng như các cơ sở của năng lực tâm lý trong nhữngđộng tác chung tổng hợp các yếu tố của năng lực thể thao chuyên sâu Điều đótạo điều kiện thuận lợi cho sự chuyển hoá lên trình độ năng lực cao hơn của một

tố chất hoặc một kỹ xảo riêng lẻ trong tổ hợp các năng lực thể thao Trong nhiềumôn thể thao, khối lượng tập của các bài tập trong tất cả các thời kỳ tập luyệncủa phần cuối giai đoạn huấn luyện VĐV trẻ và các giai đoạn huấn luyện VĐVcao cấp đều lớn hơn khối lượng tập với các bài tập khác

+ Các bài tập chuyên môn nhóm II: Là những bài tập chứa các chuyển động

bộ phận của quá trình chuyển động riêng biệt của kỹ thuật thể thao và trong đó yêucầu một hay nhiều nhóm cơ có phương thức hoạt động, phương hướng hoạt động,quá trình dùng sức gần giống khi thực hiện động tác thi đấu Với sự hỗ trợ của cácbài tập này các năng lực quyết định thành tích riêng lẻ được phát triển một cách cótrọng điểm mà không ảnh hưởng trực tiếp đến các yếu tố khác trong tổ hợp các yếu

tố của năng lực thể thao Qua đó một mặt cho phép lựa chọn các hình thái vận động

và các mức độ của lượng vận động có hiệu quả đặc biệt đối với sự phát triển các kỹ

xảo và tố chất riêng lẻ, mặt khác giải quyết nhiệm vụ chuyển lên trình độ cao hơnmột tố chất riêng lẻ hoặc một thành phần của động tác trong thành tích của môn thểthao chuyên sâu.

Sự phát triển hiện nay là nâng cao hiệu quả quá trình huấn luyện bằng cáchlựa chọn các bài tập và lượng vận động sao cho cùng một lúc có thể giải quyếtđược nhiều nhiệm vụ chính của sự chuẩn bị các tố chất thể lực kỹ - chiến thuật

và tâm lý Trong phần cuối giai đoạn huấn luyện VĐV và trong giai đoạn huấnluyện VĐV cao cấp thì trọng điểm các bài tập như vậy trong thời kỳ chuẩn bị,thời kỳ thi đấu khối lượng của lượng vận động với các bài tập này giảm đi,nhiệm vụ cụ thể là củng cố trình độ đã đạt được của các tố chất riêng lẻ, thànhphần động tác và của kỹ xảo

1.6.3 Các bài tập phát triển chung:

Là các bài tập được rút ra từ các môn thể thao khác nhau và các bài tậpthuộc loại hình thể dục cơ bản có hoặc không có dụng cụ Các bài tập phát triểnchung không chứa các yếu tố của động tác thi đấu

Việc đánh giá chung quá trình huấn luyện thể thao trong các môn thể thao khácnhau đòi hỏi phải sắp xếp một cách chặt chẽ các bài tập thành hai loại:

- Huấn luyện chuyên môn là quá trình huấn luyện với bài tập thi đấu và cácbài tập chuyên môn I

- Huấn luyện chung là quá trình huấn luyện với các bài tập phát triển chung

và các bài tập chuyên môn nhóm II

1.7 Đặc điểm tâm - sinh lý đối tượng nghiên cứu.

Trong quá trình giảng dạy và huấn luyện, để đạt hiệu quả tốt thì người giáoviên và HLV phải nắm chắc các đặc điểm về tâm, sinh lý của lứa tuổi, từ đó mà

áp dụng các phương pháp và các phương tiện tập luyện sao cho phù hợp vớitrình độ, lứa tuổi, giới tính và trạng thái sức khoẻ, đó cũng là một trong các nhân