nâng cao vai trò của đoàn thanh niên trong phát triển kinh tế xã hội tại huyện lương tài , tỉnh bắc ninh

- Phạm vi về nội dung: Luận văn tập trung chủ yếu đánh giá vai trò của đoàn thanh niên trong phát triển kinh tế- xã hội tại Huyện Lương Tài trong việc triển khai và tổ chức các hoạt động

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PTNT

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

ĐỖ THỊ HOA

NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA ĐOÀN THANH NIÊN TRONG PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI TẠI

HUYỆN LƯƠNG TÀI , TỈNH BẮC NINH

CHUYÊN NGÀNH : QUẢN LÝ KINH TẾ

MÃ SỐ: 60.34.04.10

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS NGUYỄN HỮU NGOAN

HÀ NỘI, NĂM 2015

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong Luận văn này là trung thực và hoàn toàn chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào

Tôi cam đoan rằng, mọi sự giúp đỡ để thực hiện Luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đều được chỉ rõ nguồn gốc

Tác giả luận văn

Đỗ Thị Hoa

LỜI CẢM ƠN

Trước hết với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời cảm ơn đến PGS.TS Nguyễn Hữu Ngoan - người trực tiếp hướng dẫn và giúp đỡ tôi hoàn thành Luận văn này

Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo, cô giáo Khoa Kinh tế và PTNT, Học viện Nông nghiệp Hà Nội đã trực tiếp giảng dạy và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Tôi cũng xin cảm ơn tỉnh đoàn Bắc Ninh, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Bắc Ninh, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Bắc Ninh, Cục Thống kê tỉnh Bắc Ninh; các sở, ban, ngành chức năng của tỉnh Bắc Ninh; Huyện ủy - HĐND - UBND huyện Lương Tài và các phòng ban chức năng huyện Lương Tài, tỉnh Bắc Ninh; Ban Chấp hành huyện đoàn Lương tài; Đảng ủy, HĐND - UBND các xã, thị trấn, huyện Lương tài đã cung cấp số liệu thực tế và thông tin cần thiết để tôi hoàn thành Luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn các đồng nghiệp, bạn bè, cùng toàn thể gia đình đã động viên tôi trong thời gian nghiên cứu đề tài

Lương tài, ngày… tháng …năm 2014

Tác giả

Đỗ Thị Hoa

MỤC LỤC

Trang

Lời cam đoan ii

Lời cảm ơn iii

Mục lục iv

Danh mục chữ viết tắt vii

Danh mục bảng viii

Danh mục biểu đồ ix

Danh mục sơ đồ ix

PHẦN I MỞ ĐẦU 1

1.1 Tính cấp thiết của đề tài 1

1.2 Mục tiêu, nghiên cứu 2

1.2.1 Mục tiêu chung 2

1.2.2 Mục tiêu cụ thể 2

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 2

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài 2

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài 3

PHẦN II CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 4

2.1 Cơ sở lý luận 4

2.1.1 Các khái niệm 4

2.1.2 Quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin về thanh niên 6

2.1.3 Vị trí, vai trò của Đoàn thanh niên 15

2.1.4 Chức năng cơ bản của Đoàn thanh niên 17

2.1.5 Nhiệm vụ của Đoàn thanh niên 18

2.1.6 Những yếu tố tác động đến tình hình thanh niên và công tác thanh niên trong phát triển kinh tế - xã hội 19

2.1.7 Các tiêu chí đánh giá chất lượng tổ chức cơ sở Đoàn và chất lượng Đoàn viên. 22

2.1.10 Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài đã công bố 25

PHẦN III PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 27

3.1 Đặc điểm địa bàn huyện Lương tài Tỉnh Bắc Ninh 27

3.1.1 Dân số, lao động, việc làm của huyện 27

3.1.2 Tình hình sử dụng đất đai của huyện 28

3.1.3 Kết quả phát triển kinh tế- xã hội của Huyện 31

3.1.4 Đánh giá thuận lợi, Khó khăn trong phát triển, kinh tế, xã hội tại Huyện Lương tài 31

3.2 Phương pháp nghiên cứu 32

3.2.1 Phương pháp tiếp cận 32

3.2.3 Phương pháp chọn điểm nghiên cứu 33

3.2.4 Phương pháp thu thập thông tin 35

3.2.5 Phương pháp tổng hợp, xử ý thông tin 36

3.2.6 Phương pháp phân tích số liệu 36

3.2.7 Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu 37

3.2.8 Các chỉ tiêu đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của Đoàn thanh niên trong phát triển kinh tế tại Đoàn cơ sở 38

PHẦN IV KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 39

4.1 Thực trạng về vai trò của Đoàn thanh niên trong phát triển kinh tế - xã hội ở Huyện Lương Tài 39

4.4.1 Vai trò của đoàn thanh niên trong các hoạt động hỗ trợ phát triển kinh tế xã hội tại huyện Lương tài 39

4.1.2 Vai trò của Đoàn thanh niên trong việc chuyển giao khoa học kỹ thuật 45

4.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của Đoàn thanh niên trong phát triển kinh tế- xã hội 61

4.2.1 Nhóm yếu tố về năng lực cán bộ đoàn 62

4.2.2 Nhóm yếu tố nội tại của thanh niên 67

4.2.3 Nhóm cơ chế, chính sách thu hút vai trò của thanh niên 70

4.2.4 Nhóm yếu tố về môi trường cho thanh niên 73

4.3 Giải pháp nâng cao vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế - xã hội tại huyện Lương tài trong thời gian tới 75

4.3.1 Quan điểm 75

4.3.2 Mục tiêu 75

4.3.3 Một số giải pháp chủ yếu 75

PHẦN V KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 89

5.1 Kết luận 89

5.2 Kiến nghị 90

5.2.1 Đối với Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh 90

5.2.2 Đối với UBND tỉnh Bắc Ninh 91

5.2.3 Đối với Huyện ủy- HĐND-UBND Huyện Lương tài 91

TÀI LIỆU THAM KHẢO 90

PHỤ LỤC 92

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

BCH Ban chấp hành ĐTN Đoàn thanh niên ĐVTN Đoàn viên thanh niên

DANH MỤC BẢNG

3.1 Dân số và lao động huyện Lương Tài giai đoạn 2000 - 2014 27

3.2 Tình hình sư dụng đất đai của huyện 29

3.3 Cơ cấu kinh tế huyện Lương Tài giai đoạn 2009 - 2013 31

4.1 Kết quả thanh niên tham gia các hoạt động hộ trợ, phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn Huyện Lương Tài 40

4.2 Kết quả ĐTN tham gia trồng trọt qua các năm 41

4.3 Kết quả ĐTN tham gia chăn nuôi gia súc qua các năm 42

4.4 Kết quả ĐTN tham gia nuôi thủy sản qua các năm 43

4.5 Kết quả ĐTN tham gia phát triển tiêu thủ công nghiệp qua các năm 44

4.6 Kết quả ĐTN tham gia các hoạt động thương mại dịch vụ qua các năm 45

4.7 Thanh niên tham gia trong chuyển giao tiến bộ kỹ thuật 47

4.8 Vai trò của thanh niên tham gia thực hiện các công trình xây dựng nông thôn mới 50

4.9 Vai trò của thanh niên tham gia vào hoạt động hướng nghiệp 51

4.10 Tình hình việc làm của thanh niên sau khi tham gia vào hoạt động tư vấn hướng nghiệp 52

4.11 Vai trò của thanh niên tham gia giữ gìn cảnh quan và bảo vệ môi trường 55

4.12 Vai trò của thanh niên vào lĩnh vực quốc phòng - an ninh 56

4.13 Vai trò của thanh niên tham gia công tác dân số 58

4.14 Vai trò của thanh niên tham gia trong phát triển văn hóa 60

4.15 Vai trò của thanh niên trong các hoạt động tình nguyện 61

4.16 Kết quả khảo sát nhu cầu kiến thức về kinh tế nông nghiệp cần trang bị cho cán bộ đoàn cơ sở 64

4.17 Kết quả khảo sát về các kỹ năng cần được trang bị cho cán bộ đoàn cơ sở 65

4.18 Đánh giá kỹ năng nghiệp vụ của cán bộ Đoàn cơ sở 66

4.19 Ý thức tạo dựng và tìm kiếm việc làm của thanh niên 69

4.20 Kết quả khảo sát về sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền đối với thanh niên 71

4.21 Khảo sát đánh giá của thanh niên về môi trường sống 74

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

4.1 Tình hình thu nhập cụm xã trung tâm huyện Lương tài 48

4.2 Tình hình cho vay các xã khó khăn 54

4.3 Tình hình nguồn nhân lực các xã khó khăn 57

4.4 Tỷ lệ thanh niên qua đào tạo và chưa qua đào tạo 67

4.5 Nhu cầu học nghề của thanh niên hiện nay 73

DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ Tên sơ đồ Trang 4.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến vai trò của thanh niên trong phát triển kinh tế- xã hội 62

4.2 Mô hình giải quyết việc làm cho thanh niên 84

PHẦN I

MỞ ĐẦU

1.1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong suốt chiều dài lịch sử của dân tộc, thanh niên nước ta hết thế hệ này đến thế hệ khác, đã luôn nêu cao tinh thần yêu nước, không ngại gian khổ, hy sinh, sẵn sàng dấn thân vì sự nghiệp dựng nước và giữ nước Được Đảng và Bác

Hồ sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện, 84 năm qua, Đoàn Thanh niên đã không ngừng lớn mạnh, trưởng thành, làm tốt nhiệm vụ đoàn kết, tập hợp, giáo dục, vận động thanh niên tham gia các phong trào cách mạng Dưới ngọn cờ vinh quang của Đảng, thanh niên thời đại Hồ Chí Minh đã không ngừng phấn đấu, vượt qua mọi khó khăn, thử thách, thực hiện xuất sắc nhiệm vụ được giao, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân và toàn quân viết lên những trang sử hào hùng, giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, đẩy mạnh công cuộc đổi mới vì mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Trong công cuộc đổi mới, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

và hội nhập quốc tế hiện nay, đòi hỏi tổ chức Đoàn thanh niên phải tiếp tục xây dựng củng cố và nâng cao chất lượng, vai trò hoạt động nhằm đáp ứng những yêu cầu của thời kỳ cách mạng mới Tổ chức Đoàn phải được củng cố đồng bộ, hợp lý

cả về tổ chức, tư tưởng và hành động đảm bảo chất lượng, hiệu quả

Có thể khẳng định, thanh niên là một lực lượng quan trọng góp phần đáng

kể trong việc tạo ra của cải vật chất cho gia đình và xã hội; là lực lượng xung kích trong các phong trào thi đua xây dựng quê hương ngày càng văn minh giàu đẹp Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thanh niên có trình độ và tay nghề ngày càng cao, được trau dồi các kỹ năng nghề nghiệp, không ngừng phấn đấu vươn lên đáp ứng nhu cầu của quá trình đổi mới Nhiều thanh niên đã tích cực tiếp thu, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, góp phần không nhỏ vào sự phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương

Việc nghiên cứu để nâng cao vai trò của Đoàn thanh niên trong phát triển kinh tế và đưa ra các giải pháp phù hợp trong công tác Đoàn và phong trào thanh

niên để đáp ứng những nhu cầu, nguyện vọng chính đáng của thanh niên ở địa phương Nhằm giải đáp cho những vấn đề nêu trên, chúng tôi tiến hành nghiên

cứu đề tài; “Nâng cao vai trò của Đoàn thanh niên trong phát triển kinh tế - xã hội tại Huyện Lương tài, tỉnh Bắc Ninh” làm nội dung luận văn nghiên cứu với

mong muốn góp phần cùng Đảng bộ và chính quyền địa phương xây dựng Huyện Lương tài ngày càng phát triển

1.2 Mục tiêu, nghiên cứu

1.2.1 Mục tiêu chung

Trên cơ sở phân tích đánh giá thực trạng vai trò của Đoàn thanh niên trong phát triển kinh tế- xã hội tại huyện Lương Tài; đề xuất giải pháp nâng cao vai của tổ chức Đoàn thanh niên tham gia phát triển kinh tế- xã hội của Huyện trong thời gian tới

1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

1.3.1 Đối tượng nghiên cứu của đề tài

Những vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của Đoàn TN trong phát triển

kinh tế - xã hội tại Huyện Lương Tài, Bắc Ninh

Đối tượng khảo sát:

- Cán bộ Đoàn cơ sở : Chỉ nghiên cứu đối tượng là Đoàn viên thanh niên

đã tập hợp vào tổ chức của Đoàn , không nghiên cứu Đoàn viên thanh niên chưa tập hợp vào tổ chức vì số lượng ảo không có thực tại địa phương

- Điều kiện làm việc của cán bộ Đoàn cơ sở : Cơ sở vật chất, các nguồn lực khác phục vụ cho hoạt động Đoàn tại địa phương

- Cơ chế chính sách của Đảng, Nhà nước đối với đội ngũ cán bộ Đoàn; chế độ đãi ngộ, kinh phí hoạt động, công tác bồi dưỡng, đào tạo cán bộ

- Hoạt động Đoàn và các phong trào thanh niên : Tổ chức các chương trình,

xây dựng mô hình, lập kế hoạch, tuyên truyền, vận động, tập hợp thanh niên

- Lực lượng Đoàn viên, thanh niên tham gia

1.3.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

- Phạm vi về không gian: Huyện Lương Tài - Tỉnh Bắc Ninh

- Thời gian: Luận văn nghiên cứu về vai trò của Đoàn thanh niên trong phát triển kinh tế - xã hội từ năm 2012-2017 (Nhiệm kỳ 2012- 2017 Đại hội lần thứ XX)

- Phạm vi về nội dung: Luận văn tập trung chủ yếu đánh giá vai trò của đoàn thanh niên trong phát triển kinh tế- xã hội tại Huyện Lương Tài trong việc triển khai và tổ chức các hoạt động Đoàn; nghiên cứu những điểm mạnh, điểm yếu và đề xuất một số giải pháp phù hợp nhằm nâng cao vai trò của Đoàn trong phát triển kinh tế trong những năm tới

PHẦN II

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

2.1 Cơ sở lý luận

2.1.1 Các khái niệm

2.1.1.1 Khái niệm Thanh niên

Thanh niên là một khái niệm có thể được hiểu và định nghĩa theo nhiều

cách Tùy thuộc vào nội dung tiếp cận và góc độ nhìn nhận khác nhau mà người

ta đưa ra định nghĩa khác nhau về thanh niên

Xét về mặt sinh học, các nhà nghiên cứu coi thanh niên là một giai đoạn xác định trong quá trình “tiến hóa” của cơ thể

Các nhà tâm lý học nhìn nhận thanh niên gắn với những quy luật phát triển tâm lý, lứa tuổi và thế hệ

Dưới góc độ kinh tế học, thanh niên chủ yếu được xem xét là một lực lượng lao động xã hội, nguồn lực bổ sung thường xuyên cho đội ngũ những người lao động trên mọi lĩnh vực

Các nhà xã hội học nhìn nhận thanh niên là một giai đoạn xã hội hóa - thời

kỳ chuyển tiếp từ tuổi thơ phụ thuộc sang hoạt động độc lập với tư cách là một cá nhân có trách nhiệm

Liên hợp quốc định nghĩa thanh niên là nhóm người từ 15 đến 24 tuổi, chủ yếu dựa trên cơ sở phân biệt các đặc điểm về tâm lý và hoàn cảnh xã hội so với các nhóm xã hội khác

Để nhìn nhận và đánh giá thanh niên một cách tương đối, toàn diện, có thể

định nghĩa về thanh niên như sau: “Thanh niên được hiểu là một nhóm nhân khẩu

xã hội đặc thù có độ tuổi từ 14, 15 đến trên dưới 30 tuổi, gắn với mọi giai cấp, mọi tầng lớp xã hội và có mặt trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội”

Ở mỗi quốc gia, quy định độ tuổi của thanh niên khác nhau tùy thuộc vào trình độ phát triển kinh tế - xã hội, đặc điểm truyền thống và tuổi thọ bình quân , nhưng hầu hết các nước trên thế giới đều thống nhất tuổi thanh niên bắt

đầu từ 14 hoặc 15 tuổi Còn thanh niên kết thúc ở tuổi nào thì tùy thuộc từng nước, có thể là 25 tuổi, có thể là 30 hoặc 40 tuổi

Riêng đối với Việt Nam, tại Điều 1, Chương I, Luật Thanh niên quy định:

“Thanh niên là công dân Việt Nam từ đủ 16 tuổi đến 30 tuổi”

2.1.1.2 Khái niệm Đoàn thanh niên

Theo Điều lệ Đoàn TNCS Hồ Chí Minh khóa X (đã được Đại hội Đoàn

toàn quốc lần thứ X thông qua ngày 12/12/2012) thì: “Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến, phấn đấu vì mục tiêu, lý tưởng của Đảng là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” và tại Khoản 2, Điều 1, Chương I nêu rõ: “Thanh niên Việt Nam tuổi từ 16 đến 30, tích cực học tập, lao động và bảo vệ Tổ quốc, được tìm hiểu về Đoàn và tán thành Điều lệ Đoàn, tự nguyện hoạt động trong một tổ chức cơ sở của Đoàn, có lý lịch rõ ràng đều được xét kết nạp vào Đoàn” Ngoài

ra, Khoản 1, Điều 4, Chương I Điều lệ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

nêu rõ: “Đoàn viên quá 30 tuổi, chi đoàn làm lễ trưởng thành Đoàn; nếu có nguyện vọng tiếp tục sinh hoạt Đoàn, chi đoàn xem xét, quyết định, nhưng không quá 35 tuổi”

2.1.1.3 Các khái niệm liên quan

a, Khái niệm về tổ chức:

Tổ chức là sắp xếp, bố trí thành các bộ phận để cùng thực hiện một nhiệm

vụ hoặc một chức năng chung Tổ chức Đoàn thanh niên là một tập hợp người được tổ chức theo cơ cấu nhất định để hoạt động ví lợi ích chung

b, Khái niệm hoạt động:

Hoạt động là làm việc, suy nghĩ nhằm theo một ý định - Theo từ điển học sinh

- Nhà xuất bản Giáo dục 1972- Lê Khả Kế và Nguyễn Lương Ngọc chủ biên

Hoạt động giúp cho con người nhanh nhẹn, hoạt bát Thông qua hoạt động, con người được giáo dục và cũng tự đúc kết những bài học, tích luỹ các

kinh nghiệm cho bản thân mình Hoạt động giúp con người gần nhau hơn, kết giao tình cảm với nhau

c, Khái niệm hoạt động thanh thiếu niên:

+ Theo từ điển: hoạt động thanh thiếu niên là một hình thức sinh hoạt cộng đồng lành mạnh của thanh thiếu niên

+ Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh: hoạt động thanh thiếu niên là một trong ba mảng công tác của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, đó là: Giáo dục, hoạt động và tổ chức

2.1.2 Quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin về thanh niên

Lịch sử phát triển của các dân tộc đã chứng minh thanh niên bao giờ cũng giữ vị trí và vai trò quan trọng trong việc dựng nước và giữ nước Thanh niên là một lực lượng xã hội rộng lớn ở từng địa phương, khu vực hay trong một quốc gia, dân tộc Nhưng thanh niên chưa lúc nào có một tổ chức của mình, do mình và vì mình

C.Mác và Ph.Ăngghen đã thấy rõ vai trò quan trọng của thanh niên trong sự nghiệp cách mạng, đã nhìn nhận lớp thanh niên là những người xung kích, cổ vũ những ưu điểm, tích cực phê phán những nhược điểm, yếu kém của lớp người

đang lớn Từ cách nhìn biện chứng đó, hai ông thấy rằng cần tổ chức thanh niên vào một tổ chức chính trị Ph.Ăngghen đã nêu ra quan điểm thanh niên là: "Đội quân xung kích quyết định của đạo quân vô sản quốc tế", "Đội hậu bị của Đảng" Trong thư gửi Bít-xmắc, Ph.Ăngghen đã khẳng định rõ: "Chính thế hệ trẻ là nguồn

bổ sung dồi dào nhất cho Đảng" Những tư tưởng, quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen đã đặt nền móng cho việc hình thành tổ chức Đoàn Thanh niên cộng sản - người trợ thủ đắc lực, đội hậu bị của các Đảng Cộng sản sau này Trích C.Mác – Ph.Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 2, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội V.I.Lênin đã coi thanh niên là "Nguồn sinh lực chiến đấu của cách mạng"

Người đã luận giải những nguyên nhân làm xuất hiện phong trào thanh niên và

sự cần thiết phải tổ chức thanh niên vào các nhóm cách mạng V.I.Lênin đã nhấn

mạnh:

Hãy lấy thanh niên mà xây dựng hàng trăm nhóm xung phong và động viên họ nỗ lực hoạt động… cần phải khẩn trương một cách táo bạo tập hợp và

đưa tất cả những người có sáng kiến cách mạng vào hoạt động Đừng sợ là họ chưa được đào tạo đầy đủ, đừng run trước việc họ chưa có kinh nghiệm và chưa phát triển hoàn thiện Trích V.I.Lênin, Toàn tập, tập 9, trang 247

2.1.2.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh

Tư tưởng Hồ Chí Minh về thanh niên và công tác thanh niên được thể hiện trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của Bác, thể hiện trong nhiều tác phẩm, bài viết, thư gửi và trong các buổi gặp gỡ nói chuyện với thanh - thiếu nhi Đó là

di sản quý báu mà Hồ Chủ tịch đã để lại cho Đảng, cho Đoàn vận dụng vào xây dựng Đoàn thanh niên cộng sản trong điều kiện mới

Với Hồ Chí Minh, thanh niên là động lực của cách mạng, là người chủ tương lai của đất nước Trong toàn bộ tiến trình của cách mạng Việt Nam, Hồ

Chủ tịch luôn coi thanh niên là động lực chủ yếu của cách mạng, "thanh niên là người tiếp sức cách mạng cho thế hệ thanh niên già, đồng thời là người phụ trách dìu dắt thế hệ thanh niên tương lai", "thanh niên là người xung phong trong công cuộc phát triển kinh tế, văn hoá", "thanh niên là lực lượng cơ bản trong bộ đội, công an và dân quân tự vệ" và trong mọi công việc, thanh niên thi đua thực hiện khẩu hiệu: "Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên" , Trích Hồ Chí Minh, Về giáo dục thanh niên, Nxb Thanh niên, Hà Nội - 1980, trang 328 Người đã tổng kết: "Thanh niên là một bộ phận quan trọng của dân tộc: Dân tộc bị nô lệ thì thanh niên cũng bị nô lệ Dân tộc được giải phóng, thanh niên mới được tự do Vì vậy thanh niên phải hăng hái tham gia cuộc đấu tranh của dân tộc" trích (Hồ Chí Minh (1996), Toàn tập, tập 2, NXB Chính trị Quốc gia,

Hà Nội)

Gắn thanh niên với vận mệnh của dân tộc, Hồ Chủ tịch, trong nhiều bài

nói và viết của mình đã luận giải một cách thuyết phục rằng: "Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà" "Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh, một phần lớn là do các thanh niên Thanh niên muốn làm chủ tương lai cho xứng đáng thì ngay hiện tại phải rèn luyện tinh thần và lực lượng của mình, phải làm việc chuẩn bị cho cái tương lai đó" Trích Hồ Chí Minh (1972), Bàn về công tác giáo dục, NXB Sự thật, Hà Nội Một mặt Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận rõ vai trò quyết

định của thanh niên trong tiến trình lịch sử, nhận rõ khả năng cách mạng to lớn của thanh niên, có thể "rời non", "lấp biển" hết lòng tin yêu thanh niên, song

Người luôn đặt thanh niên trong tư cách là một chủ thể đang phát triển, đang được tiếp tục hoàn thiện Điều đó có nghĩa rằng trong thanh niên nói chung và

trong mỗi cá thể nói riêng đều có cả mặt mạnh và mặt yếu, đều mang tiềm ẩn những khả năng lớn cũng như những hạn chế Bác Hồ nhận thấy ở thanh niên một tiềm năng to lớn, dồi dào một sức trẻ, luôn hướng tới cái mới Trong thư gửi

nhi đồng toàn quốc nhân dịp tết nguyên đán, Bác viết: "Một năm khởi đầu từ mùa xuân Một đời khởi đầu từ tuổi trẻ Tuổi trẻ là mùa xuân xã hội" Trích trong thư

gưi thanh niên và nhi đồng nhân dịp tết nguyên đán năm 1946

Niềm tin yêu của Bác và của Đảng đối với thế hệ trẻ thể hiện trong nhiều chính sách đào tạo, bồi dưỡng và phát huy (sử dụng) sức mạnh vật chất và tinh thần của thanh niên, làm cho thanh niên gắn bó với Đảng và chế độ Đây là nhân

tố hết sức quan trọng để Đảng nắm thanh niên Nơi nào, lúc nào nảy sinh ra hiện tượng thiếu lòng tin, thiếu trách nhiệm đối với thanh niên thì nơi ấy, lúc ấy sẽ gặp khó khăn trong vận động thanh niên

Tư tưởng Hồ Chí Minh về tập hợp, đoàn kết thanh niên và xây dựng Đoàn thanh niên được thể hiện qua các điểm sau:

* Tập hợp thanh niên trong một tổ chức cách mạng độc lập

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người sáng lập tổ chức, rèn luyện Đoàn từ lúc hiếm hoi chỉ có mấy đoàn viên đầu tiên như Bác đã nói trong buổi lễ kỷ niệm lần thứ 35 ngày thành lập Đoàn (26/3/1966) Mục đích của việc tổ chức ra Đoàn, Hội… là để "tập họp thanh niên, giác ngộ họ và đưa họ ra tranh đấu"

Sau ngày Cách mạng tháng Tám thành công, để mở rộng việc tập họp, đoàn kết thanh niên nhằm đưa đông đảo thanh niên vào tổ chức để giáo dục, bồi dưỡng họ, ngoài Đoàn thanh niên cứu quốc, tổ chức của những thanh niên tiên tiến đội dự bị chiến đấu của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ thị thành lập Đoàn thanh niên Việt Nam, sau mang tên là Liên đoàn thanh niên Việt Nam Liên đoàn thanh niên Việt Nam là mặt trận rộng rãi của các tầng lớp thanh niên

tự nguyện tham gia công cuộc kháng chiến và kiến quốc Liên đoàn đã cùng

Đoàn thanh niên cứu quốc mở các lớp huấn luyện về tình hình và nhiệm vụ, nhất

là các lớp chính trị tìm hiểu về chủ nghĩa Mác, về đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện của Chính phủ Tại Đại hội lần thứ nhất của Liên đoàn (2/1950) Bác nhắc nhở các đại biểu 2 điều: Đoàn kết và giúp nhau tiến bộ

Tại Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ II (10/1956), Bác Hồ dạy rằng Đoàn thanh niên là một tổ chức giúp Đảng giáo dục thanh niên nên mọi đoàn viên phải

gương mẫu "Học tập chính trị, văn hoá, nghề nghiệp để tiến bộ mãi, để sẵn sàng trở thành cán bộ, đảng viên tốt" trích Văn kiện đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ II

tháng 10 năm 1956

Muốn giáo dục thanh niên, điều trước tiên là phải tập hợp họ lại trong tổ chức Chỉ có đứng trong tổ chức, tham gia sinh hoạt trong tổ chức, hoạt động cho các chương trình, kế hoạch do tổ chức đề ra, thanh niên mới có điều kiện tiến bộ

và mới có thể tự rèn luyện thành người tốt như Bác Hồ dạy Vì vậy, Bác rất quan tâm đến phương pháp giáo dục thanh niên trong tổ chức qua sinh hoạt Đoàn, Hội; qua việc thực hiện các cuộc vận động, các phong trào hành động cách mạng,

Người cho rằng: “Các tổ chức thanh niên có vai trò rất quan trọng trong việc phải nghiên cứu tìm ra những hình thức, phương pháp thích hợp để tổ chức, giáo dục thanh niên một cách rộng rãi và vững chắc" Trích Ban Dân vận Trung ương (2001), Đảng Cộng sản Việt Nam với công tác vận động thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội

Ngày nay, chúng ta có trên 10 triệu thanh niên đã được đứng trong tổ chức dưới ngọn cờ của Đảng (Đoàn thanh niên, Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam, Hội sinh viên Việt Nam, các đơn vị thanh niên xung phong…) Nếu các tổ chức nêu trên đều làm tốt công tác giáo dục, nghĩa là luôn tích cực tìm kiếm, sáng tạo những hình thức, phương pháp thích hợp, đặc biệt là trong điều kiện mới (trình

độ mọi mặt của thanh niên đã được nâng lên, hoạt động kinh tế - xã hội - văn hoá đổi mới, chính sách mở cửa…) thì chắc chắn sẽ tạo ra hiệu quả tốt Muốn vậy, các tổ chức Đoàn, Hội phải ý thức sâu sắc về chức năng giáo dục của mình, kiên quyết đấu tranh chống lại những suy nghĩ và hành động không đúng như coi nhẹ nhiệm vụ giáo dục, chậm đổi mới hình thức, phương pháp giáo dục

Về phong trào thanh niên, Hồ Chủ tịch nói: "Đảng, Chính phủ và Bác rất chú ý đến thanh niên Bác vui lòng khen ngợi những cố gắng của thanh niên Nhưng phong trào thanh niên cũng còn nhiều thiếu sót cần khắc phục" Người cho rằng: "Phong trào thanh niên còn chật hẹp" Tuy rằng "Thanh niên có nhiều sáng kiến hay gây những phong trào có ích và lúc đầu rất sôi nổi Như thế là tốt Nhưng phong trào cần phải liên tục và có nội dung thiết thực Không nên chỉ có hình thức, càng không nên "đầu voi đuôi chuột" Trong mọi công việc phải tính toán, cân nhắc cẩn thận "Thì giờ là vàng bạc" Phải kiên quyết “chống thói hội họp lu

bù, mất thì giờ, hai sức khoẻ mà không kết quả thiết thực” Vậy nên nhiệm vụ của các bạn là phải “Tìm đủ mọi cách để gây một phong trào thanh niên to lớn và mạnh mẽ" Hồ Chủ tịch đã khuyên các cán bộ công tác trong thanh niên: Trích Hồ Chí Minh (1995), Toàn tập, tập 3, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

Hiện nay, thanh niên không thiếu gì nơi hoạt động,không thiếu gì công việc làm: Nào ở bộ đội, dân quân du kích, nào mở mang bình dân học vụ, nào tăng gia sản xuất… có chí làm thì quyết tìm ra việc, và quyết làm được việc… Chớ đặt những chương trình kế hoạch mênh mông, đọc nghe sướng tai nhưng không thực hiện được Việc gì cũng phải thiết thực Nói được, làm được Việc gì cũng phải từ chỗ nhỏ dần dần đến to, từ dễ dần đến khó, từ thấp dần dần đến cao Một chương trình nhỏ mà thực hiện được hẳn hoi, hơn là một trăm chương trình to tát mà không làm được Trích Hồ Chí Minh (1995), Toàn tập, tập 4, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

Đặc biệt, Hồ Chủ tịch lưu ý: "Thanh niên phải xung phong đến những nơi khó khăn gian khổ nhất, nơi nào người khác làm ít kết quả, thanh niên phải xung phong đến làm cho tốt" Trích Hồ Chí Minh (1996), Toàn tập, tập 5, NXB Chính trị

Quốc gia, Hà Nội

Về vấn đề phát triển Đoàn, sau khi so sánh tổng số thanh niên với số đoàn

viên, chỉ ra tỷ lệ đoàn viên còn quá ít, Hồ Chủ tịch nhấn mạnh: "Đoàn có thể và nên phát triển mạnh hơn nữa Phong trào thi đua yêu nước làm nảy nở ra nhiều thanh niên tích cực và tiên tiến ở các ngành, các nghề Đó là điều kiện thuận lợi

giúp cho Đoàn phát triển mạnh mẽ và vững chắc" Trích Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập, tập 5, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

Ngay từ khi ra đời, Đoàn đã lấy lý tưởng vì độc lập tự do, vì chủ nghĩa xã hội làm phương hướng phấn đấu của mình Mỗi bước trưởng thành của Đoàn đều gắn liền với lời chỉ giáo ân cần và sự quan tâm chăm sóc tận tình của Hồ Chủ tịch Người đã cho xuất bản tờ báo "Thanh niên" (do Người làm chủ bút) để truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin trong thanh niên Người cũng đã trực tiếp giáo dục, rèn luyện lớp lớp các thế hệ thanh niên yêu nước đang say mê với lý tưởng cách mạng Chính người đã xác định rõ bản chất, vị trí, chức năng và nhiệm vụ

cho Đoàn thanh niên qua các thời kỳ cách mạng, Người viết: "… Đoàn thanh niên lao động phải là cánh tay đắc lực của Đảng trong việc tổ chức giáo dục thế

hệ thanh niên và nhi đồng thành những chiến sĩ tuyệt đối trung thành với sự nghiệp xây dựng XHCN và CNCS" Trích Hồ Chí Minh (1980), Về giáo dục thanh niên, NXB Thanh niên, Hà nội Ở một bài viết khác, Hồ Chủ tịch nhấn mạnh: "Đoàn thanh niên lao động phải là đầu tầu và cánh tay đắc lực của Đảng trong sản xuất

và xây dựng" "Đoàn thanh niên là cánh tay và đội hậu bị của Đảng, là người phụ trách dìu dắt các cháu nhi đồng Trích C.Mác – Ph.Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 2, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội Người nhấn mạnh thêm:

Muốn củng cố và phát triển thì Đoàn phải liên hệ rộng rãi và chặt chẽ với các tầng lớp thanh niên Phải quan tâm đến đời sống, công tác và học tập của thanh niên, phải tránh thành kiến, hẹp hòi, cô độc Phải thật thà đoàn kết với anh chị em trong Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam Trích C.Mác - Ph.Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 3, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

Tóm lại tư tưởng Hồ Chí Minh đã xem xét Đoàn là một tổ chức của những người cộng sản trẻ tuổi, là trợ thủ đắc lực và là đội hậu bị đáng tin cậy của Đảng,

là người đại diện chân chính lợi ích của thế hệ trẻ Việt Nam, là người trực tiếp phụ trách dìu dắt, giáo dục thiếu niên và nhi đồng…

Đảng Cộng sản Việt Nam đã kế thừa và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác

- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào việc đánh giá thanh niên, tổ chức phong trào thanh niên và xây dựng Đoàn thanh niên cộng sản ở Việt Nam

2.1.2.2 Quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam

Nhận thức rõ về vị trí, vai trò của thanh niên và công tác vận động thanh niên đối với sự nghiệp cách mạng, ngay từ khi mới được thành lập, Đảng Cộng sản Việt Nam đã chú trọng công tác thanh niên và xây dựng Đoàn thanh niên cộng sản Đảng ta chỉ rõ: “Người vào Đảng mà dưới 21 tuổi thì đưa vào nhóm

thanh niên cộng sản” Trích Hồ Chí Minh 2000), Toàn tập, tập 6, NXB Chính trị Quốc

gia, Hà Nội

Tháng 10/1930, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã xác định:

“Đảng phải thi hành ngay án nghị quyết quốc tế thanh niên cộng sản, phái ra một

số đồng chí trẻ tuổi phụ trách tổ chức thanh niên cộng sản đoàn và giúp cho Đoàn

có tính chất độc lập” Nghị quyết của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng tháng 10/1930 là văn kiện đầu tiên, hết sức quan trọng, đặt nền móng cho đường lối chiến lược về công tác thanh niên của Đảng Nghị quyết đã đề cập tương đối toàn diện, sâu sắc về vị trí, vai trò và nhiệm vụ của thanh niên Đề ra những định hướng cơ bản về xây dựng tổ chức Đoàn, sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên và Đoàn thanh niên

Sau cách mạng tháng Tám, nước Việt Nam non trẻ vừa mới ra đời đã phải đối phó với biết bao khó khăn chồng chất Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã

có chỉ thị về công tác thanh niên, định hướng về nội dung công tác vận động

thanh niên “Vừa kháng chiến vừa kiến quốc", bảo vệ nền độc lập còn non trẻ với tinh thần “Cảm tử cho tổ quốc quyết sinh Đảng chỉ rõ: “Nhiệm vụ thiết thực của

thanh niên trong thời kỳ này là tham gia bộ đội, dân quân để tác chiến, giúp đỡ việc tản cư, bình dân học vụ, tiểu học, đoàn kết các hạng thanh niên, động viên thanh niên ra cứu nước” và tích cực củng cố Đoàn Thanh niên cứu quốc để nó có thể thực sự là tổ chức trụ cột của mọi tầng lớp thanh niên Việt Nam Mục đích mới của Đoàn là góp sức vào việc xây dựng chế độ dân chủ nhân dân và tiến lên chủ nghĩa xã hội Trong thời kỳ này, Đảng tập trung nhấn mạnh đến nội dung, phương thức tập hợp thanh niên, nâng cao hiệu quả trong công tác vận động thanh niên

Trong thời kỳ xây dựng và bảo vệ chính quyền nhân dân, đặc biệt là trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, Đoàn Thanh niên cứu quốc đã thực sự

là trường học lớn của thanh niên, góp phần vào bồi dưỡng, cung cấp cho Đảng những đoàn viên ưu tú, xứng đáng là đội hậu bị tin cậy của Đảng, góp phần quan trọng đưa cuộc kháng chiến đi đến thắng lợi cuối cùng

Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, các thế hệ thanh niên Việt Nam đã chứng tỏ sự trung thành với lý tưởng cách mạng của Đảng, phát huy những phẩm chất tốt đẹp của thanh niên, cùng nhân dân cả nước làm nên những thắng lợi vĩ đại của dân tộc, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, đưa đất nước đi lên chủ nghĩa xã hội

Bước vào giai đoạn xây dựng chủ nghĩa xã hội trên phạm vi cả nước và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, thế hệ trẻ được Đảng tin tưởng giao cho sứ mệnh lịch sử là lực lượng xung kích, sáng tạo đi đầu trong sự nghiệp cách mạng Đảng ta chỉ rõ:

Đoàn Thanh niên phải được xây dựng và củng cố vững mạnh về chính trí,

tư tưởng và tổ chức xứng đáng là trường học cộng sản chủ nghĩa của lớp người trẻ tuổi, là cánh tay đắc lực, là đội hậu bị tin cậy của Đảng Đoàn phải giáo dục, rèn luyện thanh niên thành lớp người kế tục trung thành và xuất sắc sự nghiệp

cách mạng vẻ vang của Đảng và của dân tộc (Trích Hồ Chí Minh (2000), Toàn tập,

tập 8, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội) Đoàn Thanh niên là người đi đầu, gương mẫu thực hiện mọi chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trên tất cả các lĩnh vực, thu phục, lôi cuốn quần chúng thanh niên cùng làm theo Trong mỗi giai đoạn cách mạng đều có những nhiệm vụ cụ thể, đòi hỏi tổ chức của những người cộng sản trẻ tuổi đi tiên phong, gian khổ không sờn, hi sinh không ngại, sẵn sàng đi bất cứ đâu, làm bất cứ việc gì khi Đảng cần, nêu tấm gương sáng cho không chỉ quần chúng thanh niên, mà cả thiếu niên, nhi đồng cùng noi theo Trong đó tạo nên những phong trào hành động cách mạng có sức cuốn hút thanh niên đứng về phía cách mạng, về phía tiến bộ, xung kích và sáng tạo thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ chính trị của Đảng, tạo cho thanh niên cơ hội cống hiến và trưởng thành

Đoàn phải trở thành người đại diện cho quyền lợi của các tầng lớp thanh niên Do đặc điểm lứa tuổi, ngoài những quyền lợi chung của mọi công dân, thanh niên còn có những quyền lợi riêng như học tập, vui chơi giải trí, tình bạn, tình yêu

Rõ ràng không ai hiểu thanh niên bằng chính tổ chức của họ Đoàn phải thật sự liên hệ mật thiết với quần chúng thanh niên Ở đâu có thanh niên, ở đó Đoàn phải tăng cường các hoạt động của mình Có như thế tổ chức Đoàn mới phát huy được vai trò đầu tầu, gương mẫu, mới kịp thời nắm bắt tâm tư nguyện vọng của quần chúng thanh niên, mới tổ chức tập hợp được họ tự giác đi theo con đường cách mạng mà Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chọn

Trong sự nghiệp đổi mới đất nước, Đoàn Thanh niên đứng trước yêu cầu phải đổi mới cả về tổ chức và phương thức hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu và nhiệm vụ mới của cách mạng Nghị quyết Hội nghị lần thứ Tư Ban Chấp hành

Trung ương Đảng, khoá VII, “Về công tác thanh niên trong thời kỳ mới” đã đánh

giá về thanh niên một cách toàn diện hơn

Trong giai đoạn cách mạng hiện nay, Đảng lãnh đạo nhân dân ta tiến hành công cuộc đổi mới, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Đảng ta luôn khẳng định thanh niên là nguồn lực xã hội có tiềm năng to lớn, hùng hậu, mang thế mạnh được kết tinh bởi tinh hoa dân tộc và thời đại Đảng nêu rõ nhiệm vụ của thanh niên

và công tác thanh niên trong thời kỳ mới là phát huy vai trò và tiềm năng to lớn của mình nhằm hoàn thành sứ mệnh lịch sử, đi đầu trong cuộc đấu tranh chiến thắng đói nghèo, lạc hâu, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Đảng luôn đặt niềm tin sâu sắc vào thanh niên, phát huy vai trò làm chủ và tiềm năng to lớn của thanh niên Để phát huy sức mạnh

và tiềm năng to lớn của thanh niên, để thanh niên thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình, Đảng chỉ rõ:

Công tác thanh niên không chỉ là của Đảng, của Đoàn mà là việc của nhà nước, của mọi tổ chức xã hội và của từng gia đình Các cấp uỷ từ Trung ương tới

cơ sở có chương trình công tác thanh niên trong nhiệm kỳ, lãnh đạo các cơ quan nhà nước xây dựng luật pháp, chính sách, chương trình kế hoạch công tác thanh

niên Các tổ chức Đảng chăm lo củng cố Đoàn, xây dựng mặt trận thanh niên và

đẩy mạnh phong trào hành động cách mạng trong thanh niên Trích Luật Thanh niên, Nxb Thanh niên, Hà Nội, 2008

2.1.3 Vị trí, vai trò của Đoàn thanh niên

Đoàn thanh niên là thành viên của hệ thống chính trị, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Đoàn phối hợp với các cơ quan nhà nước, các đoàn thể nhân dân, các tập thể lao động và gia đình chăm lo giáo dục, đào tạo và bảo vệ thanh thiếu nhi; tổ chức cho đoàn viên thanh niên tích cực tham gia vào việc quản lý nhà nước và xã hội Hệ thống chính trị ở Việt Nam bao gồm: Đảng cộng sản Việt Nam; Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức, đoàn thể chính trị- xã hội, trong đó có Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Đảng cộng sản Việt Nam giữ vai trò là người lãnh đạo hệ thống chính trị

và toàn xã hội Nhà nước giữ vai trò là người quản lý, điều hành xã hội theo Hiến pháp và pháp luật Mối quan hệ của Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong hệ thống chính trị được thể hiện ở các nội dung cơ bản sau:

Thứ nhất, mối quan hệ của Đoàn thanh niên đối với Đảng cộng sản Việt Nam: Đoàn là đội dự bị tin cậy của Đảng, là người kế tục trung thành sự nghiệp,

lý tưởng cách mạng của Đảng, phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội tại Việt Nam Tổ chức Đoàn đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp toàn diện và tuyệt đối của

Đảng Mục tiêu, lý tưởng của Đoàn chính là phấn đấu, thực hiện thắng lợi mục tiêu, lý tưởng của Đảng, của Bác Hồ và nhân dân đã lựa chọn Đảng định hướng

chính trị cho mọi hoạt động, nguyên tắc tổ chức của Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi Đảng chăm lo, đào tạo, bồi dưỡng nguồn cán bộ trẻ có phẩm chất đạo đức, bản lĩnh chính trị, có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho Đảng Đoàn tham mưu đề xuất với Đảng về những vấn đề liên quan đến công tác thanh niên và công tác thanh thiếu nhi, tham gia xây dựng, bảo vệ và tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng, đóng góp ý kiến cho đảng viên và sự lãnh đạo của các cấp

ủy Đảng Mối quan hệ giữa Đảng và Đoàn là một quan hệ gắn bó chặt chẽ Đảng

vững mạnh, kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng là điều kiện phát triển thuận lợi của tổ chức đoàn vững mạnh cả về chính trị, tư tưởng và tổ chức sẽ đem lại sức sống, bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng Phải coi trọng công tác xây dựng, củng cố tổ chức Đoàn là bộ phận hữu cơ, tất yếu là đi trước một bước trong công tác xây dựng Đảng theo đúng tinh thần Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày

25/7/2008 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa X về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa” là các cấp ủy đảng và đảng viên cần nhận thức đầy đủ và thực hiện quan điểm của Đảng: “Xây dựng Đoàn vững mạnh là nội dung quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, là xây dựng Đảng trước một bước”, là quá trình xây

dựng và chuẩn bị đội dự bị tin cậy bổ sung lực lượng cho Đảng

Thứ hai, Mối quan hệ của Đoàn với Nhà nước: Tổ chức Đoàn chịu sự

quản lý chung của Nhà nước đối với toàn xã hội; mọi hoạt động của Đoàn nằm trong khuôn khổ của Hiến pháp và pháp luật Nhà nước thông qua hệ thống tổ chức, bộ máy chính quyền các cấp ban hành, hướng dẫn và tổ chức thực hiện Luật thanh niên (được Quốc hội thông qua tháng 11 năm 2005 và có hiệu lực tư tháng 7 năm 2006) Nhà nước ban hành cơ chế, chính sách liên quan đến thanh niên, tạo điều kiện cho các tổ chức của thanh niên phát huy hết khả năng, năng lực của tuổi trẻ để cống hiến, xây dựng đất nước Nhà nước đảm bảo nguồn kinh phí phương tiện làm việc và hoạt động cho Đoàn Đoàn thanh niên là chỗ dựa vững chắc, tham gia đóng góp xây dựng, bảo vệ chính quyền nhân dân các cấp; tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện đúng chính sách, pháp luật của Nhà nước; vận động đoàn viên thanh niên xung phong, tình nguyện trong đi đầu trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trực tiếp tham gia có hiệu quả vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Đoàn tham gia quản lý Nhà nước, quản lý xã hội trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của mình, thông qua hệ thống tổ chức Đoàn từ Trung ương đến cơ sở để đề cử những đại biểu ưu tú nhất đại diện cho quyền lợi và tiếng nói của tuổi trẻ vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp Vận động, tuyên truyền, giáo dục đoàn viên thanh niên trở thành những

công dân tốt, gương mẫu, có ích cho xã hội; tích cực, tự giác thực hiện nghiêm túc nghĩa vụ công dân; sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật

Thứ ba, đối với các tổ chức là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam:

Đoàn tích cực, chủ động liên kết, phối hợp hoạt động theo chức năng, nhiệm vụ của mỗi tổ chức, nhằm quy tụ sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, hoàn thành tốt nhiệm vụ tập hợp, đoàn kết, giáo dục thanh thiếu niên Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam- một liên minh chính trị rộng lớn, tập hợp, xây dựng lực lượng đại đoàn kết toàn dân tộc, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh

Thứ tư, đối với Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh: Đảng trực tiếp

giao cho Đoàn thanh niên phụ trách, dìu dắt, giáo dục thiếu niên nhi đồng Tại Chương IX, Điều lệ Đoàn ghi rõ: “Đoàn thanh niên phụ trách Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh, hướng dẫn thiếu nhi làm theo 5 điều Bác Hồ dạy và phấn đấu trở thành đoàn viên thanh niên, người công dân tốt của đất nước” Ban chấp hành đoàn các cấp có trách nhiệm xây dựng tổ chức đội, lựa chọn, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác thiếu nhi, phối hợp với các cơ quan nhà nước, các đoàn thể và các tổ chức kinh tế- xã hội, chăm lo, tạo điều kiện về cơ sở vật chất

và tài chính cho hoạt động Đội

2.1.4 Chức năng cơ bản của Đoàn thanh niên

Thứ nhất, Đoàn thanh niên là đội dự bị tin cậy, đội quân xung kích cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam: Đoàn thanh niên là tổ chức do Đảng, Bác

Hồ trực tiếp sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đoàn bao gồm những thanh niên tiên tiến tự nguyện phấn đấu thực hiện mục tiêu, lý tưởng của Đảng; đó là những đoàn viên cộng sản trẻ tuổi, nguồn bổ sung quan trọng, bảo đảm cho Đảng phát triển không ngừng Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị-

xã hội của thanh niên Đảng trực tiếp giao cho Đoàn giáo dục, giúp đỡ những thanh niên tiên tiến trở thành đoàn viên, từ những đoàn viên ưu tú trở thành đảng

viên Đại hội XI Đảng cộng sản Việt Nam nhấn mạnh: “Làm tốt công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, truyền thống, lý tưởng, đạo đức và lối sống; tạo điều kiện

học tập, lao động, giải trí, phát triển thể lực, trí tuệ cho thế hệ trẻ Khuyến khích

cổ vũ thanh niên nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão lớn, xung kích, sáng tạo làm chủ khoa học, công nghệ hiện đại Hình thành lớp thanh niên ưu tú trên mọi lĩnh vực,

kế tục trung thành xuất sắc sự nghiệp cách mạng của Đảng, của Dân tộc, góp phần quan trọng vào sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa” Vì vậy, Đoàn thanh niên là

một trong những tổ chức quần chúng gần Đảng nhất

Thứ hai, Đoàn thanh niên là trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên;

là người đại diện chăm lo và bảo vệ quyền lợi hợp pháp và chính đáng của tuổi trẻ: Trường học ở đây được hiểu theo nghĩa bao chùm xuyên suốt, trường học có

nghĩa là trường đời, là môi trường để thanh niên học tập rèn luyện, hoạt động, lao động sản xuất, chiến đấu và công tác của đoàn viên thanh niên là nơi để đoàn viên thanh niên cống hiến và trưởng thành, là nơi tôi luyện nên phẩm chất và nhân cách của người thanh niên trong thế kỷ mới.Tổ chức Đoàn là của thanh niên, do đó, người đoàn viên thanh niên phải tích cực tham gia hoạt động trong việc xây dựng và củng cố tổ chức Đoàn Mặt khác tổ chức đoàn phải tạo mọi điều kiện để cho đoàn viên thanh niên thể hiện hết khả năng và sáng tạo của mình, thực sự trở thành cái nôi của rèn luyện phẩm chất đạo đức, bản lĩnh chính trị, lập trường giai cấp, của Đảng Đoàn là tổ ấm, là cái nôi mang lại niềm tin lí tưởng cũng như lợi ích vật chất và tinh thần cho đoàn viên thanh niên và phải khẳng định được đây là tổ chức của thanh niên, do thanh niên và vì thanh niên

Tổ chức Đoàn luôn quan tâm đến những lợi ích cũng như quyền lợi chính đáng của thành viên thuộc tổ chức mình

2.1.5 Nhiệm vụ của Đoàn thanh niên

- Tập hợp đoàn kết thanh thiếu nhi

+ Xây dựng các tổ chức hợp pháp cho thanh thiếu, tạo ra các hoạt động nhằm lôi cuốn và tập hợp tổ chức thanh thiếu niên

- Giáo dục lí tưởng XHCN cho thanh niên

+ Tạo ra môi trường sống tốt đẹp cho thanh niên, định hướng lý tưởng XHCN, trau dồi đạo đức cách mạng, lối sống lành mạnh cho thanh niên

- Đưa thanh niên vào hành động cách mạng, tham gia phát triển kinh tế,

xã hội, lập thân, lập nghiệp, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

+ Tạo ra và phát động các phong trào hành động cách mạng phù hợp cho thanh niên, xây dựng các chương trình dự án giúp thanh niên có công ăn việc làm, thu nhập và có điều kiện được thể hiện tài năng, trí tuệ và chuyên môn của mình cống hiến cho đất nước

- Phụ trách thiếu niên nhi đồng

+ Đảng và Nhà nước trực tiếp giao cho Đoàn thanh niên nhiệm vụ “giáo dục chăm sóc, bảo vệ thiếu niên nhi đồng, đẩy mạnh công tác xã hội hóa sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc thiếu nhi

- Đoàn tham gia xây dựng Đảng

+ Đi đầu thực hiện các đường lối chính sách của Đảng và Nhà nước, tham gia đóng góp ý kiến xây dựng Đảng, giáo dục lí tưởng XHCN cho thanh niên, đưa thanh niên vào hành động cách mạng, tham gia phát triển kinh tế, xã hội, lập thân, lập nghiệp, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

2.1.6 Những yếu tố tác động đến tình hình thanh niên và công tác thanh niên trong

phát triển kinh tế - xã hội

2.1.6.1 Tác động của tình hình kinh tế, văn hóa, xã hội

Tình hình kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội đã, đang và sẽ tiếp tục tác động cả tích cực và tiêu cực tới thanh thiếu nhi Trong đó, những yếu tố cơ bản phải kể đến là:

a, Tác động trực tiếp hoặc gián tiếp của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

+ Kinh tế thị trường đặt mọi đối tượng, mọi mối quan hệ trong xã hội dưới quan niệm hàng hóa hoặc tính chất hàng hóa, kể cả sức lao động, tình cảm của con người Mối quan hệ đạo đức, lối sống của con người, trong đó có thanh niên cũng bị chi phối bởi quan niệm này

b, Tác động của công nghiệp hóa, hiện đại hóa, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu, rộng

Trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xét về mặt vật chất thì công nghiệp, dịch vụ, đô thị và người làm công ăn lương sẽ chiếm vị trí

áp đảo so với nông nghiệp, nông thôn và nông dân; xét về mặt tinh thần văn hóa, nhất là khi Việt Nam đã là thành viên của WTO, quá trình đa dạng hóa, đa phương hóa liên kết và hợp tác quốc tế, hội nhập quốc tế ngày càng sâu, rộng sẽ tạo điều kiện cho các giá trị nước ngoài tác động mạnh vào lối sống, đạo đức của một bộ phận thanh, thiếu niên Việt Nam

c, Tác động của sự bùng nổ thông tin và sự phát triển nhảy vọt của khoa học - công nghệ

Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ trên thế giới có những bước tiến nhảy vọt Với tốc độ phát triển như vũ bão hiện nay, khoa học và công nghệ trong thời gian tới chắc chắn sẽ có nhiều kỳ tích, đặc biệt trong những lĩnh vực: điện tử, tin học, sinh học, vật liệu mới, năng lượng, nghiên cứu vũ trụ, các phương tiện thông tin ngày càng phong phú, đặc biệt là sự phát triển của công nghệ Internet…những lĩnh vực này đã tác động trực tiếp vào các mặt của đời sống xã hội đối với từng quốc gia, trong đó có Việt Nam và cũng có tác động mạnh tới thanh thiếu niên Việt Nam

d, Tác động của những thành tựu to lớn của 25 năm đổi mới, của 10 năm

thực hiện Chiến lược phát triển kinh tế- xã hội và kế hoạch 5 năm 2006- 2010 và việc thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội 5 năm 2011- 2015 đã và sẽ tạo

ra những cơ sở làm cho chất lượng cuộc sống của thanh thiếu niên cũng ngày càng được cải thiện, nâng cao

e, Tác động của lạm phát và tình hình thiên tai, dịch bệnh Lạm phát tăng

cao và tình hình thiên tai, dịch bệnh diễn biến phức tạp hiện nay đã, đang và sẽ còn tác động xấu đến kinh tế và đời sống của nhân dân, trong đó có thanh niên

g, Tác động của truyền thống dân tộc, truyền thống cách mạng

Việt Nam có lịch sử hàng ngàn năm văn hiến, anh dũng, kiên cường, bất khuất chống giặc ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc Con người Việt Nam thông minh, cần cù, chịu khó, có nếp sống cộng đồng, tình nghĩa Ý thức tự hào, tôn vinh quốc gia, dân tộc là cốt cách, truyền thống của con người Việt Nam Lẽ sống

“Không có gì quý hơn độc lập tự do” là biểu hiện cao nhất của ý thức tự hào dân tộc Việt Nam Truyền thống dân tộc, truyền thống cách mạng đã và đang tác động tích cực, mạnh mẽ đến lối sống, đạo đức của thanh thiếu niên hiện nay

f, Tác động của kết quả công tác đoàn và phong trào thanh thiếu nhi nhiệm kỳ 2012- 2017

Những kết quả to lớn của công tác đoàn và phong trào thanh thiếu nhi nhiệm kỳ 2012- 2017 là động lực, là nguồn cổ vũ to lớn đối với thế hệ trẻ trong quá trình rèn luyện, cống hiến; là điều kiện và môi trường thuận lợi để tuổi trẻ phát huy tính năng động, sáng tạo và sức trẻ phấn đấu cho mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, vững bước tiến lên chủ nghĩa

xã hội

2.1.6.2 Sự phát triển các nhu cầu về kinh tế xã hội của thanh niên

Lối sống của thanh niên đã có những thay đổi, ngoài những giá trị truyền thống cảu dân tộc được lớp trẻ phát huy như trung thực, sống có trước có sau, có trên có dưới, có nghĩa có tình, sống vì mọi người… đã và đang có những biểu hiện mới như vai trò của cá nhân được đề cao (tự khẳng định mình, sống như mình thích), sống thực tế có định hướng Lối sống của thanh niên không chỉ được thể hiện trong thế giới thực mà còn được thể hiên thông qua thế giới ảo (thế giới internet, game online) Từ những góc sáng hay góc tối của thế giới ảo đã gieo mầm cho những thay đổi về nhận thức, thái độ, hành vi của một bộ phận giới trẻ trong thế giới thực ngày nay

- Nhu cầu thưởng thức các loại hình văn hóa, nghệ thuật của thanh niên ngày nay đa dạng hơn, có sự biến đổi về cơ cấu và thứ bậc loại hình văn hóa nghệ thuật mà thanh niên ưa thích Thanh niên ngày nay ưa thích các loại hình nghệ thuật với các nội dung nói về các vấn đề xã hội, nhân văn và trữ tình Nhìn chung, thanh niên ưa thích nhạc trẻ và ngày càng có nhiều thanh niên ưa thích điện ảnh, tuy nhiên các loại hình nghệ thuật dân tộc như: Chèo, Tuồng ít được thanh niên quan tâm

- Thanh niên ngày nay biết sử dụng thời gian dỗi vào việc có ích như gặp

gỡ bạn bè (69,2%); xem tivi (55,6%); đọc sách báo, tạp chí (54,5%); sử dụng thời

gian dỗi vào việc học tập để nâng cao trình độ văn hóa (58,1%) Không ít thanh niên biết sử dụng thời gian dỗi vào việc học thêm ngoại ngữ (32,6%), tham gia các hoạt động xã hội (50%), chơi các môn thể thao (47,5%) Ngày càng có nhiều thanh niên ưa thích và sử dụng nhanh, thành thạo công nghệ thông tin vào vui chơi giải trí Việc sử dụng thời gian dỗi để tán chuyện trên mạng internet hay game online là những hình thức giải trí mới đang xuất hiện khá nhiều trong những năm gần đây và có khá nhiều thanh niên dành thời gian cho các hoạt động

này (Theo nguồn tư liệu nghiên cứu của Viện nghiên cứu phát triển thanh niên Việt Nam)

2.1.7 Các tiêu chí đánh giá chất lượng tổ chức cơ sở Đoàn và chất lượng Đoàn viên

2.1.7.1 Chương trình rèn luyện Đoàn viên trong thời kỳ mới

a, Rèn luyện về nhận thức

Thông qua triển khai thực hiện chương trình rèn luyện đoàn viên, sự hướng dẫn, trợ giúp của tổ chức Đoàn, mỗi đoàn viên phát huy cao nhất khả năng tự rèn luyện để có bản lĩnh chính trị vững vàng, có kiến thức cơ bản, nội dung rèn luyện về nhận thức bao gồm :

Một là, Lý luận chính trị và lịch sử, truyền thống

Hai là, Tư tưởng Hồ Chí Minh: Học tập, tìm hiểu để nắm vững tiểu sử,

Ba là, Những hiểu biết cơ bản về Đảng Cộng Sản Việt Nam và chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội, giữ vững quốc phòng an ninh:

Bốn là, Những hiểu biết cơ bản về tổ chức Đoàn, Hội liên hiệp thanh niên

Việt Nam, Hội Sinh Viên Việt Nam và Đoàn thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh

Năm là, Những hiểu biết cơ bản về hiến pháp, pháp luật :

Sáu là, Rèn luyện đạo đức, lốí sống:

- Những nội dung rèn luyện về nhận thức cần được chuyển hoá thành hành động, qua đó giúp đỡ đoàn viên tu dưỡng đạo đức, tác phong, phát huy tính tích cực chính trị - xã hội trong các hoạt động vì cuộc sống cộng đồng

b, Rèn luyện về hành động

Rèn luyện về hành động cần tập trung thực hiện 5 nội dung chủ yếu

sau đây:

Một là, Công tác chuyên môn, nhiệm vụ được giao

Hai là, Công tác xã hội: Thực hiện các nội dung của phong trào thanh

niên tình nguyện, tích cực tham gia các đội thanh niên tình nguyện, các hoạt động vì cuộc sống cộng đồng, bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai, các hoạt

động “Đền ơn đáp nghĩa”

Ba là, Kỹ năng công tác thanh niên : Rèn luyện kỹ năng trong các hoạt

động xã hội, hoạt động tập thể, trong giao tiếp, ứng xử, trong múa, hát và tổ chức trò chơi

Bốn là, Công tác xây dựng, củng cố cơ sở Đoàn, Hội, Phụ trách Đội và tham gia xây dựng Đảng :

Năm là, Tự rèn luyện nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kiến thức văn hoá – xã hội và sức khoẻ

c, Đánh giá chất lượng tổ chức cơ sở Đoàn và đoàn viên

Căn cứ Hướng dẫn số 57 HD/TWĐTN, ngày 12/5/2011 của Ban Chấp hành

Trung ương Đoàn về đánh giá chất lượng tổ chức cơ sở Đoàn và đoàn viên;

d, Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng Đoàn viên cụ thể

- Đoàn viên xuất sắc:

+ Hoàn thành tốt nhiệm vụ chuyên môn của bản thân; chấp hành tốt nội quy, quy định của địa phương, đơn vị nơi sinh hoạt, học tập, công tác

- Đoàn viên khá:

+ Hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn của bản thân; chấp hành tốt nội quy, quy định của địa phương, đơn vị nơi sinh hoạt, học tập, công tác

- Đoàn viên trung bình:

+ Có cố gắng hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn nhưng còn 01 số mặt hạn chế; chấp hành đúng nội quy, quy định của địa phương, đơn vị nơi sinh hoạt, học tập, công tác

- Đoàn viên yếu: Không đạt tiêu chuẩn của đoàn viên trung bình

2.1.9 Vai trò của Đoàn thanh niên đối với phát triển kinh tế, xã hội

Trong những năm qua, tổ chức Đoàn đã phát huy được vai trò quan trọng của thanh niên đối với phát triển kinh tế, xã hội trong định hướng và hỗ trợ các điều kiện sản xuất cho đoàn thanh niên Công tác Đoàn và phong trào thanh niên

đã góp phần tạo môi trường thuận lợi cho đoàn viên, thanh niên tham gia phát triển kinh tế, xã hội Đặc biệt là sau Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ X, Trung

ương Đoàn đã phát động hai phong trào lớn là “ Xung kích phát triển kinh tế và bảo vệ tổ quốc” và “ Đồng hành với thanh niên lập thân lập nghiệp” Triển

khai thực hiện những phong trào này, toàn Huyện đã xuất hiện 120 mô hình kinh

tế trang trại do đoàn thanh niên làm chủ cho thu nhập cao

Thời gian tới các cấp bộ Đoàn thường xuyên chú trọng thực hiện Nghị quyết số 03 của Tỉnh đoàn về “Xây dựng và phát triển các mô hình thanh niên làm kinh tế giỏi, giai đoạn 2013 - 2017”; chương trình phối hợp với Liên minh Hợp tác xã về xây dựng, phát triển hợp tác xã thanh niên giai đoạn 2014 - 2017; tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật, hỗ trợ vay vốn để phát triển sản xuất kinh doanh, duy trì nhân rộng các mô hình thanh niên làm kinh tế giỏi Đồng thời, trong những buổi sinh hoạt Đoàn, thông qua việc nêu gương điển hình những mô hình làm kinh tế hiệu quả, mỗi cơ sở đoàn chủ động vận động đoàn viên, thanh niên hỗ trợ những thanh niên nghèo quyết chí làm ăn bằng việc hỗ trợ cây, con giống cho thanh niên thiếu vốn sản xuất; trợ giúp kỹ thuật, áp dụng khoa học - kỹ thuật thực hiện mô hình

Triển khai phong trào “Thanh niên thi đua lập thân, lập nghiệp, làm giàu chính đáng”, các cấp bộ Đoàn đã tập trung vào các nhiệm vụ: Đồng hành cùng thanh niên trong học tập, khởi nghiệp, lập nghiệp; định hướng nghề nghiệp; khuyến khích thanh niên làm giàu trên mảnh đất quê hương Trong đó, duy trì hiệu quả 54 câu lạc bộ học tập, xây dựng các mô hình hỗ trợ học tập; huy động các nguồn lực thông qua các loại quỹ, học bổng hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn Tổ chức Đoàn đã phát huy tốt vai trò đồng hành với thanh niên trong nghề nghiệp việc làm Trong năm 2014, toàn Huyện đã tổ chức tư vấn, đào tạo nghề, giới thiệu việc làm cho hơn 1.150 đoàn viên thanh niên Công tác cho vay ủy

thác được thực hiện tốt Đến nay, Đoàn Thanh niên các cấp quản lý 159 tổ tiết kiệm vay vốn, với tổng dư nợ trên 80 tỷ đồng cho 2.747 hộ vay Đồng thời, Huyện đoàn quản lý trên 2,8 tỷ đồng vốn giải quyết việc làm kênh Trung ương Đoàn cho 20 dự án phát triển sản xuất… Nhờ có sự đồng hành của các cấp bộ Đoàn, phong trào “Thanh niên thi đua lập thân, lập nghiệp, làm giàu chính đáng”

đã có sức lan toả rộng khắp trong thanh niên trên địa bàn toàn Huyện Đến nay, hầu hết thanh niên nông thôn đều ý thức, tích cực thi đua phát triển kinh tế, mạnh dạn thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong sản xuất

Có thể nói, với tinh thần ham học hỏi, dám nghĩ, dám làm và sự sáng tạo, tuổi trẻ Huyện Lương Tài đã mạnh dạn áp dụng khoa học - kỹ thuật vào trồng trọt, chăn nuôi Nhiều sản phẩm hàng hóa do thanh niên làm ra đã trở thành các mặt hàng có giá trị, có tính cạnh tranh cao, đóng góp có hiệu quả vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của địa phương

2.1.10 Tổng quan các nghiên cứu liên quan đến đề tài đã công bố

Hoạt động của Đoàn thanh niên như thế nào cho phù hợp với từng giai đoạn và có hiệu quả luôn là vấn đề quan trọng và được quan tâm nghiên cứu Trong thời gian qua đã có nhiều công trình, nhiều tác giả đi sâu vào nghiên cứu thanh niên và công tác thanh niên Trong đó, các tác giả đã có nhiều cách tiếp cận

khác nhau như: có đề tài khoa học cấp bộ của tác giả Trần Văn Miều “Mô hình tổ chức và hoạt động của Đoàn thanh niên ở cơ sở trong điều kiện mới” (năm 2002); Đề tài khoa học của tác giả Dương Tự Đam “Đổi mới sự lãnh đạo của Đảng về công tác thanh niên trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước” (năm 2003); Tổng quan tình hình thanh niên, công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi (2007- 2012)- Nhà xuất bản thanh niên năm 2012; “Nghiên cứu thanh niên- lý luận và thực tiễn” của Viện nghiên cứu Thanh niên (năm 1996); Luận văn thạc sĩ Chính trị học "Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh trong hệ thống chính trị Việt Nam hiện nay" của tác giả Nguyễn Thọ Ánh (năm 2004); Luận văn thạc sĩ chính trị học “Công tác tư tưởng với việc xây dựng niềm tin chính trị trong thanh niên Việt Nam hiện nay” của tác giả Nguyễn Xuân

Trường (năm 2008); Luận văn thạc sĩ chính trị học “Niềm tin chính trị của thanh niên Việt Nam hiện nay” của tác giả Nguyễn Quang Hùng (năm 2007); Đề tài khoa học “Đổi mới tổ chức bộ máy, cán bộ của Đoàn trước yêu cầu của thanh niên và sự phát triển đất nước” của tác giả Nguyễn Hữu Việt (năm 2007); Đề tài

“Nâng cao chất lượng quản lý đoàn viên của Đoàn xã, phường” của tác giả Lò

Quang Tú

Ngoài ra, còn một số bài viết, bài phát biểu của các đồng chí lãnh đạo

Đảng và Nhà nước, một số đề tài nghiên cứu có liên quan, như “Chất lượng đội ngũ cán bộ đoàn cơ sở” (1998), Nguyễn Quang Hiếu, Tạp chí Thông tin khoa học thanh niên; “Đổi mới nhận thức và tăng cường trách nhiệm của cấp uỷ đối với thanh niên và công tác thanh niên" (1999), Phạm Gia Cư, Tạp chí Tư tưởng

Văn hoá

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu của các tác giả nêu trên đều tập trung vào Thanh niên và công tác thanh niên, vai trò của thanh niên trong sự nghiệp đổi mới hiện nay Tuy nhiên, ở Huyện Lương tài cho đến nay chưa có đề tài nào nghiên cứu một cách toàn diện và có hệ thống về vai trò của Đoàn thanh niên tham gia phát triển kinh tế, cho nên việc chọn đề tài nghiên cứu trong luận văn này là hoàn toàn độc lập

PHẦN III PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Đặc điểm địa bàn huyện Lương tài Tỉnh Bắc Ninh

3.1.1 Dân số, lao động, việc làm của huyện

Dân số, lao động của huyện Lương Tài được thể hiện ở bảng 3.1

Bảng 3.1 Dân số và lao động huyện Lương Tài giai đoạn 2000 - 2014

STT Chỉ tiêu

Năm

Số lượng ( Ng)

Tỷ lệ (%)

Số lương (Ng)

Tỷ

lệ (%)

Số lương (Ng)

Tỷ

lệ (%)

Số lương (Ng)

Tỷ lệ (%)

1

1.1

1.2

Dân số (người) 101.568 99.024 96.813 98.560 Theo phối tính

- Nam 48.622 47 47.331 48 47.427 49 48.449 49

- Nữ 52.946 52 51 693 52 49.386 51 50.111 51 Theo địa bàn

- Lao động nam 30.165 54 29.410 54 28.753 54 29.272 55

- Lao động nữ 25.697 46 25.053 46 24.494 46 24.936 46 Theo tính chất sx

(Nguồn: Phòng thống kê huyện Lương Tài, 2014)

Theo số liệu thống kê, dân số của huyện Lương Tài đến năm 2014 là 98.560

người, trong đó nam 48.499 người (chiếm 49%) và nữ 50.111 người (chiếm 51%),

mật độ dân số 908 người/km2 Dân số phân bố không đồng đều giữa các địa bàn trong

huyện tập trung nhiều nhất ở thị trấn Thứa (1.248 người /km 2

) và xã Trung Kênh (1314 người/km 2 ), thấp nhất ở xã Trừng Xá (723 người /km 2

)

b Lao động, việc làm

Theo số liệu thống kê toàn huyện có 54.208 người trong độ tuổi lao động, chiếm 55% dân số Trong đó: lao động phi nông nghiệp là 7.318 người chiếm 13,5 % tổng số lao động tập trung chủ yếu ở các trung tâm xã, cụm xã, thị trấn; lao động nông nghiệp vẫn là chủ yếu có khoảng 46.890 người chiếm 86,5 % tổng số lao động tập trung nhiều ở khu vực nông thôn, sản xuất nông nghiệp thuần tuý

Nhìn chung nền kinh tế của huyện phát triển chưa đồng đều giữa các xã, trên địa bàn huyện còn ít các cụm công nghiệp, các doanh nghiệp của tỉnh của trung ương mà chủ yếu là hợp tác xã sản xuất, sản xuất hộ gia đình, kinh tế cá thể Chất lượng lao động chưa cao, tỷ lệ công nhân lành nghề, cán bộ kỹ thuật còn ít, mức sống dân cư còn thấp Qua điều tra hàng năm huyện mới chỉ sử dụng hết 80% quỹ thời gian lao động do thiếu việc làm, nhất là lao động nông nghiệp nông nhàn

3.1.2 Tình hình sử dụng đất đai của huyện

Đất đai là tư liệu sản xuất chủ yếu và đặc biệt không thể thay thế được trong nông nghiệp Mọi hoạt động sản xuất nông nghiệp đều phải thông qua đất đai Đất đai là tài nguyên quý hiếm và có giới hạn, là sản phẩm của tự nhiên, có

vị trí cố định vừa là đối tượng lao động vừa là tư liệu lao động Vì vậy sử dụng đất đai một cách có hiệu quả là vấn đề hết sức quan trọng trong phát triển kinh tế

và xã hội của một vùng, một quốc gia Tình hình sử dụng đất đai của huyện Lương Tài được thể hiện qua bảng số liệu 3.2 như sau:

Qua bảng số liệu 3.2 ta thấy rằng tổng diện tích đất tự nhiên của huyện là 10.177,666 ha với 14 xã và 1 thị trấn Trong những năm qua các loại đất của huyện có sự thay đổi khác nhau

Bảng 3.2 Tình hình sư dụng đất đai của huyện Lương Tài

CC (%) 12/11 13/12 BQ

3.1.3 Kết quả phát triển kinh tế- xã hội của Huyện

3.1.3.1 Tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Tình hình phát triển kinh tế của huyện thời gian qua liên tục duy trì được

ở tốc độ khá cao, tốc độ tăng trưởng bình quân trong 5 năm (2005-2010) đạt 12,6%, bằng 98% so với chỉ tiêu đề ra Trong đó công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp và xây dựng cơ bản tăng 20,8%; nông nghiệp tăng 6,4%; dịch vụ - thương mại tăng 14,6% Thu nhập bình quân đầu người năm 2010 đạt 18,3 triệu đồng (giá thực tế), tăng 10,9% so với mục tiêu của Đại hội

Cơ cấu kinh tế huyện Lương Tài giai đoạn 2005 - 2010 được thể hiện qua bảng 3.3

Bảng 3.3 Cơ cấu kinh tế huyện Lương Tài giai đoạn 2009 - 2013

(Nguồn: Phòng TC - KH huyện Lương Tài, 2014)

Qua bảng 3.2 cho thấy: Quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn đã đạt được những kết quả nhất định Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực trong các khu vực và từng ngành kinh tế Tỷ trọng giá trị sản xuất công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, xây dựng cơ bản và dịch vụ tăng Tỷ trọng giá trị sản xuất ngành nông nghiệp - thủy sản giảm trong khi đó giá trị sản xuất tuyệt đối của nông nghiệp - thủy sản hàng năm đều tăng

3.1.4 Đánh giá thuận lợi, Khó khăn trong phát triển, kinh tế, xã hội tại Huyện