Bước đầu nghiên cứu về thu gom, xử lý và quản lý rác thải tại bệnh viện Giao thông vận tải

Bước đầu nghiên cứu về thu gom, xử lý và quản lý rác thải tại bệnh viện Giao thông vận tải

Mở đầu

Đất nớc ta đang trong quá trình đổi mới, tốc độ đô thị hoá ngày càng pháttriển và song song là vấn đề gia tăng dân số Tính đến 4/1999, dân số nớc ta

là 76321628 ngời đứng thứ 13 trong tổng số hơn 200 quốc gia trên thế giới,

đứng hàng thứ 2 trong khu vực Đông Nam á sau Inđônêxia Mật độ dân sốtrung bình của Việt Nam năm 1999 là 230,6 ngời/km2, cao hơn mật độ dân

số trung bình thế giới 5,7 lần Những yếu tố này đồng thời là nguyên nhânlàm tăng lơng ngời đến khám và chữa bệnh tại các bệnh viện, dẫn đến hiện t-ợng quá tải của nhiều bệnh viện ở các đô thị Theo khảo sát của bộ y tế, số l-ợng đến khám chữa bệnh hàng ngày tại mỗi bệnh viện thờng vợt quá chỉ tiêugiờng bệnh từ 30%-50% Nếu cộng cả số cán bộ, nhân viên, sinh viên thựctập, ngời nhà bệnh nhân đi theo thì lu lợng ngời ở các bệnh viện rất đông,gấp 3-6 lần chỉ tiêu Vì vậy, việc giữ gìn vệ sinh chung, nội qui, qui chế bệnhviện gặp rất nhiều khó khăn

Hiện nay, cả nớc có khoảng 12526 cơ sở khám chữa bệnh, trong đó có

847 cơ sở là bệnh viện với các qui mô khác nhau Các bệnh viện không chỉphát triển về số lợng mà còn đi sâu về chất Tuy nhiên, cùng với sự phát triển

đó thì chất thải bệnh viện tăng nhanh về số lợng và phức tạp về thành phần.Chất thải bệnh viện là một trong những loại chất thải phức tạp, nguy hiểm.Ngoài những đặc tính chung giống nh rác thải sinh hoạt, nó còn có đặc tínhriêng biệt trong đó có chứa rất nhiều mầm bệnh có khả năng lây nhiễm caogây nên những vấn đề nghiêm trọng về vệ sinh môi trờng và sức khoẻ cộng

đồng Chất thải bệnh viện tiếp tục tăng hằng năm nhng hiện nay có rất ít hệthống xử lý Hầu hết các bệnh viện không có hệ thống xử lý chất thải, hiệntại chất thải y tế nguy hại đợc thu gom, vận chuyển và lu giữ chung với chấtthải sinh hoạt Sự gia tăng nhanh chóng về số lợng cũng nh độ độc hại, nguycơ của các chất thải bệnh viện đối với môi trờng và sức khoẻ ngày càngnghiêm trọng Vì vậy, để bảo vệ sức khoẻ cộng đồng, giữ cho môi trờng xanhsạch đẹp, chúng ta cần có biện pháp quản lí, thu gom, xử lý kịp thời và hiệu

quả Trên cơ sở đó, chúng em lựa chọn đề tài: “Bớc đầu nghiên cứu về thu

gom, xử lý và quản lý rác thải tại bệnh viện Giao thông vận tải I”.

Có thể nói, đây là một đề tài có tính thời sự cấp thiết, vì phần lớn cácbệnh viện nớc ta cha có đủ điều kiện kinh tế và kỹ thuật để áp dụng các côngnghệ tiên tiến hoặc dầu t mua sắm các thiết bị xử lý hiện đại Do đó cần phảinghiên cứu thu gom, quản lý để chọn lựa giải pháp xử lý hợp lý

Phần I- Cơ sở thực tiễn và khoa học cuẩ việc thugom quản lý và xử lý rác thải tại bệnh viện gtvt 1

I - Khái quát về bệnh viện GTVT I

1- Địa điểm

Bệnh viện giao thông vận tải I (GTVT I) có diện tích 24400 m nằm lọt²nằm lọttrong khu dân c đông đúc của làng Láng (hớng đông và tây nam), phíabắc giáp với trờng đại học giao thông

Bệnh viện GTVT I là một bệnh viện đa khoa với số giờng bệnh là 300,cán bộ công nhân viên 300 ngời, ngoài ra hàng ngày số lợng bệnh nhân

đến khám và điều trị rất nhiều (khoảng 400 ngời) Vì vậy, chúng ta có thểkhẳng định bệnh viện GTVT I cần có sự đầu t của nhà nớc về xử lý chấtthải

2- Sơ đồ bệnh viện

II - Sự cần thiết phải quản lý và xử lý chất thải bệnh viện

1- Sự cần thiết phải xử lý chất thải bệnh viện

Theo số liệu điều tra năm 1996, tổng khối lợng chất thải bệnh viện của HàNội một ngày là 11,5 m (t³(t ơng đơng 1,5 tấn) Hằng năm, tốc độ tăng trởng

là 3% Một số bệnh viện có hệ thống xử lý tại chỗ nh Việt Đức, 19/8, Việnlao, còn lại các bệnh viện khác cha ký hợp đồng với công ty Môi trờng đôthị Hà Nội vì cha có kinh phí nên đã ngâm phoocmon với các chất thải đểchờ xử lý Đại đa số bệnh viện mới chỉ quan tâm đến việc xử lý chất thảithông thờng (rác do sinh hoạt) còn các chất thải đặc biệt nguy hiểm sảnsinh từ hoạt động chuyên môn và điều trị của các phòng bệnh gồm cả chấtthải rắn, chất thải nớc đều cha đợc quan tâm xử lý một cách triệt để gây

ảnh hởng nghiêm trọng đến vệ sinh môi trờng, tạo điều kiện phát sinh vàphát triển nhiều loại dịch bệnh nguy hiểm

Hiện nay, tuy các bệnh viện đã đợc nâng cấp nhng mới chỉ chú ý đến khíacạnh về nâng cao chất lợng chăm sóc bệnh nhân và tăng cờng số lợng gi-ờng bệnh, cha chú ý đến việc thu gom, xử lý chất thải Do vậy, hầu hết cácbệnh viện cha có hệ thống xử lý chất thải, thậm chíhệ thống cống rãnh, bểngầm cũng bị hỏng nặng nề, không hoạt động đợc ở nhiều nơi

Bệnh viện GTVT I dới sự chỉ đạo của ban giám đốc đã quan tâm, chú ý tớiviệc xử lý rác thải nhằm bảo đảm vệ sinh môi trờng trong và ngoài bệnhviện Hiện tại bệnh viện đã có hệ thống xử lý nớc thải do nhà nớc cấp kinhphí thí điểm thực hiện và ký hợp đồng với công ty Môi trờng đô thị Hà Nộithu gom chất thải rắn

2- Cơ sở pháp lý quản lý và xử lý chất thải bệnh viện.

- Thực hiện luật bảo vệ môi trờng đã đợc quốc hội thông qua 27/12/1993

và ccác văn bản pháp qui hớng dẫn của nhà nớc, thanh tra của bộ y tế

đã có văn bản số 87/TT ngày 22/6/1996, hớng dẫn thanh tra y tế các sở

y tế tỉnh, thành phố tiến hành thanh tra, kiểm tra về chất thải các bệnhviện

- Công văn số 4527/ĐT ngày 8/6/1996 của bộ y tế hớng dẫn xử lí chấtthải rắn trong bệnh viện

- Điều lệ vệ sinh và giữ gìn sc khoẻ do bộ y tế ban hành năm 1992 qui

định các tiêu chuẩn vệ sinh, về chất lợng nớc, không khí và yêu cầu cáchoạt động kinh tế xã hoọi phải đảm bảo các tiêu chuẩn vệ sinh

- Năm 1999, bộ y tế đã ban hành qui chế quản lí chất thải y tế

3- Cơ sở thực tiễn về quản lý chất thải

- Căn cứ vào chủ trơng kế hoạch 1996 –2000 về bảo vệ môi trờng, “dự

án xử lí chất thải của Bộ y tế” đệ trình nhà nớc

- Căn cứ vào hợp đồng kí kết số 66/6/1996KTKH ngày 1/6/1996 giữabệnh viện giao thông vận tải 1-Bộ giao thông vận tải với công ty t vấnxây dựng công nghiệp và đô thị Việt Nam-bộ xây dựng

III - Cơ sở khoa học của việc quản lý thu gom và xử lý chất thải y tế: 1- Ảnh hởng của chất thải bệnh viện đến con ngời và môi trờng

1.1- Nớc thải:

Nớc thải bệnh viện rất nguy hiểm đối với sức khoẻ con ngời và đối vớimôi trờng xung quanh Bởi vì, khả năng lan rộng, mức độ nhiễm khuẩncao, khả năng tồn tại lâu và sự nhân lên của vi khuẩn trong điều kiện giàuchất hữu cơ của nớc thải Nớc thải bệnh viện là nguồn lây truyền các bệnhtruyền nhiễm nguy hiểm nh tả, lị, thơng hàn, viêm gániêu vi trùng, giunsán và các bệnh khác Số liệu của vụ vệ sinh phòng dịch bộ y tế thì tỉ lệmắc bệnh truyền nhiễm năm 1995 của cả nớc là:

1.2- Rác thải:

Rác thải bệnh viện cũng thuộc loại rất nguy hiểm, bởi bệnh viện là nơi tậptrung nhiều ngời từ nhiều địa phơng đến và mắc nhiều những căn bệnhkhác nhau Nói cách khác, đây là nơi chứa chất các căn bệnh từ nhiềunguồn Do đó, nếu công tác vệ sinh không tốt thì các mầm bệnh này dễdàng lây lan vào khu vực bệnh viện và môi trờng xung quanh Đặc biệt,hàng loạt các sinh vật, vật phẩm nh môi trờng nuôi cấy, bệnh phẩm, cácmô và mủ hoại tử, các chi thể hoặc tổ chức bị tổn thơng đã đợc cắt rời… là lànguyên nhân gây ô nhiễm sinh học, hoá học và truyền nhiễm bệnh đáng kểcho ngời và ô nhiễm môi trờng sinh hoạt

Theo số liệu điều tra của tổ chức y tế thế giới trong 1 gam phân chứa 11 tỉ

vi khuẩn, số lợng cũng tơng tự cho các dịch mủ và tổ chức hoại tử… là mà tagọi là bệnh phấm sẽ phát tán ra xung quanh gây tình trạng xú uế và gópphần tăng tỷ lệ nhiễm trùng bệnh viện

2- Con đờng truyền bệnh từ ngời bệnh – rác – ng ời

3- Tác hại của rác không đợc xử lý

Nớc

ĐấtKhông khí, bụi

ơngCôn trùng, ruồi muỗi

Tạo nếpsốngkhôngvănminh

Thẩmmỹ,mỹquan

đô thị

Chất lợng điều trị giảm, ảnh

h-ởng đến sản xuất

Phần II-Nội dung

Để thực hiện việc thu gom quản lý và xử lý chất thải bệnh viện, trớc hếtchúng ta phải hiểu thế nào là chất thải bệnh viện

Khái niệm chất thải bệnh viện có thể đợc hiểu theo nhiều góc độ:

- Chất thải bệnh viện là tất cả các chất thải từ bệnh viện mà trong đó

có khoảng 85% là thực sự không đôc, khoảng 10% là chất thải nhiễmkhuẩn và khoảng 5% là chất thải không nhiễm khuẩn nhng là chất thải

độc hại

- Chất thải y tế là bất kì chất thải nào phát sinh trong chuẩn đoán, điều trịhoặc tiêm chủng cho ngời, động vật trong các phòng nghiên cứu hoặctrong thử nghiệm sinh học

- Chất thải lâm sàng là bất kì chất thải nào phát sinh từ việc chăm sóc y

tế ở bệnh viện hoặc cá cơ sở y tế khác( định nghĩa này đợc dùng trongcông ớc Basel về quản lí việc chuyên chở chất thải ddộc hạ qua biêngiới)

I- Hiện trạng rác thải tại bệnh viện GTVT I

1- Xác định các nguồn thải và tải lợng chất thải

Biểu đồ 1: Nguồn phát sinh chất thải, rác thải bệnh viện

1.1- Xác định các nguồn thải

a- Chất thải rắn:

 Chất thải từ các hoạt động chuyên môn của bệnh viện:

- Khoa điều trị:

Bộ phận thay băng: Bông, băng, mủ hoại tử, tổ chức hoại tử đã cắt lọc

Bộ phận tiêm: kim, bơm tiêm, thuốc thừa

- Khoa xét nghiệm huyết học: Môi trờng, máu, hoá chất, bơm kim tiêm

Hoạt động bệnh viện

Nuôi dỡng

Điều trị Xét nghiệm

- Khoa xét nghiệm vi sinh và hoá sinh: Bệnh phẩm, máu, mủ, đờm, hoáchất, môi trờng nuôi cấy.

 Chất thải sinh hoạt

- Chất thải từ sinh hoạt của bệnh nhân: gồm các chất thải của bệnh nhân

đang nằm điều trị

- Các phần thừa của các loại thực phẩm, giấy, lá cây, vỏ hộp từ sinh hoạtcủa cán bộ công nhân viên và ngời nhà bệnh nhân ở bệnh viện Các loạilá, cành cây từ khu vực cây xanh trong bệnh viện

1.2- Tải lợng chất thải

 Nớc thải rửa dụng cụ nhiễm bẩn: 100000l/ngày, 3000000 l/tháng,

36000000 l/năm

 Dịch thải: 950 l/ngày, 28500 l/tháng, 342000 l/năm

 Phân: 175000 giờng/ngày, 5250000 giờng/tháng, 63875000 giờng/năm

 Số lợng chất thải rắn: Số lợng rác thải bệnh viện phụ thuộc vào nhiều yếu

tố nh cơ cấu bệnh tật, số giờng bệnh, lu lợng bệnh nhân, tỷ lệ sử dụng ờng bệnh, điều kiện kinh tế kỹ thuật, phơng pháp điều trị, khí hậu, thời tiết,phong tục tập quán

gi-Theo thống kê của công ty môi trờng đô thị thì lợng rác bệnh viện trungbình là: 2,7kg/ngày/giờng, trong đó tỷ lệ độc hại là khoảng 25% trên tổng

2- Kết quả điều tra các chỉ tiêu vật lý của nớc thải

Quản lý chất thải bệnh viện là một phần của hoạt động vệ sinh và quản lýbệnh viện Vấn đề vệ sinh bệnh viện thờng là việc đầu tiên mà khách thămhoặc bệnh nhân nhận thấy Vấn đề vệ sinh không thể bị xem nhẹ vì nó phản

ánh cách ứng xử của nhân viên y tế, bệnh nhân và khách thăm Vệ sinh tốtthì công tác khám chữa bệnh mới có hiệu quả, do đó quản lý chất thải là việcrất cần thiết

Các nguyên tắc chung quản lý chất thải bệnh viện

- Tách riêng chất thải bệnh viện độc hại cho sức khoẻ con ngời ra khỏichất thải phi bệnh viện (chất thải sinh hoạt)

- Đóng gói chất thải để ngăn cách chất thải với con ngời và môi trờng,

đồng thời ngăn ngừa rơi vãi ngẫu nhiên

- Dán nhãn vào gói chất thải để tránh ngịch ngợm vô ý hoặc đụng chạmvào chất thải vì không biết sự có mặt của nó hoặc không biết tính độchại cho sức khoẻ

- Quản lý có kiểm soát trong phạm vi bệnh viện và trong suốt quá trìnhchuyên chở để huỷ bỏ nh: thu thập, lu trữ, chuyên chở đợc theo dõi chậtchẽ, an toàn và đợc bảo quản tốt trong suốt thời gian đó

- Huỷ bỏ có kiểm soát ở mức độ nào đó để giảm xuống tối thiểu sự tiếpxúc gần ngời hoặc động vật

1- Quản lý chất thải tại bệnh viện GTVT I

1.1- Phân loại chất thải tại nguồn

Theo qui định của bệnh viện:

- Chất thải phải đợc phân loại ngay tại nguồn thải

- Không đợc nhặt các chất thải đã phân loại nhầm ra khỏi túi hoặc thùng

- Đối với chất thải lâm sàng:

Đựng trong túi, thùng màu vàng

Vật liệu bị thấm máu, thấm dịch, các chất bài tiết của ngời bệnh nhbăng, gạc, bông, găng tay, bột bó trong gãy xơng hở, dây truyền máu, cácống thông, dây và túi đựng dung dịch dẵn lu… là

Bơm, kim tiêm, lỡi cán dao mổ, đinh mổ… là

Lam kính, ống nghiệm, bệnh phẩm sau khi sinh thiết

Xét nghiệm, nuôi cấy túi đựng máu

Dợc phẩm quá hạn, dợc phẩm bị nhiễm khuẩn, dợc phẩm bị đổ, dợcphẩm không còn nhu cầu sử dụng, thuốc gây độc tế bào

Tất cả các mô của cơ thể (dù nhiễm khuẩn hoặc không nhiễm khuẩn,các cơ quan chân tay, rau thai, bào thai… là)

- Chất thải sinh hoạt: đựng trong túi nilon, thùng màu xanh

Chất thải không bị nhiễm các yếu tố nguy hại phát sinh từ các buồngbệnh, phòng làm việc, hành lang, các bộ phận cung ứng, mhà kho, nhàgiặt, nhà ăn… là

Chất thải ngoại cảnh: Lá cây, rác từ các khu ngoại cảnh

1.2- Thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải

- Thu gom: Các túi đựng chất thải lâm sàng và sinh hoạt phải đợc chuyển

đi khỏi khoa hàng ngày Hộ lý sẽ thu gom các chất thải lâm sàng và lugiữ tại trung tâm chất thải bệnh viện

- Vận chuyển: Hạn chế việc vận chuyển chất thải qua các khu vực chămsóc ngời bệnh và các khu vực sạch khác

Phơng tiện để vận chuyển chất thải y tế phải tẩy uế và khử trùng ngaysau khi vận chuyển chất thải

- Xử lý: Hiện nay bệnh viện giao thông vận tải vẫn cha có điều kiện để

xử lý chất thải y tế mà thuê công ty môi trờng đô thị Hà Nội xử lý cáchmột ngày đến chở một lần với giá 5000đ/kg để đem đi đốt

Còn rác sinh hoạt, lá cây, sản phẩm tự nhiên thì đợc thu gom vào một

bể chứa đặt ở cuối bệnh viện sau đó công ty môi trờng đô thị Hà Nội

sẽ cách khoảng 3 ngày đến chở đổ đi

1.3- Nớc thải

Đối với nớc thải bệnh viện cũng nhận thấy đợc tầm nguy hiểm của nó nênmặc dù cha có điều kiện để xây dựng hệ thống ống thoát nớc ma và nớc thảiriêng biệt nhng bệnh viện đã đợc cấp kinh phí để xây dựng trạm xử lý nớcthải đạt yêu cầu vệ sinh trớc khi xả ra ngoài

2- Những khó khăn trong công tác quản lý

Mặc dù bệnh viện GTVT1 đã có sự quan tâm và cố gâứng trong công tácquản lý chất thải của bệnh viện để đảm bảo vệ sinh môi trờng trong sạch nh-

ng vẫn còn một số khó khăn trong vấn đề quản lý:

- Mặc dù rác thải y tế đã đợc phân loại tại nguồn nhng không chi tiết, cầnphân loại theo từng nhóm thông thờng, nguy hại và có nguy cơ Phânloại các chất thải có thể tái sử dụng, tái chế Phân loại các chất thải cóthể xử lý tại chỗ và phải xử lý đặc biệt Phân loại các chất thải cần khửtrùng

- Việc xử lý rác tại nguồn là rất cần thiết nhng bệnh viện vẫn cha có lò

đốt để xử lý ngay tránh tình trạng vận chuyển lu giữ tạo mầm mống gâybệnh

- Mặc dù có hệ thống xử lý nớc thải nhng vẫn cha đảm bảo trạm bơmhoạt động hết công suất.

- Đối với nhân viên thu gom quản lý chất thải bệnh viện tuy đã đợc đàotạo hớng dẫn về chất thải bệnh viện nhng sự hiểu biết vẫn còn hạn chế,mới chỉ nhận biết đợc chất thải sinh hoạt, chất thải y tế mà cha rõ sựnguy hiểm của từng loại chất thải nên vẫn cho tát cả các loại chất thải y

tế vào chung làm một

- Còn đối với bệnh nhân, do có nhiều ngời bệnh ra vào nên các hớng dẫn,qui định trong việc giữ gìn vệ sinh chung của bệnh viện vẫn còn có một

số ít ngời cha tuân thủ

III- Các biện pháp xử lý chất thải tại bệnh viện GTVT I

1- Xử lý nớc thải: Để xử lý nớc thải bệnh viện GTVT1 đã xây dựng trạm xử

lý nớc thải

1.1- Số liệu cần thiết để tính

- Công suất trạm: Đợc xác định trên cơ sở quui hoạch cấp nớc cho cácthành phần tiêu thụ nh: bệnh nhân nội trú, bệnh nhân đến khám, cán bộcông nhân viên, ngời nhà đến chăm sóc bệnh nhân và cá máy móc thiếtbị

- Số giờng bệnh: 300 giờng

- Cán bộ CNVC: 300 ngời

- Phục vụ và ngời khám: 400 ngời

- Tiêu chuẩn thải nớc đợc lấy theo tiêu chuẩn cấp nớc:

Bệnh nhân: 250l/ giờng/ ngàyđêm

Cán bộ công nhân viên chức và ngời khám: 150- 200l/ngời/ ngày

đêm

Số ngời đợc cung cấp nớc 80%

Hệ số không điều hoà giờ h=2,5

Số giờ thải nớc trong ngày: 24giờ,

Nhu cầu tiêu thụ ô xi:50g/ngời/ ngày đêm;