Vận dụng hệ thống kế toán trách nhiệm tại công ty cổ phần chế biến xuất nhập khẩu thủy sản tỉnh bà rịa vũng tàu

Các s li u, k t qu trình bày trong lu năv nălƠătrungăth căvƠăch aăt ngăđ c công b trong các lu năv nătr căđơy... CP NCTT: Chi phí nhân công tr c ti p... 1.2.2 Tráchănhi măqu nălỦă Trách

Tôiăxinăcamăđoanălu năv nă"ăV n d ng h th ng k toán trách nhi m t i công ty

C ph n Ch Bi n Xu t Nh p Kh u Th y s n t nh Bà R a- V ngăTƠu"ălƠăcôngătrìnhădoă

tôi t nghiên c uăvƠăhoƠnăthƠnhăd i s h ng d n c aăng iăh ng d n khoa h c

Các s li u, k t qu trình bày trong lu năv nălƠătrungăth căvƠăch aăt ngăđ c

công b trong các lu năv nătr căđơy

Tp H ChíăMinh,ăthángă5ăn mă2015

Nguy n Th H ng Ngân

Danh m c các t vi t t t

Danh m c b ng bi u

PH N M U 1

1 Tính c p thi t c aăđ tài 1

2 Tóm t t các công trình nghiên c u 2

3 M c tiêu nghiên c u c a lu năv n: 4

4 Ph m vi nghiên c u c a lu năv n 4

5.ăPh ngăphápănghiênăc u c a lu năv n 4

6 K t c u c a lu năv n 5

7 Nh ngăđóngăgópăc a lu năv n 5

Ch ngăIăC ăS LU N V K TOÁN TRÁCH NHI M 6

1.1 T ng quan v k toán trách nhi m 6

1.1.1 Khái ni m k toán trách nhi m 6

1.1.2 M c tiêu KTTN 8

1.1.3 Vai trò c a KTTN 9

1.2 Trách nhi m và trách nhi m qu n lý 10

1.2.1 Khái quát v trách nhi m 10

1.2.2 Trách nhi m qu n lý 11

1.3 Phân c p qu n lý và m i quan h v i h th ng k toán trách nhi m 12

1.3.1 Phân c p qu n lý 12

1.3.2Vi c phân c p qu nălỦăđ i v i doanh nghi p 13

1.3.3 M i quan h gi a phân c p qu n lý và KTTN 14

1.4 Thành qu qu nălỦăvƠăquanăđi măđoăl ng,ăđánhăgiáăthƠnhăqu qu n lý 14

1.4.1 Thành qu qu n lý 14

1.5.1.1 Khái ni m trung tâm trách nhi m 16

1.5.1.2 Trung tâm chi phí (cost centers) 18

1.5.1.3 Trung tâm doanh thu (Revenue centers) 19

1.5.1.4 Trung tâm l i nhu n (Profit centers) 19

1.5.1.5ăTrungătơmăđ uăt ăă(Investmentăcenters) 19

1.5.2 Xây d ng ch tiêu, báo cáo trách nhi m, trình t ti n hành k toán trách nhi m 20

1.5.2.1 Xây d ng ch tiêu, báo cáo, trình t ti n hành k toán trách nhi m trung tâm chi phí 20

1.5.2.2 Xây d ng ch tiêu, báo cáo trách nhi m, trình t ti n hành k toán trách nhi m trung tâm doanh thu 23

1.5.2.3 Xây d ng ch tiêu, báo cáo trách nhi m, trình t ti n hành k toán trách nhi m trung tâm l i nhu n 25

1.5.2.4 Xây d ng ch tiêu, báo cáo trách nhi m, trình t ti n hành k toán trách nhi m trungătơmăđ uăt 26

1.5.2.5 Nh ng v năđ c n chú ý khi xây d ng ch tiêu, báo cáo, trình t ti n hành k toán trách nhi m các trung tâm trách nhi m 28

1.5.3 Xây d ng mô hình t ch c nhân s v n hành h th ng k toán trách nhi m 28

K t lu năch ngăI 30

Ch ngăIIăTH C TR NG K TOÁN TRÁCH NHI M T I CÔNG TY C PH N CH BI N XU T NH P KH U TH Y S N T NH BÀ R A - V NGăTẨU 31

2.1 T ng quan v công ty c ph n Ch bi n xu t nh p kh u Th y s n T nh Bà R a ậ V ngăTƠu 31

2.1.1 L ch s hình thành, phát tri n 31

2.1.5ă căđi m tài chính 38

2.1.6ă căđi m k toán 39

2.1.6.1 Ch đ , chính sách k toán 39

2.1.6.2ă căđi m b máy k toán 40

2.2 Tình hình phân c p qu n lý t i công ty BASEAFOOD 41

2.3 Trách nhi m - Trách nhi m qu n lý t i công ty BASEAFOOD 44

2.3.1 Trách nhi m và trách nhi m qu n lý t i công ty BASEAFOOD 44

2.3.2 Bi u hi n thành qu c a trách nhi m qu n lý t i công ty BASEAFOOD 46

2.4 Tình hình th c ti năđánh giá trách nhi m qu n lý t i công ty BASEAFOOD 47

2.4.1ă ánhăgiáătráchănhi m qu n lý c aăcácăđ năv s n xu t 47

2.4.2ă ánhăgiáătráchănhi m qu n lý c aăcácăđ năv kinh doanh 48

2.4.3ă ánhăgiáătráchănhi m qu n lý c a các b ph n ch căn ngătrongăcôngăty 51

2.4.4ă ánhăgiáătráchănhi m qu nălỦăBanăGiámăđ c công ty 52

2.4.5ă ánhăgiáătráchănhi m qu n lý h iăđ ng qu n tr công ty 54

2.5ă ánhăgiáăv th c tr ngăđánhăgiáătráchănhi m t i công ty 55

2.5.1ă ánhăgiáăv h th ng phân c p qu n lý t i công ty BASEAFOOD 55

2.5.2ă ánhă giáă v quană đi m trách nhi m ậ trách nhi m qu n lý t i công ty BASEAFOOD 55

2.5.3ă ánhăgiáăv n iădungăđánhăgiáătráchănhi m qu n lý t i công ty 56

K t lu năch ngăII 58

Ch ngăIIIăCÁCăGI I PHÁP V N D NG K TOÁN TRÁCH NHI M T I CÔNG TY BASEAFOOD 58

3.1ăQuanăđi m v n d ng k toán trách nhi m t i công ty BASEAFOOD 58

3.2 Các gi i pháp v n d ng k toán trách nhi m t i công ty BASEAFOOD 60

3.2.4 Các gi i pháp hoàn thi n v k toán trách nhi m các trung tâm trách nhi m 64

3.2.4.1 Hoàn thi n v k toán trách nhi m các trung tâm chi phí 64

3.2.4.2 Hoàn thi n k toán trách nhi m trung tâm l i nhu n 69

3.2.4.4 Hoàn thi n k toán trách nhi mătrungătơmăđ uăt 72

3.2.5 Các gi i pháp h tr v n d ng k toán trách nhi m 75

3.2.5.1 Gi i pháp v qu n lý 75

3.2.5.2 Nhóm gi i pháp v k thu t k toán 76

3.2.5.3 Gi i pháp v b máy k toán 79

3.2.5.4 Gi i pháp v nhân l c ph c v cho k toán trách nhi m 80

3.2.5.5 Gi i pháp v qui trình ho tăđ ng, báo cáo 81

3.2.5.6 Gi i pháp v ng d ng công ngh thông tin 82

3.2.5.7 Gi i pháp khác t NhƠăn c v lu tăphápăliênăquanăđ n doanh nghi p và ch đ k toán 82

K t lu năch ngăIII 83

K T LU N 84 Tài li u tham kh o

Ph l c

CP NCTT: Chi phí nhân công tr c ti p

1.ăS ăđ

S ăđ 1.1 Các khía c nhăđoăl ng,ăđánhăgiáăthƠnhăqu ho tăđ ng theo BSC

S ăđ 1.2 H th ng các trung tâm trách nhi m trong doanh nghi p

S ăđ 1.3 Mô hình t ch c k toán trách nhi m

S ăđ 1.4 Mô hình t ch c b máy k toán v n hành KTTN

S ăđ 2.1 T ch c ho tăđ ng công ty BASEAFOOD

S ăđ 2.2ăS ăđ b máy k toán t i công ty BASEAFOOD

S ăđ 2.3 T ch c b máy qu n lý công ty BASEAFOOD

S ăđ 3.1 H th ng các trung tâm trách nhi m công ty BASEAFOOD

S ăđ 3.2 T ch c b máy k toán v n hành KTTN t i công ty Baseafood

2 B ng bi u

B ngă2.1ăC ăc u v n ch s h u công ty BASEAFOOD

B ng 2.2 Báo cáo th c hi n s n xu t xí nghi p IV tháng 12/2013

B ngă2.3ăPh ngăphápăđ nh giá bán

B ng 2.4 Báo cáo th c hi n kinh doanh xí nghi păIVăn mă2013

B ng 2.5 Báo cáo th c hi n b ph n ch căn ngăcôngătyăBASEAFOODăn mă2013

B ng 2.6 Báo cáo trách nhi măBanăgiámăđ căcôngătyăBASEAFOODăn mă2013

B ng 3.2 D toán linh ho t chi phí s n xu t - Trung tâm chi phíăđ nh m c xí nghi p IV

n mă2013

B ng 3.3 Báo cáo trách nhi mătrungătơmăchiăphíăđ nh m c- Xí nghi păIVăn mă2013

B ng 3.4 Phân tích chi phí bán hàng xí nghi păIVăn mă2012ăthƠnhăbi năphíăvƠăđ nh phí

B ng 3.5 D toán chi phí bán hàng trung tâm chi phí h n m c- Xí nghi păIVăn mă2013

B ng 3.6 Báo cáo trách nhi m trung tâm chi phí h n m c xí nghi p IV

B ng 3.7 D toán trung tâm l i nhu năn mă2013- Xí nghi p IV

B ng 3.8 Báo cáo trung tâm l i nhu n xí nghi p IV

B ng 3.9 D toánătrungătơmăđ uăt ăcôngătyăBASEAFOODăn mă2013

B ng 3.10 Báo cáo trách nhi mătrungătơmăđ uăt - CôngătyăBASEAFOODăn mă2013

PH NăM ă U 1.ăTínhăc păthi tăc aăđ ătƠi

KTTN là m tătrongănh ngăn i dung quan tr ng c a KTQT, KTTN g n li n v i s

phân c p qu n lý Qui mô ho tăđ ng c a các doanh nghi păngƠyăcƠngăt ngăđ phù h p

v i s phát tri n c a n n kinh t , t đó,ăvi c phân c p qu n lý tr thành yêu c u c p

thi t Cùng v iăxuăh ngăđó,ăKTTNăđangăđ c áp d ng r ngărƣiăvƠăđƣ,ăđangăngƠyăcƠngăđóngăvaiătròăr t tích c c trong qu n lý các doanh nghi p trên toàn th gi i

S n ph m th y s n Vi t Nam ngày càng c ng c đ c ch đ ng c a mình trên th

tr ng th gi i Xu t kh u th y s n c a Vi tăNamăđangăphátătri n m nh không ch

các th tr ng truy n th ng mà còn c nh ng th tr ng m i Công ty c ph n Ch

bi n xu t nh p kh u Th y s n T nh Bà R a ậ V ngăTƠuăc ngălƠăm t trong nh ng doanh

nghi păđƣăg tăháiăđ c nh ng thành công nh tăđ nh, phát tri n trong th i gian qua S

thành công, phát tri n c aăcôngătyăđƣăd năđ năquiămôăđ c m r ngăh n,ăcông tyăđƣăcóă

ngày càng nhi uăđ năv , chi nhánh tr c thu căđƣăđ c thành l p thêm S thayăđ i qui môăđƣăkhi n công ty bu c ph iăthayăđ i h th ng t ch c qu n lý, s phân c p, phân

nhi măđ c áp d ngăvƠăđ caoăđ t ngăc ng tính ch đ ng, trách nhi m trong các ho t

đ ng T đó,ăv n d ng KTTN cho công ty c ph n Ch bi n xu t nh p kh u Th y s n

T nh Bà R a ậ V ngăTƠu là c n thi tăđ gi i quy t các v năđ quan tr ng t i công ty

nh :ăxơyăd ngăc ăs lu n khoa h c chuyên môn cho vi c tri n kh i m t công c qu n

lý, ki m soát quan tr ng; t o d ng cho công ty m t công c qu n lý, ki m soát thích

h p và h u hi u; và m ra m t h th ng qu nălỦăkíchăthíchăđ c ti măn ng,ăn ngăl c,

s đóngăgópăc a các b ph n, nhà qu nălỦăthamăgiaănh ngăv năđ m b oăđ c nguyên

t c t p trung,ăđ m b oăđ căđ nhăh ng, m c tiêu chung

T tình hình th i s và yêu c u c n thi t, khách quan trên, tác gi đƣăch năđ tài

"V n d ng KTTN t i công ty c ph n Ch bi n xu t nh p kh u Th y s n T nh Bà R a

ậ V ngăTƠu"ăđ lƠmăđ tài nghiên c u lu năv n

2 Tómăt tăcácăcôngătrìnhănghiênăc u

1 PGS TS Ph măV nă ngă(2011),ă"M t s v n đ v k toán trách nhi m t i

các doanh nghi p niêm y t", T p chí nghiên c u khoa h c ki m toán: bƠiăbáoănƠyăđƣă

nêu tóm t t khái ni m KTTN, vai trò c a KTTN và vi c v n d ng KTTN vào m t lo i hình công ty, doanh nghi p có qui mô l n c th

2 ThS Phùng L Th y (2014), "Nâng cao hi u qu qu n lý doanh nghi p b ng

k toán trách nhi m", T p chí nghiên c u khoa h c ki mătoánă:ăBƠiăbáoăc ngănêuătómă

t t v KTTN, nh ngăđi m c n quan tâm khi v n d ng KTTN vào các doanh nghi p nh

và v a Vi t Nam

3 PGS TS Ph măV năD c và c ng s ( 2010), "Mô hình báo cáo đánh giá

trách nhi m qu n tr trong công ty niêm y t", nhà xu t b n: Ph ngă ông.ă ơyălƠăm t

trong nh ng tài li u r t có giá tr cho vi c nghiên c u v k toán trách nhi m Cu n sách đƣătrìnhăbƠyăđ c m t h th ngăbáoăcáoăđánhăgiáătráchănhi m qu n tr đ c thi t

l p phù h p v iăc ăc u t ch c trong doanh nghi păth ngăm i; xác l p các trung tâm

trách nhi m nh m cung c p thông tin ph c v ki măsoát,ăvƠăđánhăgiáătráchănhi m qu n

tr c a các c p qu n lý khác nhau

4 TS Nguy n Th MinhăPh ngă(2013),ălu n án ti năs ă"ăXây d ng mô hình k

toán trách nhi m trong các doanh nghi p s n xu t S a Vi t Nam”, TS Nguy n H u

Phú ( 2014), lu n án ti năs ă"ăT ch c k toán trách nhi m trong các T ng công ty xây

d ng thu c B giao thông v n t i” Hai công trình này đƣănghiênăc u vi c t ch c h

th ng k toán trách nhi m nh m cung c p các thông tin h u ích cho các nhà qu n tr

đánhăgiáăhi u qu kinh doanh và trách nhi m qu n lý c a t ng b ph nătrongăđ c thù

lo i hình doanh nghi p s a và xây d ng t i Vi t Nam, và h th ngăhóaăđ c nh ng lý

lu năc ăb n v t ch c k toán trách nhi m trong doanh nghi păvƠăđƣăđ c păđ n các

mô hình t ch c k toán trách nhi m phù h p v i lo i hình doanh nghi pănh ăt ng

công ty, công ty c ph n

5 Tác gi Châu H ngăPh ngăTh o ( 2013), lu năv năth căs ăkinh t " Gi i pháp

t ch c KTTN t i Công ty CP Xu t nh p kh u th y s n An Giang" t iă HăKinhăt TP

H Chí Minh; Tác gi Hu nh Th Kim H ng ( 2013), lu năv năth căs " K toán trách

nhi m t i công ty C ph n th y s n Hoài Nh n" t iă Hă Kinhă t Ơă N ng; Tác gi

Tr ngăTh Thúy H ng ( 2010), lu năv năth căs ă" Xây d ng k toán qu n tr trong các

doanh nghi p ch bi n th y s n t i TP C n Th " t iă HăKinhăt TP H Chí Minh; Tác

gi Lê Th M Linh ( 2013), lu năv năth căs ă" Hoàn thi n công tác k toán qu n tr t i

công ty c ph n XNK th y s n Cà Ná" t iă HăKinhăt TP H ChíăMinh;ầăCácătácăgi trênăđƣăth c hi n vi c nghiên c uăđ ng d ng KTQT ho c KTTN vào các công ty ch

bi n xu t kh u th y s n c th Các tài li uănƠyăc ngăđƣătrìnhăbƠyăcácăđ căđi m ho t

đ ng s n xu tăkinhădoanh,ăđ căđi m qu nălỦ,ăc ngănh ăcácăgi iăphápăđ ng d ng m t

mô hình k toán qu n tr phù h p v iăđ căđi m ho tăđ ng ngành ngh th y s n

6 Metin Allahverdi (2014), "Centrifugal Administration and Responsibility Accounting System in Businesses", H i ngh h c thu t qu c t Vi n Clute- Munich, Germany: Bài vi t này nói lên t m quan tr ng c a s phân quy n qu n lý trong doanh nghi p, m i quan h gi a phân quy n qu n lý và KTTN, t ch căKTTNăđ có th đánhăgiáăđ c trách nhi m c a các c p qu n lý

7 GS Alpesh T Patel (2013), "Responsibility Accounting: A Study in Theory and Practice", INDIAN JOURNAL OF APPLIED RESEARCH: Bài báo này nêu lên t m quan tr ng c a KTTN trong vi căđánhăgiá,ăki m soát ho tăđ ng trong các doanh nghi p

l n.ăBƠiăbáoăc ngăđ c păđ n m c tiêu c a KTTN, n iădungăc ăb năvƠăph ngăphápă

đ nh giá chuy n nh ng n i b

Tóm l i, thông qua nh ng công trình nghiên c uă đ c tác gi nêu k trên và

nh ng công trình nghiên c uăliênăquanăđ năKTTNăkhácănh ăcác lu năv năth căs ăvƠă

lu n án ti năs ăđ c th c hi nătr căđơyăđ uăđƣăh th ng hóa đ c nh ng lý lu năc ă

b n v t ch c k toán trách nhi m trong doanh nghi păvƠăđƣăđ c păđ n các mô hình

t ch c k toán trách nhi m phù h p v i lo i hình doanh nghi pă nh ă t ng công ty,

công ty c ph n.ă ơyăc ngăchínhălƠănh ng n i dung mà lu năv năk th a và tham kh o

đ xây d ng c ăs lu n c aăđ tài Và t đó,ătác gi s d ngăc ăs lu nănƠyăđ ti p c n,

nhìn nh n b c tranh th c t KTTN t i Công ty c ph n Ch bi n xu t nh p kh u Th y

s n T nh Bà R a ậ V ngăTƠuătheoăgócănhìnăriêngăc a tác gi và xác l p gi i pháp c th

t i công ty

3 M cătiêuănghiênăc uăc aălu năv n:

- Nghiên c uăc ăs lý thuy t KTTN trong doanh nghi pănh ăkháiăni m, n i dung,

4 Ph măviănghiênăc uăc aălu năv n

- V m t lý lu n, ph m vi nghiên c u là KTTN t i m t t ch c kinh doanh;

- V m t không gian, ph m vi nghiên c u là Công ty CP Ch bi n Xu t nh p

kh u Th y s n t nh Bà R a - V ngăTƠu

- V th i gian, ph m vi nghiên c u ch ti n hành cu iăn mă2013ăvƠă9ăthángăđ u

n mă2014

5 Ph ngăphápănghiênăc uăc aălu năv n

Ph ngăphápănghiênăc u ch y u c a tác gi trong th c hi năđ tƠiălƠăph ngăphápăđ nh tính và c th ph ngăphápănghiênăc uănƠyătrongăcácăch ngănh ăsau:

- Ti p c n, ch n l c, t ng h p các lý thuy tăKTTNăđ xác l păc ăs lu n trong

ch ngă1

- Ti p c n, kh o sát và t ng h p th c ti n h th ng KTTN t i Công ty CP Ch

bi n Xu t nh p kh u Th y s n t nh Bà R a - V ngăTƠuă ch ngă2

- Phân tích, ch n l c, quy n p nh ngăquanăđi m và gi i pháp v n d ng KTTN t i

Công ty CP Ch bi n Xu t nh p kh u Th y s n t nh Bà R a - V ngăTƠuă ch ngă3

6 K tăc uăc aălu năv n

K t c u c a lu n án bao g m các ph năvƠăch ngăsau:

Ph n 1: Ph n m đ u

Ph n 2: N i dung nghiên c u:ăđ cătrìnhăbƠyătrongă3ăch ng

Ch ngă1:ăăC ăs lu n v k toán trách nhi m

Ch ngă2:ăTh c tr ng k toán trách nhi m t i công ty c ph n Ch bi n xu t

nh p kh u Th y s n T nh Bà R a ậ V ngăTƠu

Ch ngă3: Các gi i pháp v n d ng k toán trách nhi m t i công ty c ph n Ch

bi n xu t nh p kh u Th y s n T nh Bà R a ậ V ngăTƠu

Ph n 3: K t lu n và ki n ngh

7 Nh ngăđóngăgópăc aălu năv n

Lu năv năt ng k tăcácăc ăs lu n v khái ni m, n i dung, t ch c v n d ng và

các gi i pháp c th trong v n d ng KTTN t i m t t ch c kinh doanh và c th là công ty c ph n Ch bi n xu t nh p kh u Th y s n T nh Bà R a ậ V ngăTƠu

Ch ng I C ăS ăLU NăV ăK ăTOỄNăTRỄCHăNHI M

1.1 T ngăquanăv ăk ătoánătráchănhi m

1.1.1 K háiăni măk ătoánătráchănhi m

KTTN là m t trong nh ng n i dung c aăKTQT.ăKTTNăđ căbƠnăđ năđ u tiên t i

M vào kho ng 1950 do nhu c u v qu n lý, nh măđoăl ng, ki măsoátăvƠăđánhăgiáă

thành qu ho tăđ ng c a các b ph n và cá nhân trong m t t ch c Trong quá trình

hình thành và phát tri n, KTTN có nh ng khái ni m khác nhau:

"K toán trách nhi m là h th ng thu th p, x lý và truy năđ t thông tin có th

ki m soát theo ph m vi trách nhi m c a t ng nhà qu n tr nh măđ tăđ c m c tiêu

chung c a t ch c"ă(ă i h c Kinh t TP H Chí Minh, 2009, trang 200)

KTTN b tăđ u v i yêu c u ki măsoátănênăbanăđ u các h u h t các tác gi đ u mô

t KTTNănh ăm t công c đ ki m soát Theo Higgins (1952): KTTN là s phát tri n

c a h th ng k toán đ c thi t k đ ki m soát chi phí phát sinh liên quan tr c ti p

đ n các cá nhân trong t ch c,ăng i ch u trách nhi m ki m soát H th ng ki m soát nƠyăđ c thi t k cho t t c các c p qu nălỦ.ăKTTNănh ăm t công c đ ki m soát ho t

đ ng và chi phí

Sau đó,ăKTTNăcònăđ c quan tâm nhi u khía c nhăkhácănh ăTTTN,ăs phân

c p trong qu n lý và các ch tiêu chi phí, doanh thu, l i nhu n Nhóm tác gi , Clive R Emmanuel, David T Otley, Kenneth A Merchant (1990) có quan ni m v KTTNănh ă

sau: KTTN là s t ng h p và báo cáo nh ng thông tin tài chính v nh ng trung tâm khác nhau trong m t t ch c.ăKTTNăcònăđ c g i là k toán ho tăđ ng hay k toán kh

n ngăsinhăl i.ăTheoăquanăđi mănƠy,ăKTTNăđ c xem xét t chi phí, thu nh p và l i

nhu năđ n nh ng nhà qu n tr riêng bi t, nh ngăng i ch u trách nhi m v vi căđ aăraă

quy tăđ nhăliênăquanăđ n chi phí, thu nh p và l i nhu n th c hi n KTTN phù h p v i

các t ch c mà đóănhƠăqu n tr c p cao th c hi n vi c trao quy n cho nhà qu n tr

c p th p thu c th m quy n.ăKhiăđó,ăk t qu n qu n lý m i c p qu n tr đ căđánhăgiáă

b i vi c h đƣăqu n lý nh ng công vi căđ căgiaoănh ăth nào

Ngoài các khía c nhătrên,ăKTTNăcònăđ c các tác gi David F Hawkins, V.G Narayanan,ăJacobăCohen,ăMicheleăJurgensăđ aăraăkháiăni m: KTTN là m t h th ng

t o ra nh ng thông tin tài chính và phi tài chính có liên quan, v nh ng ho tăđ ng th c

t và l p k ho ch c a nh ng TTTN c a m t công ty Trung tâm trách nhiêm là nh ng

đ năv thu c t ch c có nh ng nhà qu nălỦăđ ngăđ u ch u trách nhi m v k t qu ho t

đ ng c aăđ năv c a h Nh ng b ph n ch y u bao g m: H th ng d toán ngân

sách, các báo cáo k t qu ho tă đ ng, báo cáo bi nă đ ng, giá chuy n giao n i b , KTTNăđiăsơuăvƠoăvi c so sánh vi c th c hi n v i k ho ch c aăcácăTTTN,ăxácăđ nh giá

chuy n giao gi aăcácătrungătơm.ăC ngăgi ngăquanăđi m này Anthony cho r ng KTTN

là lo i hình k toán thu nh p và báo cáo c hai thông tin k toán k ho ch và th c t v các TTTN

KTTN là m t h th ng th a nh n m i b ph nă(thƠnhăviên,ăconăng i) trong m t

t ch c có quy n ch đ o và ch u trách nhi m v nh ng nghi p v riêng bi t thu c

ph m vi qu n lý và ph iăxácăđ nh,ăđánhăgiá,ăbáoăcáoăchoăt ch căđ thôngăquaăđóăc p

qu nălỦăcaoăh năs d ngăthôngătinănƠyăđánhăgiáăthƠnhăqu các b ph n trong t ch c

Nói cách khác, KTTNăliênăquanăđ n khái ni m và công c mà các k toán viên s

d ngăđ đoăl ng s th c hi n c a các cá nhân và các b ph n nh măthúcăđ y nh ng

n l căh ng v m c tiêu chung c a t ch c (Hilton, 1991)

Nh ăv y, hi n t i có r t nhi uăquanăđi m khác nhau v KTTN, s khácănhauăđóăkhôngămangătínhăđ i ngh ch nhau mà chúng b tr cho nhau Ta có th hi u KTTN m t

cách t ngăquátănh ăsau:ăKTTNălƠăm t n iădungăc ăb n c a KTQT và là quá trình thu

th p, t p h păvƠăbáoăcáoăcácăthôngătinătƠiăchínhăvƠăphiătƠiăchính,ăđ cădùngăđ ki m

soát các quá trình ho tăđ ngăvƠăđánhăgiáăhi u qu c a t ng b ph n trong m t t ch c

KTTN thi t l p nh ng quy n h n và trách nhi m cho m i b ph n, cá nhân và m t h

th ng ch tiêu, công c báo cáo k t qu ho tăđ ng c a m i b ph n

1.1.2 M cătiêuăKTTN

M c tiêu c a vi c th c hi n KTTN trong m t t ch călƠăđoăl ng v k t qu ho t

đ ng c a m t khu v c hay b ph nănƠoăđóătrongăt ch c thông qua các tiêu chí v

doanh thu, chi phí, l i nhu năhayăđ uăt ,ăquaăđóăgiúpănhƠăqu n tr ki măsoátăvƠăđánh

giá trách nhi m qu tr t ng c p qu n tr khác nhau Nói cách khác, KTTN là m t công c đoăl ng trách nhi m qu n lý c a t ng trung tâm riêng bi t trong t ch c M c

tiêu c a KTTN c th :

KTTN th c hi n vi c phân chia c u trúc c a m t t ch c thành nh ng TTTN

khácănhauăđ đoăl ng k t qu ho tăđ ng c a chúng Nhà qu n tr có th h th ng hóa

các công vi c c a t ng trung tâm mà thi t l p các ch tiêuăđánhăgiá.ăKTQTăgiúpănhƠă

qu n tr đánhăgiáăvƠăđi u ch nh k ho ch c a các b ph n cho phù h p c p qu n tr

trung gian, KTTN cung c p thông tin cho vi c ki m soát qu n lý và ki m soát tài chính

HìnhăthƠnhăc ăs đ xácăđ nh ch tăl ng ho tăđ ng c a các nhà qu n lý Nó là

công c đ đoăl ng k t qu ho tăđ ng c a t ng b ph n trong t ch c,ăquaăđóăgiúpă

nhà qu n tr ki măsoátăvƠăđánhăgiáătráchănhi m qu n tr các c p khác nhau Thông

qua KTQT có th phơnătích,ăđánhăgiáăvi c th c hi n c a các b ph năđ i v i các ch

tiêu v doanh thu, chi phí và l i nhu n Thông tin KTTN cho bi t vi c th c hi n k

ho ch c a các b ph n ra sao? Nh n di n các v năđ còn t n t iăđ kh c ph c các h n

ch ,ăđi u ch nh các chi năl c m c tiêu cho phù h p và mang l i hi u qu cao nh t v

m t chi phí, doanh thu, l i nhu năvƠăđ uăt

ng viên các nhà qu nălỦăh ngăđ n m c tiêu chung c a t ch c M c tiêu ho t

đ ng c a các TTTN g n li n v i m c tiêu chung c a t ch c.ă đ tăđ c k t qu t t

nh t, các nhà qu n tr c n ph iăcóăđ yăđ thôngătinăđ qu n lý b ph n c a mình theo đúngăh ng ho căđi u ch nh cho phù h p.ăCácăthôngătinăđóăđ c KTTN cung c p bao

g m: các thông tin v tài chính, nguyên v t li u, nhân l c máy móc, th i gian yêu c u

hoàn thành công vi c, m căđ tiêu hao các ngu n l c, các ngu n l căđ c s d ngănh ă

th nào, m căđ hoàn thành bao nhiêu?

1.1.3 Vaiătròăc aăKTTN

C u trúc c a m t t ch c phát tri n khi các m cătiêu,ătrìnhăđ công ngh ,ăđ iăng ănhơnăviênăthayăđ i.ăQuáătrìnhănƠyăth ng di năraătheoăh ng t qu n lý t p trung sang

qu n lý phân quy năđ có th phát huy t iăđaăngu n l c c a doanh nghi p Vi c phân

chia quy n l c và trách nhi m thành t ng ph n nh đòiăh i c năđ căxácăđ nhăvƠăđánhăgiáăđ c m căđ đóngăgópăc a m i b ph n trong thành qu chung c a c t ch c

KTTN giúp chúng ta th c hi năđ c công vi c này M t h th ngăKTTNăđ c thi t k

t t c n ph iăđánhăgiáăđ c các TTTN trong m t t ch c

H th ng KTTN g n li n v i s phân c p qu n lý Nó là công c qu nălỦăđ khai

thác ti măn ngăc a các thành viên, b ph n trong doanh nghi păvƠăđ ng th iăc ngălƠă

công c qu n lý nh măđ m b o m cătiêu,ăđ nhăh ng c a doanh nghi p

Cung c p thông tin cho vi c ki m soát tài chính và ki m soát qu n lý KTTN s cung c p các báo cáo v tình hình ho tăđ ng c a các b ph n.ăCácăbáoăcáoăc ngăđ c

s d ngăđ doăl ng k t ho tăđ ng c a các nhà qu nălỦăvƠădoăđó,ănóă nhăh ngăđ n

cách th c th c hi n hành vi c a các nhà qu n lý này Thông qua các báo cáo này nhà

qu n lý s n m b tăđ c tình hình th c hi n k ho ch, các v năđ h n ch xu t hi n

trong t ch căđ có th có nh ng s đi u ch nh k p th i d đ m b o m c tiêu c a t

ch căđ c hoàn thành.ă ơyăchínhălƠăngu n cung c p thông tin phù h p nh tăđ nhà

qu n tr nâng cao hi u qu s d ng v n và các ngu n l c khác trong t ch c

KTTNăthúcăđ y các nhà qu n lý b ph năđi u hành b ph nămìnhătheoăh ng phù

h p v i m c tiêu c a toàn t ch c Vi c c th hóa m c tiêu c a t ch căđ n t ng TTTNăđƣăgiúpăg n li n m c tiêu chung v i t ng b ph n và t ng cá nhân KTTN giúp

xácăđ nh s đóngăgópăc a t ng b ph n, cá nhân vào l i ích chung c a t ch c

Nhi m v c a nhà qu n tr lƠăxácăđ nh m c tiêu, chi năl c kinh doanh, xây d ng

k ho ch, th c hi n m cătiêuăđ ra và ki m soát, t ng k t,ăđánhăgiáăvi c th c hi n m c

tiêu Nhà qu n tr mu n hoàn thành nhi m v c n ph i có s h tr c a k toán thông qua vi c cung c păthôngătinăđ phân tích, tính toán hi u qu ho t đ ng c a các b ph n,

s n ph m.ăDoăđó,ăKTTNăđ c thi t m tăcáchăđ c bi tăđ phù h p nh t v i nhi m v

c a nhà qu n tr Mô hình k toán h u hi u ph iăđ m b oăđ căcácăđ cătínhănh :ăcóăth

ghi nh n,ăđoăl ng k t qu ho tăđ ng c a t ng b ph n, t ng TTTN trong t ch c

Ngoài vi c cung c p thông tin, nó còn ph i giúp nhà qu n tr ki m soát ho tăđ ng c a

Trách nhi m ch đ ng (active responsibility) là vi c ta ch đ ng nh n trách

nhi m t ch nh n th căđ c trách nhi m c a mình đơyăcóăs tham gia m t cách có

ý th c c a ta vào ti n trình ra quy tăđ nh nh n trách nhi m

Trách nhi m th đ ng (passive responsibility) là vi c ta có trách nhi m nh tác

nhân bên ngoài (không bao hàm vi c ý th c v trách nhi m c a b năthơnăta).ăTr ng

h pănƠyăth ngăđòiăh i ph i có tác nhân bên ngoài thì m i có trách nhi m.ă ng l c

làm vi c c a m tăng i s càng cao, n uăng iăđóăv a có trách nhi m ch đ ng l i v a

có trách nhi m th đ ng

Trách nhi m gi t o là vi căd ngănh ătaăcóătráchănhi mănh ngăth c t là không

nh n trách nhi m.ă ơyălƠăvi c nh n trách nhi m bênăngoƠi,ănh ngăbênătrongăt ăt ng

thì l i không thông, không th yăđó là trách nhi m c a mình, c m th y mình b ép bu c

ph i nh n trách nhi m Ho c có s nh n trách nhi m trong vùng ý th cănh ngăl iăch aă

có s nh n trách nhi m trong vùng vô ý th c Nh ngăđi u này d n t i vi c b áp d ng,

c ch , b c xúc, b t mãn ng m bên trong

M i cá nhân, b ph n trong doanh nghi păđ u có nh ng trách nhi măđ c nêu rõ

trong h păđ ngălaoăđ ng, trong k ho ch hay trong m c tiêu c a t ng b ph n và c a

c doanh nghi p Tùy theo v trí công vi c hay ch c v , trách nhi m c a m i cá nhân trong t ch c s khác nhau Trách nhi m c a m i b ph năhayătrungătơmăc ngăkhácă

nhau tùy thu căvƠoăđ căđi m ho tăđ ng và nhi m v c a b ph năhayătrungătơmăđó.ă

đ m b o trách nhi măđ c th c hi n t t c n m t h th ngăgiámăsát,ăđoăl ng,ăđánhăgiáă

thành qu đ t đ c sau m t th i gian nh tăđ nh

1.2.2 Tráchănhi măqu nălỦă

Tráchănhi măqu nălỦăchínhălƠătráchănhi măc aăm tăconăng iămƠă ăđơyăchínhălƠă

ng iăqu nălỦ.ăNh ăv y,ătráchănhi măqu nălỦăchínhălƠătráchănhi măc aăm tăng i,ăm tănhƠăqu nălỦ,ălƠăvi căng iăđóăph iăđ măb oăhoƠnăthƠnhăm tăcáchăth aăđángăcôngăvi cădoăđ că yăquy năho căđ căt oăraăb iăl iăh aăc aăchínhăng iăđóătrongăph măviăvƠăquy năh năc aăh ătrongăh ăth ngăqu nălỦ.ăVƠăt ăđó,ărõărƠng,ăn uăkhôngăhoƠnăthƠnhătráchănhi mălƠăm căl i,ăvƠăng iăqu nălỦăđó ph iăgánhăch uăh uăqu ăkhôngăt tăx yăraădoă

l iăđóăc aămình.ăTráchănhi măqu nălỦăc ngăt năt iăd iănh ngălo iăkhácănhauănh ătráchă

nhi măch ăđ ngă(activeăresponsibility),ătráchănhi măth ăđ ngă(passiveăresponsibility),ă

k tăh pătráchănhi măch ăđ ngăv iătráchănhi măthuăđ ngăvƠătráchănhi măqu nălỦăc ngă

đ cănhìnănh nănh ălƠăm tăh ăth ngăv iăc păb căkhácănhau,ăv iăm tăquyătrìnhănh tă

đ nh

1.3 Phơnăc păqu nălỦăvƠăm iăquanăh ăv iăh ăth ngăk ătoánătráchănhi m

1.3.1 Phơnăc păqu nălỦ

Phân c p qu n lý hay có th hi u là y thác công vi c là vi c chuy n giao quy n

và trách nhi m t c p qu n lý trên cho c p qu n lý th păh n.ăTùyătheoătìnhăhìnhăt

ch c, ho tăđ ng c a m i doanh nghi p m căđ và n i dung phân c p qu n lý s khác

nhau C p qu nă lỦă d i s ch u trách nhi m và có quy n quy tă đ nh trong ph m vi

quy n h n c a mình

M i c p qu n lý s cóăng iăđ ngăđ u ch u trách nhi m s d ng ngu n l c và

đi u hành ho tăđ ng trong c p c aămìnhăđ th c hi n các nhi m v đ c c p trên giao

Các b ph n s đ c phân c pătùyătheoăđ c đi m c a b ph n và có th thu c m t

trong b n trung tâm theo m căđ th păđ năcaoănh ăsau:ătrungătơmăchiăphí,ătrungătơmă

doanh thu, trung tâm l i nhu năvƠătrungătơmăđ uăt

Có nhi u tiêu chí có th đ c s d ng trong quá trình phân c p qu nălỦănh ăch c

n ng kinh doanh, theo dòng s n ph m hay theo khu v căđ a lý Trong quá trình th c

hi n phân c p nhà qu n tr c n ph iăxemăxétăcácă uăvƠănh căđi m trong quy tăđ nh

c aămình.ă phân c p qu n lý thành công, nhà qu n tr c p cao c n ph i hi u và s

d ng thành th o quy trình phân c p, nhi m v nào c n phân, phân quy n cho ai, khi nào c n phân quy n, sau khi phân quy n c n ph iălƠmăgì? ă ng th i v i vi c phân

quy n, các nhà qu n tr c n thi t l p m t h th ngăgiámăsátăđ đ m b o ch tăl ng và

th i h n Vi c phân quy n ph iăđ c th hi n rõ ràng b ngăv năb n, ch rõ quy n h n

và trách nhi m, th a thu năcácăquyătrìnhăbáoăcáo,ăđánhăgiáăvƠăph n h i Nhà qu n tr

c pătrênăc ngăc n ph i t oăđi u ki năđ c păd i th c hi n t t công vi c c a mình

1.3.2Vi căphơnăc păqu nălỦăđ iăv iădoanhănghi p

Quiămôăho tăđ ngăc aădoanhănghi păm ăr ngăs ăđòiăh iăph iăcóăs ăphơnăc păqu nălỦ.ăM tăh ăth ngăphơnăc păqu nălỦăt tăs ăgiúpădoanhănghi p:

- Giúp nhà qu n tr c p trên có th i gian th c hi n công vi c c aămình,ăđ ng th i,

vi c phân công công vi c cho nh ngăng iăđúngăchuyênămôn,ăđúngăv iămôiătr ng

làm vi c s giúp nâng cao hi u qu công vi c;

- T o ni m tin gi a nhân viên và qu n lý, t oăđ ng l c cho nhân viên c păd i

th c hi n t t trách nhi m c a mình t đóăt oăđ ng l c th căđ y, khuy n khích cho t ng

cá nhân làm vi c t tăh n,ăt oăraămôiătr ng làm vi c c nh tranh lành m nh, t oăđ ng

l căđ m iăng i cùng th c hi n t t m c tiêu c a t ch c;

- Phân c p qu nălỦăc ngăgiúpăchoăvi căđánhăgiáănhơnăviên,ăt oăc ăs đ đƠoăt o

đ iăng ăqu n lý m i;

- M i c p qu n lý s có quy n h n và trách nhi măđ i v i b ph n c a mình, do đóăvi c ra quy tăđ nh s t tăh n.ăVi c qu n lý tr c ti p giám sát công vi c c a b ph n

mình s giúp vi c n m b t thông tin t tăh n,ăt đóăs có nh ng quy tăđ nhăđúngăđ n;

- Bên c nh nh ng tác d ng trên, vi c phân c p qu nălỦăc ngăcóănh ng h n ch

c n ph i quan tâm;

- Vi c phân công, phân quy n s làm gi m kh n ngăgiámăsátăc a nhà qu n tr c p caoăđ i v i t ng b ph n;

- Vi c phân công, phân quy n n uăkhôngăđ c giám sát t t s làm nhăh ng x u

đ n m c tiêu c a c doanh nghi p M iăng i s vì l i ích riêng c a b n thân mà có th

ra nh ng quy tă đ nh nhă h ngă đ nă ng i khác và làm gi m l i ích c a c doanh

nghi p

Phơnăc păqu nălỦăkhôngăt tăs ălƠmăchoăb ămáyăqu nălỦăc ngăk nh,ăt oănênănh ngă

s ătrùngăl păkhôngăđángăcóătrongăcácădoanhănghi p

1.3.3ăM iăquanăh ăgi aăphơnăc păqu nălỦăvƠăKTTN

iăv iăcácădoanhănghi păcóăquiămôăho tăđ ngăl năvi căki măsoátăho tăđ ngăc aăcácăb ăph nălƠăm tăvi căr tăkhóăth căhi năđ iăv iăcácănhƠăqu nătr ăc p cao.ăăDoăđó,ăc năphơnăchiaădoanhănghi păthƠnhăcácăb ăph nănh ăvƠăki măsoátăchúngăb ngăm tăcôngăc ăthíchăh p,ăhi uăqu ăđ ăgi iăphóngăchoăcácănhƠăqu nătr ăc păcaoăkh iăcácăho tăđ ngănh ăăcácăb ăph n,ăh ăcóănhi uăth iăgianăh năđ ăt pătrungăvƠoăcácăquy tăđ nhăchi năl căkinhădoanh,ăk ăho chădƠiăh n,

H ăth ngăKTTNăg năli năv iăphơnăc păqu nălỦ.ăCácăc păqu nălỦăkhácănhauăcóăquy năvƠătráchănhi măkhácănhauăv iăph măviăquy năh năvƠătráchănhi măc aăh ăDoăđó,ă

m tăt ăch călƠăm tăt ngăth ăcácăb ăph năcùngăv iăh ăth ngăquy năh năvƠătráchănhi mă

c aăcácăthƠnhăviên.ă

M tăt ăch căcóăs ăphơnăquy nălƠăc ăs ăđ ăhìnhăthƠnhăcácătrungătơmătráchănhi m,ăđơyălƠăm tăn iădungăchínhăc aăKTTN

1.4 T hƠnhăqu ăqu nălỦăvƠăquanăđi măđoăl ng,ăđánhăgiáăthƠnhăqu ăqu nălỦ

1.4.1 ThƠnhăqu ăqu nălỦ

Trong m t t ch căđ c phân c p qu n lý, thành qu qu nălỦăđ c xem là k t qu

c a nhà qu nălỦăđ tăđ c theo quy n h n, nhi m v c a mình K t qu qu n lý có th

g n li n ho c t ng h p t nhi u k t qu ho tăđ ng và là m tălƠăc ăs đánhăgiáătráchă

nhi m c a nhà qu n lý

1.4.2ăCácăquanăđi măv ăđoăl ng,ăđánhăgiáăthƠnhăqu ăqu nălỦ

Tr căđơy,ăkhiămôiătr ng s n xu t kinh doanh ít bi năđ ng, khi tài s n c đ nh

h u hình còn chi m ph n l n, và tài s n vô hình, các tài s n phi v t ch t, phi tài chính

cònăítăđ c quan tâm, thành qu qu n lý c a các nhà qu nălỦăth ng g n li n k t qu

tài chính sau m t quá trình ho tăđ ng V iăquanăđi mănƠy,ăđ đoăl ng,ăđánhăgiáătráchă

nhi m c a các nhà qu nălỦ,ăth ng s d ng các ch tiêu tài chính Ví d ,ăđ đoăl ng, đánhăgiá trách nhi m qu n lý c aăng i qu nălỦădoanhăthuăth ng s d ng các ch tiêu

k t qu , hi u qu tƠiăchínhănh :

Doanh thu thu n = Doanh thu - Các kho n gi m tr doanh thu

T l l i nhu n trên doanh thu = ( L i nhu n / Doanh thu) x 100%

Ngày nay, v i s phát tri n,ăthayăđ i m t cách nhanh chóng c a khoa h c- k

thu t - công ngh đƣălƠmăthayăđ iămôiătr ng ho tăđ ng s n xu t kinh doanh, t đóăđƣălƠmăthayăđ i s nhăh ng c a các lo i tài s n t i tình hình ho tăđ ng c a m i doanh

nghi p Các lo i tài s n vô hình, các giá tr phiătƠiăchínhăđangăchi m vai trò quan tr ng

h nătrongăcácăho tăđ ng s n xu t kinh doanh T đó,ăthƠnhăqu qu n lý không ch th

hi n thông qua các ch tiêuă tƠiă chínhă mƠă cònă đ c xem xét qua các ch tiêu phi tài

chính nhi uăph ngădi n khác nhau Ví d ,ăc ngăđ đoăl ng,ăđánhăgiáăthƠnhăqu

qu n lý c a nhà qu nălỦădoanhăthuătrongămôiătr ng này không ch d ng d ng l i v i

xem xét k t qu tài, hi u qu tài chính chính mà còn ph i chú tr ngăđ n nh ng v năđ xaăh n,ăr ngăh năđ đ m b o cho m t chi năl c phát tri n s n xu t kinh doanh n

đ nh, b n v ngăquaăcácăth căđoăkhácănh ăth căđoăho tăđ ng,ăth căđoăti măn ngă

ầc aăcácăph ngădi nănh ătƠiăchính,ăkháchăhƠng,ăquyătrìnhăn i b , ngu n nhân l c

Ví d ,ăđ đoăl ng,ăđánhăgiáăthƠnhăqu qu n lý c a m t nhà qu nălỦăng i ta c n

ph i xem xét k t h p c b năph ngădi n tài chính, khách hàng, quy trình ho tăđ ng

n i b , h c h i phát tri n theo mô hình BSC theoăs ăđ 1.1

S đ 1.1 Các khía c nh đo l ng, đánh giá thành qu ho t đ ng theo BSC

T ănh ngăgócănhìnăkhácănhauăv ăthƠnhăqu ăqu nălỦ,ăăkhiăđoăl ng,ăđánhăgiáăthƠnhă

qu ăqu nălỦăc ngănh ătráchănhi măqu nălỦăs ăcóănh ngăn iădung,ăt ăch căcóăth ăkhácănhauăđ ăphùăh păv iăđ căđi măho tăđ ng,ăqu nălỦăc aăm iădoanhănghi p

1.5 N iădungăc ăb năc aăk ătoánătráchănhi m

1.5.1 Xácăl păcácătrungătơmătráchănhi măvƠăh ăth ngătrungătơmătráchănhi m

1.5.1.1 Kháiăni mătrungătơmătráchănhi m

TheoăThôngăt ăs 53 B Tài chính :" trung tâm trách nhi m là m t b ph n (phân

x ng, dây chuy n s n xu t; m t phòng, ban; m t công ty ho c toàn b công ty) trong

m t t ch cămƠăng i qu n lý c a b ph năđóăcóăquy năđi u hành và có trách nhi m

đ i v i s chi phí, thu nh p phát sinh ho c s v năđ uăt ăs d ng vào ho tăđ ng kinh

doanh"

CácăTTTNăđ c hình thành d aătrênăđ căđi măc c u t ch c qu n lý và m c tiêu

c a nhà qu n tr M i trung tâm s xácăđ nh quy n và trách nhi măđ i v i t ngăđ i

t ng c th c a t ng c p.ăC ăs đ xácăđ nh m t b ph nălƠătrungătơmăgìăc năc trên

ngu n l c, trách nhi m, quy n h n mà nhà qu nălỦăđóăđ c giao Trong KTTN có 4

trung tâm: Trung tâm chi phí, trung tâm doanh thu, trung tâm l i nhu n và trung tâm

đ uăt

Nhà qu n lý c n ph iăxácăđ nhărõăl nhăv c ho tăđ ng mà mình ch u trách nhi m

qu n lý M t nhà qu n lý s n xu t s ch u trách nhi m v s l ng s n ph m c th

trong ph m vi gi i h n v ngân sách và theo d toán v chiăphíăđƣăl p, m t qu n lý bán

hàng s ch u trách nhi m v đ năhƠng.ăTuyănhiênătrênăth c t khôngăđ năgi nănh ăvíă

d trên Vi că xácă đ nh trách nhi m gi a các nhà qu n lý các trung tâm khác nhau

không h đ năgi n và d dàng Hi u qu qu n lý c aăng i này có th b nhăh ng b i

ho tăđ ng c aăng i khác Ch tăl ng s n ph m s nhăh ngăđ n k t qu bán hàng

c a nhân viên S ph thu c l nă nhauă nh ă v y không th đ c lo i b hoàn toàn,

nh ngăhi u ng c a chúng có th đ c gi m thi u b ng vi căxácăđ nh c n th n các

1.5.1.2 Trung tâm chi phí (cost centers)

Trung tâm chi phí là TTTN có quy năđi u hành và ch u trách nhi m v chi phí

đ u vào c a t ch c Thành qu tài chính c a trung tâm chi phí th hi n tr c ti p k t

qu quáătrìnhăđi u hành c a nhà qu n lý Trung tâm chi phí g n li n v i c p qu n lý

mang tính ch t tác nghi p Trung tâm chiăphíăth ng th c hi n các nhi m v là l p d

toán chi phí; phân lo i chi phí th c t phát sinh; so sánh m căđ hoàn thành chi phí v i

k ho ch hay d toán Trung tâm chi phí g mătrungătơmăchiăphíăđ nh m c và trung tâm

chi phí linh ho t

Trung tâm chi phí đ nh m c (Standard cost centers): là TTTN v chi phí có m i

quan h t ngă ng gi aăchiăphíăđ u vào (hay ngu n l căđ u vào) v i k t qu đ u ra,

th ng là s n ph m hay d ch v V iătrungătơmăchiăphíăđ nh m c, thành qu qu n lý

th ngăđ c bi u hi n tr c ti păquaăđ nh m c chi phí, t ng chi phí, t l chi phí trên

ngu n l c s d ng c a các ho tăđ ng thu c ph m vi quy n h n, trách nhi m nhà qu n

lý

Trung tâm h n m c chi phí (Discretionary expense centers): là TTTN mà nhà

qu n tr có quy năđi u hành và ch u trách nhi m v chiăphíăkhôngăxácăđ nhăđ c m i

quan h t ngă ngăchiăphíăđ u vào (hay ngu n l căđ u vào) v i k t qu đ u ra ho c

m i quan h nƠyăkhôngăđ căxácăđ nh rõ ràng Trung tâm h n m căchiăphíăth ng là

các phòng ban hành chính, qu n tr , nhân s , nghiên c u và phát tri n, V i trung tâm

h n m c chi phí, thành qu qu nălỦăth ngăđ c bi u hi n qua h n m c chi phí theo

t ng ch căn ng,ănhi m v ; t ng h n m c chi phí c a t ng b ph n,ăphòngăbanăvƠăc ngă

nh ăt l chi phí trên t ng ch căn ng,ănhi m v hay t l t ngăgi m chi phí qua t ng k

thu c ph m vi quy n h n, trách nhi m nhà qu n lý

1.5.1.3 Trung tâm doanh thu (Revenue centers)

Trung tâm doanh thu là TTTN mà nhà qu n tr có quy năđi u hành và ch u trách

nhi m v doanh thu Trung tâm doanh thu g n v i c p qu nălỦăc ăs nh ăb ph n kinh doanhătrongăđ năv ,ănh ăcácăchiănhánhătiêuăth , khu v c tiêu th , c a hàng tiêu th ,

nhóm s n ph m V i trung tâm doanh thu, thành qu qu nălỦăth ngăđ c bi u hi n

tr c ti p qua k t qu và hi u qu bánăhƠngănh ădoanhăthu.ăTuyănhiênăđ đánhăgiáăđúngă

thành qu qu n lý, ta c n s d ng thêm các ch tiêuăkhácănh ăt su t l i nhu n trên

doanh thu hay t l s d ăđ m phí c a các ho tăđ ngăbánăhƠngăđ đ m b o nhà qu n lý

c a trung tâm th c hi năđúngăk ho ch kinh doanh và k ho ch v l i nhu n c a doanh

nghi p.( N u ch s d ngădoanhăthuăđ đoăl ngăđánhăgiáăcóăth s khi n nhà qu n lý

trung tâm t p trung vào các m tăhƠngăcóădoanhăthuăcaoănh ngăcóăl i nhu n th p, gây

b t l i cho k ho ch v l i nhu n c a doanh nghi p)

1.5.1.4 Tr ungătơmăl iănhu nă(Profit centers)

Trung tâm l i nhu n là TTTN mà nhà qu n lý có quy n và ch u trách nhi m v

l i nhu n Trung tâm l i nhu n có th là m tăđ năv kinhădoanhăvƠăc ngăcóăth là t ng

h p nhi u trung tâm doanh thu, chi phí trong m t ph m vi qu n lý V i trung tâm l i nhu n, thành qu qu nălỦăth ngăđ c bi u hi n tr c ti p qua k t qu và hi u qu kinh doanhănh ăl i nhu n, t su t l i nhu n v n c a các ho tăđ ng kinh doanh thu c ph m

vi quy n h n, trách nhi m nhà qu n lý Ngoài ra, thành qu qu n lý c a trung tâm l i nhu năc ngăcóăth đ c th hi n gián ti p qua k t qu , hi u qu trung tâm doanh thu,

trung tâm chi phí

1.5.1.5 Trungătơmăđ uăt ăă(Investment centers)

Trungătơmăđ uăt ălƠăTTTNămƠănhƠăqu n lý có quy n và ch u trách nhi m v đ u

t ădƠiăh n.ăTrungătơmăđ uăt ăcóăth lƠăc ăquanăqu n lý c păcaoănh ăH iăđ ng qu n tr

vƠăc ngăcóăth là m tăđ năv kinhădoanhăđ c phân c p v qu nălỦ,ăđ uăt ăv n dài h n

V iătrungătơmăđ uăăt ,ăthƠnhăqu qu nălỦăth ngăđ c bi u hi n gián ti p qua k t qu ,

hi u qu c a nhi uăđ năv , TTTN khác

Trongăm tăt ăch c,ăcácăTTTNătrongăm tădoanhănghi păcóăth ăđ căkháiăquátăquaă

s ăđ ă1.2

C ăc uăt ăch căqu nălỦ

Trung tâm doanh thu Revenue centers

Trung tâm chi phí Standard cost centers;

Discretionary expense centers

Cácăđ năv , b ăph năs năxu t

Các chi nhánh, b ăph năbánăhƠng

Trungătơmăl iănhu n

Profit centers

T ngăcôngăty, công ty, chiănhánhăđ căl p

Investment centers

H ăth ngătrungătơmătráchănhi m

S đ 1.2 H th ng các trung tâm trách nhi m trong doanh nghi p

1.5.2 Xơyă d ngă ch ă tiêu,ă báoă cáoă tráchă nhi m,ă trìnhă t ă ti nă hƠnhă k ă toánă tráchă nhi m

1.5.2.1 Xơyăd ngăch ătiêu,ăbáoăcáo,ătrìnhăt ăti năhƠnhăk ătoánătráchănhi mătrungă

tâm chi phí

Nh ăđƣătrìnhăbƠyăph n 1.5.1, trung tâm chi phí là TTTN mà nhà qu n tr có quy n

đi u hành và ch u trách nhi m v chi phí C năc vƠoăđ căđi m chi phí, trung tâm chi

phí g mătrungătơmăchiăphíăđ nh m c và trung tâm h n m c chi phí M i lo i trung tâm

chi phí nhà qu n lý có quy n h n và trách nhi m khác nhau nên rõ ràng thành qu qu n

lỦăc ngăkhácănhauănênăt đóăvi c xây d ng ch tiêu, báo cáo, trình t ti n hành c a m i

lo iătrungătơmăchiăphíăc ngăcóănh ngăđ cătr ngăkhácănhau

Trungătơmăchiăphíăđ nh m c

Thành qu qu n lý c aătrungătơmăchiăphíăđ nh m c

Thành qu qu n lý c aătrungătơmăchiăphíăđ nh m căđ c th hi n qua k t qu ,

hi u qu chi phí mà nhà qu n lý có quy n và ch u trách nhi m C th :

V i ch tiêu k t qu ,ăđ c th hi n qua ch tiêuăđ nh m c chi phí, t ng chi phí

Ch tiêu này cho th y quy mô, v trí, vai trò c a nhà qu nălỦătrungătơmăchiăphíăđ nh

m c

V i ch tiêu hi u qu ,ăđ c th hi n qua ch tiêu t l chi phí trên doanh thu Ch

tiêu này cho th y hi u su t, ch tăl ngăc ngănh ăs n i k t v i m c tiêu chung c a trungătơmăchiăphíăđ nh m c

đơy,ăđi m c năl uăỦălƠăv i ch tiêu t l chi phí trên doanh thu là m t ch tiêuăđoă

l ng hi u qu chi phí nên v năđ c n c đ nh doanh thu theo m t giá chu n nh tăđ nh NgoƠiăra,ăkhiăđoăl ng các ch tiêu v chiăphíăc ngăc n ph iăphơnăđ nh, tách bi t nh ng

chi phí không thu c quy n và trách nhi m c a nhà qu n lý trung tâm này

Báo cáo trách nhi m qu n lý c aătrungătơmăchiăphíăđ nh m c

Báo cáo trách nhi m qu n lý là m t báo cáo so sánh gi a th c t v i nhi m v

c a nhà qu nălỦătrungătơmăchiăphíăđ nh m c.ăNh ăv y, v c ăb n báo cáo trách nhi m

qu n lý c aătrungătơmăchiăphíăđ nh m c là báo cáo v bi năđ ngăđ nh m c chi phí, t ng

chi phí, t l chi phí trên doanh thu gi a th c t so v i nhi m v c a trung tâm cùng

v i nh ng l i gi i thích v nh ng bi năđ ng này

Trung tâm h n m c chi phí

Thành qu qu n lý c a trung tâm h n m c chi phí

Thành qu qu n lý c a trung tâm h n m căchiăphíăđ c th hi n qua k t qu , hi u

qu chi phí mà nhà qu n lý có quy n và ch u trách nhi m C th :

V i ch tiêu k t qu ,ăđ c th hi n qua ch tiêu h n m c chi phí c a m i ch c

n ng,ănhi m v , c a b ph n Ch tiêu này cho th y quy mô, v trí, vai trò c a nhà qu n

lý trung tâm h n m c chi phí

V i ch tiêu hi u qu ,ăđ c th hi n qua ch tiêu t l bi năđ ng chi phí trên t ng

ch căn ng,ănhi m v , b ph n Ch tiêu này cho th y hi u su t, ch tăl ngăc ngănh ăs

n i k t v i m c tiêu chung c a trung tâm h n m c chi phí

đơy,ăc ngăc năl uăỦălƠăkhiăđoăl ng các ch tiêu v chiăphíăc ngăc n ph i phân

đ nh, tách bi t nh ng chi phí không thu c quy n và trách nhi m c a nhà qu n lý trung

tâm này

Báo cáo trách nhi m qu n lý c a trung tâm h n m c chi phí

Báo cáo trách nhi m qu n lý là m t báo cáo so sánh gi a th c t v i nhi m v

c a nhà qu n lý trung tâm h n m căchiăphí.ăNh ăv y, v c ăb n báo cáo trách nhi m

qu n lý c a trung tâm h n m c chi phí là báo cáo v bi năđ ng h n m c chi phí c a

m i ch căn ng,ănhi m v , c a b ph n, t l bi năđ ng chi phí trên t ng ch căn ng,ă

nhi m v , b ph n th c t so v i nhi m v c a trung tâm cùng v i nh ng l i gi i thích

v nh ng bi năđ ng này

Trình t ti n hành KTTN trung tâm chi phí

Quy trình ti n hành KTTN có th ti n hành theo nh ng trình t khác nhau, tuy nhiên, v c ăb n, quy trình ti năhƠnhăKTTNătrungătơmăchiăphíăđ c ti n hành theo các

b căc ăb nănh :

B c 1: T quy n h n, trách nhi m c a t ng lo iătrungătơmăchiăphíăđƣăđ c xác

l păt nă ng v i s phân c p, phân quy n qu n lý, xây d ng các ch tiêuăđoăl ng

thành qu qu n lý c a t ng lo i trung tâm chi phí

B c 2: C th hóa thành qu qu n lý b ng nh ng b n d toánănh ăd ătoánăchiăphíăđ nh m căđ c và d toán h n m c chi phí

B c 3 : Thu th p thông tin thành qu qu n lý th c t trong k hayănóiăkhácăh nă

là tính toán nh ng ch tiêu th hi n thành qu qu n lý th c t c a t ng lo i trung tâm chi phí

B c 4: L p báo cáo trách nhi m qu nălỦăhayănóiăcáchăkhácăh nălƠăth hi n t ng

h p nh ng s li u d toán, th c t , chênh l ch và phân tích chênh l ch gi a th c t v i

d toán các ch tiêu th hi n thành qu qu n lý c a t ng TTTN chi phí V k thu t phân tích, tùy theo nhu c uăthôngătinăc ngănh ănhuăc u gi i thích bi năđ ng chi phí có

th s d ng nh ng mô hình, k thu t phân tích bi năđ ng chi phí thích h p (PH L C

1 ậ K THU T PHÂN TÍCH BI Nă NG CHI PHÍ)

1.5.2.2 Xơyăd ngăch ătiêu,ăbáoăcáoătráchănhi m,ătrìnhăt ăti năhƠnhăk ătoánătráchă nhi mătrungătơmădoanhăthu

Trung tâm doanh thu là TTTN mà nhà qu n tr có quy năđi u hành và ch u trách

nhi m v doanh thu Trung tâm doanh thu g n v i c p qu nălỦăc ăs nh ăb ph n kinh doanhătrongăđ năv ,ănh ăcácăchiănhánhătiêuăth , khu v c tiêu th , c a hàng tiêu th ,

nhóm s n ph m

Thành qu qu n lý c a trung tâm doanh thu

Thành qu qu n lý c aătrungătơmădoanhăthuăđ c th hi n qua k t qu , hi u qu

c a ho tăđ ng bán hàng mà nhà qu n lý có quy n và ch u trách nhi m C th ,

V i ch tiêu k t qu ,ăđ c th hi n qua ch tiêu doanh thu Ch tiêu này cho th y

quy mô, v trí, vai trò c a nhà qu n lý trung tâm doanh thu

V i ch tiêu hi u qu ,ăđ c th hi n qua ch tiêu t l l i nhu n trên doanh thu

hay t l s d ăđ m phí Ch tiêu này cho th y hi u su t, ch tăl ngăc ngănh ăs n i

k t v i m c tiêu chung c a trung tâm doanh thu

đơy,ăc ngăc năl uăỦălƠăkhiăđoăl ng l i nhu n trong ch tiêu t l l i nhu n trên

doanh thu c n l a ch n ch tiêu l i nhu n cho phù h p v i quy n và trách nhi m c a nhà qu nălỦătrungătơmădoanhăthu.ăNh ăv y l i nhu n đơyăcó th b t k ch tiêu l i

nhu n nào ph n nhăđúngăph m vi c a nhà qu nălỦătrungătơmădoanhăthuănh ăl i nhu n

g p hay s d ăđ m phí

Báo cáo trách nhi m qu n lý c a trung tâm doanh thu

Báo cáo trách nhi m qu n lý là m t báo cáo so sánh gi a th c t v i nhi m v

c a nhà qu nălỦătrungătơmădoanhăthu.ăNh ăv y, v c ăb n báo cáo trách nhi m qu n lý

c a trung tâm doanh thu là báo cáo v bi năđ ng doanh thu, t l l i nhu n trên doanh

thu th c t so v i nhi m v c a trung tâm cùng v i nh ng l i gi i thích v nh ng bi n

đ ng này

Trình t ti n hành KTTN trung tâm doanh thu

Quy trình ti n hành KTTN có th ti n hành theo nh ng trình t khác nhau, tuy nhiên, v c ăb n, quy trình ti năhƠnhăKTTNătrungătơmădoanhăthuăđ c ti n hành theo cácăăb căc ăb nănh :

B c 1: T quy n h n, trách nhi m c aă trungă tơmă doanhă thuă đƣă đ c xác l p

t ngă ng v i s phân c p, phân quy n qu n lý, xây d ng các ch tiêuăđoăl ng thành

qu qu n lý c a t ng lo i trung tâm doanh thu

B c 2: C th hóa thành qu qu n lý b ng nh ng b n d toánănh ăd ătoánădoanhă

thu, t l l i nhu n trên doanh thu

B c 3: Thu th p thông tin thành qu qu n lý th c t trong k hayănóiăkhácăh nă

là tính toán nh ng ch tiêu th hi n thành qu qu n lý th c t c a trung tâm doanh thu

B c 4: L p báo cáo trách nhi m qu n lỦăhayănóiăcáchăkhácăh nălƠăth hi n t ng

h p nh ng s li u d toán, th c t , chênh l ch và phân tích chênh l ch gi a th c t v i

d toán các ch tiêu th hi n thành qu qu n lý c a trung tâm doanh thu V k thu t phân tích, tùy theo nhu c uăthôngătinăc ng nh ănhuăc u gi i thích bi năđ ng doanh thu

có th s d ng nh ng mô hình, k thu t phân tích bi năđ ng doanh thu thích h p.(PH

L C 2 ậK THU T PHÂN TÍCH BI Nă NG DOANH THU)

1.5.2.3 Xơyăd ngăch ătiêu,ăbáoăcáoătráchănhi m,ătrìnhăt ăti năhƠnhăk ătoánătráchă nhi mătrungătơmăl iănhu n

Trung tâm l i nhu n là TTTN mà nhà qu n lý có quy n và ch u trách nhi m v

l i nhu n Trung tâm l i nhu n có th là m tăđ năv kinhădoanhăvƠăc ngăcóăth là t ng

h p nhi u trung tâm doanh thu, chi phí trong m t ph m vi qu n lý

Thành qu qu n lý c a trung tâm l i nhu n

Thành qu qu n lý c a trung tâm l i nhu năđ c th hi n qua k t qu , hi u qu

ho tăđ ng kinh doanh mà nhà qu n lý có quy n và ch u trách nhi m C th ,

V i ch tiêu k t qu ,ăđ c th hi n qua ch tiêu l i nhu n Ch tiêu này cho th y

quy mô, v trí, vai trò c a nhà qu n lý trung tâm l i nhu n

V i ch tiêu hi u qu ,ăđ c th hi n qua ch tiêu t su t l i nhu n trên v n hay tài

s n Ch tiêu này cho th y hi u su t, ch tă l ngă c ngă nh ă s n i k t v i m c tiêu

chung c a trung tâm l i nhu n

đơy,ăc ngăc năl uăỦălƠăkhiăđoăl ng l i nhu n c n l a ch n ch tiêu l i nhu n

cho phù h p v i quy n và trách nhi m c a nhà qu n lý trung tâm l i nhu n.ăNh ăv y

l i nhu n đơyăcóăth b t k ch tiêu l i nhu n nào ph n nhăđúngăph m vi c a nhà

qu n lý trung tâm l i nhu n và v n hay tài s n đơyăc ngăc n chú ý là v n hay tài s n

đ c phân c p cho nhà qu n lý trung tâm l i nhu n Ngoài ra, khi tính toán l i nhu n

c ngă c nă chúă Ủă đ n chi phí ki mă soátă đ c, chi phí không ki mă soátă đ c và nh

h ng c a giá chuy nănh ng n i b gi a các trung tâm l i nhu n n u có xu t hi n s

chuy n giao s n ph m qua l i l n nhau (PH L C 3 ậ CHI PHÍ KI MăSOÁTă C

VÀ KHÔNG KI Mă SOÁTă C,ă CÁCă PH NGă PHÁPă TệNHă GIÁă CHUY N

NH NG N I B )

Báo cáo trách nhi m qu n lý c a trung tâm l i nhu n

Báo cáo trách nhi m qu n lý là m t báo cáo so sánh gi a th c t v i nhi m v

c a nhà qu n lý trung tâm l i nhu n.ăNh ăv y, v c ăb n báo cáo trách nhi m qu n lý

c a trung tâm l i nhu n là báo cáo v bi năđ ng l i nhu n, t su t l i nhu n trên v n

th c t so v i nhi m v c a trung tâm cùng v i nh ng l i gi i thích v nh ng bi n

đ ng này

Trình t ti n hành KTTN trung tâm l i nhu n

Quy trình ti n hành KTTN có th ti n hành theo nh ng trình t khác nhau, tuy nhiên, v c ăb n, quy trình ti n hành KTTN trung tâm l i nhu năđ c ti n hành theo cácăăb căc ăb nănh :

B c 1: T quy n h n, trách nhi m c a trung tâm l i nhu nă đƣă đ c xác l p

t ngă ng v i s phân c p, phân quy n qu n lý, xây d ng các ch tiêuăđoăl ng thành

qu qu n lý c a t ng lo i trung tâm l i nhu n

B c 2: C th hóa thành qu qu n lý b ng nh ng b n d toánănh ăd ătoánăl i

nhu n, t su t l i nhu n trên doanh thu

B c 3: Thu th p thông tin thành qu qu n lý th c t trong k hayănóiăkhácăh nă

là tính toán nh ng ch tiêu th hi n thành qu qu n lý th c t c a trung tâm l i nhu n

B c 4: L p báo cáo trách nhi m qu nălỦăhayănóiăcáchăkhácăh nălƠăth hi n t ng

h p nh ng s li u d toán, th c t , chênh l ch và phân tích chênh l ch gi a th c t v i

d toán các ch tiêu th hi n thành qu qu n lý c a trung tâm l i nhu n V k thu t phân tích, tùy theo nhu c uăthôngătinăc ngănh ănhuăc u gi i thích bi năđ ng l i nhu n

có th s d ng nh ng mô hình, k thu t phân tích bi năđ ng l i nhu n thích h p (PH

L C 4 ậ K THU T PHÂN TÍCH BI Nă NG L I NHU N)

1.5.2.4 Xơyăd ngăch ătiêu,ăbáoăcáoătráchănhi m,ătrìnhăt ăti năhƠnhăk ătoánătráchă nhi mătrungătơmăđ uăt

Trungătơmăđ uăt ălƠăTTTNămƠănhƠăqu n lý có quy n và ch u trách nhi m v đ u

t ădƠiăh n.ăTrungătơmăđ uăt ăcóăth lƠăc ăquanăqu n lý c păcaoănh ăH iăđ ng qu n tr vƠăc ngăcóăth là m tăđ năv kinhădoanhăđ c phân c p v qu nălỦ,ăđ uăt ăv n dài h n

Thành qu qu n lý c aătrungătơmăđ uăt ă

Thành qu qu n lý c aătrungătơmăđ uăt ăđ c th hi n qua k t qu , hi u qu c a

ho tăđ ng kinh doanh mà nhà qu n lý có quy n và ch u trách nhi m C th ,

V i ch tiêu k t qu ,ăđ c th hi n qua ch tiêu RI ho c EVA [PH L C 5 ậ

CÁC CH TIÊU RI, EVA VÀ ROI] Ch tiêu này cho th y quy mô, v trí, vai trò c a nhà qu nălỦătrungătơmăđ uăt

V i ch tiêu hi u qu ,ăđ c th hi n qua ch tiêu ROI Ch tiêu này cho th y hi u

su t, ch tăl ngăc ngănh ăs n i k t v i m c tiêu chung c a trung tâm l i nhu n

đơy,ăc ngăc năl uăỦălƠăkhiăđoăl ng l i nhu n c n l a ch n ch tiêu l i nhu n

cho phù h p v i quy n và trách nhi m c a nhà qu nălỦătrungătơmăđ uăt ăNh ăv y l i

nhu n đơyăcóăth b t k ch tiêu l i nhu n nào ph n nhăđúngăph m vi c a nhà qu n lỦătrungătơmăđ uăt ăvƠăv n hay tài s n đơyăc ngăc n chú ý là v n hay tài s năđ c

phân c p cho nhà qu n lý trung tơmăđ uăt ă

Báo cáo trách nhi m qu n lý c aătrungătơmăđ uăt

Báo cáo trách nhi m qu n lý là m t báo cáo so sánh gi a th c t v i nhi m v

c a nhà qu nălỦătrungătơmăđ uăt ăNh ăv y, v c ăb n báo cáo trách nhi m qu n lý c a trungătơmăđ uăt ălƠăbáoăcáoăv bi năđ ng RI, ROI hay EVA, ROI th c t so v i nhi m

v c a trung tâm cùng v i nh ng l i gi i thích v nh ng bi năđ ng này

Trình t ti năhƠnhăKTTNătrungătơmăđ uăt ă

Quy trình ti n hành KTTN có th ti n hành theo nh ng trình t khác nhau, tuy nhiên, v c ăb n, quy trình ti năhƠnhăKTTNătrungătơmăđ uăt ăđ c ti n hành theo các

b căc ăb nănh :

B c 1: T quy n h n, trách nhi m c aătrungătơmăđ uăt ăđƣăđ c xác l păt ngă

ng v i s phân c p, phân quy n qu n lý, xây d ng các ch tiêuăđoăl ng thành qu

qu n lý c a t ng lo iătrungătơmăđ uăt

B c 2: C th hóa thành qu qu n lý b ng nh ng b n d toánănh ăd ătoánăRI,ă

ROI hay EVA, ROI

B c 3: Thu th p thông tin thành qu qu n lý th c t trong k hayănóiăkhácăh nă

là tính toán nh ng ch tiêu th hi n thành qu qu n lý th c t c aătrungătơmăđ uăt ă.ă

B c 4: L p báo cáo trách nhi m qu nălỦăhayănóiăcáchăkhácăh nălƠăth hi n t ng

h p nh ng s li u d toán, th c t , chênh l ch và phân tích chênh l ch gi a th c t v i

d toán các ch tiêu th hi n thành qu qu n lý c a trung tâm l i nhu n V k thu t phân tích, tùy theo nhu c uăthôngătinăc ngănh ănhuăc u gi i thích bi năđ ng l i nhu n

có th s d ng nh ng mô hình, k thu t phân tích bi năđ ng RI, ROI hay EVA, ROI

thích h p (PH L C 6 ậ K THU T PHÂN TÍCH BI Nă NG RI và ROI)

1.5.2.5 Nh ngăv năđ ăc năchúăỦăkhiăxơyăd ngăch ătiêu,ăbáoăcáo,ătrìnhăt ăti năhƠnhă

k ătoánătráchănhi mă ăcácătrungătơmătráchănhi m

Nh ăđƣătrìnhăbƠyătrongăph năquanăđi m v trách nhi m, thành qu qu n lý M i quanăđi m khác nhau s d năđ năđoăl ng,ăđánh giá thành qu qu n lý khác nhau.ăNh ă

v y, vi c xây d ng xây d ng ch tiêu, báo cáo, trình t ti n hành KTTN các TTTN không ph i là m t khuôn kh c ng nh c mà nó có th thayăđ i linh ho t theo t ng quan

đi m, nó là s k t n i gi aăcácăquanăđi m v trách nhi m, thành qu qu n lý Và chính

t nh ng ngu n g c này nó có th lƠmăthayăđ i các ch tiêu, báo cáo, trình t ti n hành vƠăc ngănh ănh ng công c ,ăph ngăpháp,ăk thu t s d ng trong KTTN Vì v y, khi

v n d ng KTTN t i m t công ty chúng ta c n ph i quan sát v nh ngăđ căđi m ho t

đ ng, qu n lý, yêu c u qu n lý và c nh ngăđi u ki n v ngu n l c t i m tăcôngătyăđ

xác l p, c i ti n các ch tiêu, báo cáo, quy trình th c hi n thích h p

1.5.3 Xơyăd ngămôăhìnhăt ăch cănhơnăs ăv năhƠnhăh ăth ngăk ătoánătrách nhi m

i v i các doanh nghi p s n xu t l n, vi c ki m soát ho tăđ ng tr thành v năđ khóăkh nănh tăđ i v i các nhà qu n tr c p cao Vi c chia nh doanh nghi p thành các

b ph n cho phép các nhà qu n tr ki m soát và qu n lý d dƠngăh n.ă

Trong m t t ch c có s phân quy n d năđ n hình thành các TTTN m i TTTN

nhà qu n lý có quy n và ch u trách nhi măđ i v i k t qu tài chính c a các ho tăđ ng

thu c ph m vi c a mình

i v i các doanh nghi p Vi t Nam, hình th c phân c p t ch c ph bi n nh t

hi n nay nh ăsau:ăđ ngăđ u là Ch t chăH QT,ăng i ch u trách nhi m v v năđ uăt ,ă

các ho tăđ ng, chi năl c kinh doanh c a doanh nghi p Ti p theo là doanh nghi p thƠnhăviên,ăgiámăđ c c a m i doanh nghi p này ch u trách nhi m v l i nhu n và ph i

báo cáo ho tăđ ng c a doanh nghi pă mìnhă tr c Ch T chăH QT.ăTi p theo là các

tr ng b ph n ch u trách nhi m v chi phí và các b ph n, chi nhánh bán hàng ch u

trách nhi m v doanhăthuătr căgiámăđ c H th ng KTTN s đ căhìnhăthƠnhăt ngăngănh ăs ăđ 1.3

Trungătơmăđ uăt

Tr ngăphòngăkinhă

doanh Trung tâm doanh thu

con, công ty thành viên

B ăph năch căn ng Tr ngăb ăph n

S đ 1.3 Mô hình t ch c k toán trách nhi m

B máy k toánăc ngăc năđ c t ch căđ đ m b o th c hi n t t m c tiêu c a KTTN

Tùy theo qui mô t ch c mà phòng k toán có th t ch c thành nhi u b ph n ph trách các m ng khác nhau c a k toán,ănh ngăc n ph i có s tách bi t, phân công rõ

ràng v n i dung, ph m vi cung c păthôngătinăc ngănh ăm i quan h gi a KTQT và

T ăchiă phíăs nă

xu tăvƠă

tính giá thành

s năxu t

K ătoánă tƠiăs nă

chi phí, doanh thu, l i nhu n,ăđ uăt ăphátăsinhăt ng TTTN L p các báo cáo phân tích

tình hình th c hi n d toánă(đ nh m c) Phân tích tình hình th c hi n so v i m c tiêu

đ ra Th c hi n các báo cáo phân tích khác theo yêu c u c a nhà qu n tr ph c v cho

vi c ra quy tăđ nh

- T t p h p chi phí và tính giá thành: Có nhi m v theo dõi, ghi chép chi ti t,

t ng h p chi phí phát sinh theo t ng y u t , t ng TTTN

K tălu năch ngăI

Quaă ch ngă Iă tácă gi đƣă kh ngă đ nh KTTN là m t n i dung quan tr ng c a KTQT.ă c hình thành t s phát tri n c a ho tăđ ng s n xu t, kinh doanh, m r ng

qui mô c a doanh nghi p, s phân c p qu nălỦ,ăKTTNăđƣăvƠăđangălƠăcôngăc qu n lý