Tác động của sở hữu vốn nước ngoài đến hiệu quả hoạt động kinh doanh các ngân hàng thương mại cổ phần việt nam

Ch ngă1:ăC ăs ălỦăthuy tăv ăv năs ăh uăn căngoƠiăvƠăhi uăqu ăho tăđ ngăkinhădoanhăc aăngơnăhƠngăth ngăm i.ă 5 Ch ngă 2:ă Th că tr ngă v ă v nă s ă h uă n că ngoƠiă vƠă hi uă qu ă ho tă

L IăCAMă OANă

Tôi xin cam đoan Lu n v n Th c s Kinh t v i đ tƠi ắTácăđ ngăc aăs ăh uăv nă

n căngoƠiăđ năhi uăqu ăho tăđ ngăkinhădoanhăc aăcácăngơnăhƠngăth ngăm iă

c ăph năVi tăNam” lƠ công trình nghiên c u c a riêng tôi, d i s h ng d n c a

PGS.TS Tr ng Th H ng Các s li u trong lu n v n có ngu n g c rõ rƠng, đáng tin c y vƠ đ c x lý khách quan, trung th c

ThƠnh ph H Chí Minh, tháng 5 n m 2015

H c viên th c hi n

Chơu H u Doanh Doanh

Ch ngă1:ăC ăs ălỦăthuy tăv ăv năs ăh uăn căngoƠiăvƠăhi uăqu ăho tă

đ ngăkinhădoanhăc aăngơnăhƠngăth ngăm i.ă 5

Ch ngă 2:ă Th că tr ngă v ă v nă s ă h uă n că ngoƠiă vƠă hi uă qu ă ho tă

đ ngăkinhădoanhăc aăcácăNHTMCPăVi tăNamăt ăn mă2003ăđ năn mă

2.1 S thơm nh p v n n c ngoƠi trong ngƠnh ngơn hƠng Vi t Nam 20 2.1.1 Các hình th c tham gia c a v n n c ngoƠi 20 2.1.2 Các v n b n pháp lu t quy đ nh s tham gia c a v n n c ngoƠi 23

2.2 T ng quan ho t đ ng kinh doanh c a các NHTMCP Vi t Nam t n m

Ch ngă3:ăPhơnătíchăvƠăk tăqu ătácăđ ngăc aăs ăh uăv năn căngoƠiă

đ năhi uăqu ăho tăđ ngăkinhădoanhăc aăcácăNHTMCPăVi tăNam.ă 40

Ch ngă4:ăV năd ngătácăđ ngăc aăs ăh uăv năn căngoƠiănh mănơngă

caoăhi uăqu ăkinhădoanhăc aăcácăNHTMCPăVi tăNam.ă 61

DANHăM CăCH ăVI TăT Tă

BID : Ngơn hƠng TMCP u t vƠ Phát tri n Vi t Nam

CNNHNN : Chi nhánh ngơn hƠng n c ngoƠi

CTG : Ngơn hƠng TMCP Công th ng Vi t Nam

EIB : Ngơn hƠng TMCP Xu t nh p kh u Vi t Nam

FSI : NhƠ đ u t n c ngoƠi

HD Bank : Ngơn hƠng TMCP Phát tri n Tp.HCM

HSBC : Ngơn hƠng Hong Kong vƠ Th ng H i

KLB : Ngơn hƠng TMCP Kiên Long

KPMG : Công ty trách nhi m h u h n KPMG

MDB : Ngơn hƠng TMCP Phát tri n Mê Kông

MHB : Ngơn hƠng TMCP Phát tri n NhƠ ng b ng sông C u Long MSB : Ngơn hƠng TMCP HƠng H i Vi t Nam

NHLD : Ngơn hƠng liên doanh

NHNN : Ngơn hƠng 100% v n n c ngoƠi

NHTM : Ngơn hƠng th ng m i

NHTMCP : Ngơn hƠng th ng m i c ph n

NHTMNN : Ngơn hƠng th ng m i nhƠ n c

PGB : Ngơn hƠng TMCP X ng d u Petrolimex

Qu c Dơn : Ngơn hƠng TMCP Qu c Dơn

SaigonBank : Ngơn hƠng TMCP SƠi Gòn Công Th ng

SCB : Ngơn hƠng TMCP SƠi Gòn

SeABank : Ngơn hƠng TMCP ông Nam Á

SGVF : Công ty tƠi chính Vi t Société Générale

SHB : Ngơn hƠng TMCP SƠi gòn - HƠ N i

STB : Ngơn hƠng TMCP SƠi Gòn Th ng Tín

TCB : Ngơn hƠng TMCP K th ng Vi t Nam

VCB : Ngơn hƠng TMCP Ngo i th ng Vi t Nam

VIB : Ngơn hƠng TMCP Qu c t Vi t Nam

VietCapital : Ngơn hƠng TMCP B n Vi t

VNCB : Ngơn hƠng TMCP Xơy d ng Vi t Nam

VPBank : Ngơn hƠng TMCP Vi t Nam Th nh V ng

VPBS : Công ty trách nhi m h u h n ch ng khoán Ngơn hƠng TMCP Vi t Nam Th nh V ng

VP D : V n phòng đ i di n

DANHăM CăB NGă

B ngă

s ă Tênăb ngă Trangă

2.1 Danh sách các CNNHNN, NHLD, NHNN t i Vi t Nam (tính đ n ngƠy 31/12/2014) 20 2.2 T ng h p quy đ nh v t l s h u c ph n c a nhƠ đ u t n c ngoƠi so v i v n đi u l c a các ngơn hƠng Vi t Nam 24 2.3 S l ng các ngơn hƠng qua các n m t i Vi t Nam 26 2.4 T ng tƠi s n c a m t s ngơn hƠng trong khu v c đ n cu i n m 2012 28 2.5 M c v n pháp đ nh cho các t ch c tín d ng Vi t Nam 28 2.6 M t s th ng v mua c ph n c a các NHTMCP Vi t Nam 32 2.7 T l s h u n c ngoƠi c a m t s NHTMCP Vi t Nam 32 2.8 T c đ t ng tr ng t l ROA, ROE c a m t s NHTMCP Vi t Nam giai đo n 2011 - 2014 34 2.9 T c đ t ng tr ng t l NIM c a m t s NHTMCP Vi t Nam giai đo n 2010-2014 36

DANHăM CăBI Uă

Bi uă

s ă Tênăbi uă Trang

2.1 S t ng tr ng tƠi s n c a m t s NHTMCP Vi t Nam t n m 2010-2014 27

2.2 V n đi u l c a 24 NHTMCP Vi t Nam t n m 2006 - 2014 30 2.3 T ng tr ng tín d ng vƠ huy đ ng giai đo n 2003-2014 31 2.4 T l ROA, ROE trung bình c a 24 NHTMCP Vi t Nam giai đo n 2003-2014 34 2.5 T l n x u c a ngƠnh ngơn hƠng Vi t Nam giai đo n 2004-2014 38 2.6 T l n x u c a m t s NHTMCP Vi t Nam giai đo n 2012-2014 38 3.1 T l MacroFP Vi t Nam giai đo n 2003-2013 43 3.2 T l MicroFP c a các ngơn hƠng m u giai đo n 2003-2013 44 3.3 T l CIR trung bình c a các ngơn hƠng m u giai đo n 2003-2013 46 3.4 T l t ng tr ng tín d ng giai đo n 2003-2013 50

PH NăM ă Uă

1 LỦădoăch năđ ătƠiănghiênăc u.ă

Ngay sau khi gia nh p T ch c Th ng m i Th gi i (WTO)1, h th ng ngơn hƠng

th ng m i Vi t Nam ngƠy cƠng đa d ng v các hình th c s h u, đ c bi t có nhi u ngơn hƠng n c ngoƠi thơm nh p vƠo th tr ng, t o nên s c ép c nh tranh l n t i các ngơn hƠng trong n c, nguy c m t th ph n M t trong nh ng gi i pháp đ c các ngơn hƠng th ng m i c ph n trong n c l a ch n lƠ ti n t i h p tác, thu hút

v n s h u n c ngoƠi

Trên th gi i, hình th c s h u v n góp n c ngoƠi đ c nghiên c u có nhi u tác

đ ng c tích c c l n h n ch đ i v i ngơn hƠng n i đ a trong các n c đang phát tri n C th , s hi n di n c a v n s h u n c ngoƠi đ c xem lƠ nhơn t đ c i thi n l i th chi phí so sánh có liên quan t i s n xu t vƠ x lý thông tin (Okuda & Suvadee, 2006) S góp v n nƠy c ng đem l i l i ích c p v mô, đ c bi t t ng l i nhu n c a ngơn hƠng (Shen, Lu, Wu, 2009) Tuy nhiên, s h u n c ngoƠi vƠ t l

s h u v n n c ngoƠi nên đ c gi i h n b i nhi u quy đ nh cho phép h n ch đ

b o v các ngơn hƠng n i đ a (Susanto, Rokhim, 2011) Theo l p lu n c a Kurniawan (2004) vƠ Levine (1996) cho r ng, các ngơn hƠng l n vƠ có v n s h u

n c ngoƠi s ti p t c thơu tóm các ngơn hƠng t nhơn có quy mô nh vƠ có nh

h ng l n đ n th tr ng ngơn hƠng trong t ng lai

Vi t Nam, trong các n m g n đơy, hình th c các ngơn hƠng có v n s h u n c ngoƠi ngƠy cƠng nhi u vƠ ph bi n M c dù, nhi u tr ng h p cho th y r ng m t s nhƠ đ u t n c ngoƠi tham gia góp v n vƠo ngơn hƠng n i đ a, nh ng sau đó l i thoái v n nhanh chóng ch trong m t th i gian ng n Do đó, vi c nghiên c u tác

đ ng c a ngu n v n s h u n c ngoƠi vƠo ngƠnh công nghi p ngơn hƠng trong       

1 i v i cam k t v m c a th tr ng d ch v trong l nh v c ngơn hƠng, Vi t Nam đ ng ý cho phép thƠnh

l p ngơn hƠng con 100% v n n c ngoƠi không mu n h n ngƠy 01/04/2007, v i đi u ki n ngơn hƠng n c ngoƠi lƠ ch đ u t ph i lƠ ngơn hƠng th ng m i có t ng tƠi s n trên 10 t USD vƠo cu i n m li n tr c th i

n c nói chung vƠ hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngơn hƠng th ng m i c

ph n Vi t Nam nói riêng lƠ c n thi t T đó cho th y r ng có nên hay ch ng vi c

m c a th tr ng ngơn hƠng, v i s tham gia c a nhi u ngơn hƠng n c ngoƠi thông qua góp v n vƠo các ngơn hƠng trong n c, đ ng th i có th giúp chính ph

Vi t Nam đi u ch nh chính sách v n n c ngoƠi v i m c đích phát tri n th tr ng ngơn hƠng n i đ a hi u qu h n ó c ng lƠ lý do đ tác gi ch n đ tƠi nghiên c u

“Tác đ ng c a s h u v n n c ngoài đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngân hàng th ng m i c ph n Vi t Nam”

2 M cătiêuănghiênăc u.ă

B ng vi c phơn tích hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a 24 ngơn hƠng th ng m i

c ph n Vi t Nam, đ tƠi nh m gi i quy t cho 2 m c tiêu chính sau:

- ánh giá đ c s tác đ ng c a v n s h u n c ngoƠi đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngơn hƠng TMCP Vi t Nam;

- D a trên c s k t qu tác đ ng c a v n s h u n c ngoƠi, đ tƠi c g ng đ

xu t m t s ki n ngh đ i v i chính ph Vi t Nam nh m ki m soát th tr ng giúp h th ng ngơn hƠng n i đ a ngƠy cƠng phát tri n

3 Ph măviănghiênăc u.ă

- D li u m u nghiên c u: tƠi nghiên c u t p trung phơn tích, đánh giá s tác

đ ng c a v n s h u n c ngoƠi đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a 24 ngơn hƠng th ng m i c ph n Vi t Nam, bao g m: ABB, ACB, BID, CTG, DCB, EAB, EIB, KLB, MBB, MDB, MHB, MSB, NAB, PGB, STB, SCB, SeABank, SHB, TCB, VIB, VAB, VietCapital, VCB, VNCB

- Th i gian nghiên c u: t n m 2003 đ n n m 2013 u n m 2015, ngơn hƠng MHB đư th c hi n thƠnh công vi c sáp nh p vƠo ngơn hƠng BID nên các s li u

c a MHB trong n m 2014 đ c báo cáo h p nh t vƠo BID NgoƠi ra, ngơn hƠng DCB, VNCB đang thu c di n vi ph m liên t c v quy đ nh công b thông tin

t i Kho n 1, 2 i u 7 vƠ Kho n 3 i u 10 c a Thông t 52/2012/TT-BTC ban

hƠnh ngƠy 05/04/2012 c a B TƠi Chính, trong đó, DCB xin t m hoưn i h i

đ ng c đông th ng niên sang tháng 6 n m 2015 Do đó, đ tƠi g p h n ch trong vi c c p nh t s li u m i nh t cho mô hình nghiên c u

- Ngu n thu th p d li u: Các s li u tƠi chính nh MicroFP, EquityTA, LiquidTA, LoanDepo, ShareGov, TotAsset s đ c thu th p k t h p phơn tích,

x lý d li u t báo cáo th ng niên, báo cáo tƠi chính qua t ng n m c a các ngơn hƠng trong d li u m u nghiên c u S li u các bi n v mô nh MacroFP,

t c đ t ng tr ng GDP, CPI, t c đ t ng tr ng tín d ng Credit Growth, lưi

su t, M2 s đ c d a vƠo b ng th ng kê do T ng c c Th ng kê Vi t Nam công

b , s li u t ng h p c a Ngơn hƠng phát tri n Chơu Á ADB S li u v t l d

tr b t bu c s đ c thu th p t Ngơn hƠng NhƠ n c Vi t Nam

4 Ph ngăphápănghiênăc u.ă

- Ph ng pháp đi u tra ch n m u:

tƠi b h n ch trong vi c thu th p các báo cáo chi ti t c a toƠn h th ng ngơn hƠng th ng m i c ph n t i Vi t Nam Do đó, tác gi đ tƠi ch có th d a vƠo thông tin cung c p t 24 ngơn hƠng công b trên các ph ng ti n truy n thông nên

s th c hi n nghiên c u theo ph ng pháp đi u tra ch n m u

- Ph ng pháp nghiên c u d li u th c p:

tƠi s d ng ngu n d li u th c p ch y u đ c thu th p t báo cáo th ng niên, báo cáo tƠi chính h ng n m c a các ngơn hƠng th ng m i c ph n t i Vi t Nam, sau đó tác gi đ tƠi s t ng h p, x lý s li u phù h p theo các bi n tác đ ng c a

mô hình NgoƠi ra, vi c thu th p ngu n s li u, thông tin t các t p chí chuyên ngƠnh ngơn hƠng có uy tín nh t p chí Hi p h i ngơn hƠng Vi t Nam, t p chí th

tr ng ti n t , t p chí ngơn hƠng, các website c a T ng c c Th ng kê Vi t Nam, Ngơn hƠng nhƠ n c Vi t Nam, Ngơn hƠng phát tri n Chơu Á ADB…c ng đ c s

d ng lƠm ngu n d li u th c p cho đ tƠi

- Ph ng pháp phơn tích h i quy:

tƠi s d ng phơn tích mô hình h i quy d li u b ng GMM đ đánh giá tác đ ng

c a s h u v n n c ngoƠi lên hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngơn hƠng

th ng m i c ph n Vi t Nam th hi n qua mô hình nh sau:

5 N iădungăđ ătƠi.ă

tƠi đ c trình bƠy trong ph m vi 3 ch ng:

- Ch ng 1: C s lý thuy t v v n s h u n c ngoƠi vƠ hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngơn hƠng th ng m i;

- Ch ng 2: Th c tr ng v v n s h u n c ngoƠi vƠ hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các ngơn hƠng TMCP Vi t Nam t n m 2003 đ n n m 2014;

- Ch ng 3: Phơn tích vƠ k t qu tác đ ng c a s h u v n n c ngoƠi đ n hi u

qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTMCP Vi t Nam;

- Ch ng 4: V n d ng tác đ ng c a s h u v n n c ngoƠi nh m nơng cao hi u

qu kinh doanh c a các NHTMCP Vi t Nam

Ch ngă1:ăC ăS ăLụăTHUY TăV ăV NăS ăH UăN CăNGOĨIăVĨă

HI UăQU ăHO Tă NGăKINHăDOANHăC AăNGỂNăHĨNGă

TH NGăM Iă

1.1 V năs ăh uăn căngoƠi

V i vi c đ t hai v n đ v chính sách qu n tr ngơn hƠng trong bƠi nghiên c u “Tác

đ ng c a vi c tham gia ngơn hƠng n c ngoƠi lên hi u qu ho t đ ng c a ngơn hƠng Trung Qu c”, bao g m đ u tiên, có hay không s nh h ng tích c c c a chính sách m c a đ n ngƠnh công nghi p ngơn hƠng trong n c, nh m giúp cho các nhƠ

ho ch đ ch chính sách hi u rõ h n tác đ ng c a s thơm nh p ngơn hƠng n c ngoƠi, t đó xem xét Trung Qu c nên ti p t c hay d ng vi c m c a th tr ng tƠi chính ngơn hƠng; v n đ th hai đó lƠ t l ph n tr m v n c ph n c a các c đông

n c ngoƠi có nh h ng đ n hi u su t ngơn hƠng n i đ a hay không nh m đ a ra quy t đ nh có c n thi t n i l ng ho c th m chí lo i b các h n ch t l ph n tr m

c ph n n c ngoƠi không, Shen, Lu vƠ Wu (2009) đư đ nh ngh a v n s h u n c ngoƠi theo 2 hình th c sau:

- i v i c p đ ngƠnh: V n s h u n c ngoƠi lƠ t l ph n tr m c a s l ng các ngơn hƠng trong n c v i s tham gia c a các c đông n c ngoƠi trên t ng

s các ngơn hƠng trong m t n c T tr ng nƠy đ c g i lƠ h s MacroFP MacroFP đ c s d ng đ gi i quy t v n đ đ u tiên liên quan đ n s m c a

c a th tr ng ngơn hƠng, nh m đánh giá tác đ ng c a s thơm nh p ngu n v n

n c ngoƠi đ n ngƠnh công nghi p ngơn hƠng đ a ph ng Tác đ ng tích c c có

th k đ n nh chuy n giao công ngh , đ i m i, phát tri n s n ph m, c nh tranh lƠnh m nh trong h th ng giúp các ngơn hƠng trong n c nơng cao hi u qu vƠ

l i nhu n ho t đ ng Ng c l i, vi c c nh tranh quá m c có kh n ng d n đ n

s b t n tƠi chính trong ngƠnh ngơn hƠng

- i v i c p đ ngơn hƠng: V n s h u n c ngoƠi lƠ t l ph n tr m c ph n

c a các nhƠ đ u t n c ngoƠi tham gia góp v n vƠo m t ngơn hƠng, đ c g i

đ n s nh h ng c a t l ph n tr m c ph n các c đông n c ngoƠi, nh m đánh giá hi u qu c a v n s h u n c ngoƠi tác đ ng lên hi u qu ho t đ ng

c a ngơn hƠng trong n c M c dù các nhƠ đ u t ngo i có th cung c p nh ng công ngh m i, gi i thi u các k n ng qu n lý tiên ti n, khái ni m qu n tr m i (Liu vƠ c ng s , 2007), nh ng m c tiêu gi a FSI vƠ ngơn hƠng đ a ph ng lƠ khác nhau Ví d : FSI t p trung vƠo m c tiêu duy nh t t i đa hóa l i nhu n, trong khi các ngơn hƠng n i đ a có nhi u m c tiêu nh phúc l i xư h i, chính sách cho vay (Shen, Lu, Wu, 2009) NgoƠi ra, xung đ t v n hóa có th d n đ n

th t b i trong vi c ph i h p, h p tác (Hawes vƠ Chiu, 2007)

T ng t nh tr ng h p c a Shen, Lu vƠ Wu (2009), v i vi c s d ng m u d li u nghiên c u lƠ nh ng ngơn hƠng có v n s h u n c ngoƠi trên m c t l 10% trong danh sách v n s h u đ c công b vƠ có nh ng nh h ng nh t đ nh đ n quy t

đ nh đi u hƠnh trong qu n tr ngơn hƠng, bƠi nghiên c u c a Susanto vƠ Rokhim (2011) đư ti p c n v n s h u n c ngoƠi theo hai c p đ ngƠnh vƠ ngơn hƠng nêu trên, c th các tác gi đư s d ng t l FO thu đ c t t l c phi u n m gi b i các nhƠ đ u t n c ngoƠi trên t ng s c phi u nh m ph n ánh m c đ ki m soát

s h u c a bên n c ngoƠi ng th i tác gi c ng xem xét t l s l ng các ngơn hƠng n c ngoƠi trên t ng s l ng ngơn hƠng c a h th ng ngơn hƠng Indonesia đ

th c hi n nghiên c u

i v i các tác gi Claessens, Demirguc ậ Kunt vƠ Huizinga (2001) l i s d ng

đ nh ngh a s thơm nh p ngơn hƠng n c ngoƠi b ng t l ph n tr m c a các ngơn hƠng n c ngoƠi trên t ng s ngơn hƠng trong m t qu c gia, trong đó, m t ngơn hƠng đ c xem lƠ ngơn hƠng n c ngoƠi khi có c ph n do ng i n c ngoƠi n m

gi v t quá 50% c u trúc s h u

Trong khi đó, bƠi nghiên c u c a Demirguc ậ Kunt vƠ Huizinga (1999) s d ng

đ nh ngh a v n s h u n c ngoƠi theo c p đ ngơn hƠng đ đánh giá hi u qu c a các ngơn hƠng trong n c các n c đang phát tri n vƠ cho r ng ngơn hƠng có t l

ph n tr m c ph n c a các nhƠ đ u t n c ngoƠi cao h n thì s có l i nhu n cao

h n các ngơn hƠng trong n c Còn đ i v i các n c phát tri n, l i cho k t qu

ng c l i

V i vi c đ nh ngh a t ng t nh Demirguc ậ Kunt vƠ Huizinga (1999), Shen, Lu

vƠ Wu (2009) c p đ ngơn hƠng, Lensink vƠ Naaborg (2007) l i nh n th y r ng s gia t ng c a MicroFP lƠm nh h ng m t cách tiêu c c đ n hi u su t ngơn hƠng,

b t k trình đ phát tri n c a qu c gia K t qu nƠy ng h cho lý thuy t l i th sơn nhƠ

đánh giá tác đ ng c a s h u v n n c ngoƠi đ n hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a các NHTMCP Vi t Nam đ c đ y đ theo c hai khía c nh v mô vƠ vi

mô, bƠi lu n v n đư ti p n i k t qu nghiên c u c a Shen, Lu vƠ Wu (2009) đ đ nh ngh a v n s h u n c ngoƠi b ng cách s d ng t l c ph n c a các nhƠ đ u t

n c ngoƠi trong m t ngơn hƠng trên t ng s c ph n c a ngơn hƠng đó, ký hi u lƠ MicroFP, đ c dùng c p đ ngơn hƠng ng th i bƠi lu n v n c ng xem xét s

d ng t l s l ng các ngơn hƠng Vi t Nam có s tham gia c a nhƠ đ u t n c ngoƠi trên t ng s các ngơn hƠng Vi t Nam, ký hi u lƠ MacroFP, đ dùng c p đ ngƠnh

1.2 Hi uăqu ăho tăđ ngăkinhădoanhăc aăngơnăhƠng.ă

Trong ho t đ ng c a NHTM, theo lý thuy t h th ng thì hi u qu ho t đ ng có th

đ c hi u hai khía c nh nh sau:

i Kh n ng bi n đ i các đ u vƠo thƠnh các đ u ra, hay kh n ng sinh l i ho c

gi m thi u chi phí đ t ng kh n ng c nh tranh v i các đ nh ch tƠi chính khác;

ii Xác su t ho t đ ng an toƠn c a ngơn hƠng

Theo đ nh ngh a trong cu n “T đi n Toán kinh t , Th ng kê, kinh t l ng

Anh-Vi t” trang 255 c a PGS.TS Nguy n Kh c Minh, hi u qu ho t đ ng trong kinh t

đ c đ nh ngh a lƠ “m i t ng quan gi a đ u vƠo các y u t khan hi m v i đ u ra hƠng hóa vƠ d ch v ” vƠ “khái ni m hi u qu đ c dùng đ xem xét các tƠi nguyên

đ c các th tr ng phơn ph i t t nh th nƠo” Nh v y có th hi u hi u qu lƠ

m c đ thƠnh công mƠ các doanh nghi p hay ngơn hƠng đ t đ c trong vi c phơn

b các đ u vƠo có th s d ng vƠ các đ u ra mƠ h s n xu t, nh m đáp ng m t

m c tiêu nƠo đó

Theo Mishkin (2007), đ hi u m t ngơn hƠng đang ho t đ ng t t nh th nƠo, chúng

ta c n ph i b t đ u b ng cách nhìn vƠo báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh c a ngơn hƠng, mô t c a các ngu n thu nh p vƠ các chi phí có nh h ng đ n l i nhu n

c a ngơn hƠng

Có r t nhi u ph ng pháp đ c s d ng đ đo l ng, đánh giá hi u qu c a m t ngơn hƠng, tùy thu c vƠo m c tiêu quan tơm c a các c đông có th phơn ra ba

ph ng pháp: ph ng pháp đo l ng theo cách truy n th ng, ph ng pháp đo

l ng theo cách kinh t vƠ ph ng pháp đo l ng c n c vƠo th tr ng (Beyond Roe, 2010)

1.2.1 Ph ngăphápăđoăl ngătheoăcáchătruy năth ng.ă

Ph ng pháp nƠy đ c áp d ng t ng t nh các ngƠnh công nghi p khác, s d ng các ch s T su t sinh l i trên t ng tƠi s n (ROA), t su t sinh l i trên v n ch s

h u (ROE) vƠ t l chi phí trên thu nh p (CIR) đ c s d ng r ng rưi nh t NgoƠi

ra, thu nh p t lưi biên (NIM) c ng lƠ m t ch s trung gian đ c áp d ng nh m đo

- T l chi phí trên thu nh p (CIR) lƠ m t ch s tƠi chính quan tr ng, đ c bi t trong vi c đánh giá ho t đ ng ngơn hƠng Nó cho th y đ c m i t ng quan

gi a chi phí v i thu nh p c a ngơn hƠng đó T l nƠy cho nhƠ đ u t m t cái nhìn rõ h n v hi u qu ho t đ ng c a t ch c; t l cƠng nh thì ngơn hƠng đó cƠng ho t đ ng hi u qu Trong đó, chi phí ho t đ ng g m chi phí qu n lý vƠ chi phí c đ nh nh l ng, chi mua tƠi s n c đ nh… không bao g m các kho n

Thu nh p lãi thu n = Thu nh p cho vay và đ u t ch ng khoán - Chi tr lãi ti n

g i và n khác

TƠi s n có sinh l i lƠ nh ng tƠi s n mang l i l i nhu n cho ngơn hƠng nh cho vay khách hƠng, các kho n đ u t , cho vay liên ngơn hƠng, ti n g i t i ngơn hƠng nhƠ n c;

Theo nh đánh giá c a Standard & Poor, t l NIM d i 3% đ c xem lƠ th p trong khi NIM l n h n 5% thì đ c xem lƠ quá cao T l NIM t ng cho th y d u hi u

c a qu n tr t t tƠi s n N - Có, trong khi NIM có xu h ng th p vƠ b thu h p thì cho th y l i nhu n ngơn hƠng đang b co h p l i

1.2.2 Ph ngăphápăđoăl ngăhi uăqu ăkinhăt ă

Ph ng pháp đo l ng hi u qu kinh t đ c tính vƠo s phát tri n c a vi c t o ra giá tr c phi u vƠ nh m m c đích đánh giá k t qu kinh t đ c t o ra b i t ng tƠi

s n kinh t c a ngơn hƠng đó trong b t k n m tƠi chính nƠo (m t ph n n m trong

b ng cơn đ i k toán) Ph ng pháp nƠy ch y u t p trung vƠo hi u qu lƠ m t y u

t chính c a ho t đ ng nh ng nói chung có m c đ yêu c u thông tin cao

Hai ch s sau đơy trong ph ng pháp nƠy có th đ c xác đ nh trong s các bi n pháp đo l ng hi u qu kinh t :

- Các ch s liên quan đ n t ng l i nhu n c a m t s đ u t , d a trên khái ni m chi phí c h i, ph bi n nh t lƠ giá tr kinh t gia t ng (EVA)

EVA = L i nhu n trên v n đ u t ậ (chi phí bình quơn v n đ u t * v n đ u t ) ậ

(chi phí bình quơn n * n ròng) (1.7) (đ c phát tri n b i Stern vƠ Stewart vƠo n m 1991, EVA đư tính chi phí c h i cho

vi c n m gi c ph n c a các c đông trong ngơn hƠng, đo l ng t l l i nhu n kinh t đ c t o ra c a m t công ty cao h n chi phí v n đ u t đ t ng giá tr th

tr ng công ty)

- Các ch s liên quan đ n r i ro l m phát nh h ng đ n ho t đ ng ngơn hƠng Theo Kimbal (1998, Beyond Roe, 2010), đ i v i m t ngơn hƠng ho t đ ng hi u

qu thông qua các s li u đi u ch nh r i ro, các nhƠ qu n lý ph i cơn nh c m t cách ph c t p gi a s t ng tr ng, l i nhu n vƠ r i ro

RAROC (risk-adjusted return on capital ậ Mô hình t l sinh l i đi u ch nh theo

m c r i ro) cho phép các ngơn hƠng quy t đ nh kh n ng so sánh l i nhu n trên m t

s d án khác nhau v i các m c đ r i ro khác nhau ơy lƠ m t công c đánh giá

hi u su t, ch đ nh v n cho các đ n v kinh doanh d a trên giá tr kinh t d ki n

c a các đ n v đó

(1.8) Thu nh p t v n = chi phí v n * lưi su t phi r i ro

T n th t d tính = t n th t có th c tính bình quơn trong th i gian đo l ng

Lý thuy t RAROC có th đ c trích xu t t m t y u t c a mô hình CAPM nh lƠ

s sinh l i d th a trên th tr ng cho m i đ n v r i ro th tr ng (r i ro giá th

tr ng)

1.2.3 Ph ngăphápăđoăl ngăhi uăqu ăc năc ăvƠoăth ătr ng.ă

Các ph ng pháp đo l ng hi u qu c n c vƠo th tr ng đ c tr ng cho ho t đ ng giá tr v n th tr ng c a b t k công ty nƠo, so v i c tính k toán ho c giá tr kinh t c a nó Các s li u đ c s d ng ph bi n nh t bao g m:

- T ng s c ph n sinh l i (TSR-total share return): t l c t c vƠ m c gia t ng giá tr c phi u so v i giá th tr ng ch ng khoán;

- T s giá th tr ng trên thu nh p (P/E-price earning ratio): đơy c ng lƠ ch tiêu

mƠ nhƠ đ u t r t quan tơm vì nó th hi n giá c ph n đ t hay r so v i thu

nh p, đ c tính b ng giá tr th tr ng m i c ph n trên thu nh p m i c ph n;

- Giá tr giá trên s sách (P/B-price to book value): trong đó liên quan đ n giá tr

th tr ng c a v n c ph n v i giá tr s sách c a nó;

- i tín d ng m c đ nh (CDS-credit default swap): lƠ chi phí b o hi m trái phi u

Th c t , hi u qu ho t đ ng c a ngơn hƠng đ c đánh giá b ng nhi u ph ng pháp

đo l ng khác nhau, c th lƠ ba ph ng pháp: truy n th ng, hi u qu kinh t vƠ

hi u qu th tr ng Tuy nhiên, k t qu đánh giá c a t ng ph ng pháp l i ch u nh

h ng c a nh ng nhơn t khác nhau

- Ph ng pháp đo l ng truy n th ng: các nhơn t nh h ng đ n hi u qu ho t

đ ng c a ngơn hƠng đ c xác đ nh d a trên báo cáo tƠi chính th ng niên, bao

g m: t ng tƠi s n, l i nhu n ròng, v n ch s h u, chi phí ho t đ ng Trong

đó, các nhƠ kinh t chú tr ng xem xét các s li u c a b ng cơn đ i k toán,

b ng báo cáo k t qu ho t đ ng kinh doanh, t đó, tính toán nh ng ch s tƠi chính tiêu bi u: ROA, ROE, CIR, NIM…;

- Ph ng pháp đo l ng hi u qu kinh t : chú tr ng đ n hi u qu s d ng ngu n

v n đ u t c ng nh m c ch p nh n r i ro đ n m c l i nhu n thu đ c

Ph ng th c nƠy đòi h i có s chính xác v thông tin ngu n v n ch s h u ậ

k t qu ho t đ ng kinh doanh c ng nh nh n đ nh t t giá tr các r i ro tác đ ng

đ n ho t đ ng c a các ngơn hƠng (y u t l m phát, tác đ ng c a chính tr , lòng tin c a ng i dơn…);

- Ph ng pháp đo l ng hi u qu c n c vƠo th tr ng: l i d a trên giá c c phi u m i ngơn hƠng trên th tr ng ch ng khoán so sánh v i giá tr s sách ghi

Sau v n đ c i cách tƠi chính, s thay đ i trong c u trúc s h u t o ra nhi u c h i

m i cho các nhƠ khoa h c ti n hƠnh các nghiên c u có giá tr K t đó m t s

l ng l n các công trình nghiên c u đư t p trung tìm hi u v tác đ ng c a các ngu n v n s h u trong vƠ ngoƠi n c lên hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngơn hƠng Trong su t giai đo n h u kh ng ho ng chơu Á t 1999-2004, Thierno vƠ c ng

s (2005) đư s d ng các d li u tích lu c a 80 ngơn hƠng th ng m i t H ng Kông, Indonesia, HƠn Qu c, Malaysia, Philippines, vƠ Thái Lan đ đi u tra tác

đ ng c a vi c thay đ i c u trúc s h u d a trên mô hình DEA tác đ ng vƠo hi u

qu ngơn hƠng H báo cáo r ng các ngơn hƠng có thi u s quy n s h u t nhơn

n i đ a vƠ v n s h u n c ngoƠi ho t đ ng t t h n so v i các ngơn hƠng vƠ ngơn hƠng nhƠ n c v i quy n s h u t p trung

Alejandro vƠ c ng s (2004) tìm th y m t đi u thú v r ng tác đ ng c a quy n s

h u lên hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngơn hƠng ph thu c ch y u vƠo tính

ch t c a chính qu c gia nƠy H nh n th y m t m i t ng quan đ ng bi n gi a quy n s h u vƠ hi u su t ngơn hƠng t i các n c đang phát tri n vƠ không có m i quan h nƠo t i các n c phát tri n ho c các n c công nghi p hóa khi ti n hƠnh

m t nghiên c u trong giai đo n m u t 1995-2002 v i m t m u g m 50.000 ngơn hƠng, trong đó 70 ph n tr m lƠ t các n c phát tri n vƠ ph n còn l i lƠ t các n c đang phát tri n

Trong bƠi nghiên c u “S thơm nh p n c ngoƠi tác đ ng nh th nƠo đ n th

tr ng ngơn hƠng trong n c” c a Claessens, Demirguc-Kunt, & Huizinga (2001),

v i d li u m u kho ng 7900 quan sát các ngơn hƠng th ng m i trên 80 qu c gia trong nh ng n m 1988-1995, bao g m c các n c OECD, các n c đang phát tri n

vƠ các n n kinh t trong quá trình chuy n đ i, cho r ng, các ngơn hƠng n c ngoƠi

có khuynh h ng lƠm cho biên đ lưi su t, l i nhu n vƠ kho n thanh toán thu cao

h n các ngơn hƠng n i đ a các n c đang phát tri n, trong khi đó các n c phát tri n thì ng c l i Trong dƠi h n s gia nh p c a các ngơn hƠng n c ngoƠi lƠm

t ng tính c nh tranh c a th tr ng ngơn hƠng trong n c cùng v i t ng các phúc l i

đ ng hi u qu h n Bên c nh các tác đ ng tích c c, vi c gia nh p đư lƠm gi m l i nhu n đ ng th i lƠm gi m giá tr đi u l c a các ngơn hƠng trong n c, th m chí có

th lƠm t n th ng nghiêm tr ng lên các ngơn hƠng nƠy i u nƠy có kh n ng gơy

b t n cho h th ng tƠi chính, đ c bi t lƠ n u các quy đ nh v s thơm nh p n c ngoƠi không đ c ch t ch

V i t l MicroFP vƠ MacroFP đ c dùng đ đo l ng s thơm nh p c a v n s

h u n c ngoƠi, nghiên c u c a Shen, Wu vƠ Lu (2009) đư s d ng mô hình h i quy bi n gi bình ph ng t i thi u (LSDV) v i d li u m u bao g m 48 ngơn hƠng Trung Qu c, trong đó có 5 ngơn hƠng qu c doanh, 10 ngơn hƠng th ng m i c

ph n, 18 ngơn hƠng thƠnh ph vƠ 15 ngơn hƠng n c ngoƠi trong kho ng th i gian nghiên c u t n m 1997 đ n n m 2007 K t qu nghiên c u nƠy cho th y l i nhu n

c a các ngơn hƠng trong n c Trung Qu c ngƠy cƠng t ng t ng ng v i s gia

t ng c a v n s h u n c ngoƠi trong các ngơn hƠng Th nh t, t l v n s h u

n c ngoƠi gia t ng đư khi n các ngơn hƠng t ng c ng hi u qu m t s khía c nh

nh đƠo t o nhơn viên, thay đ i môi tr ng công vi c ho c v n hóa, gi i thi u công ngh tiên ti n Nh ng ho t đ ng nƠy tuy lƠm t ng chi phí trong ng n h n nh ng bù

l i, kho n chi phí nƠy có th đ c bù đ p b ng nh ng tác d ng có l i v l i nhu n

t ngu n s h u n c ngoƠi trong dƠi h n Th hai, dòng v n s h u n c ngoƠi

c ng đư gi i thi u các chuyên gia n c ngoƠi vƠ th t c m i cho các ngơn hƠng n i

đ a Tuy nhiên, s khác bi t v ngôn ng vƠ v n hóa doanh nghi p có th t o ra m t

tr ng i cho các cán b qu n lý đ a ph ng ho c h p tác NgoƠi ra, t l v n s h u

n c ngoƠi gia t ng còn cho th y nh h ng tích c c lên m c đ c nh tranh đ c lƠnh m nh vƠ hi u qu h n H n n a, ngơn hƠng trung ng c ng có nh ng qu n lý

nh t đ nh đ s c nh tranh không lƠm tri t tiêu các ngơn hƠng nh c a đ a ph ng

Ti n hƠnh nghiên c u l nh v c ngơn hƠng t i n , hai nhƠ khoa h c Bhattacharya, S vƠ Thakor, A (1993) cho r ng chính sách pháp lý đư h tr các ngơn hƠng n c ngoƠi, vƠ ng c l i, các ngơn hƠng trong n c g p ph i s b t l i trong m t s khía c nh nh trách nhi m xư h i, cho vay l nh v c u tiên…, ph i đ i

m t v i kho n l t các kho n vay l n vƠ nh H c ng đ c p t i v n đ li u các

ngơn hƠng n c ngoƠi có nh h ng đ n l i nhu n trong n c nh th nƠo VƠ bƠi báo cáo k t lu n r ng s hi n di n c a các ngơn hƠng n c ngoƠi nơng cao l i nhu n vƠ ch t l ng tƠi s n

Trong khi đó, bƠi nghiên c u c a Susanto vƠ Rokhim (2011) c ng tìm hi u v tác

đ ng c a vi c t ng s h u v n n c ngoƠi đ n hi u qu , c nh tranh vƠ r i ro trong ngƠnh ngơn hƠng Indonesia V i d li u m u trên 115 ngơn hƠng th ng m i t

n m 2003 đ n n m 2008, hai nhƠ nghiên c u ch ng minh đ c r ng dòng v n s

h u n c ngoƠi lƠm gi m hi u su t v l i nhu n vƠ không tìm th y b ng ch ng v

m i quan h đ i v i chi phí NgoƠi ra, nghiên c u nƠy còn cho th y vi c gia t ng s

h u v n n c ngoƠi có th lƠm gi m các d ng lưi su t (bao g m lưi vay vƠ lưi ti n

g i) Các ngơn hƠng n c ngoƠi t i th tr ng đang phát tri n có chính sách tín

d ng th n tr ng vƠ ch t ch , ít ti p c n tín d ng cho các doanh nghi p, đ c bi t lƠ doanh nghi p v a vƠ nh

Cùng k t qu v i Susanto vƠ Rokhim (2011), trong báo cáo “Tác đ ng c a s thơm

nh p ngơn hƠng n c ngoƠi lên hi u qu ho t đ ng c a các ngơn hƠng th ng m i

n n kinh t Trung Qu c” c a Wu vƠ c ng s (2007) đư ch ng minh đ c r ng t

su t sinh l i trên t ng tƠi s n ROA các ngơn hƠng Trung Qu c có v n đ u t n c ngoƠi th p h n so v i nh ng ngơn hƠng không có s tham gia c a v n ngo i V i

m u nghiên c u g m 14 ngơn hƠng Trung Qu c t n m 1996 đ n n m 2004 vƠ s

d ng mô hình d li u b ng FEM-REM, tác gi cho th y s gia t ng ngƠy cƠng nhi u các ngơn hƠng n c ngoƠi không nh h ng đ n hi u su t ho t đ ng c a các ngơn hƠng Trung Qu c

1.3.2 Môăhìnhănghiênăc u.ă

T các k t qu nghiên c u trên, bƠi lu n v n s ti p t c s d ng T su t sinh l i trên t ng tƠi s n (ROA), Thu nh p lưi thu n (NII), Thu nh p t lưi biên (NIM), T

l chi phí trên thu nh p (CIR) đ đánh giá kh n ng lƠm gi m chi phí, đo l ng hi u

qu ho t đ ng kinh doanh c a ngơn hƠng

t gi thuy t v n s h u n c ngoƠi có tác đ ng lên hi u qu ho t đ ng c a ngơn hƠng Vi t Nam vƠ đ c th hi n d i d ng mô hình nh sau:

(1.9) (1.10) Trong đó:

¬ : hi u qu ho t đ ng c a ngơn hƠng th i trong th i gian th t,

v i i = 1, …, N (N = 27) vƠ t = 2003 - 2013;

¬ MacroFP: đ c đo b ng t l s l ng các ngơn hƠng Vi t Nam có s tham gia

c a các c đông n c ngoƠi trên t ng s ngơn hƠng Vi t Nam Trong công th c (1.9), MacroFP cho th y r ng s gia t ng s l ng ngơn hƠng Vi t Nam có v n

s h u n c ngoƠi có xu h ng t o ra m t môi tr ng thu n l i cho ho t đ ng ngơn hƠng do c nh tranh gia t ng Do đó, hi u su t c a ngơn hƠng đ c c i thi n, cho th y r ng h s c a MacroFP, d ki n lƠ s có m i t ng quan

đ ng bi n

¬ MicroFP: đ c đo b ng t l c phi u n m gi b i nhƠ đ u t n c ngoƠi trên

t ng s c phi u t i m t ngơn hƠng Trong công th c (1.10), MicroFP cho th y

r ng s gia t ng c ph n n c ngoƠi trong t ng ngơn hƠng có xu h ng nơng cao k n ng qu n lý vƠ đi u hƠnh m t cách r ng rưi Nh v y, h s MicroFP,

c ng đ c d ki n lƠ s có m i t ng quan thu n v i hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a ngơn hƠng

¬ Control (vector c a các bi n ki m soát): trong đó bao g m 5 bi n v h s tƠi chính c a ngơn hƠng vƠ 6 bi n kinh t v mô [EquityTA, LiquidTA, LoanDepo, ShareGov, TotAsset, GDPGrow, Reserve, CreGrow, M2, CPI, PolicyInte]:

a N m bi n v h s tƠi chính c a ngơn hƠng ki m soát nh h ng c a đ c đi m ngơn hƠng đ tránh nhi m tác đ ng c a t l MacroFP vƠ MicroFP lên hi u su t ngơn hƠng, v i:

- EquityTA: t l v n ch s h u trên tƠi s n dùng đ ki m soát hi u ng đòn

b y;

- LiquidTA: t l gi a tƠi s n l u đ ng trên t ng tƠi s n đ ki m soát hi u ng thanh kho n;

- LoanDepo (LDR%): t l c p tín d ng t ngu n g i ti t ki m c a khách hƠng

đ ki m soát hi u qu cho vay;

- ShareGov: c phi u thu c quy n s h u c a chính ph đ ki m soát hi u qu quy n s h u;

- TotalAsset: T ng tƠi s n c a ngơn hƠng đ ki m soát hi u ng kích th c;

b Sáu bi n kinh t v mô lƠ:

- GDPGrow: t l t ng tr ng GDP th c t đ ki m soát chu k kinh doanh;

Hình v 1.1: M i quan h c a các bi n trong mô hình h i quy

(Ngu n: Tác gi t t ng h p)

K TăLU NăCH NGă1ă

Trong n i dung ch ng 1, đ tƠi đư nêu lên đ c n i dung t ng quan v Ngơn hƠng

th ng m i v i các ch c n ng vƠ vai trò, ti p t c đi sơu vƠo vi c trình bƠy lý thuy t

c ng nh m i quan h c a v n s h u n c ngoƠi vƠ hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a m t ngơn hƠng ng th i, tác gi c ng tìm ra đ c các k t qu c a các bƠi nghiên c u tr c các n c Chơu Á đ lƠm c s lý thuy t cho bƠi lu n v n Vì

lý do đơy lƠ m t đ tƠi có n i dung còn khá m i m vƠ ch a đ c tìm hi u t i Vi t Nam, nên tác gi ch a tìm đ c các k t qu nghiên c u trong n c

Ch ngă2:ăTh cătr ngăv ăv năs ăh uăn căngoƠiăvƠăhi uăqu ăho tăđ ngă kinhădoanhăc aăcácăNHTMCPăVi tăNamăt ăn mă2003ăđ năn mă2014ă

2.1 S ăthơmănh păv năn căngoƠiătrongăngƠnhăngơnăhƠngăVi tăNam.ă

2.1.1 Cácăhìnhăth căthamăgiaăc aăv năn căngoƠi.ă

Hi n nay, có b n cách th c đ các nhƠ đ u t n c ngoƠi có th tham gia vƠo th

tr ng ngƠnh ngơn hƠng c a Vi t Nam, bao g m: Th nh t, thƠnh l p chi nhánh

n c ngoƠi ho c v n phòng đ i di n t i Vi t Nam Th hai, thi t l p m i ngơn hƠng liên doanh gi a Vi t Nam vƠ n c ngoƠi, v i ph n v n góp c a bên n c ngoƠi không đ c s h u v t quá 50% t ng v n đi u l c a ngơn hƠng liên doanh2 Th

ba lƠ ngơn hƠng v i v n 100% thu c s h u c a t ch c n c ngoƠi Cu i cùng lƠ nhƠ đ u t n c ngoƠi có th mua l i c ph n t i m t ngơn hƠng Vi t Nam hi n có

vƠ tr thƠnh m t trong các c đông n c ngoƠi c a ngơn hƠng Tính đ n ngƠy 31/12/2014 theo ngu n s li u t ng h p c a ngơn hƠng nhƠ n c, h th ng ngơn hƠng Vi t Nam đư có 46 chi nhánh n c ngoƠi, 52 v n phòng đ i di n, có 4 ngơn hƠng liên doanh vƠ 5 ngơn hƠng 100% v n n c ngoƠi

B ngă2.1:ăDanhăsáchăcácăCNNHNN,ăNHLD,ăNHNNăt iăVi tăNamă

(Tính đ n ngày 31/12/2014)

Lo iă

2 Theo đi u 46 t i Ngh đ nh 22/2006/N -CP ngƠy 28/02/2006 quy đ nh v T l , ph ng th c góp v n đi u

l c a Ngơn hƠng liên doanh

First Commercial Bank - HƠ N i 340

Bangkok - HƠ N i (chi nhánh ph c a Bangkok TP H Chí Minh) 0

Commonwealth Bank of Australia (CBA) chi nhánh TP H Chí Minh 850

Oversea Chinese Banking Corporation Ltd (OCBC) - H Chí Minh 507

Sumitomo Mitsui Banking Corporation (SMBC) - H Chí Minh 3,506 Sumitomo Mitsui Banking Corporation (SMBC) - HƠ N i 7,117 Bank of Tokyo-Mitsubishi UFJ (BTMU) ậ H Chí Minh 2,762

Hana H Chí Minh Ch a khai tr ng

NgơnăhƠngăliênădoanhă

NgơnăhƠngă100%ăv năn căngoƠiă

Visa International (Asia Pacific), LLC - (M )

CTBC (tr c đơy lƠ Chinatrust Commercial Bank - Ơi loan)

Taiwan Shin Kong Commercial Bank ( Ơi Loan)

Natixis Banque BFCE (Tên c Natexis Banque BFCE - Pháp)

Société Générale Bank (Pháp) - TP HCM - ang x lý rút Gi y phép

Commonwealth Bank of Australia (Australia)

Mitsubishi UFJ Lease & Finance Company Limited (Nh t)

MasterCard Asia-Pacific Pte Ltd (Singapore)

Rothschild Limited (tên c : NM Rothschild & Son - Sigapore) - ang x lý rút Gi y phép

The Export-Import Bank of Korea (HƠn qu c)

Ngơn hƠng Nông nghi p Trung Qu c (Trung Qu c)

JCB International Company Ltd., (Thái Lan)

2.1.2 Cácăv năb năphápălu tăquyăđ nhăs ăthamăgiaăc aăv năn căngoƠi.ă

T i i u 3, M c 6, trong quy đ nh Lu t đ u t 2005 t i Vi t Nam, doanh nghi p có

v n đ u t n c ngoƠi đ c đ nh ngh a lƠ “doanh nghi p do nhƠ đ u t n c ngoƠi thƠnh l p đ th c hi n ho t đ ng đ u t t i Vi t Nam ho c lƠ doanh nghi p Vi t Nam do nhƠ đ u t n c ngoƠi mua c ph n, sáp nh p, mua l i” Nh v y v n s

h u n c ngoƠi đ c hi u lƠ v n do nhƠ đ u t n c ngoƠi mua c ph n, sáp nh p

V các chính sách quy đ nh t l s h u c ph n c a các nhƠ đ u t n c ngoƠi trong các ngơn hƠng Vi t Nam, v n b n pháp lu t có liên quan đ c ban hƠnh đ u tiên t i Quy t đ nh s 228-NH5/Q ngƠy 02/12/1993, c th m t cá nhơn hay m t

t ch c n c ngoƠi có quy n góp v n t i đa lƠ 10% vƠ t ng s v n c ph n c a t t

c các c đông n c ngoƠi t i đa lƠ 30% so v i v n đi u l c a ngơn hƠng Vi t Nam n n m 2007, ngay sau khi gia nh p WTO, ngh đ nh 69/2007/N -CP đ c quy đ nh rõ rƠng h n v i đ nh ngh a v các nhƠ đ u t chi n l c n c ngoƠi c ng

nh m r ng thêm gi i h n t l , v i “m c s h u c ph n c a nhà đ u t chi n

ti p t c đ c n i r ng h n nh m thu hút v n s h u n c ngoƠi c ng nh khuy n khích các ngơn hƠng Vi t Nam t ng c ng m r ng quy mô trong ngh đ nh 01/2014/N -CP, v i m c t l s h u t i đa đ i v i m t cá nhơn n c ngoƠi vƠ

ng i có liên quan lƠ 20%, m c quy đ nh t i đa đ i v i m t t ch c n c ngoƠi vƠ

ng i có liên quan c ng t ng t lƠ 20% trên v n đi u l c a t ch c tín d ng Vi t Nam

B ngă2.2:ăT ngăh păquyăđ nhăv ăt ăl ăs ăh uăc ăph năc aănhƠăđ uăt ăn că

ngoƠiăsoăv iăv năđi uăl ăc aăcácăngơnăhƠngăVi tăNamă

Các v n b n pháp lu t đ c ban hƠnh trong th i gian v a qua cho th y chính ph

Vi t Nam đang có nh ng b c ti n xem xét, n i r ng gi i h n t l v n ngo i m t

s tr ng h p, t o c h i cho các nhƠ đ u t n c ngoƠi gia t ng quy n h n trong

vi c tham gia qu n tr c a ngơn hƠng n i đ a

2.2 T ngăquanăho tăđ ngăkinhădoanhăc aăcácăNHTMCPăVi tăNamăt ăn mă

2003ăđ năn mă2014.ă

2.2.1 S ăt ngătr ngăc aăh ăth ngăNHTMCPăVi tăNam.ă

2.2.1.1 V ăs ăl ngăngơnăhƠng.ă

K t sau giai đo n h th ng ngơn hƠng Vi t Nam chính th c chuy n c c u t đ c

nh t sang ch đ hai c p, s l ng các ngơn hƠng thƠnh l p ngƠy m t gia t ng, ch

y u lƠ các NHTMCP vƠ chi nhánh các ngơn hƠng n c ngoƠi i u đó cho th y s c

h p d n vƠ ti m n ng phát tri n c a th tr ng ngơn hƠng Vi t Nam đ i v i các nhƠ

đ u t trong n c l n n c ngoƠi c bi t, n n kinh t Vi t Nam ti p t c th c hi n

vi c m c a nhi u h n đ i v i l nh v c tƠi chính k t nh ng n m 2000, trong đó

có hai chính sách quan tr ng lƠ Hi p đ nh th ng m i song ph ng v i M n m

2001 vƠ gia nh p T ch c th ng m i th gi i n m 2007 Trong giai đo n nƠy, ngƠnh ngơn hƠng trong n c b t đ u ch p thu n các ngơn hƠng 100% v n n c ngoƠi đ u tiên vƠo n m 2008, trong đó có HSBC, Standard Chartered, ANZ, Shinhan T n m 1991, v i kho ng 4 NHTMNN, 4 NHTMCP, 1 NHLD, thì đ n nay, t i th i đi m 31/12/2014, toƠn th tr ng ngơn h ng Vi t Nam đư t ng lên t ng

c ng 1 NHTMNN, 37 NHTMCP, 46 chi nhánh ngơn hƠng n c ngoƠi, 4 ngơn hƠng liên doanh, 5 ngơn hƠng 100% v n n c ngoƠi vƠ 52 v n phòng đ i di n n c

B ngă2.3:ăS ăl ngăcácăngơnăhƠngăquaăcácăn măt iăVi tăNam

2.2.1.2 V ăt ngătƠiăs n.ă

Cùng v i s t ng tr ng v s l ng, h th ng ngơn hƠng c ng ch ng ki n s t ng

tr ng đáng k v quy mô tƠi s n T ng tƠi s n khu v c ngơn hƠng t ng h n g p hai

l n t n m 2007 đ n n m 2010 (t ng t 1,097 t đ ng, t ng đ ng 52.4 t USD, lên 2,690 t đ ng, t ng đ ng 128.7 t USD) theo s li u c a Qu ti n t qu c t IMF Con s nƠy đư đ t 6,359 t đ ng tính đ n th i đi m 31/12/2014

Trong giai đo n 2010 ậ 2014, đa s các NHTMCP có s t ng tr ng tƠi s n qua

t ng n m Tuy nhiên, s l ng t ng tr ng lƠ không đáng k , th m chí có m t s ngơn hƠng có d u hi u gi m s t nh quy mô tƠi s n nh ACB, MSB, VIB… i u nƠy có th đ c gi i thích b i s nh h ng c a n n kinh t Vi t Nam còn g p nhi u khó kh n, s thay đ i chính sách gi m ngu n v n huy đ ng vƠng theo ch

tr ng c a Ngơn hƠng NhƠ n c lƠm gi m s tƠi s n… Ngơn hƠng có quy mô tƠi

s n l n nh t trong h th ng NHTMCP Vi t Nam lƠ CTG v i t ng tƠi s n có cu i

n m 2014 lƠ 661,132 t đ ng Các ngơn hƠng có t l t ng tr ng kép hƠng n m (CAGR) cao n t ng nh SHB, HD bank, VP bank… (CAGR > 25%)

ă ă ă ă ă

Bi uăđ ă2.1:ăS ăt ngătr ngătƠiăs năc aăm tăs ăNHTMCPăVi tăNamă

t ăn mă2010-2014

M c dù có s t ng tr ng tƠi s n nh ng so v i các ngơn hƠng trong khu v c, h

th ng ngơn hƠng Vi t Nam v n còn r t khiêm t n v quy mô tƠi s n

B ngă2.4:ăT ngătƠiăs năc aăm tăs ăngơnăhƠngătrongăkhuăv căđ năcu iăn mă2012ă

NgơnăhƠngă Qu căgiaă T ngătƠiăs nă(t ăUSD)ă

(Ngu n: Báo cáo ngành ngân hàng Vi t Nam Tháng 1 n m 2014, VPBS, [19])

2.2.1.3 V ăv năđi uăl ă

H th ng ngơn hƠng Vi t Nam đư tr i qua ba l n thay đ i quy đ nh v v n đi u l qua vi c ban hƠnh Quy t đ nh s 67/Q -NH5 ngƠy 27/03/19996, Ngh đ nh s 82/1998/N -CP ngƠy 03/10/1998 vƠ Ngh đ nh s 141/2006/N -CP ngƠy 22/11/2006 V i vi c ban hƠnh Ngh đ nh 141 vƠo n m 2006, chính ph đư nơng

m c v n pháp đ nh áp d ng cho t t c các t ch c tín d ng Vi t Nam c th nh sau:

B ngă2.5:ăM căv năphápăđ nhăchoăcácăt ăch cătínăd ngă ăVi tăNam

Lo i hình t ch c tín d ng M c v n pháp đ nh

H t n m 2008 H t n m 2010

NHTMCP 1,000 t VN 3,000 t VN

Ngh đ nh 141 còn quy đ nh r ng b t k ngơn hƠng th ng m i nƠo không đáp ng

đ c yêu c u v v n đi u l tr c ngƠy 31/12/2010 s b bu c ph i h p nh t, thu

h p quy mô ho t đ ng ho c b rút gi y phép kinh doanh Th c t cho th y tr c

n m 2007, h u h t các NHTMCP đ u có quy mô c nh , v n đi u l th p, ch có

m t s ngơn hƠng nh VCB, BID, CTG… lƠ các ngơn hƠng th ng m i nhƠ n c

ch a th c hi n c ph n hóa th i đi m đó có th đ t v n đi u l trên 3,000 t đ ng

k p th i th c hi n đúng theo quy đ nh c a chính ph , các ngơn hƠng đư ra s c

t ng v n m t cách m nh m T c đ t ng tr ng v n n m 2010 so v i 2006 c a các ngơn hƠng đ t t kho ng 200% đ n 950% Tuy nhiên, đ n h t n m 2010, ch có 20 ngơn hƠng đáp ng đ c yêu c u nƠy đúng th i h n Các ngơn hƠng còn l i v n

ch a th th c hi n đ c, m t ph n do ho t đ ng y u kém c a th tr ng ch ng khoán, m t ph n do s gia t ng phát hƠnh c phi u c a m t lo t ngơn hƠng mu n

t ng v n đ ng th i Do đó, chính ph đư gia h n yêu c u nƠy t i ngƠy 31/12/2011 (theo Thông t s 10/2011/TT-CP), lƠm gi m b t áp l c lên vi c t ng v n đ ng lo t

vƠ t o đi u ki n cho các ngơn hƠng có thêm th i gian đ th c hi n k ho ch t ng

v n trong n m 2011 Tính đ n th i đi m 31/12/2014, t t c các ngơn hƠng th ng

m i đ u đáp ng đ y đ yêu c u v v n đi u l T ng s v n đ ng ký c a 37 NHTMCP Vi t Nam lƠ 287,977 t đ ng, v i quy mô trung bình lƠ 7,838 t đ ng

m t ngơn hƠng Trong đó, các NHTMCP có v n đi u l trên 10,000 t đ ng g m CTG (37,234 t đ ng), BID (28,112 t đ ng), VCB (26,650 t đ ng), STB (12,425

t đ ng), EIB (12,355 t đ ng), SCB (12,295 t đ ng), MBB (11,594 t đ ng)…