Đồng thời sự bão hòa của thị trường game với hang loạt các game mới ra mắt mỗi tháng khiến cho việc dự định đầu tư phát hành game của doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn.. Việc tham khảo các
Trang 1ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP.HCM
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
Học viên thực hiện : Tạ Thu Thủy CH1401021
Mai Trọng Khang CH1401006
Hoàng Tuấn Long CH1401010
Đề tài:
ỨNG DỤNG MẠNG NƠ-RON VÀO
XÂY DỰNG HỆ HỖ TRỢ RA QUYẾT ĐỊNH KINH DOANH GAME ONLINE Ở VIỆT NAM
TP Hồ Chí Minh, tháng 08 năm 2015
Trang 2LỜI MỞ ĐẦU VÀ LỜI CẢM ƠN
Cuộc sống vốn dĩ phức tạp khiến cho việc ra quyết định của con người không dễ dàng Việc ra quyết định hợp lý sẽ thúc đẩy vận mệnh một con người lên một tầm cao mới
và ngược lại, quyết định kém sẽ có thể khiến họ mất hết tất cả
Ở Việt Nam hiện nay, việc kinh doanh game online đang ngày càng phát triển và trở thành lĩnh vực kinh doanh ăn nên làm ra của nhiều doanh nghiệp Tuy nhiên, để nắm bắt được tâm lý game thủ không phải việc dễ dàng Đồng thời sự bão hòa của thị trường game với hang loạt các game mới ra mắt mỗi tháng khiến cho việc dự định đầu tư phát hành game của doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn
Hệ hỗ trợ ra quyết định chính là một mô hình thích hợp cần được nghiên cứu và vận dụng vào việc hỗ trợ quyết định kinh doanh game của các doanh nghiệp Việc ra quyết định
có nên kinh doanh một tựa game mới dựa trên sự quan sát các tựa game đã và đang hoạt động ở thị trường Việt Nam giúp các doanh nghiệp an tâm hơn khi quyết định đầu tư Vừa góp phần đảm bảo sự thành công cho doanh nghiệp, vừa đảm bảo những tựa game sắp phát hành sẽ có chất lượng tốt, đáp ứng được nhu cầu của game thủ
Em xin chân thành cảm ơn PGS.TS Đỗ Phúc, giảng viên môn học Hệ hỗ trợ quyết định Cảm ơn thầy đã cung cấp cho chúng em những tri thức quý giá qua môn học cũng như các tài liệu cần thiết để em và các anh chị trong lớp có thể hoàn thành tốt bài báo cáo của mình
Tp Hồ Chí Minh, 02/08/2015
Nhóm thực hiện
Trang 3NHẬN XÉT (Của giảng viên hướng dẫn)
Mục lục
GVHD: PGS.TS. Đỗ Phúc HVTH: CH1401021, CH1401006, CH1401009, CH1401010
Trang 4LỜI MỞ ĐẦU VÀ LỜI CẢM ƠN ii
Chương 1 MỞ ĐẦU 1
1.1 Lý do chọn đề tài 1
1.2 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 1
1.3 Ý nghĩa thực tiễn 1
Chương 2 TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN GAME ONLINE Ở VIỆT NAM 2
2.1 Lịch sử phát triển game online Việt Nam 2
2.2 Khảo sát thị trường game online Việt Nam 2
2.2.1 Độ tuổi chơi game 2
2.2.2 Địa điểm chơi 2
2.2.3 Thời gian chơi 2
2.2.4 Nội dung kịch bản 2
2.2.5 Xuất xứ game 2
2.2.6 Thói quen chơi game 2
Chương 3 HƯỚNG TIẾP CẬN 3
3.1 Lựa chọn đặc trưng của vấn đề 3
3.2 Thu thập dữ liệu 4
3.3 Phân thành tập huấn luyện và tập kiểm tra 4
3.4 Xây dựng bộ học dữ liệu 4
3.4.1 Lựa chọn cấu trúc mạng 4
3.4.2 Lựa chọn giải thuật huấn luyện 5
Chương 4 CÀI ĐẶT VÀ KẾT LUẬN 7
4.1 Xây dựng cơ sở dữ liệu 7
4.2 Quá trình huấn luyện 7
4.3 Kiểm thử 7
4.4 Ứng dụng 8
4.5 Kết luận 8
TÀI LIỆU THAM KHẢO 9
Trang 5Chương 1 MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
Thị trường game Việt Nam đang bão hòa với hang tram game lớn nhỏ hiện đang hoạt động, trong đó không ít những game kém chất lượng Tuy nhiên tiềm lực của ngành game Việt Nam vẫn còn chưa khai thác hết, nhưng để một doanh nghiệp game thành công thì bên cạnh chất lượng của game, nhà phát hành thì việc nắm bắt thị hiếu game thủ là một điều vô cùng cần thiết
Việc tham khảo các tựa game đã được phát hành trước đó và sử dụng làm tri trức để xem xét mức độ thành công của một tựa game mới sắp được phát hành đóng vai trò vô cùng quan trọng giúp điều chỉnh các chiến lược vận hành của nhà phân phối game
Đây cũng chính là lý do mà em chọn đề tài liên quan đến việc xây dựng một hệ hỗ trợ quyết định giúp các nhà phát hành game tham khảo để đưa ra quyết định kinh doanh game của mình
1.2 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu các đối tượng sau đây:
nghiên cứu và lựa chọn ra những đặc trưng chủ yếu ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn gắn bó với một tựa game của người chơi như: đồ họa, gameplay, thu phí…
Hệ hỗ trợ ra quyết định dựa trên mạng nơ-ron nhân tạo: Nghiên cứu việc sử dụng mạng nơ-ron nhân tạo để xây dựng nên một hệ ra quyết định đơn giản có khả năng rút trích tri thức từ cơ sở dữ liệu để từ đó xuất ra những quyết định quan trọng hỗ trợ người sử dụng trong một lĩnh vực cụ thể - mà ở đây chính là việc kinh doanh game online
1.3 Ý nghĩa thực tiễn
Đề tài hướng đến việc hỗ trợ các doanh nghiệp kinh doanh game online ở Việt Nam trong việc quyết định phát hành các tựa game mới Từ kết quả khuyến nghị của chương trình ứng dụng đối với một tựa game, các nhà phát hành có thể quyết định tiếp tục hay dừng lại việc phát hành hoặc tiến hành các chiến lược kinh doanh, quảng bá để bù vào các khiếm khuyết cố hữu của tựa game game đó
Bên cạnh đó, việc đánh giá được nhu cầu game thủ đòi hỏi các tựa game có chất lượng cao hơn sẽ định hướng quá trình lựa chọn tựa game mới của nhà phát hành, từ đó nâng cao chất lượng thị trường game online Việt Nam cũng như tạo động lực thúc đẩy sự phát triển của nó để trở thành một mảng dịch vụ năng động và tạo ra nhiều lợi nhuận cho đất nước
Trang 6Chương 2 TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN GAME ONLINE Ở VIỆT NAM
2.1 Lịch sử phát triển game online Việt Nam
- Tháng 06/2003 - dịch vụ ADSL đầu tiên ra đời
- Đầu năm 2005 – Võ Lâm Truyền Kỳ ra mắt game thủ
- Tháng 06/2005 - game 3D đầu tiên tại Việt Nam ra đời
- Cuối tháng 09/2005 - Xã hội phản đối game online
- Tháng 06/2006 - Thông tư 60 ra đời
- Tháng 10/2006 - Game online đầu tiên đóng cửa
- Cuối 2006: Cộng đồng game thủ bước đầu được hình thành có tổ chức
- Năm 2009: năm của web game và game 2D
- Tháng 08/2009 - Thuận Thiên Kiếm chào đời
- Tháng 10/2009 - "Cơn lốc" Kiếm Thế trình làng
2.2 Khảo sát thị trường game online Việt Nam
2.2.1 Độ tuổi chơi game
Những người chơi dưới 18 tuổi tuy chỉ chiếm hơn 30% nhưng lại là đối tượng đáng được quan tâm hơn vì đó là đối tượng dễ chịu ảnh hưởng bởi những tác động tiêu cực của game online nhất Kết quả khảo sát cho thấy học sinh sinh viên là đối tượng chơi game nhiều nhất: 86.16%
2.2.2 Địa điểm chơi
Theo khảo sát có tới 30.14% người được hỏi nói rằng họ chơi game chủ yếu tại quán internet
2.2.3 Thời gian chơi
Kết quả khảo sát cho thấy phần lớn người chơi (72,34%) chơi game dưới 3h một ngày Chỉ có 27,66% người chơi chơi game trên 3h một ngày
2.2.4 Nội dung kịch bản
Trong danh sách 6 game dẫn đầu về số lượng người chơi đã có tới bốn game được liệt vào loại “có yếu tố bạo lực” gồm: Đột kích, Kiếm thế, Võ lâm truyền kỳ, Tây du ký Trong
đó có tới ba game thuộc loại kiếm hiệp (hoặc tiên hiệp)
2.2.5 Xuất xứ game
Tất cả 6 game này đều nhập từ các nước châu Á trong đó chủ yếu là Hàn Quốc và Trung Quốc Điều này chứng tỏ sự tương đồng về văn hóa cũng là một lợi thế trong phát triển game online
2.2.6 Thói quen chơi game
Gần như hầu hết người trả lời đều nêu ra tên của hơn một game khi trả lời câu hỏi về game hay chơi nhất Và rất nhiều người trong số họ cùng chơi nhiều thể loại game khác nhau Do đó, đơn giản, dễ chơi cũng là thị hiếu của một bộ phận không nhỏ game thủ Việt
Trang 7Chương 3 HƯỚNG TIẾP CẬN
Hướng tiếp cận được xây dựng dựa trên sự tham khảo các tri thức về ứng dụng mạng nơ-ron[ CITATION McC43 \l 1033 ] vào xây dựng hệ hỗ trợ ra quyết định [ CITATION Con06
\l 1033 ][ CITATION Kli12 \l 1033 ][ CITATION RJe00 \l 1033 ][ CITATION Del08 \l
1033 ] [ CITATION Gup06 \l 1033 ]đồng thời có sự kết hợp giải thuật di truyền[ CITATION Gen15 \l 1033 ][ CITATION Pha13 \l 1033 ] trong xây dựng giải thuật huấn luyện
3.1 Lựa chọn đặc trưng của vấn đề
- Cấu hình: Đa số người chơi game online là thông qua các quán game và cấu hình chung
của các máy tính tại đây thường không quá cao Do vậy, nếu một tựa game đòi hòi cấu hình quá cao sẽ chắc chắn thất bại tại Việt Nam bởi dù có hấp dẫn đến cỡ nào nếu không
ai có máy đủ mạnh để chơi thì họ sẵn sang chuyển sang các tựa game kém hấp dẫn hơn
- Đồ họa/ Âm thanh: Sự phát triển của các nền tảng đồ họa cho phép các tựa game ngày
càng có đồ họa long lanh, mượt mà nhưng vẫn phù hợp với cấu hình của nhiều dòng máy tính khác nhau
- Gameplay: Gameplay hay tính năng của game hiện trở thành nhân tố quan trọng nhất
thu hút người chơi Các tính năng của game có thể bao gồm: Hệ thống sư đồ, hệ thống tình lữ, hệ thống thú nuôi, hệ thống bang hội, chiến trường, hoạt động phó bản Một tựa game online với các tính năng phong phú và được cập nhật thường xuyên chắc chắc sẽ tồn tại lâu dài và thành công
- Cốt truyện: Nhiều tựa game online được xây dựng dựa trên các tiểu thuyết, phim ảnh
sẵn có và do đó thu hút được một lượng lớn người chơi chính là các fan trung thành của các sản phẩm tiểu thuyết, phim ảnh này Ví dụ như game naruto 3d dựa trên bộ truyện Naruto đình đám hay một loạt các game dựa trên truyện tranh Nhật bản như One Piece,
Áo giáp vàng,…
- Thu phí: Có nhiều hình thức thu phí khác nhau của các tựa game online đang hoạt động
ở thị trường Việt Nam như miễn phí, thu phí, Vip… Tâm lý của game thủ Việt Nam nói chung thường không mặn mà với các tựa game thu phí mà thay vào đó, họ lại sẵn sang
bỏ tiền vào các tựa game hút máu ẩn mình dưới mác miễn phí
- Bot tools: Auto hay bot tools chính là các công cụ hỗ trợ người chơi từ A đến Z khi chơi
game như làm nhiệm vụ, đánh quái, chiến đấu… Một tựa game với công cụ auto hỗ trợ các nhiều tính năng thì càng thu hút nhiều người chơi
- Thời gian bỏ ra: Một đặc điểm chung của các game thủ Việt Nam là họ thường xem
game chỉ là một hoạt động giải trí mà chưa hẳn là một công việc ăn nên làm ra như ở nhiều quốc gia khác như Hàn Quốc, Mỹ Một tựa game nắm bắt tâm lý người chơi sẽ có những hoạt động hợp lý, tốn ít thời gian online của người chơi cùng với đó là việc hỗ trợ offline vẫn tăng cấp bậc
- Cộng đồng: Cộng đồng chính là tổng hợp các game thủ đang chơi hoặc không chơi
game, quan tâm đến game và luôn luôn theo dõi hoạt động của game Trong thời đại
GVHD: PGS.TS. Đỗ Phúc HVTH: CH1401021, CH1401006, CH1401009, CH1401010
Trang 8facebook thống trị thì việc theo dõi fanpage của game chính là con số ấn tượng nhất thể hiện sự lớn mạnh của cộng đồng game thủ của một tựa game nào đó
- Nhà phát hành: Chất lượng của nhà phát hành chính là tiêu chí hang đầu mà người chơi
quyết định gắn bó với tựa game nào đó Chất lượng này được thể hiện qua việc tổ chức các hoạt động offline game, các hoạt động trên fanpage, diễn đàn, việc bảo trì, sửa chửa cũng như giải quyết phản hồi game thủ Trong việc xác định một tựa game online thành công ở Việt Nam hay không thì uy tín của nhà phát hành trong việc phát hành các tựa game trước đó cũng sẽ ảnh hưởng đến sự lựa chọn của game thủ
3.2 Thu thập dữ liệu
Bộ dữ liệu về các tựa game được thu thập dựa trên các trang chuyên tin game nổi tiếng ở Việt Nam như gamek.vn [ CITATION Tra \l 1033 ], playpark.vn[ CITATION Cổn \l
1033 ], gamethu.vnexpress.net [ CITATION Cổn1 \l 1033 ]…
Các tiêu chí đánh giá một tựa game sẽ theo thang điểm [0,4], với giá trị càng lớn thể hiện game có chất lượng càng tốt ở tiêu chí đó Riêng tiêu chí thu phí của nhà phát hành sẽ chỉ có hai giá trị 0/1 với 1 là có thu phí
3.3 Phân thành tập huấn luyện và tập kiểm tra
Một bộ cơ sở dữ liệu thu thập từ khoảng 100 game được tổ chức ở dạng tập tin excel để thuận tiện cho việc cập nhật, sửa đổi Các tựa game được thu thập đều là những tựa game đã
và đang hoạt động ở thị trường Việt Nam, và đồng thời cũng là những tựa game gây tiếng vang trong cộng đồng kể từ những ngày đầu ra mắt
Hơn 100 tựa game được chia thành 2 tập huấn luyện và tập kiểm tra theo tỉ lệ 7/3
3.4 Xây dựng bộ học dữ liệu
Trang 93.4.1 Lựa chọn cấu trúc mạng
Mạng nơ-ron được lựa chọn để huấn luyện là loại mạng dẫn tiến, trong đó, luồng thông tin đi theo một hướng nhất định tạo thành đồ thị không có chu trình, các đỉnh là các nơ-ron còn các cạnh là các liên kết giữa chúng
Tổ chức cấu trúc mạng dẫn tiến được sử dụng cụ thể:
Hàm kích hoạt được sử dụng dạng hàm ngưỡng Sigmoid f(x)=1+exp (−ax)1
Khoảng giá trị của hàm: [0,1]
3.4.2 Lựa chọn giải thuật huấn luyện
Nhằm mục đích huấn luyện mạng nơ ron cả về trọng số mạng và cả cấu trúc mạng, giải thuật di truyền được sử dụng vì nhưng ưu điểm của nó như tính dễ thích ứng và thích hợp với nhiều dạng bài toán khác nhau cũng như có thể điều chỉnh cải tiến
Mã hóa cá thể: Các mạng nơ-ron sẽ được mã hóa thành 2 chuỗi: Một chuỗi mô tả cấu trúc mạng, một chuỗi mô tả trọng số mạng Chuỗi cấu trúc mạng chính là một mảng gồm 3 phần tử, phần tử đầu tiên mô tả số input, phần tử thứ hai mô tả số nơ-ron lớp ẩn còn phần tử thứ ba mô tả số output của mạng Chuỗi trọng số mô tả danh sách trọng số mạng được tổ chức sao cho phủ hợp với chuỗi cấu trúc mạng
Ví dụ ta có cách tổ chức mạng nơ-ron như hình sau:
GVHD: PGS.TS. Đỗ Phúc HVTH: CH1401021, CH1401006, CH1401009, CH1401010
Trang 10Các nơ-ron sẽ được đánh số từ lớp ẩn, và với mỗi nơ-ron, trong số của các liên kết đến
nó sẽ tạo thành một mảng con m tập hợp tất cả mảng con mj sẽ cho ta chuỗi trong số của mạng
Structure string: 2 3 1 Chromosome string: 0.3 0.1 0.4 0.4 0.5 0.7 0.2 0.5 0.6 Hàm thích nghi: Nhằm mục đích so sánh độ tốt của mỗi lời giải Giá trị thích nghi được xác định bằng tổng bình phương chênh lệch giữa giá trị xuất của nơ-ron so với giá trị mong muốn
f=1/∑error2
Với error = output() – desiredvalue; Giá trị thích nghi f của một cá thể càng lớn thì cá thể càng tốt
Chọn lọc quẩn thể: Với một tỉ lệ chọn lọc cho trước, các cá thể có độ thích nghi tốt nhất được chọn đồng thời thay các cá thể bị loại bằng các cá thể mới (cơ chế Elitism) Giả sử với
tỉ lệ chọn là 0.8, quần thể các cá thể sẽ được sắp xếp theo một thứ tự, và 80 % cá thể tốt nhất được giữ lại trong khi 20 % sẽ được thay thế bằng các cá thể mới
Giao chéo: Mỗi cá thể sẽ tiến hành giao chéo với 1 cá thể nào đó bằng cách hoán đổi các đoạn gen.Ví dụ: Giao chép đơn điểm với vị trí 4
Mutation- Đột biến: Với mỗi cá thể, một (hoặc một vài) gen nào đó sẽ được thay bằng một (hoặc một vài) gen ngẫu nhiên Ví dụ:
Điều kiện dừng quá trình huấn luyện:
• Threshold error: Giá trị ngưỡng: Nếu chênh lệch giữa giá trị output của mạng và giá trị mong muốn nhỏ dưới một ngưỡng dừng nào đó
Trang 11Chương 4 CÀI ĐẶT VÀ KẾT LUẬN
Chương trình được cài đặt bằng ngôn ngữ lập trình C# bằng công cụ Visual Studio 2013 với sự hỗ trợ của các thư viện Accord.Net[ CITATION Acc15 \l 1033 ], Aforge.Net[ CITATION Afo15 \l 1033 ], Devexpress[ CITATION Dev15 \l 1033 ]
4.1 Xây dựng cơ sở dữ liệu
Cơ sở dữ liệu các tựa game online đã và đang hoạt động tại thị trường Việt Nam được thu thập và lưu trữ dưới dạng tập tin excel Cấu trúc dữ liệu trong tập tin excel được tổ chức thành bảng với 11 cột với cột đầu tiên là tên game, cột cuối cùng là giá trị thành công của tựa game và các cột còn lại là mức đánh giá độ tốt của tựa game theo 9 đặc trưng được lựa chọn Việc sử dụng định dạng excel thuận lợi cho việc tinh chỉnh cơ sở dữ liệu như thêm xóa sửa dữ liệu một cách dễ dàng, tuy nhiên tính bảo mật không cao, cần được cải tiến
4.2 Quá trình huấn luyện
Để thuận tiện cho việc huấn luyện mạng nơ-ron, quá trình huấn luyện được minh họa thành một biểu đồ cột với giá trị mỗi cột thể hiện giá trị lỗi của mạng sau mỗi vòng lặp huấn luyện, giá trị lỗi càng nhỏ thì mạng nơ-ron càng học tốt dữ liệu đầu vào
Chương trình có thể tự động dừng quá trình huấn luyện khi giá trị lỗi bé hơn ngưỡng lỗi định trước hoặc số vòng lặp huấn luyện đạt tối đa Bên cạnh đó, tùy vào yêu cầu của người dung mà ta có thể cho dừng quá trình huấn luyện bất cứ lúc nào bằng cách quan sát tình trạng hội tụ của các cột biểu đồ
4.3 Kiểm thử
Việc kiểm thử được thực hiện bằng cách cho mạng nơ-ron duyệt qua danh sách tựa game trong tập kiểm tra và xác định trị số lỗi
Giá trị tổng lỗi cho 30 tựa game là khoảng 0.65, độ sai khác của riêng từng tựa game vào khoảng 0.022 tức là một tựa game có giá trị quyết định là 0.8 thì giá trị mạng tính ra sẽ nằm
GVHD: PGS.TS. Đỗ Phúc HVTH: CH1401021, CH1401006, CH1401009, CH1401010