Tóm tắt luận văn đạo đức hồ chí minh về tình yêu thương con người sống có tình nghĩa và vận dụng vào giáo dục đạo đức cho sinh viên

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ---NGUYỄN THỊ TÂM ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH VỀ TÌNH YÊU THƯƠNG CON NGƯỜI, SỐNG CÓ TÌNH NGHĨA VÀ VẬN DỤNG VÀO GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨ

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

-NGUYỄN THỊ TÂM

ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH VỀ TÌNH YÊU THƯƠNG CON NGƯỜI,

SỐNG CÓ TÌNH NGHĨA VÀ VẬN DỤNG VÀO GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG KINH TẾ - KỸ THUẬT

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài.

Đạo đức Hồ Chí Minh bao gồm hệ thống quan điểm về đạo đức cách mạng và tấmgương đạo đức của Người, chứa đựng nhiều giá trị bền vững, ổn định Trong đó, tình yêuthương con người, sống có tình nghĩa ở Hồ Chí Minh là một nét sáng về đạo đức, hàm chứagiá trị nhân văn cao đẹp, có ảnh hưởng đến sự hình thành nhân cách con người Việt Nam.Những giá trị đó rất cần được nghiên cứu kỹ, theo chiều sâu để giáo dục cho thế hệ trẻ, nhất

là thanh niên – sinh viên

Trong “Thư gửi thanh niên và nhi đồng Toàn quốc nhân dịp Tết Nguyên Đán năm 1946”, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: “Một năm khởi đầu từ mùa Xuân Một đời khởi đầu

từ tuổi trẻ Tuổi trẻ là mùa Xuân của xã hội” Tuổi trẻ là sức mạnh, là công cụ tạo động lựccho sự phát triển của đất nước Và trong đó, sinh viên là một lực lượng hùng hậu có vai tròquan trọng Sinh viên là lực lượng xã hội đặc thù - họ là những trí thức tương lai của đấtnước, đóng vai trò quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá Đặc biệt, sinhviên hiện nay sinh ra và lớn lên trong môi trường công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ

và xu thế hội nhập quốc tế Trong đó, sinh viên Việt Nam hiện nay là lớp người chịu nhiềuảnh hưởng tích cực cũng như tiêu cực từ những biến đổi của đất nước và thế giới Sinh viênViệt Nam mang những đặc điểm riêng ngoài các đặc điểm chung của người Việt Nam Đólà: trẻ, năng động sáng tạo, có tri thức, dễ tiếp thu cái mới, nhạy cảm với các vấn đề chínhtrị xã hội, dễ thích nghi, luôn muốn được tự khẳng định mình trước mọi người Nhưng nóichung đại bộ phận sinh viên Việt Nam phát huy được những ưu điểm và truyền thống tốtđẹp của các thế hệ sinh viên đi trước, thi đua học tập, rèn luyện, tiếp thu tiến bộ khoa học,công nghệ, chủ động tiếp thu những nét đẹp của sinh viên thế giới, tạo nên đặc trưng lớpsinh viên những năm đầu thế kỉ XXI

Song, bên cạnh những mặt tích cực, sinh viên cũng đang chịu sự tác động tiêu cực

từ mặt trái của nền kinh tế thị trường và xu hướng khu vực hóa, quốc tế hóa Một bộ phậnsinh viên chạy theo lối sống thực dụng, có biểu hiện xa rời các giá trị đạo đức truyền thống,

dễ bị dao động về mặt định hướng đạo đức và lối sống Như Đảng ta khẳng định: “tìnhtrạng suy thoái, xuống cấp về đạo đức, lối sống, sự gia tăng các tệ nạn xã hội và tội phạm,đáng lo ngại nhất là trong giới trẻ”

Cùng với xu hướng chung của sinh viên cả nước, sinh viên trường Cao đẳng Kinh tế

- Kỹ thuật Vĩnh Phúc cũng có những mặt tích cực cần phát huy và những yếu tố tiêu cựccần sửa đổi Đặc biệt về mặt tư tưởng, đạo đức Để xứng đáng là một “chủ nhân tươnglai”của đất nước nói chung, của tỉnh nhà nói riêng, ngoài việc nâng cao năng lực (cái tài)còn cần phải chú trọng đến việc trau dồi phẩm chất đạo đức, lối sống (cái đức) theo tưtưởng, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Điều đó chỉ có được khi gia đình, nhà trường và

xã hội đặc biệt chú trọng đến việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ tương lai củachúng ta nói chung và sinh viên ở trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Vĩnh Phúc nói riêng,

đó là lý do tôi chọn “Đạo đức Hồ Chí Minh về tình yêu thương con người, sống có tìnhnghĩa và vận dụng vào giáo dục đạo đức cho sinh viên trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuậtVĩnh Phúc hiện nay”làm đề tài cho Luận văn thạc sĩ triết học của mình

2 Tổng quan nghiên cứu

Hồ Chí Minh là một nhà tư tưởng và là một tấm gương tiêu biểu, mẫu mực về đạođức cách mạng nói chung Những tư tưởng về đạo đức của Hồ Chí Minh luôn là sợi chỉ đỏxuyên suốt, là kim chỉ nam cho cán bộ Đảng, Nhà nước và các thế hệ người dân Việt Namnoi theo Vì vậy, tư tưởng đạo đức của Hồ Chí Minh luôn là vấn đề thu hút sự quan tâm củagiới nghiên cứu Thực tế đã có nhiều công trình nghiên cứu ở nhiều góc độ khác nhau đượccông bố trên các sách, báo, tạp chí, kỷ yếu hội thảo khoa học trong và ngoài nước Ở đâytác giả xin được đưa ra một vài công trình nghiên cứu tiêu biểu liên quan đến phạm vinghiên cứu của đề tài như sau:

Các công trình nghiên cứu về đạo đức Hồ Chí Minh nói chung trong đó có tình yêu

thương con người, sống có tình nghĩa Đó là: “Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng”(Nxb

Sự thật, năm 1976); “Chủ tịch Hồ Chí Minh với vấn đề đạo đức cách mạng”(Nxb Chính trị Quốc gia, năm 1993); “Tư tưởng triết học Hồ Chí Minh”của Lê Hữu Nghĩa (Nxb Lao động năm 2000); “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức”, của Lê Trọng Ân in trong tạp chí Triết học số 1 năm 2005; Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức , của tác giả Thành Duy, (Nxb

Chính trị quốc gia, Hà Nội năm 1996) … Các công trình này đã khái quái một cách hệthống tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức, trong đó có trình bày những quan điểm đạo đứccủa Hồ Chí Minh về tình yêu thương con người, sống có tình nghĩa khá đầy đủ

- Về Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh trong giáo dục đạo đức cho sinh viên hiện nay,

có nhiều công trình nghiên cứu Tuy nhiên ở đây, tác giả chỉ xin được đưa ra một số công

trình cơ bản, tiêu biểu: Văn Tùng, Tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục Thanh niên, Nxb Thanh niên, Hà Nội, 1999; Đoàn Nam Đàn, Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục Thanh niên, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002; Hà Huy Thông (1995), Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức của người cán bộ quân sự, Luận án tiến sĩ Triết học, Học viện Chính trị

quốc gia Hồ Chí Minh…

- Về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và việc giáo dục sinh viên hiện nay có một số

công trình nghiên cứu như sau: Dương Tự Nam, Thanh niên học tập và làm theo tư tưởng

Hồ Chí Minh, 2003; Nguyễn Hữu Đức ( chủ biên), Giáo dục, rèn luyện thanh niên theo tư

tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, 2000; Đặng Quốc Bảo,

Tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục, 2008, NXB Thanh niên; Trần Minh Đoàn (2002), Giáo dục đạo đức cho thanh niên học sinh theo tư tưởng Hồ Chí Minh ở nước ta hiện nay, Luận

án tiến sĩ Triết học, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh…

Đặc biệt, qua việc thực hiện Chỉ thị 06 – CT/TW năm 2006 của Bộ chính trị về tổ chứccuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”; Chỉ thị 03 – CT/TWnăm 2011 về việc “tiếp tục đẩy mạnh việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ ChíMinh”, hằng năm các tổ chức, đoàn thể, các cấp chính quyền đều có chuyên đề hướng dẫnthực hiện học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cho tất cả các đối tượng.Tầng lớp học sinh, sinh viên trong cả nước nói chung là một trong những đối tượng được chútrọng Tuy nhiên, để nghiên cứu đạo đức Hồ Chí Minh về tình yêu thương con người, sống cótình nghĩa như một đối tượng cụ thể thì chưa có công trình nào Đồng thời ở trường Cao đẳngKinh tế - kỹ thuật Vĩnh Phúc, việc nghiên cứu nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức Hồ ChíMinh về tình yêu thương con người, sống có tình nghĩa cho sinh viên hiện nay vẫn chưa cótác giả nào đề cập một cách cơ bản và có hệ thống Vì vậy, tác giả mạnh dạn nghiên cứu vấn

đề này với lòng mong muốn góp phần nhỏ bé vào việc luận giải cũng như đưa ra phươnghướng giải quyết những vấn đề lý luận và thực tiễn đã và đang đặt ra

3 Mục đích, nhiệm vụ của luận văn

Mục đích:

Nghiên cứu những giá trị bền vững của tư tưởng Hồ Chí Minh về tình yêu thương conngười, sống có tình nghĩa, đánh giá thực trạng việc giáo dục tình yêu thương con người,sống có tình nghĩa cho sinh viên trường Cao đẳng Kinh tế - kỹ thuật Vĩnh Phúc, từ đó, đềxuất một số phương hướng, nội dung, giải pháp chủ yếu nâng cao hiệu quả giáo dục đạo

đức Hồ Chí Minh cho sinh viên trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Vĩnh Phúc trong điềukiện kinh tế thị trường hiện nay

Nhiệm vụ:

Để đạt được mục đích trên, luận văn có nhiệm vụ sau:

- Khái quát cơ sở hình thành của đạo đức Hồ Chí Minh về tình yêu thương conngười, sống có tình nghĩa

- Phân tích, làm rõ những giá trị của đạo đức Hồ Chí Minh về tình yêu thương conngười, sống có tình nghĩa

- Đánh giá thực trạng giáo dục tình yêu thương con người theo đạo đức Hồ Chí Minhcho sinh viên trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Vĩnh Phúc trong điều kiện kinh tế thịtrường hiện nay

- Đề xuất phương hướng và các giải pháp chủ yếu, nâng cao chất lượng giáo dục đạođức Hồ Chí Minh về tình yêu thương con người và sống có tình nghĩa cho sinh viên trườngCao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Vĩnh Phúc hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: tư tưởng đạo đức, tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về tình

yêu thương con người, sống có tình nghĩa; Thực trạng giáo dục tình yêu thương con người,sống có tình nghĩa cho sinh viên trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Vĩnh Phúc theo di sản

Hồ Chí Minh

Phạm vi nghiên cứu:

- Nghiên cứu đạo đức Hồ Chí Minh về tình yêu thương con người, sống có tình nghĩa

- Đề tài còn nghiên cứu việc giáo dục tình yêu thương con người, sống có tình nghĩatheo tư tưởng Hồ Chí Minh cho sinh viên trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Vĩnh Phúc từnăm 2007 đến nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Với đề tài này, tác giả vận dụng phương pháp luận chung của chủ nghĩa duy vật biệnchứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử kết hợp phương pháp phân tích, tổng hợp, điều tra xãhội học…

6 Đóng góp mới của luận văn

- Trong luận văn này, tác giả muốn góp phần vào việc nghiên cứu tư tưởng, tấmgương đạo đức Hồ Chí Minh về tình yêu thương con người, sống có tình nghĩa và vận dụnggiáo dục đạo đức cho sinh viên hiện nay, đặc biệt cho sinh viên trường Cao đẳng Kinh tế -

Kỹ thuật Vĩnh Phúc

- Cũng từ đây cho chúng ta cách nhìn nhận đúng đắn, khách quan về đạo đức, lối sốngcủa sinh viên và việc giáo dục đạo đức, lối sống cho sinh viên trường Cao đẳng Kinh tế -

Kỹ thuật Vĩnh Phúc theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

- Tác giả có đề xuất những phương hướng, giải pháp có tính khả thi cao trong giáo dụcđạo đức, lối sống cho sinh viên của trường

- Luận văn cung cấp thêm những luận cứ khoa học giúp nhà trường cũng như PhòngCông tác chính trị, các giáo viên thuộc trường Cao đẳng Kinh tế - kỹ thuật Vĩnh Phúc trongviệc giáo dục học sinh, sinh viên theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Ngoài ra, luận văn

có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo để nghiên cứu và giảng dạy ở các lớp tập huấn nghiệp

vụ công tác Đoàn, công tác sinh viên

7 Kết cấu luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm

02 chương, 07 tiết

CHƯƠNG 1: ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH VỀ TÌNH YÊU THƯƠNG CON NGƯỜI,

SỐNG CÓ TÌNH NGHĨA 1.1 Các khái niệm

1.1.1 Khái niệm đạo đức

Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội xuất hiện từ rất sớm và có vai trò quan trọngtrong lịch sử phát triển của xã hội loài người Với tư cách là bộ phận của triết học, những tưtưởng đạo đức đã xuất hiện hơn 26 thế kỷ trước đây trong triết học Trung Quốc, Ấn Độ, HyLạp cổ đại

1.1.2 Đạo đức cách mạng

Đạo đức cách mạng là trung với nước, hiếu với dân, suốt đời phấn đấu hi sinh vì độclập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nàocũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng; là cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; luônyêu thương quý trọng con người; có tinh thần quốc tế trong sáng Người viết: “Cũng nhưsông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn Cây phải có gốc, không cógốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấycũng không lãnh đạo được nhân dân”[46, tr 292]

Vậy đạo đức cách mạng là cái đức, cái tài hình thành trong những người làm cáchmạng, mà đối tượng cụ thể ở đây là lực lượng tham gia vào quá trình đấu tranh cho sựnghiệp của đất nước Đó là sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng xã hội chủ nghĩa, đưadân tộc Việt Nam sánh vai cùng các dân tộc khác trên thế giới

1.1.3 Đạo đức Hồ Chí Minh

Đạo đức Hồ Chí Minh bao gồm tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và tấm gương đạođức Hồ Chí Minh Hai phương diện này của đạo đức Hồ Chí Minh thống nhất biện chứng,khi bóc tách từng mặt chỉ có ý nghĩa tương đối, tiện cho việc nghiên cứu theo chiều sâu

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện, sâu sắc về vịtrí, vai trò của đạo đức, những chuẩn mực của đạo đức cách mạng cơ bản và các nguyên tắc

tu dưỡng, rèn luyện đạo đức Trong đó quan điểm của Hồ Chí Minh về các chuẩn mực đạođức, yêu thương con người, sống có tình nghĩa là một nội dung quan trọng

1.2 Cơ sở hình thành đạo đức Hồ Chí Minh về tình yêu thương con người, sống có tình nghĩa

1.2.1 Các giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam

Có thể nói rằng: các giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam khá đa dạng, phong phú.Trong đó, tinh thần yêu nước, nhân ái, tinh thần cố kết cộng đồng dân tộc của dân tộc ViệtNam, đại đoàn kết dân tộc đã hình thành và củng cố trong lịch sử dựng nước và giữ nước.Điều này tạo thành truyền thống bền vững thấm sâu vào tư tưởng, tình cảm, tâm hồn mỗicon người Việt Nam Trong các giá trị truyền thống ấy, giá trị đầu tiên mà chúng ta cầnphải nói đến là: chủ nghĩa yêu nước truyền thống Việt Nam

Việt Nam có lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, chủ yếu là lịch sử đấutranh giành lại và bảo vệ độc lập dân tộc Điều này cho chúng ta thấy tư tưởng chủ yếu củadân tộc Việt Nam là tinh thần yêu nước

Giá trị truyền thống thứ hai ở đây cần kể đến là truyền thống cố kết cộng đồng đoànkết:

Một trong những giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam trở thành cơ sở cho việchình thành đạo đức Hồ Chí Minh về tình yêu thương con người là tinh thần tương thân,tương ái trong con người Việt Nam Đó cũng chính là lòng nhân ái trong truyền thống vănhóa Việt Nam

Cùng với các giá trị truyền thống trên trong nền văn hóa Việt Nam, tinh thần hamhọc hỏi là một trong những giá trị có ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống con người Việt Dântộc Việt Nam là một dân tộc thông minh và có truyền thống hiếu học, ham học, người ViệtNam lấy sự học làm điều căn bản để thực hiện đạo lý làm người

1.2.2 Các giá trị văn hóa của nhân loại

* Những tinh hoa của Nho giáo

Một trong những giá trị lớn mà Nho giáo đã để lại là hệ thống các khái niệm, chuẩnmực trong mối quan hệ giữa người với người Đó là Trung, Hiếu, Nhân, Nghĩa, Lễ, Trí,Tín…Trong đó, những khái niệm nói rõ nhất đến tình yêu thương con người là: Nhân, Lễ,Nghĩa, Trí

Nho giáo còn đề cao việc học tập và giáo dục Nho giáo cho rằng điều quan trọngnhất của tu thân là học tập Việc học tập cũng phải được tiến hành trong suốt cuộc đời củamỗi người Học tập không chỉ ở nhà trường mà còn ở bạn bè

* Những giá trị của Phật giáo

Nói đến Đạo Phật, người ta nghĩ đến một tôn giáo mà Phật Thích Ca là đấng cứu thế,đồng thời là hiện thân của sự sáng suốt, nhân từ, đức độ Phật giáo nhìn nhận sự vật trongmối quan hệ nhân quả, xem cái gì cũng là kết quả của một cái có trước và là nguyên nhâncủa cái có sau Có thể nói, Phật giáo có nhiều điều giúp con người hướng thiện, xây dựngmột xã hội hạnh phúc, an lạc Khi du nhập vào Việt Nam, kết hợp cùng văn hóa, đạo đứcbản địa đã làm phong phú thêm chủ nghĩa nhân đạo, truyền thống nhân ái của dân tộc ViệtNam

* Những giá trị trong Kito giáo.

Trong các tôn giáo hiện nay, tư tưởng nhân văn trong Kito giáo đã ảnh hưởng không

ít đến tâm lý, đạo đức, lối sống đối với một bộ phận quần chúng nhân dân ta mà Hồ ChíMinh là một người đã tiếp thu sâu sắc tư tưởng đó Đó chính là tư tưởng bác ái, đức hi sinh

cao cả Có thể hiểu Bác ái trong Kito giáo là tình yêu thương tha nhân, là tình yêu thươngđồng loại vô giới hạn, vô điều kiện, không phân biệt bạn hay thù và yêu thương tha nhânnhư chính mình.

Như vậy, Kitô giáo là một tôn giáo thể hiện khá rõ tư tưởng nhân văn khi đề cao tìnhyêu thương, sự sẻ chia đối với con người Bỏ qua những hạn chế nói chung so với sự tiến

bộ của thời đại thì Kitô giáo đã để lại cho chúng ta những giá trị sâu sắc Hồ Chí Minh –một con người có tình yêu thương cao cả đã kế thừa được những giá trị cốt lõi đó, đồng thờibiến nó thành những nội dung phù hợp với điều kiện của đất nước Từ đó, phát huy trongxây dựng phẩm chất quý giá của con người Việt Nam

1.2.3 Chủ nghĩa nhân văn Mác – Lênin

Một sự tiếp cận không thể thiếu đã đem đến cho Chủ tịch Hồ Chí Minh con đườngchân chính và tình yêu thương con người bao la, cao cả đó là sự tiếp cận với chủ nghĩa Mác– Lênin Người đã khám phá ra chủ nghĩa này một con đường giải phóng các dân tộc thuộcđịa trong đó có Việt Nam Đây là điều mà Hồ Chí Minh khao khát, tìm kiếm lúc bấy giờ.Người tìm thấy trong chủ nghĩa Mác – Lênin một chủ nghĩa nhân đạo cộng sản Đó là giảiphóng các dân tộc bị áp bức, bị nô dịch, giải phóng giai cấp, giải phóng con người

1.3 Tư tưởng Hồ Chí Minh về tình yêu thương con người, sống có tình nghĩa

1.3.1 Yêu thương tất cả mọi người

Có thể nói tư tưởng yêu thương con người của Hồ Chí Minh rất rõ ràng, cao cả.Người thương đồng bào ta bị đày đọa, đau khổ, lầm than, sống thân phận nô lệ Và Người

đã quyết chí ra đi tìm đường cứu nước Sống nơi xứ người mà lòng luôn canh cánh nỗi nhớquê hương, đất nước, luôn trăn trở với sự nghiệp giải phóng đất nước

Tất cả là để lo cho cuộc sống của nhân dân, lo cho cái ăn, cái mặc của dân Tuynhiên, lòng yêu thương con người của Người không chỉ giới hạn ở vậy mà còn được mởrộng với tình yêu thương nhân loại Đó cũng là những con người bị áp bức, bóc lột, nhữngcon người nghèo khổ trên toàn thế giới, đặc biệt là người dân thuộc địa Với tình yêuthương đó, Người đã lên án mạnh mẽ tội ác giết người của chủ nghĩa thực dân Hồ ChíMinh đã chỉ rõ rằng: Lịch sử việc người châu Âu xâm chiếm châu Phi cũng như bất cứ lịch

sử xâm chiếm thuộc địa nào khác thì từ đầu đến cuối đều được viết bằng máu những ngườibản xứ Và kết quả tất nhiên của chế độ ghê tởm đó là sự tiêu diệt giống da đen Có lẽ vậynên khi chứng kiến cảnh người dân Việt Nam dưới ách đô hộ của thực dân Pháp, người

thanh niên trẻ tuổi không thể kìm hãm được lòng yêu thương cũng như quyết tâm cứu nước,cứu dân của mình.

Tình thương yêu con người vô hạn của Hồ Chí Minh một lần nữa lại vươn xa Ngườiquan tâm, chú ý tới mọi đối tượng, đặc biệt là những người già, trẻ em, phụ nữ rồi nhữngngười có hoàn cảnh đặc biệt Tình yêu thương con người trong Hồ Chí Minh còn được thểhiện đối với những người có sai lầm, khuyết điểm nhưng đã biết nhận rõ những sai lầm và

cố gắng sửa chữa Trong đó có cả kẻ thù bị thương, bị bắt hoặc đã quy hàng Với quan điểm

rõ ràng và khoa học, Người cho rằng, ai cũng có sai lầm, khuyết điểm; có làm thì có sai;không sợ sai mà chỉ sợ thấy sai không sửa Do vậy, tùy từng việc làm, nguyên nhân vàmức độ sai lầm mà có biện pháp giải quyết cho hợp tình hợp lý Có thể nói, chính tình yêuthương đó đã đánh thức những gì tốt đẹp trong mỗi con người

1.3.2 Tin tưởng vào phẩm chất tốt đẹp của con người

Tình yêu thương con người của Hồ Chí Minh không chỉ là tình cảm quý trọng conngười mà còn là lòng tin vững chắc vào những phẩm chất tốt đẹp của con người Hồ ChíMinh từng dạy nhân dân: Yêu thương con người là phải biết nâng con người lên làm chocái tốt, cái thiện trong mỗi con người nảy nở như hoa mùa xuân, phần xấu và cái ác mất đidần và đi đến bị loại trừ hoàn toàn Như vậy, đối với những người có khuyết điểm thìkhông phải là chúng ta đánh đập họ mà phải tìm cho ra nguyên nhân của những khuyếtđiểm và phải sửa chữa bằng được Với những người sai lầm khuyết điểm đã sửa chữa đượcthì phải được đối xử bình đẳng

Không chỉ trong đấu tranh giải phóng dân tộc mà trong công cuộc xây dựng đấtnước theo con đường xã hội chủ nghĩa, Hồ Chí Minh cũng khẳng định đó là sự nghiệp củachính nhân dân – những con người muốn có tự do độc lập Không có một lực lượng siêunhiên hay một thế lực nào khác làm thay họ

Như vậy, theo quan điểm của Hồ Chí Minh, muốn có độc lập tự do, muốn có chủnghĩa xã hội hay không đều là do nhân dân quyết định Vậy nên, trong sự nghiệp xây dựng

xã hội chủ nghĩa của nhân dân ta, Người luôn dạy cán bộ: cần phải yêu thương, tin tưởng vàbiết dựa vào nhân dân Vì, theo Hồ Chí Minh “đẩy thuyền là dân, lật thuyền cũng là dân”

Đó cũng là niềm tin của Người vào con người vào sức mạnh của nhân dân

1.3.3 Đấu tranh để giải phóng con người, thoát khỏi áp bức, bóc lột, nghèo nàn, lạc hậu

Tình yêu thương con người là cội nguồn của sự đấu tranh để giải phóng con ngườithoát khỏi áp bức, nghèo nàn, lạc hậu, để vươn tới cuộc sống ấm no, hạnh phúc

Có thể nói, tình yêu thương trong con người Hồ Chí Minh về giải phóng con ngườitrước hết là ở sự khẳng định con người cần được sống cuộc sống của một con người Thực

tế, ngày nay, chúng ta đang được hưởng thành quả từ tình yêu thương ấy Phải chăng mộttrong những điều này là xuất phát từ lòng nhân ái, khoan dung, vị tha của vị cha già của dântộc?

1.3.4 Tình yêu thương trong Hồ Chí Minh còn là lòng nhân ái, vị tha, khoan dung nhân hậu, hết mực vì con người

Lòng nhân ái, vị tha, khoan dung nhân hậu trong con người Hồ Chí Minh là sự kếthừa các yếu tố truyền thống của dân tộc và phát triển cho phù hợp với điều kiện lịch sửmới của đất nước và xu thế chung của thời đại Người từng nói: “Chỉ có chủ nghĩa cộng sảnmới cứu nhân loại, đem cho mọi người không phân biệt chủng tộc và nguồn gốc sự tự do,bình đẳng, bác ái, đoàn kết, ấm no trên quả đất, việc làm cho mọi người và vì mọingười…”[42, tr 496] Như vậy, lòng khoan dung, nhân ái trong Hồ Chí Minh không chỉdừng lại ở việc đấu tranh giành quyền con người mà còn chỉ ra con đường tiếp theo để thựchiện cao nhất quyền con người ấy

Tinh thần khoan dung, nhân ái ở Hồ Chí Minh xuất phát từ chữ Nhân sáng suốt, cónguyên tắc lấy chính nghĩa làm nền tảng, giải quyết vấn đề giữa con người với nhau trên cơ

sở “có tình, có lý” Theo Người: “NHÂN là thật thà yêu thương, hết lòng giúp đỡ đồng chí

và đồng bào Vì thế mà kiên quyết chống lại những người; những việc có hại đến Đảng, đếnnhân dân.”[46, tr 291] Như vậy, có thể thấy với sự kế thừa, phát triển truyền thống khoandung, nhân ái của dân tộc qua hàng ngàn năm lịch sử, Hồ Chí Minh đã thể hiện tư tưởng ấytrong hành trình cứu nước của dân tộc Ở đây, tinh thần khoan dung, nhân ái của Ngườiđược biểu hiện như là sức mạnh của cách mạng Chỉ có cuộc cách mạng chân chính, đượclòng dân, mới có sức thuyết phục trái tim, khối óc của quần chúng trong đó có cả nhữngngười lầm đường lạc lối

Đối với Hồ Chí Minh, tình yêu thương con người, sống có tình nghĩa không chỉ thểhiện bằng lời nói mà nó còn biểu hiện bằng hành động, bằng các cử chỉ với những conngười cụ thể, hoàn cảnh cụ thể mà tác giả xin được đưa ra phần dưới đây.

1.4 Tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về tình yêu thương con người, sống có tình nghĩa

1.4.1 Hồ Chí Minh – tấm gương về yêu thương, quý trọng con người

Tư tưởng yêu thương con người, sống có tình nghĩa được Hồ Chí Minh nêu lên vàvận động mọi người cùng thực hiện Bản thân Hồ Chí Minh là một tấm gương lớn về vấn

đề này Có thể thấy tình yêu thương của Bác Hồ là rất cụ thể, từ việc to như lo giải phóngcon người đến chăm lo từng con người cụ thể

Việc lo giải phóng con người, chúng ta có thể thấy minh chứng rõ ràng nhất là cảcuộc đời của Người Cụ thể với nhân dân Việt Nam, Người đã có lời nhắn nhủ đầy tâmhuyết, rất nhân văn: “Tôi khuyên đồng bào đoàn kết chặt chẽ và rộng rãi Năm ngón taycũng có ngón vắn ngón dài Nhưng vắn dài đều họp lại nơi bàn tay Trong mấy triệu ngườicũng có người thế này thế khác đều dòng dõi tổ tiên ta Vậy nên ta phải khoan hồng đạiđộ”[45, tr 280]

Có thể nói tấm gương về tình yêu thương con người nói chung, với nhân dân ViệtNam nói riêng của Hồ Chí Minh luôn thấm đượm và đi vào lòng các thế hệ sau Đặc biệt làkhi nghe những câu chuyện kể về Người Như câu chuyện Hồi trường Đảng Nguyễn ÁiQuốc còn ở căn cứ kháng chiến Việt Bắc, một lần Hồ Chí Minh đến dự lễ bế giảng củatrường Khi Người xuống thăm nhà bếp, thấy làm cỗ có vẻ linh đình, đã nói với đồng chíphụ trách trường: “Này, bế mạc, chứ không phải "bế bụng” đâu nhé! Kháng chiến còn khó khănlắm đấy, các chú ạ” Đến bữa ăn, thấy mâm cơm chỉ có một bát, một đôi đũa, Người hỏi:

“Thế Bác ăn với ai?” Đồng chí phụ trách gãi đầu gãi tai: “Dạ, xin để Bác ăn riêng chotiện…” Người ngắt lời: “Không tiện gì cả Thế ra các chú muốn cho Bác ăn trên ngồi trốcà?” Và Hồ Chí Minh đòi phải bê các món ăn của cán bộ, nhân viên nhà trường lên choxem, rồi Người bảo kê thêm bàn ghế cho mọi người cùng ăn Bố trí xong xuôi cả rồi, HồChí Minh mới vui vẻ, bảo mọi người: Ngồi cả vào đây, ăn chung với Bác, ăn một mình thìBác ăn sao được? Khi Người lên nói chuyện với các học viên, đồng chí phụ trách trườnggiới thiệu: "Bác Hồ sẽ huấn thị cho chúng ta" Hồ Chí Minh cười mà bảo rằng: "Tôi nóichuyện với các đồng chí thôi, chứ có "huấn thị”gì đâu" Buổi tối, Người ở lại trường để làm