SKKN tổ chức trò chơi trong dạy học lịch sử 10 nhằm phát huy tính tích cực của học sinh

sử lại có rất nhiều các năm, tháng, sự kiện, rất khó nhớ nếu như giáo viên mà không tích cực đổi mới thông qua các hình thức trò chơi thì chắc chắn các em sẽ chán học, giờ dạy nhàm chán

Phần I

Đặt vấn đề

1 Cơ sở hỡnh thành:

Trong chương trỡnh giỏo dục hiện nay, mụn Lịch sử cựng với cỏc mụn học

khỏc trong nhà trường cú vai trũ gúp phần quan trọng tạo ra những con người phỏt triển toàn diện

Lịch sử là một mụn khoa học xó hội cú một dung lượng kiến thức lớn, trong mỗi tiết học đũi hỏi học sinh khụng chỉ cú kĩ năng phỏt hiện nhanh mà cũn cần cú khả năng ghi nhớ Vỡ vậy, muốn học sinh học tốt được mụn Lịch sử thỡ mỗi thầy giỏo, cụ giỏo khụng phải chỉ truyền đạt, giảng giải theo cỏc tài liệu trong sỏch giỏo khoa, trong sỏch hướng dẫn, hay tài liệu chuẩn…một cỏch dập khuụn mỏy múc, làm cho học sinh học tập một cỏch thụ động, nếu chỉ dạy như vậy thỡ việc học tập của học sinh sẽ diễn ra thật đơn điệu, tẻ nhạt và kết quả học tập sẽ khụng cao Đõy là một trong những nguyờn nhõn gõy ra sự cản trở việc đào tạo cỏc em thành những con người năng động, tự tin, sỏng tạo, sẵn sàng thớch ứng với những đổi mới diễn ra hàng ngày

Yờu cầu giỏo dục hiện nay đũi hỏi phải đổi mới phương phỏp dạy học theo hướng phỏt huy tớnh tớch cực, chủ động, sỏng tạo của học sinh Vỡ vậy trong giờ học giỏo viờn phải gõy hứng thỳ học tập cho cỏc em bằng cỏch lụi cuốn cỏc

em tham gia vào cỏc trũ chơi, đõy là một hoạt động mà cỏc em hứng thỳ nhất, thụng qua cỏc trũ chơi sẽ kớch thớch học sinh học tập, cỏc em sẽ lĩnh hội tri thức Lịch sử một cỏch dễ dàng, củng cố khắc sõu một cỏch vững vàng, tạo cho cỏc

em niền say mờ, hứng thỳ trong học tập, trong việc làm

Khi giỏo viờn đưa ra cỏc trũ chơi trong giờ học Lịch sử một cỏch thường xuyờn, khoa học thỡ chắc chắn chất lượng dạy học sẽ ngày một nõng cao

Mặt khỏc Lịch sử là một chuỗi cỏc sự kiện rất khú nhớ, trong khi đú hiện nay học sinh lại thớch học cỏc mụn tự nhiờn để ra trường cú nhiều cơ hội việc làm thỡ bộ mụn xó hội hiện nay rất ớt được cỏc em quan tõm Đặc biệt mụn lịch

sử lại có rất nhiều các năm, tháng, sự kiện, rất khó nhớ nếu như giáo viên mà không tích cực đổi mới thông qua các hình thức trò chơi thì chắc chắn các em sẽ chán học, giờ dạy nhàm chán kết quả đạt được là không cao

Vì vậy, tổ chức trò chơi trong dạy học Lịch sử sẽ giúp các em hoà nhập với tập thể nâng cao tinh thần đoàn kết tập thể, mạnh dạn tham gia vào các trò chơi, ham chơi, ham học, giúp các em linh hoạt, sáng tạo trong cuộc sống Vì thế việc tổ chức trò chơi trong dạy học Lich sử là việc cần thiết và quan trọng

Để góp phần đổi mới phương pháp dạy học môn lịch sử ở trường THPT đặc biệt là dạy học lịch sử cho học sinh 10 theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh , tăng cường hoạt động cá thể với học tập giao lưu, hình thành rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn Thông qua các trò chơi sẽ giúp các em lĩnh hội được tri thức mà còn giúp các em củng cố và khắc sâu tri thức

Với lí do trên tôi quyết định chọn đề tài "Tổ chức trò chơi trong dạy học Lịch sử 10 nhằm phát huy tính tích cực của học sinh”

PhÇn II.

Néi dung

Tổ chức các trò chơi trong giờ học Lịch sử không nhằm mục đích giải trí cho học sinh mà còn tạo không khí học tập sôi nổi, các em sẽ thấy thoải mái nhưng vẫn tiếp thu bài học có hiệu quả Mặt khác, qua các trò chơi sẽ giúp các

em ghi nhớ tốt những kiến thức Lịch sử và có hứng thú đối với các giờ học Lịch sử

Tuỳ theo từng kiểu bài mà giáo viên đưa ra các loại trò chơi sao cho phù hợp Có rất nhiều các loại trò chơi có thể ứng dụng trong giờ dạy như: Giải mật

mã lịch sử, Đoán ý đồng đội, Thi trả lời nhanh, Thi ghi nhớ Lịch sử, ô chữ may mắn, Giải ô chữ Lịch sử, Thi sưu tầm và thuyết minh về những hình ảnh Lịch

sử, Đoán các sự kiện qua một đoạn phim Tuy nhiên trong các trò chơi thì tôi

muốn nhấn mạnh trò chơi “giải ô chữ lịch sử” bởi vì trò chơi này mang lại

hiệu quả rất cao trong các giờ học và các em rất hào hứng tham gia

1 Trò chơi: "Giải ô chữ lịch sử" Giáo viên thiết kế ô chữ hàng ngang và hàng

dọc Từ đó đặt các câu hỏi để HS giải đáp Mỗi ô chữ là một sự kiện Lịch sử trong các bài học, ô chữ hàng dọc là kiến thức bài học Lịch sử cần nhấn mạnh cũng có thể mỗi ô chữ hàng ngang có một chữ cái chìa khóa, sau đó yêu cầu HS đoán những chữ bí ẩn có nội dung là gì?

Ví dụ: Khi dạy xong Bài 5 “ Trung Quốc thời phong kiến” giáo viên đưa ra trò

chơi để kiểm tra kết quả học tập của học sinh mặt khác để củng cố lại kiến thức của bài:

Ô chữ hàng ngang: 9 ô chữ tương đương với 9 câu hỏi.

Giáo viên đưa ra luật chơi: Các em chọn các ô chữ ( từ 1đến 9) Nếu trả lời đúng

ô chữ hàng ngang được 8 điểm Nếu trả lời được ô chữ hàng dọc cho 10 điểm

Sau đó giáo viên tổ chức trò chơi

Câu1 ( 5 chữ cái): Đây là một nhà thơ nổi tiếng thời Đường?

Đáp án: Đỗ Phủ

Câu 2( 9 chữ cái): Tác giả của tiểu thuyết “ Tây Du Kí’’ là ai?

Đáp án: Ngô Thừa Ân

Câu 3 ( 7 chữ cái) Tư tưởng “Tam cương, Ngũ thường” là thuộc dòng tôn giáo

nào của Trung Quốc?

Đáp án: Nho giáo

Câu 4( 7 chữ cái): Trong xã hội phong kiến giai cấp nào là giai cấp chịu bóc lột

nặng nề nhất?

Đáp án: Nông dân.

Câu 5: ( 9 chữ cái): Công lao lớn nhất của Tần Thuỷ Hoàng đối với đất nước

Câu 9 ( 6 chữ cái): Dưới thời phong kiến một trong những thành tựu nổi nhất

của nền văn hoá Trung Quốc là thành tựu nào?

Đáp án: Văn học.

Ô chữ hàng dọc : Tất cả các dữ kiện trên đều liên quan đến lịch sử Trung Quốc

thời kì nào?

Đáp án: Phong kiến.

Tuỳ theo kiểu bài giáo viên có thể sắp xếp trò chơi cho phù hợp với nội dung

của bài, cũng là trò chơi giải ô chữ nhưng khi dạy bài 30: “ Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ” dạy mục hai xong “ Diễn biến của cuộc chiến tranh và sự thành lập Hợp chúng quốc Mĩ” Để chốt lại kiến thức

vừa học, giáo viên có thể cho các em tham gia trò chơi, vừa hiểu kĩ phần vừa

học xong, mặt khác lại khắc sâu kiến thức cho các em đối với bài học

Ôchữ hàng ngang: Gồm 14 ô chữ tương ứng với 14 câu hỏi liên quan 14 dữ kiện trong bài học.

Ô chữ hàng dọc là chìa khoá( 14 chữ cái)

Giáo viên đưa ra luật chơi: Có thể trả lời đúng cho điểm, hoặc thưởng quà.

Ô chữ hàng ngang gồm những câu hỏi như sau:

Câu 1 ( 12 chữ cái): Tháng 9/1774 Đại hội Lục địa lần thứ nhất được tiến hành

ở đâu?

Đáp án: Phi la den phia

Câu 2.( 9chữ cái): Đại hội Lục đại lần thứ hai (5/1775) đã quyết định bổ nhiệm

Câu 5.(5 chữ cái) Nước Mĩ còn có tên gọi nào khác?

Đáp án; Hoa Kỳ.

Câu 6.( 15 chữ cái): Ngày 4/7/1776, Đại hội Lục địa lần thứ hai đã quyết định

thông qua văn bản bào?

Đáp án: Tuyên ngôn độc lập.

Câu 7 ( 3 chữ cái)Vào nửa đầu thế kỉ XVIII, nước nào đã lập ra 13 thuộc địa

dọc theo bờ biển Đại Tây Dương ở Bắc Mĩ?

Câu 12.(13 chữ cái) Đến giữa thế kỉ XVIII, kinh tế của 13 bang thuộc địa của

Anh ở Bắc Mĩ phát triển theo hướng nào?

Đáp án: Tư bản chủ nghĩa.

Câu 13 ( 6chữ cái): Crix tốp- Côlôm bô đã tìm ra được châu lục nào?

Đáp án: Châu Mĩ.

Câu 14 ( 6chữ cái): Năm 1783 Hoà ước nào buộc Anh phải công nhận nền độc

lập của 13 thuộc đại Anh ở Bắc Mĩ?

Đáp án: Véc- xai.

Ô chữ hàng dọc: (Từ chìa khoá): Cuộc chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc

đại Anh ở Bắc Mĩ đã dẫn đến sự thành lập một quốc gia độc lập nào?

Đáp án: Hợp chúng quốc Mĩ.

Bên cạnh trò chơi giải ô chữ thì đối với bộ môn Lịch sử còn có rất nhiều trò chơi như:

2 Tổ chức trò chơi " Thi ghi nhớ sự kiện"

- Luật chơi: Thời gian chỉ diễn ra 5 phút

- Cách tổ chức trò chơi như sau:

- Giáo viên chiếu trên màn hình 4 dữ liệu, sự kiện có liên quan đến kiến thức và gọi học sinh tham gia giải đáp các ô chữ

Ví dụ: Sau khi học xong bài 29: Cách mạng Hà Lan và cách mạng tư sản Anh” giáo viên kiểm tra bài cũ vào đầu giờ.

Câu 1.Vào đầu thế kỉ XVII, tại Châu Âu nước nào có nền kinh tế phát triển nhất ?

Đáp án: Anh.

Câu 2 Hai trụ cột của phong kiến Anh là ai?

Đáp án: Giai cấp quý tộc và giáo hội Anh.

Câu 3 Ai là người thành lập “quân đội sườn sắt” đã đánh thắng được quân đội của nhà vua?

Đáp án: Ôlivơ Crômoen.

Câu 4 Cách mạng Hà Lan diễn ra dưới hình thức nào?

Đáp án: Chiến tranh giải phóng dân tộc, để lật đổ ách thống trị của vương triều Tây Ban Nha.

Sau đó giáo viên dẫn dẵn vào bài mới: Cuộc cách mạng Hà Lan là một

cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc Vậy đến thế kỉ XVIII, thế giới lại chứng kiến một cuộc cách mạng diễn ra dưới hình thức chiến tranh giải phóng dân tộc của các thuộc điạ Anh ở Bắc Mĩ mà thực chất là một cuộc cách mạng tư sản Vậy để hiểu bài học này các em sẽ đi tìm hiểu vì sao cách mạng bùng nổ, diễn biến, kết quả và ý nghĩa và vì sao Lênin gọi: “Đây là một cuộc cách mạng thực

sự, chiến tranh thực sự”?

3 Trò chơi có tên gọi " Đoán ý đồng đội"

Những thông tin trong trò chơi đều là những kiến thức cơ bản của cả bài

mà học sinh cần khắc sâu và ghi nhớ

- Giáo viên nêu cách chơi: Chọn hai học sinh để tham gia cuộc chơi , và

giáo viên cho 10 thông tin liên quan đến bài học, một học sinh đứng quay về phía bảng thông tin, một học sinh đứng quay xuống phía dưới lớp Thông qua gợi ý của bạn mà học sinh phải đoán đúng từ thông tin yêu cầu

- Luật chơi : Học sinh đứng quay xuống phía dưới, trả lời các gợi ý của

bạn sao cho đúng thông tin, trong 2 phút trả lời đúng từ 6 thông tin trở lên là thắng cuộc Người gợi ý không nói tiếng Anh, không lặp từ

Giáo viên cho HS 30 giây chuẩn bị, sau đó phát tín hiệu cho học sinh trả lời 10 thông tin và gợi ý kết quả

- Yêu cầu dối với người chơi : Phải quan sát, định hình thật nhanh câu hỏi

và câu trả lời cho chính xác, lưu loát, không trả lời được phải chuyển sang câu khác

- Yêu cầu đối với giáo viên: Giáo viên bấm giờ, ra tín hiệu bắt đầu chơi ,

bấm giờ chơi, nhận xét đúng sai khi học sinh trả lời và công bố kết quả Trong khi tổ chức các trò chơi giáo viên yêu cầu học sinh khác trong lớp ngồi trật tự theo dõi các bạn, làm giám khảo với thầy( cô) giáo Kết thúc trò chơi giáo viên

có phần thưởng đối với học sinh thắng cuộc hoặc cũng có thể cho vào điểm miệng của học sinh

Ngoài ra trong giờ học Lịch sử còn có thể tổ chức rất nhiều trò chơi khác:

4 Trò chơi: "Giải mật mã lịch sử" Giáo viên cho các dữ kiện lịch sử ,

yêu cầu học sinh nêu những hiểu biết của em về dữ kiện đó, sau đó đoán xem những dữ kiện đó nói về sự kiện nào hay nhân vật nào?

Ví dụ: Khi dạy về bài 30: “Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ”.

Giáo viên đưa ra một số dữ kiện trên máy chiếu cho học sinh quan sát:

Hình 53( SGK) :Lược đồ về chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở

Bắc Mĩ, Hình 54( SGK) Đại hội 13 thuộc đại Anh thông qua bản Tuyên ngôn Độc lập, Hình 55(SGK) G Oasinh tơn

Theo em các dữ kiện lịch sử trên liên quan đến một sự kiện lịch sử nào?

Học sinh trả: Liên quan đến bài “Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ” Sau đó giáo viên dẫn dắt vào bài mới…

6 Trò chơi: "Thi nghi nhớ sự kiện" Giáo viên chia lớp làm hai đội

chon 5 học sinh tham gia chơi còn lại là cổ động viên Giáo viên chuẩn bị sẵn bảng viết và bút dạ Trong một thời khoảng thời gian nhất định, các học sinh tham gia chơi lên viết các mốc lịch sử, các nhân vật lịch sử, hay các sự kiện lịch

sử theo yêu cầu của giáo viên Đội thắng cuộc sẽ là đội ghi nhiều sự kiện đúng hơn

7 Trò chơi: "ô chữ may mắn": Giáo viên chia lớp thành 2 đội chơi lần

lượt bốc thăm hoặc chọn ô chữ có sẵn câu trả lời có liên quan đến nội dung bài học Đội nào trả lời đúng được 10 điểm, chọn được ô chữ may mắn không có câu hỏi nhưng vẫn được ghi điểm, Đội nào cuối cuộc chơi nhiều điểm hơn đội

đó sẽ thắng cuộc

8 Trò chơi: "Thi sư tầm và thuyết minh về hình ảnh lịch sử" : Chia lớp

thành các nhóm, yêu cầu các nhóm sưu tầm các tranh ảnh lịch sử và thuyết minh

về các tranh ảnh đó Đầu giờ học cuối giờ giáo viên tổ chức trò chơi Đại diện các nhóm lên giới thiệu và thuyết minh các bức tranh lịch sử mà nhóm mình sưu tầm được

9 Trò chơi: Nghe truyện đoán nhân vật: Giáo viên sẽ đưa ra một số câu

chuyện liên quan đến kiến thức bài học sau đó giáo viên yêu cầu học sinh đoán xem nhân vật đó là nhân vật nào

Trên đây là một số trò chơi trong dạy học lịch sử, tuỳ theo từng bài học giáo viên có thể lựa chọn các hình thức trò chơi cho phù hợp với kiểu bài để mang lại hiệu quả cao trong công tác giảng dạy

Phần III

Biện pháp thực hiện ( Giáo án minh hoạ- Tiết 38- Bài 30) Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở

Bắc Mĩ

I Mục tiờu bài học

1 Về kiến thức: Làm cho HS nắm được:

- Nguyờn nhõn sõu xa bựng nổ cỏch mạng, diễn biến, kết quả và ý nghĩa

- Là cuộc cỏch mạng tư sản diễn ra dưới hỡnh thức chiến tranh giải phúng dõn tộc

2 Kĩ năng: Rốn luyện kĩ năng phõn tớch, quan sỏt, đỏnh giỏ

3 Tư tưởng: Nhấn mạnh vai trũ của quần chỳng.

II Chuẩn bị của giỏo viờn:

- Bản đồ : Những cuộc phỏt kiến địa lớ lớn vào thế kỉ XV-XVI

- Bản đồ: Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ

- Lược đồ: 13 thuộc địa Anh ở Bắc ĩ

- Ảnh: Đại hội 13 thuộc địa Anh thụng qua bản Tuyờn ngụn độc lập

- Ảnh : đại hội Lục địa lần thứ hai

- Ảnh về : Sự kiện “ Chố Bụx- tơn”

Khi bắt đầu vào bài học: Giỏo viờn cho HS quan sỏt một số cỏc dữ

kiện lịch sử: Hỡnh 53( SGK) :Lược đồ về chiến tranh giành độc lập của 13

thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ, Hỡnh 54( SGK) Đại hội 13 thuộc đại Anh thụng qua bản Tuyờn ngụn Độc lập, Hỡnh 55(SGK) G Oasinh tơn

GV: Hỏi HS Các dữ kiện lịch sử trên liên quan đến một sự kiện lịch sử nào?

HS: Trả lời: Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mi.

GV : Dẫn dắt vào bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Kiến thức Hs cần nắm

GV: 13 thuộc địa được thành lập từ

khi nào?

HSTL: Sau khi Côlômbô tìm ra châu

Mĩ, nhiều người châu Âu di cư sang

Bắc Mĩ Đến nửa đầu thế kỉ XVIII,

người Anh đã lập được 13 thuộc địa

Anh ở Bắc Mĩ

GV sử dụng máy chiếu, chiếu bản đồ:

- Những cuộc phát kiến địa lí lớn thế

kỉ XV-XVI.

GV giới thiệu sơ lược về Bắc Mĩ:

- Nằm ở phía Bắc châu Mĩ, Bắc Mĩ

vốn là vùng đất của người da đỏ, sau

cuộc phát kiến địa lí của Côlômbô phát

hiện ra châu Mĩ( 1492), người Bồ Đào

Nha, Tây Ban Nha di cư sang chiếm

làm thuộc địa, sau đó là Hà Lan, Pháp

- Đến thế kỉ XVII, Anh tới và loại bỏ

dần các đối thủ và lập ra 13 thuộc địa

-GV chiếu “ Lược đồ 13 thuộc địa Anh

ở Bắc Mĩ”, thuộc địa đầu tiên lập vào

năm 1607 là Viếc-gi-ni-a Đến năm

1 1 Sự phát triển của chủ nghĩa tư bản

ở Bắc Mĩ Nguyên nhân bùng nổ chiến tranh

2 a.Sự thành lập:

- Đến giữa thế kỉ XVIII, 13 thuộc địa

Anh được ra đời ở Bắc Mĩ

1752 thuộc địa thứ 13 được thiết lập

là Gioóc-gi-a.

GV: Vì sao 13 thuộc địa lại được thiết

lập dọc theo bờ biển đại Tây Dương?

Điều kiện thuận lợi: Khí hậu mát mẻ,

thuận lợi cho việc đi lại bằng tàu

thuyền, có nguồn hải sản phong phú

Dân cư tập trung đông đúc

ĐVĐ: Với điều kiện tự nhiên thuận lợi

như vậy 13 bang thuộc địa sẽ phát

triển như thế nào?

GV: Đến giữa thế kỉ XVIII nền kinh

tế ở Bắc Mĩ phát triển như thế nào?

GV dùng máy chiếu về sự phát triển

kinh tế của 2 miền.

GV Trước sự phát triển kinh tế ở 13

thuộc địa như vậy, Chính phủ Anh

HSTL: Không uốn cho Bắc Mĩ cạnh

tranh với nước Anh.

b Sự phát triển chủ nghĩa tư bản ở Bắc Mĩ.

- Đến giữa thế kỉ XVIII nền kinh tế Bắc

GV: Phân tích thêm về bản chất của

các nước thực dân Chốt lại: Hạn chế

sự cạnh tranh.

H Sự kìm hãm của chính phủ Anh

đã dẫn đến hậu quả gì?

HSTL+ GV chốt lại: Mâu thuẫn giữa

13 thuộc địa với chính phủ Anh.

GV Hãy rút ra nguyên nhân nào dẫn

đến cuộc chiến tranh bùng nổ ?

ĐVĐ: Từ những nguyên nhân trên dẫn

đến cách mạng bùng nổ Vậy diễn biến

của cách mạng diễn ra như thế nào….

GV: Sự kiện nào đã thổi bùng lên

ngọn lửa chiến tranh?

GV Chiếu Ảnh ở cảng Bôx-tơn và

phân tích sự kiện “ Chè Bôx-tơn”

GV: Trước những chính sách trừng

phạt của chính phủ Anh, nhân dân

thuộc địa đã có phản ứng như thế

nào?

GV: Sử dụng máy chiếu địa điểm diễn

ra Hội nghị và phân tích sự kiện:

c Nguyên nhân sâu xa:

- Kinh tế tư bản chủ nghĩa phát triển mạnh ở Bắc Mĩ

- Chính phủ Anh tìm mọi cách kìm hãm sự phát triển kinh tế oqử Bắc Mĩ

=> Mâu thuẫn giữa 13 thuộc địa>< chính phủ Anh=> Chiến tranh bùng nổ.

2 Diễn biến của chiến tranh và sự