SKKN một số trò chơi thực nghiệm cho trẻ mầm non học và làm quen với môn khám phá khoa học

Tình hình thực tiễn của việc tổ chức các hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo của giáo viên trường mầm non Hoa Sin - Đăksin.. Ở trường mầm non trẻ không những được quan tâm chăm

MỤC LỤC

PHẦN I: MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

2 Cơ sở khoa học của đề tài

3 Mục đích sáng kiến của khoa học

4 Đối tượng khám phá của khoa học

5 Kế hoạch nghiên cứu

PHẦN II: NỘI DUNG

Chương I Cơ sở lý luận.

1 Đặc điểm nhận thức của trẻ mẫu giáo

2 Nội dung môn khám phá khoa học theo nội dung mầm non mới

Chương II Tình hình thực tiễn của việc tổ chức các hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo của giáo viên trường mầm non Hoa Sin - Đăksin.

1 Tại góc thiên nhiên.

2 Tại góc bé cùng khám phá khoa học

3 Trong giờ học có chủ đích môn hám phá khoa học.

Chương III Một số trò chơi thực nghiệm giúp trẻ mẫu giáo hám phá khoa học

1 Các trò chơi thực nghiệm với cây và hạt

1 Cây xanh có những bộ phận nào?

2 Trong hạt có gì?

3 Gieo hạt

4 Sự phát triển của cây từ hạt

5 Cây cần gì dể lớn lên và phát triển

6 Cỏ có cần ánh sáng không?

2 Các trò chơi với nước, không khí, ánh sáng.

1 Có gì trong chai không?

2 Bé biết những gì về nước?

3 Trò chơi với nam châm.

Chương IV Hiệu quả của việc tổ chức các trò chơi thực nghiệm.

PHẦN III: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

PhÇn më ®Çu.

1 Lý do chọn đề tài:

Theo kết quả nghiên cứu của nghành giáo dục thì giáo dục mầm non là bậc học quan trọng nhất trong hệ thống giáo dục quốc dân Mục tiêu của giáo dục mầm non là hình thành những cơ sở ban đầu, nền tảng cho sự phát triển nhân cách và tư duy cho mỗi con người, đặc biệt là lứa tuổi mầm non Qua đó giúp hình thành bước đầu của phẩm chất đạo đức, khuyến khích việc khám phá khoa học và làm chủ những kiến thức hoa học công nghệ trong thời đại mới

Ở trường mầm non trẻ không những được quan tâm chăm sóc mà trẻ còn được tham gia vào các môn học khác nhau như làm quen với toán; Làm quen chữ cái; Phát triển thể chất…Trong đó môn học làm quen với môi trường xung quanh có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển nhận thức cho trẻ Vì vậy trong chương trình giáo dục mầm non mới môn này đã được đổi tên thành môn “Khám phá khoa học” Môn học này nhằm hình thành và giúp trẻ nhận thức về các sự vật, hiện tượng xung quanh và giáo dục thái

độ ứng xử đúng đắn với thiên nhiên, với xã hội cho trẻ Đồng thời thông qua môn học này giúp trẻ phát triển và hình thành các kỹ năng quan sát, tư duy, phân tích, tổng hợp, khái quát

Nhưng bên cạnh đó, việc thực hiện đổi mới phương pháp giáo dục mầm non ngày càng giúp phát huy tính sáng tạo của giáo viên và khuyến khích sự ham thích học hỏi của trẻ mầm non đã đặt ra những yêu cầu mới với giáo viên mầm non trong quá trình lụa chọn và tổ chức các hoạt đọng khám phá khoa học của trẻ Nếu trong chương trình giáo dục mầm non cải cách, giáo viên chủ yếu sử dụng phương pháp dùng lời, trực quan

để dạy thì chương trình mầm non mới lại đòi hỏi người giáo viên phải tăng cường sử dụng các phương pháp thí nghiệm, thực nghiệm giúp trẻ có cơ hội được trải nghiệm, tham gia khám phá các hoạt động khám phá khoa học.Vì vậy mà tôi đã quyết định chọn

đề tài: “Một số trò chơi thực nghiệm cho trẻ mầm non học và làm quen với môn khám phá khoa học”.

2 Cơ sở khoa học của dề tài:

2.1 C¬ së lý luËn:

Các trò chơi thục nghiệm được lựa chọn dựa trên cơ sở đặc điểm nhận thức của trẻ lứa tuổi mầm non và phù hợp với các nội dung của môn “Khám phá khoa học” theo chương trình mầm non

2.2 C¬ së thùc tiÔn:

Các trò chơi thực nghiệm đã được khảo sát trong các hoạt động chơi của trẻ tại trường mầm non Hoa Sim xã ĐăkSin trên lứa tuổi 5 – 6

3 Mục đích của việc chọn đề tài:

Việc lựa chọn và tổ chức một số trẻ chơi thực nghiệm nhằm giúp trẻ lứa tuổi mầm non nắm được kiến thức, hình thành và rèn luyện những kỹ năng cần thiết của môn học khám phá khoa học cũng như phát huy được tính sáng tạo của trẻ

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

4.1 §èi tîng nghiªn cøu:

Đối tượng nghiên cứu được lựa chọn để nghiên cứu là độ tuổi trẻ mẫu giáo

4.2 Ph¹m vi nghiªn cøu:

Tập trung ở trẻ mầm non Hoa Sim, xã Đăksin, Huyện Đăkrlấp

5 KÕ ho¹ch nghiªn cøu:

- Từ ngày 21/ 1/ 2013 đến ngày 25/ 1/ 2013 chọn đề tài và trang bị lý luận

- Từ ngày 28/ 1/ 2013 đến ngày 2/ 3/ 2013 tổ chức các trò chơi thực nghiệm và theo dõi bám sát quá trình tiếp thu của trẻ

- Từ ngày 3/ 1/ 2013 đến ngày 8/ 3/ 2013 phân tích kết quả và viết sáng kiến kinh nghiệm dựa trên kết quả theo dõi của bản thân

néi dung s¸ng kiÕn kinh nghiÖm

Ch¬ng i: c¬ së lý luËn.

I Đặc điểm nhận thức của trẻ mẫu giáo:

1 Trẻ mẫu giáo bé (3 - 4 tuổi):

- Trẻ mẫu giáo bé thì đây mới chỉ là bước đầu của tư duy trực quan hình tượng với các hình tượng còn đang gắn liền với hành động Trẻ hoàn toàn chưa biết đến phân tích tổng hợp nên chỉ biết nhìn sự việc dừng lại ở từng chi tiết

2 Trẻ mẫu giáo nhỡ (4 - 5 tuổi):

- Với trẻ mẫu giáo nhỡ thì lúc này tư duy trực quan hình tượng của trẻ đã phát triển mạnh hơn do vậy trẻ đã có nhu cầu khám phá mối quan hệ giữa các sự vật hiện tượng với nhau, bước đầu trẻ đã có khả năng suy luận

3 Trẻ mẫu giáo lớn (5 - 6tuổi):

- Trẻ ghi nhớ có chủ định và có khả năng tập trung tốt, bền vững hơn

- Khả năng tư duy trực quan hình tượng của trẻ phát triển mạnh mẽ

- Độ tuổi này đã bắt đầu đã xuất hiện tư duy trực quan sơ đồ cụ thể: + Trẻ đi sâu tìm hiểu mối quan hệ giữa các sự vật hiện tượng và có nhu cầu tìm hiểu bản chất của chúng

+ Trẻ bước đầu đã lĩnh hội được tri thức ở trình độ khái quát và một số khái niệm

sơ đẳng

+ Ở trẻ phát triển chức năng ký hiệu của ý thức

- Trẻ đang ở bước đầu của quá trình tư duy trừu tượng

II Nội dung khám phá khoa học theo chương trình giáo dục mầm non mới

Trẻ đựơc khám phá khoa học về:

- Các bộ phận trên cơ thể con người; Các mối quan hệ trong gia đình; Một số nghề nghiệp; Về thực vật, động vật; Về các hiện tượng tự nhiên: Thời tiết, nước, ánh sáng,

CHƯƠNG II: TÌNH HÌNH THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG CHO TRẺ MẪU GIÁO KHÁM PHÁ KHOA HỌC CỦA GIÁO VIÊN TRƯỜNG MẦM NON HOA SIM

Được sự nhất trí, quan tâm của lãnh đạo nhà trường, giáo viên trong trường mầm non Hoa Sim cũng như sự mày mò học hỏi, chịu khó trau dồi học hỏi từ các đồng

nghiệp ở các trường bạn trên địa bàn huyện một cách thường xuyên và chăm chỉ Tuy nhiên việc tổ chức cho trẻ mẫu giáo khám phá khoa học của giáo viên còn nhiều khó khăn vướng mắc trong tình hình thực tiễn Bởi lẽ, trang thiết bị đầu tư cho việc dạy và học của trường lớp còn thiếu thốn do trường đóng trên địa bàn xã vùng sâu vùng xa, cơ

sở vật chất, kinh tế, đi lại cò khó khăn Hơn thế trẻ tham gia vào các hoạt động chung chủ yếu diễn ra trong giờ hoạt động chung môn khám phá khoa học còn bó chặt trong hai góc là góc: “góc thiên nhiên ”, “góc bé cùng khám phá khoa học” Và thực tế cho thấy:

1 Tại góc thiên nhiên:

Mỗi lớp đã có xây dựng được một góc thiên nhiên với một số loại cây đẹp, sinh động, hấp dẫn cuốn hút sự chú ý của trẻ Nhưng các hoạt động của trẻ ở góc này mới chỉ là: Tưới cây hàng ngày, quan sát các loại cây, hoa Với các hoạt động như thế, ban đầu

sẽ thu hút được trẻ nhưng chỉ sau đó một thời gian ngắn là sau vài lần hoạt động trẻ sẽ cảm thấy chán và sẽ làm cho trẻ có tâm lý không muốn khám phá tìm tòi

2 Tại góc bé cùng khám phá khoa học:

Hiện tại trong trường ở các lớp góc bé cùng khám phá khoa học chủ yếu vẫn chỉ

là một trong những bộ phận nhỏ trong góc học tập mà chưa được tách riêng ra làm một góc độc lập Tại đây các bé vẫn chủ yếu hoạt động trên những đồ dùng học tập hay đơn giản là trên những mảng tường được chính cô giáo thiết kế Do đó trẻ đã mất đi hứng thú học tập cùng ý thích khám phá tìm tòi, vì lẽ đó cần phải mở rộng hơn góc này để trẻ

có cơ hội được thí nghiệm trên vật thật làm tăng khả năng tiếp thu và sáng tạo, tìm tòi ở trẻ

3 Trong giờ hoạt động chung môn khám phá khoa học:

Giáo viên đã biết kết hợp sử dụng các phương tiện trực quan trong quá trình giảng dạy như: Tranh ảnh, đồ chơi, vật thật, hình ảnh kết hợp với lời giảng giải, giải thích để cung cấp cho trẻ những kiến thức cần thiết Tuy nhiên đây cũng chỉ là phương pháp nhất thời bởi lẽ nó chưa giúp trẻ khám phá được mối liên hệ giữa các sự vật hiện tượng hay giải thích các hiện tượng khoa học một cách dễ dàng Như vậy, trong môn khám phá khoa học diễn ra tại trường việc tổ chức hoạt động đang được đổi mới về phương pháp Nhưng hiện nay vụ mầm non đang chỉ đạo các trường cần tiếp cận với chương trình giáo dục mầm non mới nhằm đưa nội dung, hình thức học tập mới, tạo cơ hội cho trẻ tiếp thu kiến thức, rèn luyện kỹ năng một cách chủ động hơn Nhìn ra được vấn đề tôi và các bạn đồng nghiệp đã nhanh chóng bắt tay vào tìm tòi, học hỏi trên báo, đài, ở các phương tiện thông tin đại chúng, cũng như ở các trường bạn trong và ngoài huyện

do vậy mà chúng tôi đã sáng tạo ra được một số trò chơi thực nghiệm bổ sung vào hoạt động khám phá khoa học theo hướng tiếp cận mầm non mới bước đầu đã đem lại nhiều hiệu quả

CHƯƠNG III BÉ CÙNG MỘT SỐ TRÒ CHƠI THỰC NGHIỆM KHOA HỌC

I Các trò chơi thực nghiệm với cây và hạt.

1 Cây xanh có những bộ phận nào?

1.1 Mục đích:

Trẻ thấy được quá trình cây phát triển và cây sống được nhờ có nước Ngoài ra cho trẻ biết cây có những bộ phận chính nào

1.2 Đối tượng:

Trẻ trong độ tuổi 4 đến 6 tuổi Tức là trẻ từ mẫu giáo nhỡ đến trẻ mẫu giáo lớn do trường chưa có lớp mẫu giáo bé

1.3 Chuẩn bị:

- 2 củ tỏi (hoặc 1 củ hành tây)

- 1 ly thủy tinh trong nhỏ( hoặc to) Một hộp sữa chua có dất ở trong để trồng

1.4 Cách tiến hành:

- Đổ nước vào ly, đặt củ tỏi hoặc hành tây trên miệng ly sao cho

nửa củ tỏi hoặc hành tây ngập trong nước Và cho trẻ dự đoán

trước kết quả ?

- Mỗi ngày hãy cho trẻ đến và quan sát sự thay đổi của thí

nghiệm, cô hãy chuẩn bị trước máy ảnh chụp lại sau mỗi lần trẻ

quan sát Sau 4 đến 5 ngày lá và rễ tỏi (hành tây) đã mọc dài ra,

lúc này cô hãy cho trẻ nhận xét

1.5 Giải thích và kết luận:

- Ở trẻ 4 – 5 tuổi cô cho trẻ tự nhận xét, giải thích cô hãy là người khẳng định lại những

ý kiến của trẻ

- Với trẻ 5 – 6 tuổi cô hãy chuẩn bị cho mỗi nhóm trẻ một thực nghiêm khác nhau ví dụ nhóm 1: Hãy cho trẻ thực hành với củ tỏi trồng vào một hộp sữa chua có đất, nhóm 2 tỏi với ly thủy tinh có nước, nhóm 3 là hành tây với nước… Và trẻ tự ghi nhận sự thay đổi sau mỗi lần quan sát và tự giải thích và nêu lên nhận xét kết quả sau đó cô khẳng định lại

2 Trong hạt có gì?

2.1 Mục đích:

Giúp trẻ hiểu rằng hạt có thể nảy mầm thành cây nếu biết cách gieo và chăm sóc đúng cách Ngoài ra trẻ biết thêm về đặc điểm bên ngoài và bên trong của hạt

2.2 Đối tượng:

Trẻ mẫu giáo lớn

2.3 Chuẩn bị:

Một số loại hạt: hạt đậu đen, hạt đậu tương, hạt lạc, hạt

cà phê, hạt rau muống,…

2.4 Cách tiến hành:

- Ngâm hạt vào nước ấm qua đêm

- Cho trẻ đoán xem bên trong hạt có gì?

- Cho trẻ tự làm thực nghiệm bóc vỏ hạt và tách làm đôi, cho trẻ quan sát và nhận xét kết quả

2.5 Giải thích và kết luận:

- Trong hạt có cây con tí xíu, cây con tí xíu đó chính là mầm cây, nếu gieo xuống đất nó

sẽ mọc thành cây

3 Gieo hạt:

3.1 Mục đích

Trẻ biết được cây củng cần thức ăn và nước mới sinh trưởng được

3.2 Đối tượng:

Trẻ mẫu giáo lớn

3.3 Chuẩn bị:

Một vài hạt đậu tương, đậu đen…2 Khay nhỏ, một ít đất

3.4 Cách tiến hành:

- Ngâm hạt vào trong nước ấm từ 1 đến 2 tiếng sau đó lấy ra đặt hạt vào khay có sẵn đất Hàng ngày hãy cho trẻ tưới nước vào một khay để lại một khay không tưới và quan sát sau 3 đến 4 ngày sau cây trong khay được tưới nước hàng ngày sẽ nảy mầm và lớn dần còn khay không tưới sẽ không nảy mầm Lúc này hãy cho trẻ giải thích hiện tượng nảy mầm và không nảy mầm trên

- Với trẻ mẫu giáo lớn hãy cho trẻ tự làm và nêu kết quả thực nghiệm của bản thân

3.5 Giải thích và kết luận:

Cây nảy mầm được nhờ có thức ăn trong hạt và nước uống trong đất và ngược lại

4 Sự phát triển của cây và hạt:

4.1 Mục đích:

Trẻ biết được quá trình phát triển của cây, đồng thời tạo hứng thú cho trẻ trong việc gieo trồng, theo dõi, chăm sóc sự phát triển của cây

4.2 Đối tượng:

Trẻ mẫu giáo lớn

4.3 Chuẩn bị:

Hạt đậu tương, khay chứa một ít đất, dụng cụ làm đất

4.4 Cách tiến hành:

- Tiến hành thực nghiệm như trong phần gieo hạt

- Cô và trẻ cùng bứng lấy hạt đã nảy mầm vào khay đất và đạt nơi có ánh sáng Hàng ngày hãy đến theo dõi, tưới nước và ghi lại sự phát triển của cây

4.5 Giải thích và kết luận:

Cô hãy để trẻ tự khái quát lại 5 quá trình phát triển của cây và nhận định lại kết quả

5 Cây cần gì để lớn lên và phát triển?

5.1 Mục đích:

- Trẻ biết được đặc điểm của cây, điều kiện sống của cây

- Giáo dục trẻ biết chăm sóc và bảo vệ cây xanh.

5.2 Đối tượng:

Trẻ mẫu giáo nhỡ và mẫu giáo lớn

5.3 Chuẩn bị:

05 cây đậu đen; 05 chậu cây cảnh; 01 túi nilon, một hộp bìa to

5.4 Cách tiến hành:

- Cho trẻ quan sát, nhận xét các bộ phận của cây và đoán xem cây cần gì để sống và lớn lên

- Cho trẻ quan sát cách cô làm lần lượt thực nghiệm:

+ Cây 1: cho cây vào trong hộp kín

+ Cây 2: dung túi nilon bọc kín phần thân và lá cây

+ Cây 3: cho cây vào trong khay không có đất

+ Cây 4: Không tưới nước cho cây hằng ngày

+ Cây 5: Chăm sóc cho cây phát triển bình thường

- Cô cho trẻ đóan xem điều gì sẽ xảy ra

- Hằng ngày hãy nhắc trẻ cho cây 1, 2, 3, 5 đều đặn và ghi nhận bằng hình ảnh Sau 1 tuần hãy cho trẻ nêu nhận xét, giải thích và so sánh giữa các cây

* Cô nhận định cây sống và phát triển được là nhờ có nước, ánh sáng, không khí, và đất nếu thiếu 1 trong 4 yếu tố cây sẽ héo, vàng lá và chết

6 Cỏ có cần ánh sáng để sống?

6.1 Mục đích:

- Cho trẻ biết bất cứ loài thực vật nào kể cả cỏ cũng cần ánh sáng để sống

6.2 Đối tượng:

Trẻ mẫu giáo nhỡ

6.3 Chuẩn bị:

Chọn lấy một đám cỏ xanh trong vườn trường, 1 chậu nhỏ

6.4 Cách tiến hành:

- Trẻ quan sát đám cỏ xanh và nêu nhận xét sau đó lấy chậu nhỏ úp lên đám cỏ Cho trẻ đoán sau vài ngày đám cỏ bị chậu úp lên như thế nào?

- Sau vài ngày hãy cùng trẻ ra chỗ đám cỏ , lật chậu lên và lại cho trẻ nêu nhận xét, giải thích hiện tượng

6.5 Giải thích và kết luận:

Cỏ cũng cần có ánh sáng để sống

II C¸c trß ch¬i víi níc, kh«ng khÝ vµ ¸nh s¸ng:

1 Bóng cây thay đổi:

1.1 Mục đích:

Cho trẻ biết vào mỗi thời điểm khác nhau trong một ngày: sáng, trưa, tối thì các vật trên mặt đất sẽ được chiếu vào sẽ tạo ra bóng một cách khác nhau

1.2 Đối tượng:

Trẻ mẫu giáo nhỡ và lớn

1.3 Chuẩn bị: :

Phấn, thước đo

1.4 Cách tiến hành:

- Đố trẻ bóng người, nhà ở, bóng cây dưới ánh sáng mặt trời trong ngày có thay đổi không?

- Cùng trẻ đo bóng cây một người; nhà ở hoặc của một cây dưới ánh sáng mặt trời ở 3 thời điểm trong ngày

- Cho trẻ nhận xét, so sánh khi nào bóng ngắn, dài nhất

1.5 Giải thích và kết luận:

- Ánh sáng mặt trời chiếu vào phần vướng cây xanh nên không đi qua được nên tạo ra bóng trên mặt đất Ngoài ra vào các thời điểm khác nhau thì sẽ có các bóng xuất hiện trên mặt đất là khác nhau do bong mặt trời di chuyển

2 Có gì trong chai không?

2.1 Mục đích:

Trẻ biết không khí không màu, không mùi nên bằng mắt thường ta không nhìn thấy được

2.2 Đối tượng:

Trẻ mẫu giáo nhỡ và lớn

2.3 Chuẩn bị:

- Một chai thủy tinh không đựng gì

- Một thau nước

2.4 Cách tiến hành:

Cho trẻ quan sát chai, nhìn, ngửi xem trong chai có chứa gì không Sau đó cho chai đó vào trong chậu nước thấy có hiện tượng bong bóng nổi lên trên miệng chai và cho trẻ nêu nhận xét, giải thích hiện tượng