Đặc điểm của phong trào giải phóng dân tộc VN đầu thế kỉ XX theo khuynh hướng tư sản

Quá trình xâm lược bình định và khai thác thuộc địa của thực dân Pháp, đã vô tình du nhập một phương thức sản xuất mới đó là phương thức sản xuất TBCN và văn minh phương tây.. Ban đầu ng

Đặc điểm của phong trào giải phóng dân tộc VN đầu thế kỉ XX theo khuynh hướng tư sản?

Quá trình xâm lược bình định và khai thác thuộc địa của thực dân Pháp, đã vô tình du nhập một phương thức sản xuất mới đó là phương thức sản xuất TBCN và văn minh phương tây Ban đầu người Việt nhìn nó với con mắt kì thị và phân biệt như trước đó nhà khoa học Phan Huy Chú đã nhận xét “ văn minh phương tây lắm kĩ nghệ nhưng không nói gì đến nhân nghĩa rốt cuộc cũng man di mà thôi” Người Việt đã lấy yếu tố tinh thần của người phương Đông để đối chọi với yếu tố vật chất của văn minh phương Tây Cùng với tiếng súng xâm lược của thực dân Pháp, khiến cho người VN có thái độ cực đoan bất hợp tác ngay với cả những tinh hoa của văn minh phương Tây Đến đầu thế kỉ XX khi chứng kiến những thay đổi do văn minh phương tây đem lại thì người Việt đã phải ngỡ ngàng Lâu nay cha ông ta chỉ quen đi đò đi thuyền thì giờ đây chứng kiến những cầu sắt khổng lồ vắt qua sông đó là cầu Đume và cầu Thành thái ( Long biên và Tràng tiền ), lâu nay người Việt chỉ quen đi bộ cùng lắm là đi ngựa thì giờ đây họ chứng kiến xe điện, xe lửa mà theo mô tả của người đương thời “một cục sắt đen sì vẫn chạy nhanh hơn ngựa”, lâu nay chỉ quen đèn dầu lạc thì giờ đây có loại bong đèn chỏng ngược vẫn sáng’’, lâu nay chỉ quen đốt lửa làm hiệu thì giờ đây chứng kiến một dây nói Lâu nay quen bút lông, bút tàu, thơ lục bát…giờ đây chứng kiến bút chì, bút máy, thơ mới, truyện ngắn, tiểu thuyết Cũng lúc đó người Việt đã chứng kiến sự thức tỉnh cử Châu Á Làn song tân thư tân văn truyền vào VN,truyền tải tư tưỡng dcts phương Tây Khiến cho người VN không chỉ ngỡ ngàng mà khâm phục Trí thức đương thời đã nhận

ra sự tụt hậu như cách thể hiện của văn minh tân học sách “người đã qua

đò mà ta còn cắm bến, người đã tỉnh rồi mà ta còn ngủ mê” Từ đó họ lo lắng cho số phận của dân tộc và chấp nhận sự thất bại của văn minh

phương Đông trước sức tấn công của chủ nghĩa vật chất phương Tây như cách ma Phan Bội Châu đã than thở “văn minh đông á trời thâu sạch, chủ nghĩa cương thường nước chảy xuôi”

Vấn đề không phải là khóc than cho dĩ vẵng nho giáo, cho chế độ phong kiến đã lổi thời, và sự thất bại của con đường cứu cuối thế kỷ XIX đã

yêu cầu tìm kiếm một con đường cứu nước mới để giải phóng dân tộc, và đưa đất nước phát triển kịp thời đại Tuy tư tưởng nho giáo đã lổi thời nhưng nho sĩ lại là những người rất thức thời Nhờ tiếp xúc với tân thư, tân văn người Việt cũng ngộ ra được nhiều điều Bên cạnh những ảnh hưởng của văn minh phương Tây mà người Nhật tiếp thu, rồi đến TQ và người VN tiếp thu qua chữ Hán, thì sự ảnh hưởng của sự thức tỉnh của nhân dân TQ cũng tác động không nhỏ tới phong trào giải phóng dân tộc VN thời kỳ này

Đó là các phong trào đòi duy tân, cải cách đất nước, đặc biệt là sự kiện Mậu Tuất chính biến năm 1898, các tư tưởng đổi mới của Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu, Đàm Tử Đồng… đều có ảnh hưởng gần như trực tiếp dội vào VN

Sự kiện tác động mạnh mẽ vào VN là “ Nhật Bản nhờ tiếp thu văn minh thái tây mà trở nên phú cường’’ đã đánh bại được nước Nga da trắng Điều đó làm cho NB trở thành tấm gương kích thích sự suy nghĩ của các sĩ phu yêu nước VN lúc đó Đó là nguyên nhân khiến PBC và PCT lần lượt sang Nhật để xem xét, học tập và sau đó là truyền bá tư tưởng cách tân Chính làn sóng tân thư, tân văn đã tạo nên sự phân hóa, đổi mới của người Việt

Sau khi bình định nước ta xong về quân sự, thực dân Pháp tiến hành khai thác thuộc địa lần thứ nhất ở VN đã làm cho các giai cấp cơ bản của xã hội phân hóa, các lực lượng xã hội mới xuất hiện Thế nhưng ở đầu thế kỉ

XX giai cấp phong kiến địa chủ nhìn chung đã phụ thuộc vào Pháp, giai cấp nông dân thì không thể lãnh đạo được cách mạng, các lực lượng xã hội mới:

tư sản, tiểu tư sản mới chỉ là những tầng lớp, giai cấp công nhân đã ra đời nhưng đang trong giai đoạn “ tự nó’’ Tất cả đều chưa đủ sức cầm ngọn cờ giải phóng dân tộc Trong tình hình đó một bộ phận sỉ phu phong kiến yêu nước tiến bộ đã vươn lên tiếp thu tư tưởng tư sản, đề xướng phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc đầu thế kỉ XX, với hai xu hướng là bạo động và cải cách, tiêu biểu cho hai xu hướng này là PBC và PCT

Đại diện cho xu hướng bạo động là PBC PBC sinh ra ở Nghệ An một vùng quê có truyền thống đấu tranh bất khuất, lớn lên phải chứng kiến cảnh máu chảy đầu rơi của phong trào Cần Vương nên đã hun đúc trong ông quan niệm nợ máu phải trả bằng máu Đó là lý do PBC khởi xướng con đường chống Pháp bằng con đường bạo động Cuộc đời của PBC được

đánh dấu vào năm 1900, trước khi thi đậu PBC vẫn sống cuộc sống của một trí thức truyền thống, ở làng quê dạy học sau đó ông lên đường vào Huế để tìm tri kỉ Cuối thế kỉ XIX khi mà thực dân Pháp vẫn đang gặm nhấm những phần đất còn lại Đặt trong hoàn cảnh đó trí thức lại có những lựa chọn không giống nhau, PBC sống trong xã hội tiền thuộc địa với kiến thức và xuất thân thì con đường tiến thân bằng khoa cử sẽ sất dễ dàng, ông sẽ nhanh chóng trở thành một viên quan trong bộ máy quan chức nhà

Nguyễn Nhưng hoàn cảnh xã hội lúc này tác động rất mạnh tới PBC, ông từ chối con đường vinh hiển trong khoa cử, từ chối cuộc sống của một trí thức truyền thống mà lựa chọn lối sống của các sĩ phu nữa sau thế kỉ XIX, đó là lối sống của thế hệ Cần Vương

1900 PBC thi đậu kỳ thi hương ở trường thi nghệ an, lẽ ra theo lẽ tự nhiên thì sẽ thi Hội, thi Đình nhưng 1901 Phan đã cùng các đồng chí của mình vạch ra 3 kế hoạch:

- Liên kết với các dư đảng CV và các tráng kiện chốn sơn lâm, khởi xướng nghĩa binh đánh giặc phục thù với thủ đoạn bạo động là chính

- Tìm người dòng họ nhà Vua để lập làm minh chủ rồi ngầm liên kết với những người có thế lực để cùng nhau khởi sự

- Khi càn thiết thì phải xuất dương cầu ngoại

14/7/1901 dùng vũ khí với dân binh là chính với gậy gộc thô sơ đánh úp thành Nghệ An, kế hoạch đánh thành NA thất bại nhưng chính kế hoạch đó làm cho chúng ta phải suy nghĩ Chẳng qua đó cũng chỉ là sự tiếp nối của phong trào CV mà thôi Nhưng chính sự kiện này mà PBC đã nhận ra được rằng muốn bạo động thành công thì “ vây cánh, đồ đảng, phải đông”, phải

có sức mạnh nhiều người hợp thành, phải có cuộc nổi dậy của nhân dân trong nước theo phương thức mới.Ông viết “ việc làm cho nước nhà độc lập, vững mạnh không phải là việc làm một sớm một chiều mà thành công được, cũng không phải một tay một chân làm nên được mà do tâm huyết của hàng vạn anh hùng vô danh” Cũng với quá trình thấm nhuần tư tưỡng dân chủ, Phan đã nhận thức ra vai trò của nhân dân trong sự nghiệp giải phóng dân tộc Do đó sự nghiệp của anh hung cũng chính là sự nghiệp của nhân dân Chính vì vậy mà sau khi đánh thành Nghệ An, PBC đã đi khắp

trong Nam ngoài Bắc để tìm các đồng chí và lien kết với phe đảng, anh em toàn quốc, và tìm mọi cách để đoàn kết nhân dân cả nước và thu phục nhân tâm

Đầu năm 1905 Phan cùng hai đồng chí bí mật rời Vn qua Hương cảng, bắt đầu quá trình xây dựng và tìm đường cứu nước, chính sự gặp gỡ với các nhà yêu nước Trung Quốc và các chính khách Nhật Bản, nhận được từ họ những lời khuyên thấu đáo, đã làm thay đổi nhận thức của Phan chuyển từ cầu viện sang cầu học Bắt đầu cho một phong trào mới, phong trào Đông Du (1905-1908) Đến tháng 10/1908 phong trào Đông Du tan rã kết thúc một thời kỳ hoạt động sôi nổi của Phan Bội Châu

Vươn lên từ chính thất bại của phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc cuối thế kĩ XIX Duy Tân hội đã mở ra cho dân tộc ta một con đường mới đó

là con đường duy tân đất nước Qua sách báo được đưa về VN thì lòng yêu nước của nhân dân ta tăng lên và nhân dân ta cũng đã nhận thấy được bộ mặt thật của chủ nghĩa thực dân Dấy lên một phong trào yêu nước sôi nổi trong nhân dân ta