Slide địa vị pháp lý của vị trí giám đốc công ty

Slide địa vị pháp lý của vị trí giám đốc công tySlide địa vị pháp lý của vị trí giám đốc công tySlide địa vị pháp lý của vị trí giám đốc công tySlide địa vị pháp lý của vị trí giám đốc công tySlide địa vị pháp lý của vị trí giám đốc công tySlide địa vị pháp lý của vị trí giám đốc công ty

ĐỊA VỊ PHÁP LÝ CỦA GIÁM ĐỐC

CÔNG TY: QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT VÀ

THỰC TIỄN ÁP DỤNG

TS Phan Chí Hiếu

BỘ TƯ PHÁP

NHỮNG NỘI DUNG CHÍNH:

1. Các loại hình doanh nghiệp (DN) ở Việt Nam

2. Cơ sở xác định địa vị pháp lý cho Giám đốc

DN

3. Trách nhiệm của Giám đốc đối với việc góp

vốn, chuyển nhượng vốn góp trong DN

4. Giám đốc và việc tổ chức quản lý nội bộ DN

5. Giám đốc với việc ký kết, thực hiện hợp đồng

trong hoạt động kinh doanh

1 Các loại hình doanh nghiệp trong

nền KTTT của Việt Nam hiện nay

 Công ty TNHH (nhiều thành viên, một thành viên);

Các loại hình doanh nghiệp

ở Việt Nam trong thời gian tới:

 Công ty TNHH (nhiều thành viên,

CÔNG TY TNHH CÓ TỪ 2 TV TRỞ LÊN

 Có tư cách pháp nhân;

 Thành viên là tổ chức, cá nhân với số lượng tối

thiểu là 2 và tối đa là 50;

 Chịu TNHH trong kinh doanh;

 Phần vốn góp của thành viên bị hạn chế chuyển

nhượng ra bên ngoài;

 Vốn điều lệ không chia thành cổ phần Công ty

không được phát hành cổ phần để công khai huy động vốn trong công chúng

CÔNG TY TNHH MỘT THÀNH VIÊN

 Công ty TNHH có một thành viên duy nhất (Luật

DN 1999 quy định thành viên duy nhất phải là tổ chức có tư cách pháp nhân; Luật DN 2005 cho phép một cá nhân cũng có thể thành lập Cty

TNHH một TV);

 Có đầy đủ các đặc điểm của Cty TNHH có 2 TV

trở lên (có tư cách pháp nhân, chịu TNHH trong kinh doanh, hạn chế chuyển nhượng vốn, không phát hành cổ phần )

CÔNG TY CỔ PHẦN

 Vốn điều lệ được chia thành cổ phần; người sở

hữu cổ phần là cổ đông (thành viên công ty);

 Cổ đông có thể là tổ chức, cá nhân với số lượng

tối thiểu là 3 và không hạn chế số lượng tối đa;

 Chịu trách nhiệm hữu hạn;

 Có tư cách pháp nhân;

 Cổ đông được tự do chuyển nhượng cổ phần cho

người khác, trừ một số trường hợp không được chuyển nhượng hoặc bị hạn chế chuyển nhượng;

 Được phát hành cổ phần

Công ty hợp danh

 Có ít nhất 2 thành viên hợp danh là cá nhân có

trình độ chuyên môn và uy tín nghề nghiệp;

 Thành viên hợp danh liên đới chịu trách nhiệm vô hạn;

 CTy HD có thể có TV góp vốn; TV góp vốn chịu TNHH;

 Có tư cách pháp nhân (Luật DN 1999 không thừa nhận CTy HD là pháp nhân);

 Không được phát hành chứng khoán

Doanh nghiệp tư nhân

 Do một cá nhân làm chủ sở hữu (Luật DN

2005 quy định rõ 1 cá nhân chỉ là chủ của 1 DNTN);

 Chủ DNTN chịu trách nhiệm trước các khoản

nợ và nghĩa vụ tài sản của DN bằng toàn bộ tài sản của mình (TNVH);

 Không có tư cách pháp nhân; chủ DNTN là

nguyên đơn, bị đơn trước Toà án, trước trọng tài.

Doanh nghiệp nhà nước:

 Tổ chức kinh tế do Nhà nước sở hữu toàn bộ vốn điều lệ hoặc có cổ phần, vốn góp chi phối;

 Nhà nước quản lý trực tiếp hoặc có khả năng chi phối DN;

 Được tổ chức dưới các hình thức pháp lý khác

nhau như:

 Cty nhà nước;

 Cty TNHH nhà nước; CTy CP nhà nước; các DN khác

mà nhà nước nắm quyền chi phối (hơn 50% vốn điều lệ).

Các loại DNNN:

 CTy nhà nước (giống DNNN trước đây);

 CTy TNHH nhà nước một thành viên;

 CTy TNHH nhà nước 2 TV trở lên;

 CTy CP nhà nước;

 CTy TNHH, CTy CP và các DN khác mà Nhà nước nắm giữ hơn 50% vốn điều lệ.

Công ty nhà nước:

 Là 1 tổ chức kinh tế;

 NN đầu tư toàn bộ vốn để trực tiếp thành lập;

 NN nắm quyền sở hữu tài sản; bản thân CTy NN không có quyền sở hữu tài sản;

 Là đối tượng quản lý trực tiếp của nhà nước;

 Có tư cách pháp nhân;

 Chịu TNHH trong kinh doanh

Hợp tác xã

 Là tổ chức kinh tế tự chủ của các xã viên;

 Xã viên có thể là cá nhân, Hộ gia đình cùng góp vốn, góp sức;

 Phương thức hợp tác trong HTX có thể là kinh doanh tập trung hoặc không tập trung;

 Có tư cách pháp nhân;

 Chịu TNHH trong kinh doanh.

DN có vốn đầu tư nước ngoài (DNLD,

DN 100% vốn nước ngoài)

 DN thuộc sở hữu 1 phần (DNLD) hoặc toàn

bộ (DN 100% vốn đầu tư nước ngoài) của nhà đầu tư nước ngoài;

 Có tư cách pháp nhân (là pháp nhân Việt

Nam);

 Tổ chức dưới hình thức CTy TNHH;

 Chịu TNHH trong KD.

Tình huống 1: Xác định loại hình DN

1. Cty NN A cổ phần hoá; NN vẫn nắm 51% vốn

điều lệ

2. Cty NN A cổ phần hoá: Nhà nước nắm 51% vốn

điều lệ; nhà đầu tư nước ngoài nắm 20% vốn

điều lệ

3. Pacific Airline có 9 cổ đông đều là Cty NN

4. Cty Nhật bản góp vốn với Cty NN của Việt Nam

để thành lập DN mới trên lãnh thổ Việt Nam

5. Cty TNHH A đầu tư vốn thành lập một DN mới

Những vấn đề cần lưu ý liên quan đến địa vị pháp lý của doanh nghiệp:

 Tư cách pháp nhân của doanh nghiệp:

 DN có tư cách pháp nhân;

 DN không có tư cách pháp nhân.

 Chế độ chịu trách nhiệm của doanh nghiệp:

Ý nghĩa thực tiễn của tư cách pháp nhân

 Được pháp luật thừa nhận là một chủ thể pháp lý, được nhân danh mình tham gia các quan hệ một cách độc lập;

 Có tài sản riêng, độc lập với tài sản của các tổ

Tình huống 2:

Cty C mở Chi nhánh ở Nha Trang Quyết định thành lập Chi nhánh ghi rõ: chi nhánh có tư cách PN và

tự chịu trách nhiệm trước các khoản nợ của mình

 Điều kiện để Chi nhánh ký hợp đồng là gì?

 Giả sử Chi nhánh ký hợp đồng với Công ty A và không thanh toán tiền thì Công ty A có thể yêu cầu

ai trả nợ?

 Giả sử Cty C chuyển sang mô hình Cty mẹ - Cty con (Chi nhánh Nha Trang chuyển thành Cty CP

và Cty C góp 51% vốn điều lệ)

Một số lưu ý liên quan đến tư cách

pháp nhân của DN:

1. DNTN tuy không phải là PN nhưng vẫn được

coi là một chủ thể pháp lý độc lập;

2. Các đơn vị trực thuộc như: XN, Chi nhánh, Cửa

hàng, Trung tâm, Trạm, Trại, Phân xưởng, Đội sản xuất… không có tư cách PN => chỉ được ký

HĐ khi:

 Nhân danh CTy;

 Được CTy uỷ quyền hợp lệ.

1. CTy phải chịu trách nhiệm trước các khoản nợ

của đơn vị trực thuộc

Chế độ chịu TNHH:

 Khả năng của DN chịu trách nhiệm trước các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản tạo ra từ hoạt động kinh doanh bằng toàn bộ tài sản của mình: DN không chịu trách nhiệm thay cho Chủ sở hữu; Chủ sở hữu không chịu trách nhiệm thay cho

DN

 Các DN chịu TNHH gồm: Cty NN, Cty TNHH, Cty CP, HTX, DNLD, DN 100% vốn ĐTNNg

Tình huống 3:

A, B, C góp vốn thành lập Cty TNHH nhiều thành

viên với vốn điều lệ 2 tỷ đ A cam kết góp 1 tỷ đ;

B góp 500 tr đ bằng hiện vật; C góp 500 tr đ

bằng tiền mặt Sau khi đăng ký kinh doanh, A,

B, C đã hoàn tất nghĩa vụ góp vốn Sau một thời gian hoạt động, CTy thua lỗ và tạo ra khoản nợ

là 2 tỷ đồng, trong khi tài sản của CTy chỉ còn lại 1 tỷ

1. Khả năng thu hồi nợ của các chủ nợ ntn?

2. A, B, C có phải góp thêm vốn theo tỷ lệ để trả

nợ cho Cty hay không?

Chế độ chịu TNVH:

 Nghĩa vụ trả nợ của DN không bị giới hạn trong bất kỳ phạm vi tài sản nào, khi tạo ra

nợ thì DN phải dùng toàn bộ tài sản của

mình để thanh toán; nếu tài sản của DN

không đủ trả nợ thì các Chủ sở hữu DN phải trả nợ thay.

 Các DN chịu TNVH gồm: CTy hợp danh và doanh nghiệp tư nhân.

Tình huống 4:

A, B, C góp vốn thành lập Cty HD với vốn điều lệ 2

tỷ đ A cam kết góp 1 tỷ đ; B góp 500 tr đ bằng hiện vật; C góp 500 tr đ bằng tiền mặt Sau khi đăng ký kinh doanh, A, B, C đã hoàn tất nghĩa

vụ góp vốn Sau một thời gian hoạt động, CTy thua lỗ và tạo ra khoản nợ là 2 tỷ đồng, trong khi tài sản của CTy chỉ còn lại 1 tỷ

1. Khả năng thu hồi nợ của các chủ nợ ntn?

2. A, B, C có phải trả nợ thay cho Cty hay không?

2 Căn cứ xác định địa vị pháp lý của Giám đốc doanh nghiệp

 Pháp luật về tổ chức doanh nghiệp (Luật

DN 2005; Luật DNNN 2003; Luật HTX

2003…);

 Điều lệ hoạt động của doanh nghiệp;

 Quy chế hoạt động của các bộ phận quản lý doanh nghiệp (nếu có).

 Quan hệ giữa pháp luật - điều lệ - quy chế.

Các yếu tố chi phối đến địa vị pháp lý của Giám đốc doanh nghiệp

 Tư cách tham gia DN của GĐ: là thành viên

DN hay GĐ làm thuê?

 Vị trí của GĐ trong DN: là người đại diện theo pháp luật hay chỉ là GĐ điều hành?

 Cách thức tổ chức bộ máy quản lý của DN;

 Sự phân bổ quyền lực cho GĐ trong DN

như thế nào?

2.1 Pháp luật về tổ chức doanh nghiệp:

 Vai trò của pháp luật về DN;

 Hệ thống văn bản pháp luật về DN;

 Nội dung cơ bản của pháp luật về DN;

 Quan hệ giữa pháp luật và điều lệ DN.

Một số lưu ý liên quan đến chế độ

TNHH, TNVH của DN:

 TNHH chỉ đặt ra khi DN bị tuyên bố phá

sản.

 Chủ sở hữu DN chỉ được hưởng quy chế

TNHH khi đã thực hiện xong nghĩa vụ góp vốn theo cam kết.

 TNVH là trách nhiệm trả nợ đến cùng; Chủ

sở hữu DN chịu trách nhiệm vô hạn ngay cả khi DN không bị tuyên bố phá sản

Vai trò của pháp luật về DN:

 Pháp luật tạo định hướng cho việc tổ chức quản lý và hoạt động của DN.

 Bảo vệ quyền lợi của những người góp vốn vào DN cũng như người có quan hệ với

DN.

 Biết rõ về DN mình và DN bạn hàng.

 Xử lý các vấn đề phát sinh trong thực tiễn

mà chưa được điều lệ quy định.

Hệ thống văn bản pháp luật hiện hành

về doanh nghiệp

 Luật DNNN năm 2003: Quy định về CTy NN,

quản lý vốn NN trong các DN khác

 Luật DN (Ban hành năm 1999 Từ ngày 01/7/2006

sẽ được thay thế bằng Luật DN năm 2005): CTy TNHH, CTy CP, CTy hợp danh, DNTN

 Luật HTX: quy định về HTX

 Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam: DNLD và

DN 100% vốn đầu tư nước ngoài (sẽ được thay thế bằng Luật DN)

Hệ thống văn bản pháp luật về DN trong

thời gian tới:

 Luật DN năm 2005: (Luật này đã có hiệu

lực từ ngày 01/7/2006, thay thế cho Luật

DN năm 1999; Luật DNNN năm 2003; Luật Đầu tư nước ngoài tại VN) quy định về CTy TNHH, CTy CP, CTy hợp danh, DNTN.

 Luật HTX: quy định về HTX.

 Luật Đầu tư năm 2005: quy định về chính sách đầu tư

Tình huống 5: Các DN sau hoạt động theo văn bản pháp luật nào?

1. Cty NN A cổ phần hoá, trong đó NN vẫn nắm

51% vốn điều lệ

2. Cty NN A cổ phần hoá: Nhà nước nắm 51% vốn

điều lệ; nhà đầu tư nước ngoài nắm 20% vốn

điều lệ

3. Pacific Airline có 9 cổ đông đều là Cty NN

4. Cty Nhật bản góp vốn với Cty NN của Việt Nam

để thành lập DN mới trên lãnh thổ Việt Nam

5. Cty TNHH A đầu tư vốn thành lập một DN mới

Nội dung cơ bản của pháp luật về DN:

 Các loại hình doanh nghiệp;

 Điều kiện, thủ tục thành lập, đăng ký kinh doanh, tổ chức lại, giải thể doanh nghiệp;

 Quyền và nghĩa vụ của doanh nghiệp, của chủ sở hữu doanh nghiệp;

 Tổ chức quản lý nội bộ doanh nghiệp;

 Vốn, tài sản, tài chính của doanh nghiệp;

 Quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp.

Quan hệ giữa pháp luật và điều lệ hoạt động của doanh nghiệp

 Điều lệ không được trái luật; nếu trái luật thì không có giá trị áp dụng;

 Các quy định trong Điều lệ (trừ những

quy định trái luật) được ưu tiên áp dụng

so với các quy định của Luật;

 Đối với những vấn đề Điều lệ không quy định thì áp dụng theo các quy định của

Luật.

Tình huống:

 Điều lệ của Công ty TNHH A quy định:

“Chủ tịch Hội đồng thành viên là người đại diện theo pháp luật của Công ty” Nhưng trong Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh lại ghi tên người đại diện theo pháp luật là Giám đốc Trên thực tế thì Chủ tịch HĐTV

và Giám đốc là hai người khác nhau.

 Ai là người đại diện theo pháp luật?

3 Trách nhiệm của Giám đốc trong việc

quản lý, sử dụng vốn, tài sản của DN

 Trách nhiệm của Giám đốc trong việc góp vốn điều lệ;

 Trách nhiệm của Giám đốc trong việc

chuyển nhượng phần vốn góp trong DN;

 Trách nhiệm của Giám đốc trong việc quản

lý, sử dụng tài sản của DN.

Trách nhiệm của Giám đốc trong việc góp vốn điều lệ, chuyển nhượng vốn góp

 Góp vốn đúng theo cam kết (nếu Giám đốc là thành viên Công ty);

 Tham gia định giá đúng giá trị tài sản góp vốn của những thành viên khác;

 Ký xác nhận các văn bản có liên quan đến việc góp vốn; chuyển nhượng vốn;

 Thông báo kịp thời cho cơ quan đăng ký kinh doanh về các vi phạm trong việc góp vốn,

chuyển nhượng vốn.

Các vi phạm thường gặp trong thủ tục góp vốn, chuyển nhượng vốn

 Không góp hoặc góp không đủ vốn theo

cam kết;

 Định giá tài sản góp vốn không đúng;

 Góp vốn trên danh nghĩa, góp vốn thực tế;

 Rút vốn, chuyển nhượng phần vốn góp

trong công ty không đúng thủ tục

Các quy định pháp luật về góp vốn:

 Góp vốn: Chuyển quyền sở hữu TS góp vốn

từ TV sang cho Cty.

 Thủ tục góp vốn: Cam kết góp vốn => Đăng

ký KD => Định giá TS => Góp vốn

 Trách nhiệm do vi phạm nghĩa vụ góp vốn theo cam kết:

 Trách nhiệm tài sản của thành viên Cty;

 Xử lý phần vốn chưa góp đủ

Tình huống 6:

A, B, C góp vốn thành lập Cty TNHH nhiều thành viên A cam kết góp 1 tỷ đ bằng tiền mặt; B cam kết góp 500 tr đ bằng 1 ô-tô bốn chỗ; C góp 500 tr

đ bằng tiền mặt Sau khi đăng ký kinh doanh, A đã góp đủ 1 tỷ; B góp bằng 1 ô-tô Matiz giá khoảng

200 tr đ; C mới góp 300 tr đ thì Cty đã bị tuyên bố phá sản Giá trị tài sản còn lại của Công ty không

đủ để trả nợ

Trách nhiệm của A, B, C như thế nào khi Cty bị phá sản?

Xử lý các trường hợp vi phạm nghĩa

vụ góp vốn (Đ.39, Đ.84 Luật DN 2005)

 Nghĩa vụ thông báo về các hành vi vi phạm nghĩa vụ góp vốn của người đại diện theo pháp luật;

T ình huống 7: Góp vốn thực tế

A và B góp vốn thành lập Cty TNHH Do không có

vốn nên khi thành lập Cty B chỉ góp 5% vốn

điều lệ A góp 95% Trong quá trình hoạt động,

B dùng toàn bộ lợi nhuận được chia để tăng vốn góp B chỉ giao khoản tiền góp vốn bổ sung cho

kế toán mà không làm thủ tục với cơ quan

ĐKKD Giữa A và B phát sinh tranh chấp phát sinh, B tự nguyện rút khỏi Công ty và yêu cầu A phải trả cho mình 30% giá trị tài sản của Cty

Quyền lợi của B được giải quyết như thế nào?

Tình huống 8: Góp vốn danh nghĩa

A mượn danh của B để thành lập Cty TNHH Toàn

bộ vốn điều lệ là do A góp Nhưng theo Điều lệ và Giấy chứng nhận ĐKKD thì B góp 300 tr.đ bằng tiền mặt, chiếm 30% vốn điều lệ Sau một thời

gian, với lý do Cty không hoạt động, B nộp đơn yêu cầu giải thể Cty và đòi nhận lại 300 tr đ đã

góp

Vụ việc được xử lý như thế nào?

Rút vốn, chuyển nhượng phần vốn góp trong công ty không đúng thủ tục

 Rút vốn: Không được rút vốn trực tiếp mà chỉ có thể rút vốn bằng cách chuyển nhượng phần vốn góp.

 Chuyển nhượng phần vốn góp:

 Đối với Cty TNHH có 2 TV trở lên;

 Đối với Cty TNHH một TV;

 Đối với Cty CP

Tình huống 9:

Cty A là một Công ty NN góp vốn thành lập Công ty

CP Do không có tiền mặt nên Cty cam kết góp 1

tỷ đ bằng trụ sở của mình Cty A đã làm các thủ

tục góp vốn theo quy định Do có sự biến động

trên thị trường bất động sản, Cty A đề nghị rút trụ

sở và góp thế 1 tỷ đồng bằng tiền mặt

1/ Nếu Cty CP không đồng ý cho Cty A rút trụ sở? 2/ Nếu Cty CP chấp nhận cho Cty A rút trụ sở?

Chuyển nhượng phần vốn góp trong Cty TNHH có 2 thành viên trở lên:

 Chuyển nhượng cho TV còn lại của Cty: được

thực hiện tự do nhưng phải theo tỷ lệ tương ứng với phần vốn góp trong Cty;

 Chuyển nhượng ra bên ngoài:

 Nếu các TV Cty không mua hoặc mua không hết;

 Điều kiện chuyển nhượng không thuận lợi hơn so với điều kiện đã đặt ra cho các TV còn lại của Cty

 Quyền yêu cầu Cty mua lại phần vốn góp (Đ.43)

Đối với Cty TNHH một thành viên:

 Nghĩa vụ của Chủ sở hữu Cty TNHH một TV (Đ.65 LDN):

 Góp vốn đẩy đủ, đúng hạn như cam kết;

 Tách bạch TS của Chủ sở hữu với TS của Cty;

 Hạn chế đối với Chủ sở hữu (Đ.66 LDN):

 Không được rút vốn trực tiếp mà chỉ có thể rút vốn bằng cách chuyển nhượng vốn góp.

 Không được giảm vốn điều lệ.

Đối với Công ty CP:

 Vốn góp được thể hiện dưới dạng cổ phần với nhiều loại khác nhau như: CP phổ thông, CP ưu đãi (ưu đãi biểu quyết, ưu đãi cổ tức, ưu đãi hoàn lại );

 Việc chuyển nhượng phần vốn góp được thực hiện bằng cách chuyển nhượng cổ phần;

 Các cổ phần được chuyển nhượng tự do (trừ CP ưu đãi biểu quyết; CP phổ thông của cổ đông sáng lập bị hạn chế chuyển nhượng trong thời hạn 3 năm, kể từ khi ĐKKD)

 Việc thanh toán cổ phần, chuyển nhượng cổ phần

được ghi trong Sổ đăng ký cổ đông