Là một giáo viên, tôi luôn luôn suy nghĩ mình phải làm gì để giúp học sinh giảitoán có lời văn tốt đặc biệt là bài toán hợp, vậy để giúp học sinh làm tốt thao tác phântích, tổng hợp bài
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU I- Lý do chọn đề tài:
Mục tiêu đổi mới của giáo dục tiểu học là phải góp phần đào tạo những người laođộng linh hoạt, năng động, sáng tạo Thích ứng với yêu cầu này đòi hỏi phải đổi mớitoàn diện và đồng bộ giáo dục tiểu học, trong đó cần ưu tiên đổi mới phương pháp dạyhọc nhằm đảm bảo sự thống nhất giữa vai trò tự giác, tích cực độc lập của học sinh vớivai trò tổ chức, hướng dẫn và tính chủ động của giáo viên
Như ta đã biết, bậc tiểu học là bậc học khó nhất về mặt khoa học giáo dục trongtất cả các bậc học, đồng thời vai trò của nó rất to lớn Đây là bậc học góp phần nhằmnâng cao chất lượng đội ngũ người lao động, đem lại hạnh phúc cho mọi gia đình Bậctiểu học là một bậc học rất quan trọng trong việc đặt nền móng cho việc hình thànhnhân cách ở học sinh trên cơ sở được cung cấp những tri thức khoa học ban đầu về xãhội, tự nhiên, các năng lực nhận thức, trang bị các kỹ năng ban đầu về hoạt động nhânthức và thực tiễn, phát huy tình cảm thói quen và đức tính tốt đẹp của con người ViệtNam Trong các môn học ở tiểu học thì môn toán có vị trí rất quan trọng vì Toán với
tư cách là một khoa học nghiên cứu một số mặt của thế giới thực, một hệ thống kiếnthức và phương pháp nhận thức cơ bản Môn toán có khả năng phát triển tư duy lôgíc,bồi dưỡng và phát triển những thao tác trí tuệ cần thiết để nhận thức thế giới hiện thựcnhư: Trừu tượng hoá, khái quát hoá, phân tích và tổng hợp, so sánh, dự đoán, chứngminh và phản biện,…
Xuất phát từ những vấn đề trên và trên cơ sở thực tiễn học sinh tiểu học, việc giảiToán của các em gặp nhiều khó khăn, nhiều em đọc bài toán không hiểu ý của bài toányêu cầu gì, do đó các em hay giải sai
Là một giáo viên, tôi luôn luôn suy nghĩ mình phải làm gì để giúp học sinh giảitoán có lời văn tốt đặc biệt là bài toán hợp, vậy để giúp học sinh làm tốt thao tác phântích, tổng hợp bài toán, từ đó các em giải được bài toán đơn Trên cơ sở giải được toánđơn các em sẽ giải được bài toán hợp bằng nhiều cách phân tích bài toán hợp thành bàitoán đơn dễ giải, trong việc tìm kế hoạch giải toán có nhiều phương pháp nhưng quantrọng nhất, hay vận dụng nhất là phương pháp tổng hợp do vậy tôi quyết định chọn vànghiên cứu “Biện pháp giúp học sinh lớp một học tốt môn toán”
Trang 2II- Mục đích của đề tài:
Đề tài này bước đầu tìm hiểu thực trạng về một số đặc điểm giải toán có lờivăn của học sinh lớp Một Trình bày một số biện pháp sư phạm cần thiết để nâng caochất lượng giải toán có lời văn của học sinh trong tiết dạy toán góp phần nâng caochất lượng dạy và học môn toán lớp Một
III -Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu:
1- Nhiệm vụ:
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận có liên quan đến đề tài
- Mô tả thực trạng về đặc điểm giải toán có lời văn của học sinh lớp Một
- Bước đầu đưa ra một số biện pháp nhằm góp phần nâng cao giải toán có lờivăn của học sinh lớp Một ở bậc tiểu học
2- Phương pháp :
- Phương pháp kinh nghiệm thực tế
- Phương pháp tham khảo tài liệu
- Phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh môn Toán ở tiểu học
IV- Giới hạn nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu về thực trạng về giải bài toán có lời văn của học sinh lớpMột Phương pháp chung hướng dẫn học sinh giải một bài toán có lời văn theo 4bước Những quy định về hình thức trình bày của một bài giải toán Cách hướng dẫnđặt câu lời giải Các phương pháp tóm tắt đề toán
V - Khách thể và đối tượng nghiên cứu :
1- Khách thể nghiên cứu :
Hoc sinh lớp Một 2 Trường Tiểu học Thái Sanh Hạnh
2- Đối tượng nghiên cứu:
- Thực trạng về giải bài toán có lời văn của học sinh lớp Một
- Biện pháp nâng cao giải toán có lời văn của học sinh ở lớp Một
VI- Kế hoạch thực hiện :
Trang 3Tháng 9 / 2014 - Nghiên cứu tài liệu
Dạy thử nghiệm 1 số tiết dạy theo cácbiện pháp đề ra
Tháng12 / 2014 Hoàn thành sáng kiến Đánh vi tính, trang trí
PHẦN NỘI DUNG I- Cơ sở lý luận của đề tài :
Lớp Một là lớp đầu cấp học sinh mới bước vào môi trường mới các em phảilàm quen với nhiều kiến thức hơn, mức độ khó hơn, các em còn phải làm quen vớiphương pháp học mới Để giáo dục học sinh phát triển một cách toàn diện thì ngay từlớp Một các em đã được làm quen với tất cả các môn học Trong đó môn toán là Mộtmôn học khó Môn toán đi vào thế giới tri thức Ngay từ buổi đầu tiên học phép cộngphép trừ, học đếm, …Tất cả điều giúp cho các em học tốt các môn học khác và nó còn
là hành trang để các em bước đỉ trên đường đời thêm vững bước Chính vì vậy giúpcác em học sinh lớp Một học tốt môn Toán nói chung và học tốt toán có lời văn làvinh dự và trách nhiệm của người giáo viên nói chung và giáo viên lớp Một nói riêng.Người giáo viên không lúc nào dứt nổi trăn trở về những điều mình dạy và nhất là giảitoán có lời văn lớp Một là một bộ phận của chương trình môn Toán ở tiểu học.Chương trình Toán lớp Một là nền tảng, có vai trò vô cùng quan trọng
Khả năng giải toán có lời văn chính là phản ánh năng lực vận dụng kiến thức củahọc sinh Học sinh hiểu về mặt nội dung kiến thức toán học vận dụng vào giải toánkết hợp với kíên thức Tiếng Việt để giải quyết vấn đề trong toán học Từ ngôn ngữthông thường trong các đề toán đưa ra cho học sinh đọc - hiểu - biết hướng giải đưa raphép tính kèm câu trả lời và đáp số của bài toán
Giải toán có lời văn góp phần củng cố kiến thức toán, rèn luyện kỹ năng diễnđạt, tích cực góp phần phát triển tư duy cho học sinh tiểu học
II- Thực trạng của vấn đề:
Trang 4Trong quá trình giảng dạy ở Tiểu học, đặc biệt dạy lớp Một, tôi nhận thấy hầunhư giáo viên nào cũng phàn nàn khi dạy đến phần giải toán có lời văn ở lớp Một.Học sinh chưa nắm vững trình tự giải toán có lời văn, rất lúng túng khi nêu câu lờigiải, thậm chí nêu sai câu lời giải, viết sai phép tính, viết sai đáp số Những tiết đầutiên của giải toán có lời văn mỗi lớp chỉ có khoảng số ít học sinh biết nêu lời giải, viếtđúng phép tính và đáp số Số còn lại là rất mơ hồ, các em chỉ nêu theo quán tính hoặcnêu miệng thì được nhưng khi viết các em lại rất lung túng, làm sai, một số em làmđúng nhưng khi cô hỏi lại không biết để trả lời Chứng tỏ các em chưa nắm được mộtcách chắc chắn cách giải bài toán có lời văn Giáo viên phải mất rất nhiều công sứckhi dạy đến phần này
III-Các biện pháp đã thực hiện:
Để chuẩn bị tốt cho phần học bài toán có lời văn, tôi hướng dẫn học sinh thôngqua các biện pháp sau đây:
1) Biện pháp: “Xây dựng những điều kiện giúp học sinh ham thích học toán”
a) Họp phụ huynh thống nhất biện pháp giáo dục
Chúng ta đều biết học sinh lớp 1 đến trường còn phụ thuộc hoàn toàn vào sự quan
tâm, nhắc nhở của cha mẹ và thầy cô Các em chưa có ý thức tự giác học tập, chính vìvậy giáo dục ý thức tích cực học tập cho các em là một yếu tố không kém phần quantrọng giúp các em học tốt hơn
Tôi đã mạnh dạn trao đổi với phụ huynh học sinh về chỉ tiêu phấn đấu của lớp
và những yêu cầu cần thiết giúp các em học tập như: mua sắm đầy đủ sách vở, đồdùng, cách hướng dẫn các em tự học ở nhà dành thời gian nhắc nhở, quan tâm cho các
em học tập Tôi hướng dẫn phụ huynh cách dạy các em tìm hiểu, phân tích các đềtoán, cách đặt lời giải và trình bày bài giải,…
b) Khích lệ học sinh, tạo hứng thú trong học tập
Đặc điểm chung của học sinh tiểu học là thích được khen hơn chê, hạn chế chêcác em trong học tập, rèn luyện Tuy nhiên, nếu ta không biết kết hợp tâm lý từng họcsinh mà cứ quá khen sẽ không có tác dụng kích thích Đối với những em chậm tiến bộ,thường rụt rè, tự ti, vì vậy tôi luôn luôn chú ý nhắc nhở, gọi các em trả lời hoặc lênbảng làm bài Chỉ cần các em có một “tiến bộ nhỏ” là tôi tuyên dương ngay, để từ đó
Trang 5các em sẽ cố gắng tiến bộ và mạnh dạn, tự tin hơn Đối với những em học khá, giỏiphải có những biểu hiện vượt bậc, có tiến bộ rõ rệt tôi mới khen Chính sự khen, chêđúng lúc, kịp thời và đúng đối tượng học sinh trong lớp đã có tác dụng khích lệ họcsinh trong học tâp.
Ngoài ra, việc áp dụng các trò chơi học tập trong các tiết học cũng là một yếu tốkhông kém phần quan trọng giúp học sinh có niềm hăng say trong học tập, mongmuốn nhanh đến giờ học và tiếp thu kiến thức nhanh hơn, chắc hơn Vì chúng ta đềubiết học sinh tiểu học nói chung, học sinh lớp một nói riêng có trí thông minh khánhạy bén, sắc sảo, có óc tưởng tượng phong phú Đó là tiền đề tốt cho việc phát triển
tư duy toán học Nhưng các em cũng rất dễ bị phân tán, rối trí nếu bị áp đặt, căngthẳng hay quá tải Hơn nữa cơ thể của các em còn đang trong thời kì phát triển vì thếsức dẻo dai của cơ thể còn thấp nên trẻ không thể ngồi lâu trong giờ học cũng như làmmột việc gì đó trong một thời gian dài Vì vậy, muốn giờ học có hiệu quả thì đòi hỏingười giáo viên phải đổi mới phương pháp dạy học “ Lấy học sinh làm trung tâm.”.Trong mỗi tiết học, tôi thường dành khoảng 2-3 phút để cho các em nghỉ giải lao tạichỗ bằng cách chơi các trò chơi học tập vừa giúp các em thoải mái sau giờ học căngthẳng, vừa giúp các em có phản ứng nhanh nhẹn, ghi nhớ một số nội dung bài đã học
c) Rèn kĩ năng đọc hiểu yêu cầu bài toán cho học sinh thông qua môn Tiếng Việt
Chúng ta đã biết, học sinh lớp một còn thụ động, rụt rè trong giao tiếp Chính vìvậy, để các em mạnh dạn tự tin khi phát biểu, trả lời người giáo viên cần phải: luônluôn gần gũi, khuyến khích các em giao tiếp, tổ chức các trò chơi học tập, được traođổi, luyện nói nhiều trong các giờ Tiếng Việt giúp các em có vốn từ; trong các tiết họccác em có thể nhận xét và trả lời tự nhiên, nhanh nhẹn mà không rụt rè, nhút nhát Bêncạnh đó, người giáo viên cần phải chú ý nhiều đến kĩ năng đọc cho học sinh: đọcnhanh, đúng, tốc độ, ngắt nghỉ đúng chỗ giúp học sinh có kĩ năng nghe, hiểu đượcnhững yêu cầu mà các bài tập nêu ra
Tóm lại: Để giúp học sinh ham thích học giải toán có lời văn, tôi luôn luôn chú
ý rèn luyện kĩ năng nghe, nói, đọc, viết cho học sinh trong các giờ học Tiếng Việt Bởi
Trang 6vì học sinh đọc thông, viết thạo là yếu tố “đòn bẩy” giúp học sinh hiểu rõ đề và tìmcách giải toán một cách thành thạo.
d)Tạo ấn tượng đầu tiên
Để tạo không khí nhẹ nhàng phấn khởi trong tiết học toán, người giáo viên cầnchuẩn bị kỹ càng những gì sẽ nói và làm trong những phút đầu tiên của tiết học Mộttrong bảy nguyên tắc giảng dạy và học tập tích cực là “Ấn tượng đầu tiên và cuốicùng”; Nguyên tắc này nêu rõ “Học sinh có thể nhớ tốt những gì họ học đầu tiên vàcuối cùng trong cả trình tự học” Do vậy, tôi rất chú ý phần giới thiệu bài vừa ngắngọn vừa gây sự chú ý tò mò cho học sinh, nhằm tạo sự hưng phấn ở học sinh trongnhững phút đầu tiên của tiết học Các em bước vào tiết học với tâm trạng phấn khởi,nét mặt rạng ngời, ánh mắt long lanh chờ đợi, …
Ví dụ : Dạy bài : “Xăng-ti-mét Đo độ dài”
Tôi giới thiệu : “Ở các tiết học trước, các em đã được học về đoạn thẳng, đã biếtcách đo đoạn thẳng bằng gang tay, bằng sải tay, bằng bước chân Ngoài các cách côvừa nêu, để đo độ dài đoạn thẳng, chúng ta dùng dụng cụ và đơn vị gì để đo đoạnthẳng? Cô sẽ hướng dẫn các em qua bài Xăng-ti-mét Đo độ dài.”
e) Tạo mối quan hệ thầy trò thật tốt
Như chúng ta đã biết, ở lức tuổi tiểu học, học sinh luôn xem giáo viên là thầntượng của mình, những điều thầy cô làm, những gì thầy cô nói đều đúng và các em sẽtìm mọi cách bắt trước theo khả năng của mình (đây cũng là lợi thế lớn của các em
mà người giáo viên phải biết tận dụng) Đồng thời các em cũng rất thích được khenngợi (cả người lớn) dù rằng chỉ là một lời động viên Do đó, trong các tiết học(không chỉ môn toán) tôi luôn chú ý động viên khích lệ là chính, nhất là những đốitượng học trung bình, yếu và hạn chế tối đa lời phê bình và khi phê bình dùng những
từ ngữ nhẹ nhàng khuyên răng hơn là những lời quở trách nặng nề nhằm tạo mốiquan hệ gần gũi giữa giáo viên và học sinh (những khi học sinh lo ra) Chính nhữnglời động viên khuyến khích kịp thời sẽ giúp các em phấn chấn, tâm trạng thoải máihơn, có như thế thì hiệu quả tiếp thu bài của các em tốt hơn và bầu không khí lớp họcsinh động hơn, tiết học thành công hơn
Trang 7Trong suốt quá trình tiết học, nét mặt cử chỉ của tôi luôn tươi vui, biểu hiện sựquan tâm đến tất cả các em trong lớp Lời giảng giải không những rõ ràng dễ hiểuchính xác mà đôi lúc còn cần phải xen những lời so sánh, ví von; thậm chí lúc họcsinh căng thẳng, mệt mỏi tôi cũng xen lời pha trò nhẹ nhàng thích hợp làm cho các
em bật cười, lúc đó không khí lớp học giãn ra, các em cảm thấy thoải mái, gần gũivới tôi hơn; các em tỏ ra mạnh dạn, tự tin hơn trong phát biểu xây dựng bài cũng nhưlàm bài; cả lớp tập trung vào bài học tích cực hợp tác với tôi làm cho tiết học đạt hiệuquả ngoài mong đợi
2 Biện pháp “Cách dạy học sao cho tất cả các học sinh đều làm việc”
Tôi nghĩ rằng dạy học sao cho tất cả các học sinh đều làm việc (hay dạy họctheo kiểu tổ chức cách làm việc) là một trong những định hướng quan trọng của việcđổi mới phương pháp dạy toán ở Tiểu học Đây là một cách dạy học tiến tiến, bámsát nguyên tắc : “Dạy học thông qua hoạt động bằng tay của bản thân từng trẻ em” Ởđây, tôi xin nhấn mạnh chữ HOẠT ĐỘNG BẰNG TAY và chữ TỪNG nhằm huyđộng tất cả học sinh trong lớp tham gia vào hoạt động học tập: tìm hiểu kiến thứcmới, luyện tập hay hoạt động củng cố đều có thể thực hiện được, và đạt hiệu quả cao.Với hoạt động tự tìm ra kiến thức, nắm vững kiến thức sẽ giúp học sinh hứng thútrong học tập
Ví dụ 1: Tôi muốn yêu cầu học sinh tìm những điều đã cho và những điều
phải tìm trong trong một bài toán nào đó Xin hãy so sánh hai cách dạy:
*Cách 2 : Tổ chức làm việc:
Tôi yêu cầu học sinh:
- Giơ bút chì (cả lớp giơ bút chì)
Trang 8- Gạch dưới những điều đã cho trong bài toán (cả lớp, nghĩa là mỗi học sinhđều phải chú ý đọc đề toán trong sách giáo khoa để tìm ra những cái đã cho rồi gạchdưới…)
Trong lúc này, tôi đi xuống các học sinh để đôn đốc các em làm việc, giúp đỡ các em kém Tôi có thể đưa mắt bao quát nhìn cả lớp, hễ thấy học sinh nào khôngcầm bút gạch thì nhắc nhở em đó làm việc Nhờ có lệnh làm việc bằng tay này mànhững học sinh không chịu làm việc sẽ lộ ra, do đó tôi sẽ kiểm soát được hoạt độngcủa cả lớp giúp các em có thói quen tốt trong học tập, dần dần hình thành sự tự giáctrong học tập
Ví dụ 2: Dạy bài : “Giải toán có lời văn (tt)” với bài toán : “Nhà An có 9 con
gà, mẹ đem bán 3 con gà Hỏi nhà An còn lại mấy con gà?” Tôi tiến hành như sau:
- Bài toán cho biết gì? Hãy dùng bút chì gạch chân những điều bài toán đãcho! (học sinh gạch chân: Nhà An có 9 con gà, mẹ đem bán 3 con gà)
- Bài toán hỏi gì? Hãy dùng bút chì gạch chân những điều bài toán hỏi! (họcsinh gạch chân: Hỏi nhà An còn lại mấy con gà?)
- Để biết nhà An còn lại mấy con gà ta làm phép tính gì? Hãy viết phép tínhvào vở nháp (học sinh ghi phép tính vào vở nháp.)…
- Nếu em nào không thực hiện, tôi quan sát sẽ phát hiện ngay và yêu cầu các
em thực hiện
Trong 2 ví dụ tôi vừa nêu rõ ràng cách 1 chưa tốt vì chỉ có mình giáo viên hoạtđộng, trong khi cả lớp chỉ khoanh tay ngồi nhìn, một vài em trả lời Cũng có thể cónhững em khoanh tay, nhưng không theo dõi thì giáo viên cũng khó biết, hoặc có emkhoanh tay ngồi nhìn giáo viên nhưng đầu óc nghĩ đến chuyện khác như : chiều cha
mẹ chở đi chơi ở đâu, chơi game,… thì giáo viên cũng khó biết
Còn trong cách dạy 2 thì 100% học sinh trực tiếp tích cực tham gia hoạt động
Em nào không làm tôi biết ngay và nhẹ nhàng nhắc nhở Em nào làm sai ( ví dụ : ghiphép tính sai hoặc gạch chân chưa đúng theo yêu cầu,…) tôi uốn nắn kịp thời Rõràng cách dạy 2 hiệu quả hơn cách dạy 1 mà tôi thường xuyên áp dụng cho lớp họctôi nhằm nâng cao chất lượng dạy học cũng như hứng thú học tập của các em
Trang 9Tóm lại, muốn cho việc dạy học tác động đến 100% học sinh làm việc thì tôiluôn biến bài dạy của mình thành hệ thống các công việc mà học sinh có thể thựchiện được bằng tay nhằm nâng cao chất lượng dạy học cũng như hứng thú học tậpcủa các em.
3 Biện pháp làm quen với giải toán có lời văn:
Giai đoạn 1: Quan sát tranh, nêu phép tính thích hợp
Được bắt đầu từ tiết 27 Luyện tập đến tiết 61 Luyện tập
Ngay từ đầu học kỳ I các bài toán được giới thiệu ở mức độ nhìn hình vẽ , viếtphép tính Mục đích cho học sinh hiểu bài toán qua hình vẽ, suy nghĩ chọn phép tínhthích hợp Ở giai đoạn đầu tiên này học sinh được thường xuyên làm quen với dạngtoán quan sát tranh nêu phép tính thích hợp Tôi hiểu đó chính là yêu cầu, tập biểu thịtình huống trong tranh bằng 1 phép tính thích hợp
VD: Bài 5 tiết luyện tập trang 46
- Bài đầu tiên rất quan trọng nên tôi cho học sinh quan sát kĩ tranh để học sinhbiết được” Có mấy quả bóng? Thêm mấy quả bóng? Hỏi có tất cả máy quảbóng?”.Sau đó tôi giúp học sinh nêu thành bài toán đơn với 1 phép tính cộng:
Trang 10“ Vinh có 1 quả bóng Hoà có 2 quả bóng Hỏi cả hai bạn có mấy quả bóng?”.Cho nhiều học sinh nêu lại bài toán theo ý hiểu của mình, không bắt buộc phảigiống y nguyên bài toán mẫu của cô.
- Tôi nhấn mạnh vào từ: “có, thêm, có tất cả” để học sinh dần hiểu được: “thêm” có nghĩa là: “cộng” và cụm từ: “ có tất cả” để chắc chắn rằng chúng ta
sẽ thực hiện viết phép tính cộng vào ô trống đó Tôi cũng không áp đặt họcsinh cứ phải nêu phép tính theo ý giáo viên mà có thể nêu:
1 + 2 = 3 hoặc 2 + 1 = 3
- Tôi đã hướng dẫn học sinh làm theo đúng mục tiêu của dạng bài tập này là:Giúp học sinh hình thành kĩ năng biểu thị một tình huống của bài toán bằngmột phép tính tương ứng với mỗi tranh vẽ
VD: Bài 5( b) trang 50 Viết phép tính thích hợp
Cho học sinh xem tranh, nêu bài toán: Có 4 con chim đang đậu, 1 con nữa bayđến Hỏi có tất cả mấy con chim?
Học sinh có thể nêu:
Trang 111 Có 4 con chim đang đậu, 1 con nữa bay đến Hỏi có tất cả mấy con chim?Học sinh viết: 4 + 1 = 5
2 Có 1 con chim đang bay và 4 con chim đậu trên cành Hỏi có tất cả mấy conchim?
- Tương tự như vậy cho đến hết tiết 61: Luyện tập trang 85
- Như vậy qua giai đoạn 1 học sinh của tôi đã hình thành tốt kĩ năng khi làm
dạng bài tập như trên Đó là:
+ Xem tranh vẽ
Trang 12+ Nêu bài toán bằng lời
+ Nêu câu trả lời
+ Điền phép tính thích hợp với tình huống trong tranh
Giai đoạn 2: Làm quen với giải bài toán với tóm tắt bằng lời Từ giai đoạn này,
học sinh không quan sát tranh để nêu phép tính thích hợp nữa mà chuyển sang: “ Viếtphép tính thích hợp” dựa vào tóm tắt bài toán
Tuy không yêu cầu cao, tránh tình trạng quá tải với học sinh, nhưng có thể độngviên học sinh khá giỏi làm nhiều cách , có nhiều cách diễn đạt từ một hình vẽ hay mộttình huống sách giáo khoa
là bớt đi và từ “còn” là chúng ta phải thực hiện phép tính trừ vào ô trống
với cách nêu bài toán, câu trả lời bằng miệng Rèn luyện thành thạo kĩ năng này sẽ rấtthuận lợi khi học sinh bươc vào giai đoạn học: “ giải toán có lời văn”
4 Biện pháp giải toán có lời văn qua 4 bước:
Trang 13Từ tiết 84: bài toán có lời văn trang 115 đến cuối năm học sinh chính thức học,rèn luyện giải bài toán có lời văn Giáo viên cần cho học sinh nắm vững đề toán, thôngqua việc tóm tắt đề toán Biết tóm tắt đề toán là yêu cầu đầu tiên dể giải bài toán cólời văn Bài giải gồm 3 phần : câu lời giải, phép tính và đáp số.
Chú ý rằng tóm tắt không nằm trong lời giải của bài toán, nhưng phần tóm tắt cầnđược luyện kỹ để học sinh nắm được bài toán đầy đủ, chính xác Câu lời giải trong bàigiải không yêu cầu mọi học sinh phải theo mẫu như nhau, tạo diều kiện cho HS diễnđạt câu trả lời theo ý hiểu của mình Quy ước viết đơn vị của phép tính trong bài giải
HS cần nhớ để thực hiện khi trình bày bài giải
Bài toán giải bằng phép tính trừ được giới thiệu khi HS đã thành thạo giải bài toán
có lời văn bằng phép tính cộng Tôi chỉ hướng dẫn cách làm tương tự, thay thế phéptính cho phù hợp với bài toán Ở lớp Một, HS chỉ giải toán về thêm, bớt với 1 phéptính cộng hoặc trừ, mọi HS bình thường đều có thể hoàn thành nhiệm vụ học tập mộtcách nhẹ nhàng nếu được giáo viên hướng dẫn cụ thể
Khi giải bài toán có lời văn tôi lưu ý cho HS hiểu rõ những điều đã cho, yêu cầuphải tìm, biết chuyển dịch ngôn ngữ thông thường thành ngôn ngữ toán học, đó làphép tính thích hợp
Ví dụ: có một số quả bóng, khi được cho thêm hoặc mua thêm nghĩa là thêm vào,phải làm tính cộng; nếu đem cho hay đem bán thì phải làm tính trừ,
Trang 15Tôi cho HS tập ra đề toán phù hợp với một phép tính đã cho,để các em tập tư duyngược,tập phát triển ngôn ngữ,tập ứng dụng kiến thức vào các tình huống thực tiễn.
Ví dụ:với phép tính 3 + 2 = 5.Có thể có các bài toán sau:
- Bạn Lan có 5 viên kẹo,chị An cho Lan 3 viên kẹo Hỏi bạn Lan có mấy viên kẹo?
- Nhà Lan có 4 con gà mẹ Lan mua thêm 3 con gà Hỏi nhà Na có tất cả mấy con gà?
- Có 5 con vịt bơi dưới ao, có thêm 1 con vịt xuống ao Hỏi có mấy con vịt dưới ao?
- Lớp em có 5 bạn vẽ đẹp Nay có thêm 7 bạn vẽ đẹp Hỏi lớp em có mấy bạn vẽ đẹp?
Có nhiều đề bài toán HS có thể nêu được từ một phép tính Biết nêu đề bài toán từmột phép tính đã cho, HS sẽ hiểu vấn đề sâu sắc hơn,chắc chắn hơn,tư duy và ngônngữ của HS sẽ phát triển hơn
a- Nhận biết cấu tạo bài toán có lời văn
Tiết 84: Bài toán có lời văn Học sinh được học với đề toán chưa hoàn thiện.Tiếp tục sử dụng kĩ năng quan sát tranh, học sinh đã rất thành thạo ở giai đoạn 2 vậynên hoàn thiện nốt đề bài toán là điều không khó đối với học sinh lớp tôi Tiếp tục tôigiảng để học sinh nắm chắc một bài toán có lời văn ở lớp 1 gồm 2 phần Phần chobiết, phần hỏi.( Phần cho biết gồm 2 ý: Có cho thêm; Có và bớt; Có bayđi;
Bài toán có lời văn còn thiếu số và câu hỏi: ( cái đã cho, cái cần tìm)
Gồm 4 bài toán có yêu cầu khác nhau
VD: Bài 1 trang 115 Viết số thích hợp vào chỗ chấm để có bài toán
Bài toán 1: Có …bạn, có thêm… bạn đang đi tới Hỏi có tất cả bao nhiêu
bạn ?
