Riêng phân môn Chính tả lớp ba rèn cho học sinh kĩ năng viếtthạo, viết đúng chính tả, rèn cho học sinh một số phẩm chất như tính cẩn thận,tính thẩm mĩ, bồi dưỡng cho các em lòng yêu quý
Trang 1A- PHẦN MỞ ĐẦU I.Lý do chọn đề tài:
Phân môn chính tả có một vị trí rất quan trọng ở bậc tiểu học vì giai đoạntiểu học là giai đoạn then chốt trong quá trình hình thành kĩ năng chính tả chohọc sinh Chính tả được bố trí thành một phân môn độc lập, có tiết dạy riêngtrong khi bậc trung học cơ sở không có
Căn cứ vào mục tiêu dạy môn Tiếng Việt rèn cho học sinh 4 kĩ năng: nghe
- nói - đọc - viết Riêng phân môn Chính tả lớp ba rèn cho học sinh kĩ năng viếtthạo, viết đúng chính tả, rèn cho học sinh một số phẩm chất như tính cẩn thận,tính thẩm mĩ, bồi dưỡng cho các em lòng yêu quý Tiếng Việt và chữ viết củaTiếng Việt
Dạy chính tả là một quá trình rèn luyện lâu dài, không chỉ ở giờ chính tả
mà có thể rèn luyện từ phân môn: Tập đọc, Luyện từ và câu, Tập làm văn Mộthọc sinh làm một bài văn rất hay nhưng mắc nhiều lỗi chính tả thì bài văn đókhông đạt điểm cao, học sinh dù chữ có đẹp bao nhiêu nhưng mắc một vài lỗichính tả thì cũng không đem lại kết quả, viết sai nhiều lỗi chính tả thì không thểhọc tốt các môn học khác
Chính vì những lí do nêu trên mà tôi đã chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm: “Biện pháp giúp học sinh lớp Ba học tốt phân môn Chính tả” nhằm góp phầnnâng cao chất lượng phân môn Chính tả nói riêng và môn Tiếng Việt nói chung
II Mục đích của đề tài:
Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm này nhằm:
- Giải quyết những khó khăn trong việc dạy chính tả, rèn cho học sinh ý thức,thói quen và hoàn thiện kĩ năng viết đúng chính tả, nhằm nâng cao chất lượngmôn Tiếng Việt
- Nâng cao nghiệp vụ chuyên môn, tích lũy thêm kinh nghiệm, giúp bản thân
và các giáo viên trong khối dạy tốt phân môn Chính tả
- Làm cho tất cả các giáo viên Tiểu học thấy rõ tầm quan trọng của phân mônChính tả, kiên trì rèn luyện cho các em viết đúng chính tả ngay từ các lớp dưới
- Đẩy mạnh phong trào thi đua viết đúng chính tả , rèn luyện chữ viết sạch đẹp
Trang 2trong học sinh
III.Nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu:
1 Nhiệm vụ:
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận có liên quan đến đề tài
- Phân tích những nguyên nhân hạn chế khi học phân môn Chính tả củahọc sinh lớp ba
- Đề xuất một số biện pháp khắc phục những sai lầm khi dạy phân mônChính tả nhằm nâng cao hiệu quả dạy học phân môn Chính tả
IV Giới hạn nghiên cứu:
Đề tài nghiên cứu về:
Đạo Thạnh A
- Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà
- Phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy chính tả
- Rèn kĩ năng đọc đi đôi với luyện viết chính tả
- Vận dụng quy tắc dạy chính tả theo khu vực
- Hướng dẫn học sinh tự phát hiện lỗi và sửa lỗi
- Hướng dẫn học sinh một số mẹo luật chính tả
V Khách thể và đối tượng nghiên cứu :
1 Khách thể nghiên cứu :
2 Đối tượng nghiên cứu:
VI Giả thuyết nghiên cứu:
Trang 3Nếu áp dụng biện pháp Hướng dẫn học sinh chuẩn bị bài ở nhà; Phát huy tính tích cực của học sinh trong dạy chính tả; Rèn kĩ năng đọc đi đôi với luyệnviết chính tả; Vận dụng quy tắc dạy chính tả theo khu vực; Hướng dẫn học sinh
tự phát hiện lỗi và sửa lỗi; Hướng dẫn học sinh một số mẹo luật chính tả thì chấtlượng phân môn Chính tả sẽ được nâng cao
VII Kế hoạch thực hiện :
- Tìm hiểu thực trạng
- Đọc các tài liệu tham khảo, chọn cácbiện pháp thích hợp
- Tìm hiểu về thực trạng viết chính tảcủa học sinh lớp ba, trao đổi với họcsinh
Tháng 10/ 2012
đến 1 / 2013
Thực nghiệm theo cácbiện pháp đề ra
Dạy thử nghiệm 1 số tiết dạy theo cácbiện pháp đề ra
Trang 4sự cần thiết đối với mọi người, không chỉ đối với học sinh lớp 3 nói riêng và họcsinh tiểu học đọc một một văn bản để viết đúng chính tả, người đọc có cơ sở đểhiểu đúng nội dung văn bản đó Trái lại một văn bản mắc nhiều sai sót về chính
tả, người đọc khó nắm bắt nội dung và có thể hiểu sai hoặc không hiểu đầy đủvăn bản Viết chính tả đúng còn giúp học sinh học tốt các phân môn khác, là cơ
sở cho việc học bộ môn Tiếng Việt ở tiểu học
b Cơ sở thực tiễn:
Việc dạy chính tả được đưa vào chương trình từ rất lâu đến nay chúng ta
có thể nhìn lại và có một số nhận xét qua thực tế giảng dạy giáo viên đều chorằng: Đây là một phân môn cần thiết thể hiện nét chữ nết người Việc dạy chính
tả hiện nay được thực hiện một cách có kế hoạch mang tính chủ động qua hệthống các bài tập ở sách giáo khoa Giáo viên hướng dẫn học sinh học chính tảqua các bài viết (nghe viết, nhớ viết) Qua làm các bài tập điền vần phụ âm đầu,qua các bài chính tả rèn kỹ năng viết đúng, viết đẹp Tăng cường kỹ năng viếtcác văn bản học sinh có ý thức hơn khi viết văn bản trong thực tiễn ở một góc độnào đó Phân môn chính tả khẳng định được vị trí, vai trò của mình trong việcgiúp học sinh kỹ năng viết chữ Nhưng do phân môn Chính Tả là một phân mônđòi hỏi kỹ năng rèn chữ, viết đúng, viết đẹp cho học sinh cho nên giáo viên còn
có những hạn chế trong việc tổ chức một tiết học sao cho đúng yêu cầu và đạthiệu quả cao Dưới cái nhìn của giáo viên, phân môn này đòi hỏi một lượng thờigian nhất định, một số giáo viên chưa coi trọng việc rèn chữ cho học sinh mới chỉdừng lại ở góc độ đọc, viết chấm điểm chưa thật sự sát sao với học sinh, giáoviên có tâm lý ngại chấm chữa chính tả cho học sinh Hơn nữa học sinh viết bàichính tả một cách vội vàng, không có ý đến việc rèn chữ, viết đúng các nét, độcao trong một con chữ, khoảng cách giữa các chữ, các tiếng, cốt viết xong bài,không cho phân môn này là quan trọng Tình hình này đã ít nhiều ảnh hưởng đếnchữ viết của học sinh trong trường tiểu học hiện nay nói chung với học sinh khốilớp 3 nói riêng Trước thực trạng ấy, bản thân tôi thấy cần phải góp một vài ýkiến nhỏ của mình để cùng thực hiện chương trình vở sạch chữ đẹp ở tiểu họchiện nay, nhất là đối với các em học sinh ngay từ đầu cấp học
Trang 5II Thực trạng của vấn đề:
1 Thuận lợi:
- Sĩ số học sinh không đông, thuận lợi cho việc kiểm tra (chấm bài viếtchính tả thường xuyên, phát hiện lỗi sai kịp thời để học sinh sữa chữa và khắcphục viết đúng)
- Học sinh có đầy đủ vở chính tả và vở bài tập Tiếng Việt (ghi đầy đủ nộidung bài tập chính tả)
- Giáo viên có kế hoạch rèn học sinh viết đúng chính tả ngay từ tuần đầunăm học (thống kê phân loại học sinh học yếu chính tả để theo dõi thường xuyênvào những giờ chính tả)
Trang 6thấy hầu hết các em đều sai lỗi chính tả (kể cả học sinh giỏi chỉ có 9 điểm) số lỗi
mà các em mắc nhiều nhất là lỗi viết hoa, lỗi phụ âm đầu và lỗi âm chính, lỗi vềdấu thanh So với yêu cầu về kĩ năng viết chính tả của học sinh lớp ba thì kĩ năngviết chính tả của học sinh lớp tôi còn thấp Cụ thể học sinh lớp tôi thường viết saichính tả một số lỗi sau:
a) Về thanh điệu: Học sinh chưa phân biệt được hai thanh hỏi và thanh ngã.
Ví dụ: nghĩ hè (từ đúng: nghỉ hè ); suy nghỉ (từ đúng: suy nghĩ ); sữa lỗi (từ
đúng: sửa lỗi ), …
b) Về âm đầu:
- Học sinh còn viết lẫn lộn một số chữ cái ghi các âm đầu sau đây:
+ g/ gh: đua ge, gi bài,…
+ ao/au/âu: lâu bàn ghế (lau bàn ghế)
+ oe/eo: sức khẻo (sức khỏe)
+ iu/êu/ iêu: kì dịu (kì diệu)
+ ăm/âm: đỏ thấm (đỏ thắm); tối tâm (tối tăm)
+ăp/âp: gập gỡ (gặp gỡ)
+ ip/iêp: nhân diệp (nhân dịp)
+ ui/ uôi: cuối đầu (cúi đầu); cúi cùng (cuối cùng)
+ ưi/ ươi: trái bửi (trái bưởi); khung cưỡi (khung cửi)
+ ưu/ươu: mươu trí (mưu trí); con hưu (con hươu)
d) Về âm cuối:
Trang 7Học sinh thường viết lẫn lộn chữ ghi âm cuối trong các vần sau đây:
+ at/ac: đất các (đất cát)
+ an/ang: cái bàng (cái bàn)
+ ăt/ăc: mặt quần áo (mặc quần áo)
+ ăn/ăng: khăng quàng (khăn quàng)
+ ât/âc: gậc đầu (gật đầu)
+ ân/âng: vân lời (vâng lời)
+ êt/êch: lệch bệt (lệt bệt)
+ ên/ênh: bện tật (bệnh tật)
+ iêt/iêc: thiếc tha (thiết tha)
+ uôn/uông: mong muống (mong muốn)
+ uôt/uôc: suốc đời (suốt đời)
+ ươn/ương: vường rau (vườn rau)
e) Lỗi viết hoa:
Đây là loại lỗi phổ biến và trầm trọng nhất trong các bài viết của các em, trongtất cả bài viết của học sinh trong lớp thì hầu hết các em đều mắc lỗi viết hoa Lỗi viết hoa của các em thường gặp ở 2 dạng:
• Không viết hoa đầu câu, danh từ riêng (tên riêng), tên địa danh
• Viết hoa tùy tiện
*Qua phân tích, tôi thấy các em còn sai nhiều lỗi chính tả vì những nguyên nhân sau đây:
a/ Nguyên nhân do học sinh dị tật bẩm sinh:
Trong số những học sinh viết yếu, sai Chính tả chúng ta thường gặp nhữnghọc sinh nói đớt, cho nên ảnh hưởng rất nhiều đến việc viết bài trong đó có phânmôn Chính tả Vì các em đọc thế nào sẽ viết như thế ấy
Từ Tập đọc em phát âm thành tập bọc.
Nếu phát âm không chuẩn thì dẫn đến viết sai vì các em đọc sao viết vậy
b/ Nguyên nhân do thói quen phát âm không chuẩn:
Trang 8Nhìn chung các em này đều là con em của gia đình lao động, buôn bán Vìquen với cách nói năng hàng ngày của gia đình nên dần dần các em thành thóiquen.
Ví dụ: Các em thường hay phát âm sai ở những chữ có nguyên âm đôi
như:
-Doanh trại phát âm danh trại.
-Trái xoài phát âm trái xài.
- Trong phát âm là chong.
Theo nhận định của tôi thì các em này hoàn toàn có khả năng phát âmchuẩn lại Nếu được sự nhiệt tình của giáo viên rèn đọc đúng và phát âm đúng
c/ Nguyên nhân do các em không hiểu nghĩa từ:
Đây là trường hợp các em không được tiếp thu bài một cách có hệ thống
Lý do: Các em nghỉ học quá nhiều vì bệnh hoặc gia đình không quan tâm,các em tùy tiện nghỉ học Nên sau một thời gian gián đoạn các em thường khôngđược nghe giảng ở các tiết như Tập đọc, Tập viết… Các em không hiểu đượcnghĩa từ của bài Tập đọc hoặc trong môn Tiếng Việt không biết được vị trí củatừng phần trong âm tiết, nên các em viết sai lỗi Chính tả Học sinh viết sai chính
tả chủ yếu do các em bị mất căn bản từ lớp dưới, chưa nắm vững âm, vần, chưaphân biệt được cách phát âm của giáo viên, chưa hiểu rõ nghĩa của từ
d/ Một số em viết sai do nhiều nguyên nhân khác nhau như:
Một số em viết sai do nói tiếng địa phương, do nói ngọng, do chưa hiểunghĩa từ, do chưa chú ý quy luật viết hoa tên riêng, viết hoa tùy tiện, chưa có ýthức tự học, tự rèn ở nhà, chưa chú ý khi viết chính tả
Thực trạng trên đây là rất đáng lo ngại đòi hỏi tôi phải nghiên cứu đưa ra biệnpháp giúp đỡ các em khắc phục lỗi chính tả đạt hiệu quả cao
4 Tìm hiểu chương trình :
Từ việc phân loại đối tượng trên, tôi đề ra cho mình phương hướng làm saodạy thật tốt phân môn Chính tả này Tôi đã nghiên cứu ở sách giáo khoa, thamkhảo ở sách thư viện cùng với chương trình của phân môn này như sau:
a.Về nội dung:
Trang 9So với việc dạy học Chính tả trước kia, việc dạy học Chính tả bây giờ cónhiều điểm mới Những điểm mới này thường được tập trung thể hiện ở các khíacạnh là :
- Về dung lượng có nhiều hơn trước, bao gồm các loại bài :
+ Tập chép (Nhìn - viết) áp dụng nửa đầu học kỳ I+ Nghe – viết : hình thức luyện tập chủ yếu
+ Nhớ - viết : áp dụng từ giữa học kỳ IVới các loại bài trên, phân môn Chính tả bây giờ có khả năng giải quyếtđược những yêu cầu nói đúng, viết đúng chuẩn Tiếng Việt cho học sinh hơntrước
- Các bài Chính tả thường lấy từ các bài Tập đọc Như vậy nội dung chính
tả đã được kết hợp với các nội dung và yêu cầu của phân môn khác, khiến chogiáo dục toàn diện của phân môn này đã có điều kiện thực hiện đầy đủ hơn
b Về phương pháp:
- Việc dạy học Chính tả hiện nay đã tiến hành theo các phương pháp khácnhau (Nghe –viết) viết theo thao tác tư duy là so sánh có định hướng ở từng bài.Nhờ thế học sinh không chỉ được rèn luyện để viết đúng Tiếng Việt như yêu cầuchung từ trước mà còn luôn luôn được bồi dưỡng ý thức phân biệt từ ngữ địaphương, từ ngữ khẩu ngữ với từ ngữ chuẩn quốc gia Điều đó rất có ý nghĩa thựctiễn về sau
- Kèm theo mỗi bài Chính tả còn có hai câu hỏi luyện tập Với cách bố trínhư vậy phương pháp dạy học Chính tả đã có nhiều điểm phù hợp với sự pháttriển của tư duy học sinh ( độ bền, trí nhớ, chiều cao, tính vừa sức…)
Làm như vậy, cũng thỏa mãn dần yêu cầu phát triển kĩ năng viết màchương trình đặt ra đối với học sinh
5 Các biện pháp thực hiện:
Mỗi trường hợp học sinh viết sai chính tả đều tìm thấy những nguyên nhânkhác nhau rất cơ bản Dựa trên cơ sở những nguyên nhân này tôi đã thực hiệnnhững biện pháp riêng, cụ thể đối với từng trường hợp Để tập trung vào các biệnpháp sau:
Trang 10a Biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh :
Ở phân môn Chính tả muốn viết đúng cần phải rèn cho các em đọc chuẩn
Có như thế thì môn Chính tả mới đạt kết quả cao Từ suy nghĩ đó, qua các tiếtTập đọc, Luyện từ và câu, Kể chuyện tôi kiên trì và thường xuyên rèn cho các
em đọc chính xác, rõ ràng, rành mạch, không ngừng lâu để đánh vần, biết nghỉhơi khi gặp dấu chấm hoặc dấu phẩy (lồng vào đó tôi dạy cho các em biết saudấu chấm các em phải viết hoa) Luyện đọc câu hỏi, câu cảm, luyện nhấn mạnhmột vài từ, câu, đan xen vào đó là hình thức thi đua như: cho vài học sinh thiđua đọc một câu rồi cho cả lớp nhận xét, ai đọc hay hơn, ngoài ra tôi còn đặtthêm các bài thơ Chính tả giúp học sinh tập phát âm đồng thời luyện tập viếtđúng Chính tả theo hướng “vui mà học” Chẳng hạn:
+ Chỉ có n:
Cô nàng ăn nói nết naNấu nướng bếp núc việc nhà siêng năngNuôi con nặng nhọc bao nămNghề nông, việc nước đều chăm hơn người
+ Chỉ có l:
Học sinh nhớ lấy làm lòng Tới lui, lo lắng, lời trong tiếng ngoài
Hiền lành là lợi em ơi!
Láo lếu, liều lĩnh mọi người coi khinh
+ Có cả l và n:
Lúa nếp là lúa nếp làngLúa lên lớp lớp lòng nàng lâng lângNhư vậy cũng tạo được không khí thi đua trong lớp Tạo cho các em hứngthú học bài hơn, có hứng thú đọc thì các em mới đạt kết quả tốt
b Biện pháp kết hợp phân môn Tập viết cùng phân môn Chính tả
Trang 11Qua phân môn Tập viết tôi có thể tạo cho các em hiểu rõ hơn về cách nốinét giữa các con chữ, biết cấu tạo của một tiếng gồm âm,vần, thanh nào nối vớinhau để các em viết đúng hơn.
Ví dụ : Chữ Hoa gồm âm H và vần oa nối với nhau chứ không phải chữ cái H và vần a như một số em thường mắc phải.(do các em phát âm chưa đúng
em sẽ viết lại nhiều lần ở vở nháp hoặc bảng con Cùng với sự động viên, nhắcnhở, khuyến khích của tôi các em đã khắc phục dần, các em viết bài đạt 6, 7, 8không còn 1, 2 điểm như trước nữa
c Biện pháp kết hợp với gia đình trong việc chuẩn bị bài cho các em
Chuẩn bị bài là việc làm vô cùng quan trọng trong học tập, có chuẩn bị bàitốt ở nhà đến lớp mới học tốt được Vì vậy trong đầu năm học, tôi hướng dẫn mỗihọc sinh phải thực hiện một quyển tập chuẩn bị bài Trong 15 phút truy bài đầugiờ, tôi cho học sinh ghi những môn cần chuẩn bị cho ngày hôm sau, trong đó cóphân môn Chính tả Tôi yêu cầu các em đọc bài chính tả cần viết 5 lần, khi đọc,chú ý đến hiện tượng chính tả khó viết đối với học sinh đó như : chữ viết hoa,chữ viết âm, vần, thanh mà các em thường viết sai gạch chân các từ đó bằng viếtchì (vì đối với từng học sinh, lỗi viết sai thường khác nhau như tôi đã trình bày ởphần tìm hiểu nguyên nhân) rồi viết vào quyển vở Sổ tay chính tả mỗi từ mộthàng tập Tiếp đến, nhờ phụ huynh đọc cho các em viết vào vở, các em tự chữalỗi Đến lớp, trong 15 phút truy bài đầu giờ, tôi kiểm tra sự chuẩn bị của các emqua hai quyển vở đó
Đối với các em thật yếu về Chính tả, đầu tiên cho các em viết lại từ saingay bài Chính tả đó Yêu cầu về nhà các em sẽ tập viết lại 1, 2 câu trong sáchgiáo khoa Sau đó nâng dần lên là tôi đọc các em viết
Trang 12Những em nào phát âm chưa chuẩn, tôi rèn nhiều cho các em vào giờ Tậpđọc và rèn viết nhiều trong các giờ Tập viết.
Tôi thường xuyên trao đổi với phụ huynh về việc phát âm sai của các emdẫn đến việc viết Chính tả sai; hướng dẫn cho phụ huynh cách phát âm chuẩn, đểrèn cho các em trong cả những lúc trò chuyện, tiếp xúc ở gia đình
Mỗi ngày phụ huynh cần phải dành thời gian để kiểm tra và rèn từ viếtđúng trước khi đến lớp
Bản thân tôi cũng chủ động kiểm tra việc chuẩn bị bài ở nhà trong 15 phúttruy bài đầu giờ Nếu em nào chưa thực hiện tôi nhắc nhở, trao đổi với phụhuynh, nhờ phụ huynh kiểm tra Mỗi định kì tôi thông báo về gia đình thông qua
sổ liên lạc để phụ huynh biết được sự tiến bộ của con em mình Nhờ áp dụng biệnpháp này, vào lớp các em tích cực học tập, lỗi chính tả giảm dần
d Biện pháp chữa sai một số từ khó
Để giúp học sinh có điều kiện viết đúng, khi viết tiếng khó tôi đọc trướcsau đó tôi mới hướng dẫn học sinh viết, xen kẻ vào đó tôi gọi các em thực hiệnđọc như tôi đã đọc (lưu ý đến học sinh yếu và trung bình) Tôi luôn khen ngợiđộng viên kịp thời những học sinh có tiến bộ dù các em chỉ viết đúng một từ haymột chữ
Ví dụ: Tôi lấy các chữ mà các em hay viết sai trong các bài Chính tả của
tuần trước, rồi cho các em thi đua nhau đọc, viết lại cho đúng vào cuối các buổihọc Ở đây tôi lưu ý đến cả những em yếu Nhờ thi đua phần nào cũng giúp các
em nhớ được lâu Khi các em viết đúng tôi khen ngay Nếu các em viết sai tôinhờ các em khác đánh vần lại Sau nhiều lần như thế tôi thấy kết quả bài viếtđúng tăng dần lên, số lỗi sai giảm dần
g Biện pháp hướng dẫn một số quy ước về phát âm khi đọc chính tả
Để hướng dẫn cho học sinh viết đúng việc trước tiên là giáo viên phải mẫumực trong việc đọc mẫu của mình vì nó truyền cho các em tính chính xác về cáchphát âm mới mong các em viết đúng
Ví dụ: Khi dạy bài Chính tả nghe viết “ Đối đáp với vua” tôi quy ước với
các em khi tôi đọc các chữ có âm ch và tr (chang chang, trong, trói) thì “chang