Điều tra thực trạng sức khỏe và nhu cầu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, phường đức nghĩa, thành phố phan thiết

Hồ Chí Minh * Tập 9 * Phụ bản của Số 1 * 2005ĐIỀU TRA THỰC TRẠNG SỨC KHỎE VÀ NHU CẦU CHĂM SÓC SỨC KHỎE NGƯỜI CAO TUỔI PHƯỜNG ĐỨC NGHĨA – THÀNH PHỐ PHAN THIẾT Diệp Thị Minh Phúc*, Quách

Nghiên cứu Y học Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 9 * Phụ bản của Số 1 * 2005

ĐIỀU TRA THỰC TRẠNG SỨC KHỎE VÀ NHU CẦU CHĂM SÓC SỨC KHỎE NGƯỜI CAO TUỔI PHƯỜNG ĐỨC NGHĨA – THÀNH PHỐ PHAN THIẾT

Diệp Thị Minh Phúc*, Quách Toàn Thắng*, Bùi Đại Lịch**

Bước đầu điều tra thực trạng sức khỏe và nhu cầu chăm sóc sức khỏe người cao tuổi ở phường Đức Nghĩa (1 phường trung tâm thành phố Phan Thiết) cho thấy: Những bệnh thường gặp ở người già trong nhóm được nghiên cứu là: cao huyết áp, tiểu đường, bệnh về khớp, cườm mắt, táo bón Về kiến thức chăm sóc sức khỏe, một số người biết cách ăn uống, luyện tập để giử gìn sức khỏe nhưng chưa nhiều và chưa đủ, đặc biệt là vấn đề tự dùng thuốc không có sự hướng dẫn của thầy thuốc Họ không đọc báo giáo dục sức khỏe vì không đọc rõ, một số người không biết chữ Họ muốn sống hoà thuận, vui vẽ với con cháu, có dịch vụ chăm sóc sức khỏe tốt hơn Họ muốn tham gia Hội người cao tuổi, nhất là hoạt động tập thể dục rèn luyện sức khỏe Công tác tuyên truyền giáo dục sức khỏe cần phải thiết thực và đạt hiệu quả cao giúp người cao tuổi có được kiến thức tự chăm sóc mình đúng cách, hạn chế tỷ lệ bệnh tật và tai biến

do bệnh tật gây ra

SUMMARY

INVESTIGATING HEALTH SITUATION AND HEALTH CARE NEED FOR THE

ELDERS IN DUC NGHIA WARD - PHAN THIET CITY

Diep Thi Minh Phuc, Quach Toan Thang, Bui Đai Lich

* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 9 * Supplement of No 1 * 2005: 143 – 146

As a first step, investigating health situation and health care need for the elders in Duc Nghia Ward (a Ward in center of Phan Thiet City) show that: The elders live with their descendants and depend on their descendant’s economy condition They are taken care by descendants when they are sick They don’t like to live in the old people’ s home care The usual diseases of the elders in investigated group are: high blood pressure, diabetes, cataract, arthral problem, constipation They don’t go for a medical examination regularly, some of them are not interseted Their largest worry are economy and diseases About health care knowledge, some of them know the way eating and drinking, exercise but not enough, especial take themselves medicine without the guide of doctor They don’t read the health newspaper because they read not clearly, some of them can not read Their desire are to live with their descendants happyly, good economy condition, good health care service They are also interested in The eldes’ club, especial is to exercise to train their health

Các bệnh tim mạch là một vấn đề sức khỏe cộng

đồng và là gánh nặng bệnh tật hàng đầu ở các nước trên thế giới cũng như ở Việt Nam ở lứa tuổi trên 60 tuổi, trong đó quan trọng nhất là bệnh mạch vành, cao huyết áp và suy tim Các bệnh lý tim mạch là nguyên nhân hàng đầu ở người lớn tuổi, gây hạn chế chức năng và gây gánh nặng quan trọng về điều trị Theo đà phát triển của đất nước trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, các bệnh tim mạch sẽ ngày càng trở thành một vấn đề sức khỏe cộng đồng ưu tiên

ĐẶT VẤN ĐỀ

Tuổi già thường phát sinh nhiều bệnh tật do sức

khoẻ ngày càng suy giảm, khả năng đề kháng với tác

nhân gây bệnh và môi trường sống kém, khi bị bệnh

sức khỏe cũng phục hồi chậm hơn Do vậy, họ cần

được cung cấp kiến thức phòng bệnh tốt hơn và

chăm sóc chu đáo hơn

* Trường Trung học Y tế tỉnh Bình Thuận

Bên cạnh đó những bệnh do ảnh hưởng tuổi già

như vấn đề dinh dưỡng, sự hấp thu thức ăn và những

rối loạn về biến dưỡng khi tuổi già đến sẽ không thể

tránh khỏi làm tăng gánh nặng bệnh tật ở người già

và đòi hỏi phải có một chế độ chăm sóc, nuôi dưỡng

tốt để hạn chế những bệnh và biến chứng của nó gây

ra, giảm chi phí chăm sóc và điều trị, giảm gánh

nặng xã hội

Thực tế, không phải người già nào cũng có được

điều kiện chăm sóc tốt, vì họ không những thiếu về

kiến thức mà còn hạn chế về tài chính cũng như

người chăm sóc nuôi dưỡng

Vậy làm thế nào để giúp cho người cao tuổi có

những kiến thức về phòng bệnh và tự chăm sóc

mình là vấn đề cần thiết Đây cũng chính là những

hạn chế ở xã hội chúng ta hiện nay, nhất là những

nơi điều kiện kinh tế thấp, trình độ học vấn kém, ít có

cơ hội tiếp cận với những thông tin y tế

Phường Đức Nghĩa-Thành phố Phan Thiết là

một phường trung tâm thành phố Phan Thiết, dân

số hiện nay là 12.200, trong đó người cao tuổi có

1000 người Cũng như một số phường nội thành

khác,thu nhập người dân ở đây không đồng đều với

nhiều ngành nghề khác nhau Ngoài CBCNV sống

nhờ lương, số còn lại sống với nghề buôn bán, làm

nông, làm biển

Việc xác định cơ cấu bệnh tật cũng như tỷ lệ mắc

bệnh ở người già tại thành phố Phan Thiết từ trước

đến nay chưa có một công trình nghiên cứu nào Do

đó để có được một chiến lược chăm sóc sức khoẻ cho

người cao tuổi, trước mắt chúng ta cần phải nắm

được cơ cấu bệnh tật hiện hữu ở người cao tuổi và xác

định tỷ lệ mắc bệnh trong dân số là bao nhiêu để có

biện pháp phòng chống hữu hiệu

Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu tổng quát

Mục tiêu cụ thể

- Xác định tỷ lệ mắc bệnh người già tại phường Đức Nghĩa-Thành phố Phan Thiết

- Xác định tỉ lệ những hiểu biết cơ bản về vấn đề chăm sóc sức khỏe người già

- - Tìm hiểu nhu cầu chăm sóc sức khỏe ở người già

- Đề xuất những giải pháp nâng cao sự hiểu biết của người cao tuổi giúp họ có thể tự chăm sóc

- sức khoẻ để phòng các bệnh tật thường gặp ở người cao tuổi

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Thiết kế nghiên cứu

Mô tả cắt ngang

Đối tượng nghiên cứu

Dân số mục tiêu

Phường Đức Nghĩa – Phan Thiết

Dân số chọn mẫu

200 người tuổi từ 60 đến 80 tuổi đang cư trú tại phường Đức Nghĩa-Thành phố Phan Thiết ít nhất là từ một năm trở lên

Loại trừ

Đối tượng không nghe được - Không nói được - Không hiểu câu hỏi

Cỡ mẫu

Cở mẫu nghiên cứu được xác định nhằm đáp ứng hai mục tiêu: xác định tỷ lệ bệnh tật và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ở người già, được tính theo công thức:

( 2) ( 2 )

1

d

p p

Z

Với d = 0,05

( 1 −α2)

1,96; n = 138 chọn n = 200

Khảo sát thực trạng sức khỏe và nhu cầu chăm

sóc người già ở phường Đức Nghĩa - Thành phố Phan

Thiết nhằm đưa ra những giải pháp giúp họ nâng cao

kiến thức tự chăm sóc sức khoẻ cho chính mình và

cộng đồng

KẾT QUẢ

Trong số 200 cụ trong nhóm khảo sát,

Nghiên cứu Y học Y Học TP Hồ Chí Minh * Tập 9 * Phụ bản của Số 1 * 2005

Trình độ học vấn

Bậc tiểu học (103 = 51,5%); Không biết chữ (66

= 33 %); trung học cơ sở: 22; trung học phổ thông: 9

Đang sống cùng con cháu (128 = 64%)

Về kinh tế

Tỷ lệ đủ ăn (99) / thiếu ăn (100): = 1/1

Chỉ số béo (BMI)

Gầy 37 = 18,5 % - Trung bình (78 = 39 %) ; Béo

(85 = 42,5 %)

Tình trạng sức khỏe

Tốt: 8= 6%; trung bình 83= 41,5%, tình trạng

sức khỏe kém 109= 54,5%

Những bệnh thường gặp

+ Vấn đề khớp: 92 = 46%

+ Tiểu đường: 11 = 5,5%

+ Bệnh về mắt: 89 = 44,5% (Cườm mắt)

+ Táo bón: 49 = 24,5%

- Mối lo lắng của các cụ là tình hình kinh tế (49.5

%) và bệnh tật (23 %)

KHAC CON CHAU KINH TE BENH TAT KHONG

120

100

80

60

40

20

0

14

99

46 37

Tìm hiểu về sự hiểu biết của các cụ về

vấn đề chăm sóc sức khỏe và nhu cầu

chăm sóc cho thấy:

Khi ốm đau các cụ được con cháu chăm sóc

(52%) Một số do con cháu có khó khăn nên phải tự

chăm sóc và số ít phải sống cô đơn không con cháu

(48 %) Các cụ cũng muốn được sống với con cháu

(91,5%) và cần có dịch vụ chăm sóc y tế tốt (34,5%), không muốn sống tập trung trong viện dưỡng lão (98,5%)

Nhiều cụ hiểu được rằng ăn mặn, chất béo, hút thuốc lá, uống rượu là có hại cho sức khỏe, đặc biệt là sự liên quan giữa ăn mặn và cao huyết áp

Việc đo huyết áp định kì chưa có thói quen (chỉ có 17%), phần lớn là đã biết mình cao huyết áp mới

đo định kì để kiểm tra Do vậy khi hỏi các cụ có cao huyết áp không thì chỉ có 37,5 % biết mình cao huyết áp, trong khi đo kiểm tra thực tế có 42,5 % là đang cao huyết áp (cá biệt có cụ HA tối đa > 200 mmHg) Một số vẫn còn thói quen tự mua thuốc uống khi mắc bệnh, trong đó có cả thuốc kháng sinh (79%) Không có điều kiện để khám sức khỏe định kỳ (83%)

Tất cả đều muốn bỏ rượu nhưng muốn bỏ hút thuốc chỉ chiếm 64.9 %

Các cụ chưa quan tâm đến việc uống đủ nước (chỉ chiếm 47%) và ăn nhiều rau quả (65,5%), điều này có liên quan đến tỷ lệ mắc bệnh táo bón ở các cu ï(xem phụ lục)

Đa số các cụ đều quan tâm đến vấn đề tập thể dục (40,5%), các cụ không tập thể dục thường xuyên là do không có thời gian rỗi vì phải làm việc phụ giúp con cháu, ngại tập vì cho rằng tình trạng sức khỏe yếu, ảnh hưởng của các bệnh khớp làm hạn chế vận động Rất ít cụ quan tâm đến vấn đề đọc sách báo tìm hiểu về vấn đề sức khỏe vì mắt kém, không biết đọc (12,5%)

Mong muốn của các cụ là được sống hoà thuận, vui vẽ với con cháu, có điều kiện kinh tế và chăm sóc sức khỏe tốt hơn.Các cụ cũng quan tâm đến hoạt động của Hội người cao tuổi (71,5%), nhất là tập thể dục dưỡng sinh để rèn luyện sức khỏe (59%)

Về cơ sở vật chất ở địa phương phục vụ cho việc chăm sóc sức khỏe của người cao tuổi hiện nay hầu như chưa có gì ngoài những trang thiết bị y tế phục vụ công tác khám điều trị, chăm sóc sức khỏe chung cho mọi người Các dụng cụ giúp các cụ đi lại, máy tập vận động chưa được trang bị trạm giam y tế phường, chỉ có ở một

số cụ do gia đình tự trang bị Đặc biệt là hệ thống tư vấn

sức khỏe, chăm sóc sức khỏe tại nhà, cấp cứu tại nhà,

nhân viên chăm sóc gia đình, dịch vụ hỗ trợ hô hấp tại

nhà chưa được hình thành

- Bệnh về khớp: 46%

- Tiểu đường: 5,5% (so với các nước phát triển là 10-16%, ở phương đông là 4,7%)

- Cườm mắt: 44,5%

1 Do trình độ học vấn thấp, không có điều kiện

tiếp cận với thông tin y tế như không đọc sách báo liên

quan đến giáo dục sức khỏe, việc giáo dục sức khỏe tại

địa phương dành cho người già chưa được mở rộng nên

họ thiếu kiến thức về vấn đề tự chăm sóc sức khỏe cho

chính họ Điều này thể hiện qua sự liên quan giữa bệnh

cao huyết áp với chế độ mặn, tình trạng táo bón với chế

độ ăn ít rau quả, uống ít nước, việc ít tập luyện dẫn đến

tình trạng sức khỏe kém

Các bệnh lý hay dẫn đến tai biến cho người già như cao huyết áp và tiểu đường có tỷ lệ gần tương đương với cơ cấu bệnh tật chung theo những nghiên cứu trước đây

3 Nhu cầu chăm sóc của người già là cần được sống chung với con cháu để có người giúp đỡ khi ốm đau bệnh tật, có dịch vụ chăm sóc sức khỏe tốt hơn nhất là dịch vụ chăm sóc tại nhà

Đề xuất

2 Điều kiện kinh tế của đa số người già thấp,

phụ thuộc vào con cháu, họ không có điều kiện khám

sức khỏe định kỳ, cũng như khám bệnh điều trị khi

mắc bệnh, tình trạng tự điều trị còn rất phổ biến nên

không phát hiện kịp thời mình mắc bệnh, bệnh tật

kéo dài vì điều trị không đúng cách

1 Quan tâm đến việc thực hiện bảo hiểm y tế dành cho người nghèo, nhất là người cao tuổi để họ có điều kiện đi khám bệnh và điều trị khi có bệnh, khám sức khỏe định kỳ

2 Mở rộng hình thức giáo dục sức khỏe bằng hình thức tuyên truyền, giải thích trực tiếp vì người cao tuổi khó có thể đọc được sách báo

3 Sự chăm sóc sức khỏe của con cháu đối với

người cao tuổi chưa đầy đủ, dịch vụ chăm sóc của xã hội

chưa được mở rộng, đặc biệt là những người sống độc

thân không có người giúp đỡ khi ốm đau bệnh tật

Tổ chức những hoạt động bổ ích cho người cao tuổi thông qua “Hội người cao tuổi” để tuyên truyền giáo dục sức khỏe, hướng dẫn và giúp đở các cụ trong vấn đề tập thể dục duy trì sức khỏe, tham quan du lịch để mở rộng sự hiểu biết và đoàn kết nhau hơn, sẵn sàng giúp đở nhau khi ốm đau bệnh tật, hoàn cảnh khó khăn

KẾT LUẬN

1 Trong mẫu nghiên cứu người già từ 60 đến

80 tuổi có 84,5% trình độ học vấn thấp, điều này làm

hạn chế khả năng hiểu biết về vấn đề tự chăm sóc

sức khỏe ở các cụ

4 Tổ chức tốt hơn nữa các mô hình dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi tại địa phương để giúp các cụ sớm phát hiện bệnh tật và được chăm sóc kịp thời khi có bệnh, tránh những tai biến do bệnh tật gây ra

2 Cơ cấu bệnh tật người già trong nhóm

nghiên cứu gồm có:

- Cao huyết áp: 42,5% (theo định nghĩa tăng

huyết áp của TCYTTG thì có 60% người cao tuổi bị

tăng huyết áp)