Giáo án ngữ văn 6 bài 20 bức tranh của em gái tôi

MỤC TIÊU BÀI HỌC: - Hiểu ND, ý nghĩa của truyện: tình cảm trong sáng và lòng nhân hậu của người em có tài năng đã giúp cho anh nhận ra phần hạn chế ở chính mình và vượt lên lòng tự ái,

Tiết 81: BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI (Tiết 1)

(Tạ Duy Anh)

A MỤC TIÊU BÀI HỌC:

- Hiểu ND, ý nghĩa của truyện: tình cảm trong sáng và lòng nhân hậu của người em

có tài năng đã giúp cho anh nhận ra phần hạn chế ở chính mình và vượt lên lòng tự

ái, từ đó hình thành cách ứng xử đúng đắn

- Nắm được NT kể chuyện và miêu tả tâm lý nhân vật?

B CHUẨN BỊ:

GV: Đọc sách - Tư liệu - Giáo án

HS: Đọc SGK - Trả lời câu hỏi

C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY - HỌC:

*Hđ1

I Tổ chức: Kiểm tra sĩ số

II Kiểm tra:

- Cảnh sông nước Cà Mau hiện lên ntn?

- Em có nhận xét gì về NT miêu tả?

III Tổ chức các HĐ dạy học:

Trong cuộc sống lòng nhân hậu giúp con người sống tốt đẹp hơn, nhân ái hơn Vấn

đề về thái độ sống, cách ứng xử trước thành công hay tài năng của người khác, cách ứng xử của người có tài năng đối với những người xung quanh mình, đó là biểu hiện của vẻ đẹp tâm hồn

*HĐ2 - Nội dung:

Yêu cầu đọc

Truyện được kể theo ngôi nào? Có

thể đổi ngôi kể được không? Khi

kể cần đảm bảo các chi tiết nào?

Nêu những hiểu biết về tác giả tác

phẩm?

HS đọc SGK

Văn bản có thể chia làm mấy phần,

nội dung từng phần?

I Đọc,tìm hiểu chung văn bản:

1 Đọc & kể:

- Truyện kể ở ngôi thứ nhất (bằng lời nhân vật người anh)

* Khi kể cần đảm bảo các ý:

- Giới thiệu về K.Phương

- K.Phương bí mật học vẽ, tài năng được phát hiện

- Thành công của K.Phương và sự ân hận của người anh

2 Chú thích:

a-Tác giả: Tạ Duy Anh (1959) quê

Chương Mỹ - Hà Tây Là cây bút trẻ xuất hiện trong thời kỳ đổi mới

b-Tác phẩm: Là truyện ngắn đạt giải nhì

trong cuộc thi viết “Tương lai vẫy gọi” của báo TNTP

c-Từ khó: 4 từ ( Đọc : 1,2,3,4)

3 Bố cục:

- Đ1 Từ đầu → Có vẻ vui lắm:Giới thiệu

về K.Phương

- Đ2 Tiếp → Phát huy tài năng:K.Phương

bí mật học vẽ, tài năng được phát hiện

- Đ3 Tiếp → Thở dài: Thái độ ghen tị của

Truyện kể ngôi thứ mấy? Cách kể

ấy có tác dụng ra sao?

Truyện có những nhân vật nào?

Nhân vật nào là nhân vật chính? Vì

người anh

- Đ4 Còn laị: Thành công của K.Phương

và sự ân hận của người anh

II Đọc,tìm hiểu nội dung văn bản:

1 Phương thức kể chuyện, chủ đề và hệ thống nhân vật:

* Truyện kể bằng ngôi thứ nhất: Lời nhân vật người anh, tâm trạng nhân vật được thể hiện 1 cách tự nhiên Nhân vật kể chuyện

tự soi xét tình cảm, ý nghĩ của mình để vượt lên

- Cô em gái hiện ra qua cách nhìn và sự biến đổi thái độ người anh → cuối truyện bộc lộ vẻ đẹp tâm hồn, lòng nhân đạo, tình cảm trong sáng của các nhân vật

→ Chủ đề tác phẩm càng có ý nghĩa về sự

tự đánh giá, tự nhận thức cho sự hoàn thiện bản thân

- Nhân vật: Cả 2 nhân vật là nhân vật chính - nhân vật người anh là nhân vật trung tâm Vì truyện chủ yếu hướng người đọc tới sự thức tỉnh nhân vật người anh qua việc trình bày diễn biến tâm trạng nhân vật này trong suốt truyện Đây là nhân vật trung tâm giữ vai trò chủ yếu trong việc thể hiện tư tưởng chủ đề của truyện

sao?

HĐ 3 Luyện tập:

1 Đọc diễn cảm

2 Kể chuyện theo ngôi 3

* HĐ4

IV Củng cố:

Nhận xét về hệ thống nhân vật? Pthức kể?

V Hướng dẫn về nhà:

Học bài chuẩn bị ND tiết 2

Tiết 82: BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI (Tiết 2)

A MỤC TIÊU BÀI HỌC:

- Hiểu diễn biến tâm trạng người anh, nhờ tình cảm và lòng nhân hậu của em gái

đã giúp người anh nhận ra phần hạn chế của mình và vượt qua lòng tự ái

- Nắm được NT miêu tả diễn biến tâm lý nhân vật

B CHUẨN BỊ:

- GV: Đọc sách - Tư liệu - Giáo án

- HS: Đọc SGK - Trả lời câu hỏi

C TIẾN TRÌNH BÀI DẠY - HỌC:

* HĐ1

I Tổ chức: Kiểm tra sĩ số

II Kiểm tra: Nêu vài nét về tác giả, tác phẩm?

III Tổ chức các HĐ dạy học:

*HĐ2 Nội dung:

Theo dõi truyện em thấy tâm trạng

người anh diễn biến ở các thời điểm

nào?

- Thoạt đầu thấy em gái thích vẽ,

người anh có tâm trạng ntn?

Sự biến đổi tâm trạng của người anh

II Đọc, tìm hiểu nội dung văn bản (tiếp)

1 Nhân vật người anh

Tâm trạng biểu hiện ở các thời điểm: Khi phát hiện em gái chế thuốc vẽ; Khi mọi người thấy tài năng của em; Khi nhận ra

hình ảnh của mình trong tranh của em gái

* Thoạt đầu:

- Thấy em gái thích vẽ, coi đấy là trò

nghịch ngợm của trẻ con (Nhìn bằng cái nhìn kẻ cả, không cần để ý xem em vẽ gì)

Em hay lục lọi đồ vật, hơi khó chịu Đặt tên cho em là Mèo

- Em gái chế thuốc vẽ: ‘Trời ạ! Thì ra nó chế thuốc vẽ’ → ngạc nhiên, xem thường

diễn ra khi nào?

- Tâm trạng của mọi người ntn? của

người anh ra sao? Tìm những chi

tiết miêu tả thái độ, hành động của

người anh?

- Nhìn vào những chi tiết trên hãy

PT diễn biến tâm lý người anh trước

tài năng hội hoạ của người em?

Tình huống quan trọng tạo điểm nút

trong tâm trạng người anh là gì?

GV :

Người anh không vui vì ghen với tài

năng của em từ đó nảy sinh thái độ

khó chịu hay gắt gỏng, không thân

với em như trước nữa Đó cũng là 1

biểu hiện tâm lý của lứa tuổi thiếu

niên: lòng tự ái mặc cảm khi thấy

người khác hơn mình Tâm trạng

trên còn đẩy lên 1 bước cực đoan

hơn là lén xem tranh, 1 việc làm mà

tự anh vẫn coi khinh nhưng vẫn làm

vì tò mò, đố kỵ

và vui vẻ

* Khi mọi người phát hiện tài năng của

em gái

- Chú Tiến Lê nói đó là một tài năng hội hoạ → bố mẹ vui sướng, còn người anh thấy buồn, cậu ta thất vọng về mình vì mình không có tài năng gì, và cảm thấy bị mọi người quên lãng

- Thấy mình bất tài, bị đẩy ra ngoài

- Chỉ muốn gục xuống khóc

- Chỉ cần 1 lỗi nhỏ của em → gắt um lên

- Xem trộm tranh, lén lút thở dài

→ Tự ti, mặc cảm, ghen tị, nhỏ nhen, bất công với cô em gái

? Bức tranh được miêu tả qua

những chi tiết nào?

? Tìm những từ ngữ tả thái độ người

anh khi đứng trước bức tranh của

em gái mình?

? Nhưng vì sao người anh lại có

những biểu hiện như vậy?

( Không nghĩ rằng em gái sẽ vẽ về

mình)

? Cuối truyện người anh nói với mẹ

câu gì? Câu nói ấy gợi cho em suy

nghĩ gì về người anh?

* Khi đứng trước bức chân dung của mình do em gái vẽ

“ Trong tranh, một chú bé đang ngồi nhìn

ra cửa sổ, nơi bầu trời trong xanh.Mặt chú

bé toả ra một thứ ánh sáng rất lạ.Toát lên

từ cặp mắt, tư thế ngồi của chú không chỉ

sự suy tư mà còn rất mơ mộng nữa” - Một bức tranh hoàn hảo đẹp đẽ

* Thái độ người anh: Giật sững người,

ngỡ ngàng → hãnh diện → xấu hổ, nhìn như thôi miên

- Ngỡ ngàng: vì bức tranh ấy hoàn toàn

bất ngờ đối với cậu (Không nghĩ rằng em gái sẽ vẽ về mình)

- Hãnh diện: thấy mình hoàn hảo trong

tranh của em gái, vì bức tranh quá đẹp

- Xấu hổ: vì tự nhận ra những yếu kém

của mình, thấy mình không xứng đáng được hoàn hảo như trong tranh: “ Dưới mắt em, tôi hoàn hảo đến thế kia ư”

“ Không phải con đâu Đấy là tâm hồn và lòng nhân hậu của em con đấy” → Người

anh đã nhận ra thói xấu của mình, nhận ra tình cảm trong sáng, nhân hậu của em gái.Người anh biết xấu hổ để có thể trở

Cách xây dựng tình huống truyện có

gì độc đáo?

? Nhân vật người em được quan sát

và miêu tả qua những phương diện

nào?

thành người tốt như bức tranh mà em vẽ

(Bức tranh hay tình cảm của người em đã cảm hoá anh trở nên tốt đẹp hơn?)

(→ Rất nhạy cảm, trung thực, nhận ra hạn chế bản thân, những hạn chế đó chỉ là nhất thời, người anh đã nhận ra, biết sửa mình, biết hối hận để vươn lên Điều đó

đã tạo tình huống bất ngờ cho người đọc)

3 Nhân vật người em:

Người em gái được quan sát và miêu tả qua nhiều phương diện:

- Ngoại hình: Nét mặt bôi bẩn lem nhem,

bị anh quát xịu xuống, miệng dẩu ra

- Cử chỉ hành động: Tò mò, hiếu động, hay lục lọi đồ vật, tự chế màu vẽ, say mê

vẽ tranh

- Tài năng:Vẽ sự vật có hồn, vẽ những gì mình yêu quý nhất như con mèo, người anh trai

→ Thái độ với anh: yêu quý anh, dành cho anh những tình cảm tốt đẹp: chấp nhận cái tên, ôm cổ, thầm thì muốn anh đi nhận giải

→ Cả tài năng và tấm lòng của K Phương

đã cảm hoá được anh trai Đặc biệt là tấm lòng nhân hậu, tình cảm trong sáng hồn nhiên, độ lượng dành cho anh

→ Tình cảm trong sáng, đẹp đẽ dành cho

Qua những chi tiết đó thấy nhân vật

Kiều Phương có tình cảm, phẩm

chất gì?

? Theo em điều gì đã khiến Kiều

Phương cảm hoá được anh trai?

ở nhân vật này điều gì khiến em

cảm mến nhất?

- Bức tranh của Kiều Phương có tác

dụng gì đối với anh trai?

Truyện có những đặc sắc gì về nghệ

thuật và nội dung ?

HS ghi nhớ

người thân và nghệ thuật

(Bức tranh là tình cảm tốt đẹp của em dành cho anh Người anh soi vào bức tranh, soi vào tâm hồn trong sáng nhân hậu của người em, tự nhận rõ hơn về mình để vượt lên những hạn chế của lòng tự ái và tự ti)

III Tổng kết 1.Nghệ thuật

- Kể theo ngôi thứ nhất tạo độ tin cậy nơi

ng đọc, lối kể hồn nhiên chân thực

- Miêu tả tinh tế diễn biến tâm lí nhân vật

2 Nội dung

Tình cảm trong sáng hồn nhiên và tấm lòng nhân hậu của người em gái đã giúp cho người anh nhận ra hạn chế ở chính mình

3 Ghi nhớ: SGK

* HĐ3 - IV Luyện tập

Viết đoạn văn thuật lại tâm trạng

người anh khi đứng trước bức tranh?

Yêu cầu HS viết - trình bày

Bài 1: Viết đoạn văn Gợi ý:

- Thoạt đầu nhìn thấy bức tranh thì giật mình sững người, bám chặt tay mẹ và ngỡ ngàng

- Sau đó: Cảm thấy hãnh diện vì mình quá hoàn hoàn hảo trong mắt em gái Rồi nhìn như thôi miên vào dòng chữ “ Anh trai tôi” đề dưới bức tranh

- Tiếp theo cảm thấy xấu hổ vì mình đã

cư xử không đúng với em

- Cuối cùng khi mẹ hỏi, không trả lời,muốn khóc khi nhận ra tâm hồn và lòng nhân hậu của em gái

* HĐ4 V Củng cố:

- KQ nội dung bài - PT nhân vật người em gái

- Làm bài tập 2

VI HDVN: Sau khi học xong truyện em thấy truyện có ý nghĩa gì? Em rút ra bài

học gì cho bản thân?

Gợi ý: Trước thành công hay tài năng của người khác, mỗi người cần vượt qua

lòng mặc cảm, tự ti để có được sự trân trọng và niềm vui thực sự chân thành Lòng nhân hậu và sự độ lượng có thể giúp con người tự vượt lên bản thân mình

- Học bài - Soạn Vượt thác