CÁC yếu tố ẢNH HƯỞNG đến NĂNG SUẤT NGUỒN lợi tôm đất metapenaeus ensi de haan 1844 TRONG mô HÌNH NUÔI QUẢNG CANH cải TIẾN ở ĐỒNG BẰNG SÔNG cửu LONG

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG SUẤT NGUỒN LỢI TÔM ĐẤT Metapenaeus ensi De Haan 1844 TRONG MÔ HÌNH NUÔI QUẢNG CANH CẢI TIẾN Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG Trần Văn Việt 1 , Trần Xuân Lợi 1 và

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG SUẤT NGUỒN LỢI TÔM ĐẤT Metapenaeus ensi De Haan 1844 TRONG MÔ HÌNH NUÔI QUẢNG CANH CẢI TIẾN Ở ĐỒNG BẰNG

SÔNG CỬU LONG

Trần Văn Việt 1 , Trần Xuân Lợi 1 và Trần Đắc Định 1

1 Khoa Thủy Sản, Đại Học Cần Thơ

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Nuôi trồng thủy sản có vai trò quan trọng cho sự phát triển kinh tế xã hội của cộng đồng

vùng ven biển ở Đồng bằng sông Cửu long (ĐBSCL) (Johnston et al., 2000a) Quảng canh cải

tiến (QCCT) là mô hình nuôi tôm ven biển chiếm 70% diện tích nuôi tôm ở ĐBSCL, diện tích tăng từ 90,000 ha năm 1991 lên 430,000 ha năm 2003 (Loc, 2003), đây là mô hình nuôi tôm sú

(Penaues monodon) với mật độ thấp kết hợp tôm tự nhiên và các loài thủy sản khác (Johnston et

al., 2000b), sản lượng tăng từ 55,316 tấn 1995 lên 413,132 tấn 2009 (Tổng cục Thống kê, 2010)

Giá trị xuất khẩu tôm biển ở cả nước đạt trên 1.2 tỷ USD năm 2007 (Tu et al., 2008), tuy

nhiên, cho đến nay số liệu, thông tin về tôm biển nuôi trồng ở ĐBSCL và Việt Nam được được cho là số liệu tôm sú, loài được ưa chuộng bởi kích cỡ lớn, giá trị kinh tế cao, đã được nghiên cứu trên nhiều khía cạnh khác nhau từ các tác giả trong và ngoài nước, được đánh giá theo dõi hàng năm về gốc độ quản lý của ngành thủy sản, được quan tâm của người nuôi tôm bởi lợi nhuận cao mà loài này có thể mang lại (Nhường và Hà , 2005)

Tuy nhiên, nuôi tôm sú cần đầu tư về vốn, và rủi ro cao, và tôm sú cũng không phải là loài duy nhất được thu hoạch trong mô hình QCCT, mà còn một số loài tôm khác xuất hiện trong các

đầm nuôi như tôm đất (Metapenaues ensis), là loài tôm tự nhiên có giá trị kinh tế cao, nguồn giống tự nhiên dựa vào biên độ triều (Johnston et al., 2000b) Loài này đã được khai thác và nuôi

trồng như họa động truyền thống ở khu vực Đông nam á (Ling, 1973), chịu được sự biến động

độ mặn từ 5–30ppt, nhu cầu thị trường cao nhờ chất lượng thịt (Liao và Chao, 1983; King, 2001) Tôm đất loài bản địa ở ĐBSL nơi chiếm 80% diện tích nuôi tôm cả nước, Tuy nhiên, vai trò của loài này về năng suất và kinh tế và đóng góp của loài này thì chưa được biết, và yếu tố nào ảnh hưởng đến năng suất của loài này thì chưa được nghiên cứu Vì vậy mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định vai trò của tôm trong mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến và yếu tố nào có ảnh hưởng đến năng suất của loài này ở ĐBSCL

2 VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP

Vị trí nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện trên mô hình Tôm-Lúa ở Mỹ Xuyên (MX), tỉnh Sóc Trăng và mô

1 Khoa Thủy Sản, Đại Học Cần Thơ

tvviet@ctu.edu.vn ; txloi@ctu.edu.vn ; tddinh@ctu.edu.vn

hình Tôm-Rừng ở huyện Đông Hải (ĐH), tỉnh Bạc Liêu, đây là 2 mô hình QCCT có diện tích

lớn nhất ở ĐBSCL Preston et al., 2003)

Tôm-lúa luân canh là mô hình đặc trưng của huyện MX, do điều kiện địa lý vùng này bị nhiễm mặn vào mùa khô, và ngọt vào mùa mưa, nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất, nuôi tôm nước lợ

mô hình QCCT mùa khô và trồng lúa mùa mưa đã được áp dụng (Vuong và Lin, 2001; Preston

et al., 2003), Tổng diện tích đất trong huyện MX là 54,450 ha (Niên giám thống kê Sóc Trăng,

2010) Lúa được trồng từ tháng 7/tháng 8 đến tháng 10 / tháng 11 khi độ mặn từ 0-3ppt, tôm được nuôi từ tháng1/tháng 3 đến tháng 5/tháng 6 Diện tích tôm lúa luân canh tăng từ 500 ha

năm 1982 lên 6,635 ha năm 1988 (Preston et al., 2003) và 20,200 ha năm 2010 (sở Nông nghiệp

và PTNT Sóc Trăng, 2011)

Tôm kết hợp với rừng ngập nặm là mô hình đặc trưng của vùng ven biển ở bán đảo Cà Mau,

ĐH là huyện nằm trong vùng này với diện tích tự nhiên 52,786 ha, trên 90% diện tích nuôi tôm

áp dụng mô hình QCCT, độ mặn trong năm từ 28 đến 34ppt (Sở tài nguyên môi trường tỉnh Bạc Liêu, 2010), tỷ lệ tôm rừng 40-60% tôm nuôi trong hệ thống kênh mương dưới tán rừng (Binh et

al., 1997; Johnston et al (2000a), mô hình Tôm- Lúa và Tôm- Rừng (Hình 2).

Nghiên cứu thực hiện năm 2010 ở 2 huyện MX và ĐH (Hình1), đã khảo sát 60 hộ nuôi tôm

ở mỗi huyện, xã Tham Đôn của MX và Long Điền Tây của huyện ĐH, ngoài ra thu mẫu định kỳ trên 8 vuông nuôi ở 2 xã này (Bảng 1)

Bảng 1: Diện tích các vuông thu mẫu ở 2 huyện Mỹ Xuyên và Đông Hải

Vuông Diện tích (ha) Vuông Diện tích (ha)

Trung bình ± stdev 1.03 ± 0.4 Trung bình ± Stdev 3.3 ± 0.8

Hình 2: Thiết kế của vuông nuôi tôm QCCT nhìn từ trên xuống (a), mặt cắt mô hình tôm lúa(b) và tôm rừng (c); Độ sâu của kênh mương (1); sâu của trảng (2); kênh mương (3);

trảng(4); cống cấp thoát nước (5).

Hình 1 Vị trí nghiên cứu

Có 6 đợt thu mẫu cho mỗi huyện, do ở MX chỉ nuôi tôm mùa khô nên thu mẫu ở các tháng 1,

2, 3, 4, 5, 6 Trong khi ở ĐH là các tháng 2, 4, 6, 8, 10 và 12 do nuôi tôm quanh năm, mẫu được thu theo chu kỳ (nước cường) của mỗi đợt

Tôm đất ở MX được thu vào ban đêm bằng đuôi chuột (một loại ngư cụ thu hoạch tôm trong

vuông Hình 3(a) mắt lưới 1.5–1.7 cm, đuôi chuột được đặt ở kênh mương (Hình 2(3))

Tôm được thu 2 đêm / vuông / đợt, mỗi đêm từ 9:00 PM đến 5:00 AM, sử dụng 6 đuôi chuột/vuông

Ở ĐH thì thu mẫu qua cống, lú Hình 3(b) mỗi vuông nuôi tôm có 1 cống, nơi cấp và thoát nước, và tôm giống tự nhiên vào vuông nhờ dòng chảy của thủy triều trong quá trình cấp nước, thoát nước là lúc thu hoạch tôm, tôm đất được thu 2 đêm / vuông /đợt, mỗi

đêm 3-4 giờ Mẫu tôm được giữ lạnh và đo chiều dài mai (carapace length-CLmm), chiều dài

tổng (TLmm), trọng lượng thân (BWg)

Phân tích số liệu

Non-parameter được sử dụng để kiễm định sự khác biệt giữa 2 huyện (Bảng 2), vì có nhiều biến được xem là có ảnh hưởng đến năng suất của tôm đất, các biến đó là độc lập (x1, x2, x3…xn), biến năng suất là biến phụ thuộc (y), dùng tiêu chuẩn thông tin Akaike (AIC-Akaike’s Information Criterion) để xác định các biến có ảnh hưởng đến năng suất tôm trong mô hình đa biến (Dalgaard, 2002; Faraway, 2005)

Gọi k số lượng biến độc lập (k = 6: x1, x2, …x6), và y1 = f1 (x 1 ), y 2 = f2 (x 2 ), y 3 = f(x3 ), y 4 =

f4(x 1 ,x 2 ), y 5 = f5 (x 1 ,x 3 ), và y 6 = f6 (x 3 ,x 3 ),…, yn = 2k các mô hình có thể có là , y = 26 = 64, dùng tiêu chuẩn AIC để chọn mô hình tối ưu, là mô hình có giá trị AIC thấp nhất (FARAWAY, 2005) Phương trình tương quan hồi quy ^ y= ^α+ ^β1x1+ ^ β2x2+ ^βkx2 , α , ^β ^ là ước số (estimates), (

ˆ

 , ˆ1

 , ˆ2

  ) và số dư bình phương ( the residual sum of squares),ˆk

2 i 1

ˆ (y - )

n i i



, Giá trị

2

AIC

  , với n là số lượng mẫu tôm

Hàm mật độ được sử dụng để xác định sự biến động kích cỡ tôm CL cho từng đợt thu mẫu,

do CL là hàm phân phối chuẫn; ANOVA và Tukey’s HSD đã được sử dụng để xác định sự khác biệt CL giữa các tháng

Hình 3 Đuôi chuột (a) dùng để thu tôm trong

vuông; và lú dùng để thu qua cống (b)

Do đặc thù của mô hình nuôi tôm QCCT ở ĐBSCL nên các biến ở bảng 3 được cho là có khả năng có ảnh hưởng đến năng suất tôm, những biến này được giả định là có ảnh hưởng đến năng suất tôm đất, phân tích nhân tố được áp dụng nhằm loại bỏ các biến không ảnh hưởng và xác định những biến mới giải thích những ảnh hưởng quan trọng nhất đến kém quan trọng trong phân tích mô hình

3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

3.1 Hiện trạng và vai trò của tôm đất

So với tôm sú thì năng suất tôm đất chiếm 6% ở MX; 8.5% về giá trị; và ở ĐH là 12% và 7.3%, tôm này đã giảm rỏ rệt trong những năm gần đây, với nhiều lý do khác nhau như môi trường bị

thu hẹp, khai thác con giống quá mức đô thị hóa vùng ven biển (Johnston et al., 2000a), nguồn tôm tự nhiên (tôm đất và tôm bạc) ở MX là 181 kg/ha năm 1997 (Be et al., 2003), hiện nay là

31.0 ± 5.9 kg/ha/năm, tôm tự nhiên trong vùng rừng ngập mặn ở Cà Mau là 100–600 kg/ hanăm

1993-1994 (Binh và Lin, 1995), trong khi nghiên cứu này là 39.2 ± 4.7kg/ ha/năm Vì vậy thu

nhập từ tôm đất là đang giảm dần và ở mức thấp, tuy nhiên nó vẫn đóng vai trò quan trọng trong

mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến vì nguồn giống tự nhiên, giá trị cao, thích hợp cho đại đa

số hộ nghèo ở ĐBSCL, nơi có GDP là 1,113USD/người/ năm 2009 (World bank, 2011)

Và mức độ ổn định về năng suất của tôm đất là ( CV- coefficients of variation) là 18.9% và

11.9% ở MX và ĐH trong khi ở tôm sú là 49.3% và 28.4% (Bảng 2)

Bảng 2: Các biến đã được khảo sát ở 2 huyện MX và ĐH

(n = 60)

Đông Hải (n = 60)

Diện tích vuông (ha/ hộ) 0.9 ± 0.3a 1.7 ± 0.6b

Tần suất thay nước (lần/năm) 6.6 ± 1.2a 19.5 ± 1.8b

Năng suất tôm đất (kg/ha/năm) 31.0 ± 5.9a 39.2 ± 4.7b

Giá tôm đất (x1000 đồng/kg) 70 ± 10a 70 ± 12a

Năng suất tôm sú (kg/ha/năm) 539.5 ± 265.7a 322.2 ± 91.7b

Giá tôm sú (x1000 đồng/kg) 5.3 ± 0.4a 6.7 ± 0.7b

Năng suất loài khác (kg/ha/ năm) 30.5 ±.5.7a 29.2 ± 7.6a

Giá của loài khác (x1000đồng/kg) 34 ± 4a 30 ± 2b

Tổng đầu tư (x1000đồng/ha/năm) 17,230 ± 3,594a 6,170 ± 1,432b

Lợi nhuận (x1000đồng/ha/năm) 54,330 ± 29,700a 35,680 ± 23,620b

Giá trị trung bình của các chỉ số mũ trên cùng 1 hàng khác nhau (a,b) là thể hiện sự khác biệt với mức ý nghĩa (p<0.01), cùng nhau là khác biệt không ý nghĩa thống kê

Theo người nuôi tôm thì con giống nhân tạo của loài tôm đất nuôi không hiệu quả và tôm thường chết sau 1-2 tháng nuôi mà không rỏ nguyên nhân, vì vậy việc sản xuất giống loài này cũng bị ảnh hưởng vì không có người mua, mặc dù sản xuất giống thành công loài này từ năm

1990 Ngoài ra giá trị kinh tế thấp hơn so với tôm sú nên người nuôi thường chỉ quan tâm đến tôm sú

Mặc dù cả 2 loài tôm này đề có rủi ro cao, nhưng nông dân thường chọn tôm sú là loài ưu tiên

vì kích cỡ lớn (trong lượng lớn nhất 250g) (Primavera et al., 1998) và giá thị trường cao hơn (CV

ở Bảng 2)

Vì sản lượng, năng suất thấp nên chỉ bán nhỏ lẻ nên không mang tính hàng hóa lớn xuất khẩu nhiều nước trên thế giới như tôm sú, vì vậy việc thu số liệu loài này gặp nhiều khó khăn

Mặc dù sinh kế của người nuôi tôm ven biển phụ thuộc rất nhiều vào tôm sú, tuy nhiên việc đầu tư con giống cơ sở hạ tầng, cải tạo đã gây tạo ra nhiều khó khăn cho người nuôi, ở ĐBSCL

có 61% hộ nuôi tôm không đủ chi phí cho cuộc sống (Sinh, 2009); điều này khẳng định rằng tiềm ẩn nhiều rủi ro trong nuôi tôm sú (CV về năng suất của tôm sú và tôm đất, Bảng 2)

Bảng 3 Kết quả phân tích nhân tố từ khảo sát 120 hộ ở MX và ĐH

Nhân tố 1

Nhân tố 2

Nhân tố 1

Nhân tố 2

Năng suất tôm sú (kg/ha/năm)

Độ sâu của trảng (m)

Độ sâu kênh mương (m)

Lợi nhuận (x1000 đồntg/ha/năm)

Năng suất tôm đất (kg/ha/năm)

Số lần thay nước (lần /năm)

Năng suất các loài khác (kg/ha/năm)

Tổng chi phí sản xuất (x1000 đồng/ha/năm)

0.90

0.50 0.97

0.87 0.70

0.99 0.77 0.64 0.95

0.94 0.79

Kết quả phân tích ở MX, nhân nhân tố 1 có 3 biến có ảnh hưởng, khẳng định mối tương quan thuận giữa độ sâu kênh mương với năng suất tôm sú và lợi nhuận (Bảng 3 và Hình.4 (a)), nhân tố

2 có 2 biến thể hiện mối tương quan thuận giữa số lần thay nước và năng suất tôm đất Tuy nhiên

2 nhân tố này chỉ giải thích được 42% (nhân tố 1 là 26% và nhân tố 2 là 16% )

Hình 4 Biểu đồ kết quả phân tích 2 nhân tố: (a):MX và (b):ĐH; Me: năng suất tôm đất; we: số lần thay nước; Ot: năng suất loài tự nhiên khác; fd: độ sâu kênh mương; ffw: độ sâu

trảng; tc: tổng chi phí nuôi tôm; ni: lợi nhuận; và Pm: năng suất tôm sú

Tương tự, ở ĐH thì ở Bảng 3 và Hình 4(b) nhân tố 1 có 4 biến thể hiện mối tương quan thuận bao gồm năng suất tôm sú, độ sâu của trảng và kênh mương, những biến này có mối tương quan thuận với thu nhập của nông hộ, nhân tố 2 có 2 biến tỷ lệ thuận giữa thay nước và năng suất tôm đất, 2 nhân tố này giải thích được 58% (nhân tố 1 và 2 giải thích lần lượt là 37% và 21%)

3.2 Các biến có ảnh hưởng năng suất tôm đất

Năng suất tôm có tỷ lệ thuận với số lần thay nước ở 2 huyện MX và ĐH từ phân tích đa biến ở (Bảng 4; Hình 5) Ngoài ra, và có sự khác biệt có ý nghĩa về mức độ thay nước trong vuông nuôi tôm ở 2 huyện, MX ít thay nước hơn ở ĐH (p<0.001) là do vùng này xa nguồn nước mặn, chi phí tốn kém bơm nước, và chất lượng nước không ổn định, rủi ro cao trong lây lang dịch bệnh

(Preston et al., 2003)

Hình 5: Tương quan giữa số lần thay nước và năng suất tôm đất (a: MX và b: ĐH)

Thay nước ngoài mục đích thay đổi môi trường còn là hình thức bổ sung con giống và thức

ăn tự nhiên trong nuôi tôm Tuy nhiên nước ở vùng ven biển ĐBSCL độ đục cao, (Trung tâm khí tượng thủy văn Nam bộ, 2010), tốc độ phù sa bồi lắng trong vuông nuôi nhanh khi thay nước nhiều lần trong năm, chi phí nạo vét và rủi ro trong thay nước nước cũng là vấn đề thường gặp

trong nuôi tôm (Preston et al., 2003) Năng suất tôm tự nhiên phụ thuộc vào nhiều yếu tố như

mật độ con giống, môi trường sống trong vuông nuôi và chất lượng nước (Bình et al., 1997)

Phân tích 6 biến độc lập ở MX (x1mx, x2mx, x3mx, x4mx, x5mx, x6mx) ở Bảng 4 chỉ ra các mô hình giải thích 46% của các biến có ảnh hưởng năng suất tôm đất Tuy nhiên số lần thay nước (x1mx) đã giải thích 39% trong số 46% của các biến; và biến này có ý nghĩa đến năng suất tôm đất (p < 0.001), trong lựa chọn mô hình tối ưu (giá trị AIC: 184, R2 = 0.45) ở Bảng 4, 3 trong số 6 biến đã giải thích 45% của các biến Mô hình (1) là mô hình tối ưu do AIC thấp nhất (Bảng 4)

y mx = 3.6 + 11.35 * x3mx + 0.96 * x2mx + 3.18 * x 1mx (1) Tương tự, 6 biến độc lập (Bảng 4) ở ĐH giải thích 59% của phương sai về năng suất của

tôm đất, nhưng chỉ biến số lần thay nước x1đh) là có ý nghĩa (p < 0.001), trong mô hình tối ưu (giá

trị AIC: 138, R2 = 0.56) ở bảng 4, biến này giải thích 56% của phương sai yđh = 1.167 + 1.950 *

x 1đh (2)

Bảng 4: Dự đoán năng suất tối ưu của tôm đất ở MX và ĐH trong các mô hình tương quan

hồi quy đa biến sr (tôm lúa) and sm (tôm rừng); y: năng suất tôm đất; x 1 : số lần thay nước;

x 2:độsâu kênh mương; x 3: độsâu trảng; x 4 :năng suất các loài khác; x 5:năng suất tôm sú; và

x 6:số lượng tôm sú giống thả nuôi trong vuông

ysr ~ x5sr + x4sr + x3sr

+ x2sr + x6sr + x1sr

188 0.46 ysm ~ x1sm + x2sm + x3sm

+ x4sm + x5sm + x6sm

144 0.59

ysr ~ x5sr + x4sr + x3sr + x2sr+ x1sr 186 0.46 ysm ~ x1sm + x2sm + x4sm

+ x5sm + x6sm

143 0.58

ysr ~ x4sr + x3sr + x2sr+ x1sr 185 0.46 y ysm ~ x1sm+ x2sm+ x4sm+ x5sm 141 0.58

ysr ~ x3sr + x2sr + x1sr 184 0.45 ysm ~ x1sm + x2sm + x5sm 140 0.57

ysm ~ x1sm + x2sm 139 0.56

Kết quả ở cả 2 huyện MX và ĐH (Hình 6) thấy rằng những vuông có mức nước sâu hơn thì năng suất tôm đất sẽ cao hơn.Ngoài ra cũng không có sự cạnh tranh (tương quan) giữa tôm sú và tôm đất khi lượng tôm sú được thả nuôi nhiều hay ít thể hiện ở phương trình (1) và (2)

Hình 6 Tương quan giữa độ sâu của kênh mương và năng suất tôm đất ở MX (a); ĐH (b)

3.3 Sự biến động kích cỡ tôm đất (CL)

Kích cỡ tôm qua các đợt thu mẫu ở MX (hình 7) có sự khác biệt về kích cỡ ở các tháng thu

mẫu (p < 0.001), ngoại trừ tháng tháng 2 và tháng 3 (p > 0.05), vì giai đoạn này khan hiếm nước

mặn nên việc thay nước gặp nhiều khó khăn, nên không bổ xung được nguồn giống mới

Hình 7 Tần suất xuất hiện về kích cỡ của tôm đất CLmm ở MX qua 6 đợt thu mẫu.

Tương tự kích cỡ tôm đất ở ĐH (Bảng 8), cũng có sự khác biệt giữa các tháng (p<0.001) Sự biến động về độ mặn độ sâu qua các đợt thu mẫu ở bảng 5 và 6 cho 2 huyện MX và ĐH

Hình 8 Tần suất xuất hiện về kích cỡ của tôm đất CLmm ở ĐH qua 6 đợt thu mẫu

Mùa tôm giống ở vùng ven biển ĐBSCL từ tháng 7- tháng 8 (Johnston et al., 2000a); tuy nhiên theo Binh và Lin (1995) thì mùa giống tôm biển là tháng 2-tháng 3, ở Trung Quốc thì mùa

tôm giống tháng 4 – tháng 5 và tháng 9-tháng 10 (Cheung, 1964) Tuy nhiên theo Johnston et al.

(2000b), nguồn giống có thể khai thác quanh năm, mật độ trung bình là 0.12±0.02 cá thể /m3 ở

Cà Mau Điều này có nghĩa là nguồn giống là quanh năm, phụ thuộc vào mỗi địa phương, khu vực và có thể khác nhau giữa các năm trên cùng một khu vực (Crocos, 1991; Crocos và Van Der Velde, 1995) Năng suất tôm ở MX thấp hơn ở ĐH là do vùng này ít thay nước, xa biển, xa nguồn tôm giống tự nhiên, và nước mặn chỉ có mùa khô (6 tháng)

4 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT

Tôm đất xuất hiện trong tất cả các vuông nuôi tôm sú trong mô hình QCCT năng suất có tỷ lệ thuận với số lần thay nước, nguồn giống tự nhiên xuất hiện quanh năm năng suất thấp, sự đóng góp của tôm đất là rất thấp về sản lượng và kinh tế trong nông hộ, tuy nhiên nó vẫn có ý nghĩa đối với người nghèo, người thu nhập thấp không khả năng đầu tư tôm sú, ngoài ý nghĩa kinh tế còn có ý nghĩa sinh học trong duy trì cân bằng sự đa dạng các loài trong tự nhiên

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Be, T.T, D Brennan and H Clayton, 2003 Socioeconomic characters of rice-shrimp farms in the

study region In Rice–shrimp farming in the Mekong Delta: Biophysical and

Socioeconomic Issues Preston, N & H Clayton (eds.), ACIAR Technical Reports No 52e,

170 pp

Binh, C.T and C Lin, 1995 Shrimp culture in Vietnam World Aquaculture, 26, 27-33

Binh, C.T., M.J Phillips and H Demaine, 1997 Integrated shrimp-mangrove farming systems in the Mekong delta of Vietnam Aquaculture Research, 28, 599-610

Cheung, T.S., 1964 Contributions to the knowledge of the life history of Metapenaeus ensis and

other economic species of penaeid prawns in Hong Kong Applied Ecology, 1 (2), 369-386 Crocos, P.J and T.D Van Der Velde, 1995 Seasonal, spatial and interannual variability in the

reproductive dynamics of the grooved tiger prawn Penaeus semisulcatus in Albatross Bay,

Gulf of Carpentaria, Australia: the concept of effective spawning Marine Biology, 122, 557–570

Crocos, P.J., 1991 Reproductive dynamics of three species of penaeid prawns in tropical

Australia and the role of reproductive studies in fisheries management In Crustacean

Issues 7, Crustacean Egg Production Wenner, A and A Kuris (eds.), Balkema, Rotterdam,

pp 317–332

Dalgaard, P., 2005 Introductory statistics with R, statistic and computing, Springer, 267pp Faraway, J.J., 2005 Linear models with R, texts in statistical science by Chapman &Hall/CRC, 229pp

Johnston, D., N.V.Trong, D.V Tien and T.T Xuan, 2000a Shrimp yields and harvest characteristics of mixed shrimp–mangrove forestry farms in southern Vietnam: factors affecting production Aquaculture, 188, 263–284

Johnston, D., T.V.Trong, T.T.Tuan and T.T Xuan, 2000b Shrimp seed recruitment in mixed shrimp and mangrove forestry farms in Ca Mau Province, Southern Vietnam Aquaculture,

184, 89-104

King, M., 2001 Fisheries Biology, Assessment and Management Fishing News Books, 341pp

Liao, I.C and N.H Chao, 1983 Development of prawn culture and its related studies In the

First National Conference on Warm Water Aquaculture – Crustacean Rogers, G.L., R.Day and A Lim (eds.), Brigham Young University Hawaii Campus, USA, p.127-142

Ling, S.W., 1973 Status, potential and development of coastal aquaculture in the countries bordering The South China Sea FAO, SCS/DEV/73/5/Rome, 83 pp

Loc, V.T.T., 2003 Quality management in shrimp supply chain in Mekong Delta, Vietnam: problems and measures Centre for Asian studies, Antwerp Belgium, Discussion paper series, 43, 28pp

Niên giám thống kê tỉnh Sóc Trăng, 2010, 213tr

Preston, N., D Brennan and H Clayton, 2003 An overview of the project research In Rice–

Shrimp Farming in the Mekong Delta: Biophysical and Socioeconomic Issues Preston, N and H.Clayton (Eds.), ACIAR Technical Reports No 52e, 170 p

Primavera, J.H., F.D.Parado-Estepa and J.L.Lepata, 1998 Morphometric relationship of length

and weight of Giant tiger shrimp Penaeus monodon according to life stage, and sex source.

Aquaculture, 164, 67-75

Sinh, L.X., 2009 Social impacts of coastal aquaculture in Mekong delta of Vietnam, p 95-106

In measuring of the contribution of small scale aquaculture: An assessment

M.G.Bondad-Resantaso and M Presin (Eds.) Fisheries Aquaculture Technique Paper No.543 Rome, FAO.180 pp

Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Sóc Trăng, 2011 Hiện trạng tình hình thủy sản 6 tháng đầu năm và kế hoạch 6 tháng cuối năm, 110 tr

Sở tài nguyên và môi trường tỉnh Bạc Liêu, 2010 Báo cáo hiện trạng môi trường trong tỉnh Bac Liêu, 120 tr

Tổng cục thống kê 2010, thống kê Việt Nam, 815 tr

Trung tâm khí tượng thủy văn Nam bộ, 2010 Hiện trạng thủy văn vùng ven biển đồng bằng sông cửu long, 120 tr

Tu, N.P.C., N.H.Ha, T Ikemoto, B.C.Tuyen, S Tanabe and I Takeuchi, 2008 Regional

variations in trace element concentrations in tissues of black tiger shrimp Penaeus

monodon (Decapoda: Penaeidae) from South Vietnam Marine Pollution Bulletin, 57,

858-866

Vuong, D.Q.T and C Lin, 2001 Rice-shrimp farming in the seawater intrusion zone of the Mekong delta Vietnam Integrated Tropical Coastal Zone Management, Asian Institute of Asian, Thailand, Monograph, No.6, 16pp

World Bank, 2011b: world development indicators, the world bank From

http://data.worldbank.org/data-catalog/world-development-indicators?cid=GPD_WDI

(assessed April 27th, 2011