Tìm hiểu sự nhận thức, vận dụng quy luật của Đảng trong thời gian hiện nay.

tìm hiểu về Tìm hiểu sự nhận thức, vận dụng quy luật của Đảng trong thời gian hiện nay.

Phần mở đầu

Tri t h c l h th ng tri th c lý lu n chung nh t c a con ngế ọ à ệ ố ứ ậ ấ ủ ườ ề ế i v th

gi i, v v trí, vai trò c a con ngớ ề ị ủ ười trong th gi i y V i ch c n ng v thế ớ ấ ớ ứ ă ề ế

gi i quan v phớ à ương pháp lu n, tri t h c khoa h c có kh n ng c i t o thậ ế ọ ọ ả ă ả ạ ế

gi i, tr th nh m t công c h u hi u trong ho t ớ ở à ộ ụ ữ ệ ạ động ch ng gi i t nhiênế ự ớ ự

v s nghi p gi i phóng con ngà ự ệ ả ườ ủi c a nh ng l c lữ ự ượng xã h i ti n b ộ ế ộ

V i t cách l ph m trù lý lu n c a nh n th c, khái ni m “quy lu t” lớ ư à ạ ậ ủ ậ ứ ệ ậ à

s n ph m c a t duy khoa h c, ph n ánh s liên h c a các s v t trongả ẩ ủ ư ọ ả ự ệ ủ ự ậ tính ch nh th c a chúng Quy lu t l m i liên h b n ch t, t t nhiên, phỉ ể ủ ậ à ố ệ ả ấ ấ ổ

bi n v l p i l p l i gi a các m t, các y u t , các thu c tính bên trongế à ặ đ ặ ạ ữ ặ ế ố ộ

c a m i m t s v t hay hi n tủ ỗ ộ ự ậ ệ ượng v i nhau Phép bi n ch ng duy v tớ ệ ứ ậ nghiên c u nh ng quy lu t ph bi n, tác ứ ữ ậ ổ ế động trong t t c các l nh v c tấ ả ĩ ự ự nhiên, xã h i v t duy con ngộ à ư ười Các quy lu t c b n c a phép bi nậ ơ ả ủ ệ

ch ng duy v t ph n ánh s v n ứ ậ ả ự ậ động, phát tri n dể ưới nh ng phữ ương di nệ

c b n nh tơ ả ấ

Quy luật QHSX phù hợp tính chất, trình độ phát triển LLSX là một quy luật rất sát, rất đúng với thực tế phát triển của mọi thời đại Quy luật như một phương pháp tất yếu của sự phát triển sản xuất của cải vật chất trong xã hội Tìm hiểu quy luật và sự nhận thức, vận dụng quy luât của Đảng trong thơi gian hiện nay là một đề tài hay, gắn liền với thực tiễn

Kết cấu bài tiêu luận gồm hai nội dung:

- Phần I: Nội dung quy luật QHSX phù hợp tính chất trình độ phát triển LLSX

- Phần II: Tìm hiểu sự nhận thức, vận dụng quy luật của Đảng trong thời gian hiện nay

1

Mục lục

I Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của

lực lợng sản xuất. -5

1 Các khái niệm liên quan -5

2 Nội dung của quy luật -6

II Sự nhận thức, vận dụng quy luật quan hệ sản xuất phự hợp với tớnh chất trỡnh độ của lực lượng sản xuất của Đảng trong thời gian hiện nay -7

1 Trỡnh độ của lực lượng sản xuất trong thời kỳ đổi mới hiện

nay của nước ta -8

2 Vận dụng quy luật quan hệ sản xuất phự hợp với trỡnh độ phỏt triển của lực lượng sản xuất vào sự nghiệp đổi mới hiện nay của nước ta -10 III Giải phỏp chung -13

NấU NỘI DUNG QUY LUẬT QUAN HỆ SẢN XUẤT PHÙ HỢP TÍNH CHẤT, TRèNH ĐỘ PHÁT TRIỂN LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT ĐẢNG TA NHẬN THỨC VÀ VẬN DỤNG QUY LUẬT NÀY NHƯ THẾ NÀO TRONG THỜI GIAN HIỆN NAY

I Quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực

l-ợng sản xuất.

1 Các khái niệm liên quan

Lực lợng sản xuất (LLSX)

LLSX là toàn bộ những năng lực sản xuất của một xã hội nhất định ở một thời kỳ nhất định

LLSX biểu hiện mối quan hệ tác động giữa con ngời với tự nhiên, biểu hiện trình độ sản xuất của con ngời, năng lực hoạt động thực tiễn của con ngời trong quá trình sản xuất ra của cải vật chất

LLSX bao gồm TLSX và ngời lao động với tri thức và phơng pháp sán xuất,

kỹ năng, kỹ xảo và thói quen lao động của họ Ngày nay, khkoa học đã trở thành LLSX trực tiếp Những thành tựu của khoa học đợc vật chất hoá trong TLSX, hoặc thông qua kỹ năng của ngời lao động có hiệu suất cao

Trong các yếu tố hợp thành LLSX, ngời lao động là chủ thể, bao giờ cũng là LLSX cơ bản, quyết định nhất của xã hội

Quan hệ sản xuất (QHSX)

QHSX là quan hệ giữa ngời với ngời trong quá trình sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu dùng sản phẩm xã hội

Trong quá trình sản xuất, con ngời không chỉ có quan hệ với tự nhiên, tác

động vào giới tự nhiên, mà còn có quan hệ với nhau, tác động lẫn nhau Hơn nữa chỉ có trong quan hệ tác động lẫn nhau thì con ngời mới có sự tác động vào

tự nhiên và mới có sản xuất

QHSX là hình thức xã hội của sản xuất, biểu hiện mối quan hệ giữa ngời với ngời trên ba mặt chủ yếu sau:

3

- Quan hệ giữa ngời với ngời trong việc chiếm hữu T liệu sản xuất chủ yếu của xã hội ( quan hệ sở hữu)

- Quan hệ giữa ngời với ngời trong việc tổ chức quản lý sản xuất xã hội

và trong trao đổi hoạt động cho nhau (quan hệ tổ chức quản lý)

- Quan hệ giữa ngời với ngời trong phân phối và lu thông sản phẩm xã hội ( quan hệ phân phối lu thông)

Các mặt nói trên của QHSX có mối quan hệ mật thiết với nhau, tác động qua lại lẫn nhau, trong đó quan hệ sở hữu giữ vai trò quyết định

Tuy vậy, quan hệ tổ chức quản lý và quan hệ phân phối lu thông cũng có tác

động trở lại quan hệ sở hữu

QHSX trong tính hiện thực của nó không phải là những quan hệ ý chí, pháp

lý mà là quan hệ kinh tế đợc biểu hiện thành các phạm trù, quy luật kinh tế QHSX mang tính khách quan, không phụ thuộc vào ý chí chủ quan của con ngời Sự thay đổi của các kiều quan hệ sản xuất phụ thuộc vào trình độ phát triển của LLSX xã hội

Phơng thức sản xuất (PTSX)

PTSX là phơng thức khai thác những của cải vật chất bao gồm t liệu sản xuất

và t liệu sinh hoạt cần thiết cho hoạt động tồn tại và phát triển xã hội

Sự thống nhất và tác động qua lại giữaLLSX với QHSX tạo thành PTSX Hay nói cách khác LLSX và QHSX không phải là hai bộ phận mà là hai loại quan hệ trong một thực thể thống nhất cấu thành PTSX

Về mặt nhận thức luận, đó là hai góc độ tiếp cận để xem xét một thực thể Tức là nếu phân tích PTSX theo quan hệ giữa con ngời với giới tự nhiên thì đó

là phân tích LLSX, nếu phân tích PTSX ấy theo quan hệ giữa ngời với ngời thì

đó là phân tích QHSX

2 Nội dung của quy luật

Lực lợng sản xuất quyết định quan hệ sản xuất

LLSX là yếu tố động nhất, cách mạng nhất, là nội dung vật chất còn QHSX

là hình thức xã hội của nền sản xuất vật chất, nội dung quyết định hình thức

Sự vận động, phát triển của LLSX sẽ đòi hỏi, thúc đẩy QHSX phát triển Do LLSX là yếu tố động nhất, cách mạng nhất nên thờng phát triển nhanh còn QHSX thờng đi sau một bớc Khi LLSX phát triển mà QHSX cha theo kịp thì sẽ nảy sinh mâu thuẫn Trong xã hội có giai cấp, mâu thuẫn này đợc biểu hiện thành mâu thuẫn giữa các giai cấp đối kháng Mâu thuẫn này tất yếu dẫn đến

đấu tranh giai cấp, nổ ra cách mạng xã hội, thay thế QHSX cũ, lạc hậu bằng QHSX mới tiến bộ hơn, ra đời PTSX cao hơn trong lịch sử Lịch sử xã hội loài ngời đã trải qua các PTSX: công xã nguyên thủy, chiếm hữu nô lệ, phong kiến,

t bản chủ nghĩa và đang quá độ lên PTSX cộng sản chủ nghĩa mà giai đoạn đầu

là CNXH

Sự tác động trở lại của QHSX đối với LLSX

Trong sự thống nhất biện chứng giữa LLSX với QHSX, LLSX giữ vai trò quyết định đối với QHSX ãH phải thay đổi cho phù hợp với trình độ phát triển của LLSX Tuy nhiên QHSX không phải hoàn toàn thụ động mà có tác động trở lại lực lợng sản xuất

Nếu QHSX phù hợp với trình độ của LLSX thì nó sẽ mở đờng cho LLSX phát triển, ngợc lại nó kìm hãm LLSX, mặc dù chỉ là sự kìm hãm tạm thời

QHSX có thể tác động đến LLSX vì nó quy định mục đích của sản xuất, ảnh hởng đến lợi ích và thái độ của ngời lao động sản xuất, yếu tố cơ bản nhất của xã hội

II Sự nhận thức, vận dụng quy luật quan hệ sản xuất phự hợp với tớnh chất trỡnh độ của lực lượng sản xuất của Đảng trong thời gian hiện nay.

LLSX và QHSX nằm trong thể thống nhất của hai mặt đối lập trong PTSX xã hội nhất định Chúng quy định, chế ớc, tác động qua lại, thúc đẩy lẫn nhau phát triển, trong đó LLSX luôn luôn giữ vai trò quyết định, QHSX phải phù hợp với trình độ phát triển của LLSX Sự thống nhất mâu thuẫn này không ngừng tự sản sinh và tự giải quyết, là động lực vận động nội tại của PTSX, cơ sở phát triển của toàn bộ lịch sử xã hội loài ngời

Trong công cuộc Đổi mới kinh tế hiện nay ở nớc ta, việc nắm vững và vận dụng một cách đúng đắn, sáng tạo quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình

độ phát triển của lực lợng sản xuất đang là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan trọng

Kinh nghiệm đã qua trên thế giới hay ở nớc ta đều cho thấy mỗi khi coi nhẹ

điều này thì phải trả giá nh thế nào Trớc Đổi mới, chúng ta đã xây dựng QHSX mới bất chấp tình trạng thấp kém của LLSX Sự vợt trớc này của QHSX trong khi trình độ của LLSX cha cho phép đã kìm hãm sự phát triển của sản xuất xã hội Đất nớc ta rơi vào tình trạng khủng hoảng kinh tế xã hội

Đến Đại hội lần thứ VI của Đảng, với t duy mới chúng ta nhận ra rằng QHSX là vật cản của LLSX không chỉ trờng hợp QHSX đi sau mà còn cả trong trờng hợp vợt lên trớc, tách rời LLSX Nguyên lý QHSX phải phù hợp với trình

độ của LLSX bao giờ cũng đúng trên mỗi bớc phát triển Chính vì vậy từ sau

Đại hội Đảng lần thứ VI, chúng ta luôn cố gắng thiết lập sự đồng bộ giữa các yếu tố trong QHSX, trong LLSX và giữa QHSX với LLSX Đại hội Đảng VII đã chỉ rõ: “ phù hợp vói sự phát triển của LLSX, thiết lập từng bớc QHSX XHCN từ thấp đến cao ”

1 Trình độ của LLS X trong thời kỳ Đổi mới hiện nay ở nớc ta

Sau gần 20 năm Đổi mới, với t duy kinh tế mới, với quyết tâm cao và với sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng cùng với xu thế toàn cầu hoá kinh tế, LLSX của

n-ớc ta dã phát triển một cách mạnh mẽ từ t liệu sản xuất đến con ngời và khoa

7

học công nghệ Tuy nhiên, so với trình độ phát triển chung của LLSX trên thế giới thì LLSX của chúng ta còn có những hạn chế nhất định

Thứ nhất, trình độ của LLSX của chúng ta hiện nay so với mặt bằng chung

thế giới còn thấp, chúng ta còn đi sau họ hàng thập kỷ Điều này đợc thể hiện rõ trên tất cả các mặt của LLSX:

Về t liệu sản xuất: Trớc đây chúng ta nói chúng ta có “rừng vàng biển bạc,

đất phì nhiêu”, nhng hiện nay những nguồn lực này đang ngày càng cạn dần do chúng ta khai thác không có quy hoạch Vì thế đối tợng lao động của ngành công nghiệp khai thác rất ít ỏi Còn đối tợng lao động là nguyên liệu, đối tợng lao động của các ngành công nghiệp chế biến thì không đợc khai thác có hiệu quả Cảnh những xe mía nguyên liệu của nông dân xếp hàng dài trớc các nhà máy đờng chờ hàng hàng tuần hay hàng hà sa cây cà phê phải chặt trong mùa thu hoạch là những cảnh thờng thấy trong thời gian gần đây

T liệu lao động từ công cụ lao động, cái đợc coi là “ xơng cốt và bắp thịt” của nền sản xuất đến t liệu lao động với t cách là phơng tiện để bảo quản những

đối tợng lao động mà đợc gọi chung là “hệ thống bình chứa của nền sản xuất”

và t liệu lao động với t cách là kết cấu hạ tầng sản xuất nh đờng sá, bến cảng, sân bay, phơng tiện giao thông vận tải, điện, nớc, thuỷ lợi, bu điện, thông tin liên lạc nói chung đều lạc hậu so với các nớc NIC 20-30 năm và 50 năm đối với các nớc phát triển Chính vì công cụ lao động phần lớn còn lạc hậu mà lao

động thủ công vẫn còn phổ biến ở Việt Nam nhất là trong lĩnh vực nông nghiệp,

và “ hệ thống bình chứa”, kết cấu hạ tầng sản xuất của nền kinh tế quốc dân còn thấp giá trị gia tăng của nông sản phẩm chúng ta còn thấp

Về lực lợng lao động, yếu tố cơ bản nhất của LLSX cũng còn có rất nhiều vấn đề cần phải bàn Ngời lao động Việt Nam đợc đánh giá là dồi dào, cần cù, chịu khó và thông minh nhng đáng tiếc trình độ lao động của chúng ta nhìn chung còn thấp Lực lợng lao động đa số là thiếu kỹ năng, cha đợc đào tạo chuyên sâu về nghề nghiệp lại thiếu tác phong làm việc công nghiệp nên giá nhân công của chúng ta rẻ là một điều dễ hiểu Chúng ta có nguồn chất xám rất

lớn nhng nguồn lực vô giá này lại cha đợc biến thành sức mạnh vật chất, thúc

đẩy lực lợng sản xuất phát triển

Về khoa học công nghệ, ngày nay khoa học công nghệ đã trở thành lực lợng sản xuất trực tiếp Những thành tựu của khoa học công nghệ đợc vật chất hoá trong t liệu sản xuất hoặc thông qua kỹ năng của ngời lao động có hiệu suất cao

Đến nay khoa học công nghệ nớc ta có nhiều bớc phát triển mới, thu đợc những thành tựu quan trọng, đóng góp đáng kể vào việc thúc đẩy LLSX phát triển, vào quá trình phát triển của kinh tế xã hội Tuy nhiên so với yêu cầu do

Đảng và Nhà nớc đặt ra, so với sự phát triển nh vũ bảo của Khoa học công nghệ trên thế giới thì khoa học công nghệ của Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế, cha thực sự trở thành yếu tố động lực cho tăng trởng kinh tế, tiềm lực khoa học công nghệ ch a đợc giải phóng nên trình độ khoa học công nghệ Việt Nam vẫn còn ở tốp sau của thế giới

Thứ hai, trình độ LLSX của nớc ta hiện nay không chỉ thấp mà còn phát

triển ở nhiều mức độ khác nhau, không đồng đều giữa các vùng, các ngành Nền kinh tế nớc ta là một nền kinh tế nông nghiệp, sản xuất nhỏ là phổ biến, lại trải qua chiến tranh lâu dài Do đó, sự phát triển của LLSX rất không đồng đều nhau, giữa các vùng, ngành kinh tế của đất nớc, giữa miền xuôi với miền ngợc, giữa thành thị với nông thôn

Hiện nay, trình độ LLSX trên cả ba mặt là t liệu sản xuất, ngời lao động và khoa học công nghệ giữa các vùng kinh tế của đất nớc nh Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng với các vùng kinh tế khác của đất nớc đặc biệt là các vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo, giữa thành thị và nông thôn, giữa

đồng bằng và miền núi còn có sự chênh lệch rõ rệt

Sự chênh lệch này không chỉ tồn tại giữa các vùng, miền và giữa các ngành của nền kinh tế quốc dân Nếu nh cơ sở vật chất kỹ thuật trong các ngành bu chính viễn thông, ngân hàng, hàng không đã hiện đại hoá gần hết các khâu, các công đoạn thì trong các ngành thuộc khu vực kinh tế nông nghiệp vẫn chủ yếu

là thủ công

9

Nói tóm lại LLSX của chúng ta mặc dù đã có những bớc tiến mới nhng trình

độ vẫn còn thấp và không đồng đều giữa các ngành, các vùng

2 Vận dụng quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lợng sản xuất vào sự nghiệp đổi mới hiện nay của nớc ta

Lý luận và thực tiễn đã chứng minh tính chân lý của quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của LLSX Vậy vận dụng quy luật này nh thế nào với những đặc điểm của LLSX của nớc ta nh đã phân tích ở trên để thúc

đẩy sự phát triển mạnh mẽ của LLSX nhằm tạo cơ sở vật chất cho quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nớc, nhiệm vụ trọng tâm của sự nghiệp đổi mới hiện nay của nớc ta Đây là một vấn đề vừa mang tính lý luận vừa mang tính thực tiễn rất lớn Với kiến thức và thời gian có hạn trong khuôn khổ của tiểu luận này ngời viết chỉ xin mạnh dạn nêu những hiểu biết của mình về sự vận dụng quy luật này vào sự nghiệp Đổi mới hiện nay của nớc ta

Đa dạng hoá các hình thức sở hữu

Sở hữu là một nội dung của QHSX QHSX giữ vai trò quyết định đối với hai nội dung còn lại của QHSX Sự vận động của sở hữu về hình thức, tính chất và phạm vi, mức độ là do đòi hỏi khách quan của sự phát triển của LLSX

Hiện nay nớc ta đang trong thời ký chuyển đổi, LLSX do đó, nh đã phân tích ở trên, phát triển cha cao và có nhiều trình độ khác nhau Chính vì thế đòi hỏi phải có các hình thức sở hữu tơng ứng, phù hợp với trình độ phát triển của LLSX ở từng vùng, miền và từng ngành kinh tế khác nhau

Hiện nay trong nền kinh tế nớc ta đang tồn tại nhiều loại hình sở hữu về t liệu sản xuất, đó là: sở hữu công cộng, sở hữu t nhân và sở hữu hỗn hợp Trong mỗi loại hình sở hữu t liệu sản xuất tồn tại những hình thức sở hữu khác nhau và vì thế trong nền kinh tế có nhiều hình thức sở hữu: sở hữu nhà nớc, sở hữu tập thể, sở hữu các thể, sở hữu t bản t nhân, sở hữu hỗn hợp giữa nhà nớc và t nhân