Dạy đọc hiểu văn bản chiếc thuyền ngoài xa (nguyễn minh châu) theo cấu trúc mở

Đối tượng, phạm vi nghiên cứu Đề tài nghiên cứu về vấn đề dạy đọc hiểu văn bản Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu trong chương trình Ngữ văn lớp 12 theo cấu trúc mở.. Mục đích v

ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài

1.1 Dạy học tác phẩm văn chương trong nhà trường không phải là vấn đề mới mẻ Nhưng dạy như thế nào, làm sao để nâng cao hiệu quả và hứng thú cho một giờ học thì lại luôn là câu chuyện mang tính thời sự Trong những năm gần đây chúng ta bàn rất nhiều về đổi mới phương pháp dạy học Chúng ta đã có những bước đổi mới Nhưng xem ra đây vẫn là một bài toán không dễ giải đối với những người trực tiếp giảng dạy bộ môn Ngữ văn trong nhà trường phổ thông

Từ trước đến nay chúng ta thường tổ chức giờ đọc hiểu văn bản văn học theo cấu trúc khép kín Với cấu trúc này chúng ta coi trọng tính chỉnh thể, trọn vẹn của bài học, của các khâu lên lớp Cho nên giáo viên luôn đóng vai trò chủ động, tích cực dẫn dắt học sinh tham nhập văn bản bằng cách nêu những câu hỏi đã định sẵn, hướng học sinh trả lời theo ý của thầy, bỏ qua những nhân tố phát sinh, tránh việc

để học sinh bày tỏ quan điểm riêng của mình Vì vậy việc đổi mới phương pháp dạy như chúng ta nói chỉ là kiểu “bình mới, rượu cũ” mà thôi Điều này đã làm mất đi sức hấp dẫn của một giờ đọc văn

Trong bối cảnh giáo dục ngày nay chúng ta đang đứng trước những yêu cầu, đòi hỏi mới và nhất là trước một đối tượng học sinh mới Các em không chỉ nhạy cảm, thông minh, mà còn táo bạo Các em thích tự mình khám phá những vùng trời tri thức mới bằng con đường riêng của mình, thích bày tỏ chủ kiến, thậm chí có thể tranh luận tới cùng để bảo vệ ý kiến của mình Vì vậy chúng ta cần biết cách nêu vấn đề để các em tự tìm hiểu, khuyến khích các em bộc lộ quan điểm của mình Điều này không chỉ nâng cao tính sáng tạo mà còn giúp học sinh có năng lực tự đọc những tác phẩm văn học khác ở ngoài nhà trường Điều này trong những giờ học trước đây chúng ta chưa làm được

1.2 Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu là tác phẩm được viết

sau 1975 Nó đề cập đến một vấn đề hết sức nhạy cảm mà một thời gian dài trước

đó văn học không dám nói đến: số phận con người cá nhân Hơn thế con người cá nhân ở đây lại được đặt trong muôn mặt phức tạp của cuộc sống đời thường Con

người ở đây chỉ là những số phận bình thường, thậm chí tầm thường Họ là những ngư dân nghèo khổ trong gánh nặng mưu sinh của cuộc sống gia đình Hơn nữa lối viết của nhà văn cũng khác trước rất nhiều Nguyễn Minh Châu không nhìn cuộc sống, con người bằng con mắt lãng mạn, lí tưởng nữa Ông nhìn thấy ở họ một thế giới nội tâm phong phú, một nhân cách đa dạng với tốt – xấu, thiện – ác đan xen Giọng văn tự sự - triết lí của ông cũng không nổi lên trên bề mặt văn bản qua những đoạn chính luận ngoại đề nữa mà hòa lẫn trong lời kể, lời thoại, tâm trạng nhân vật Tác phẩm có hơi thở của cuộc sống hiện đại nên rất gần với học sinh ngày nay Vì thế việc để cho các em tự mình nói lên cách hiểu về tác phẩm là điều cần thiết

Từ những lí do trên, tôi lựa chọn đề tài “Dạy đọc hiểu văn bản Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu) theo cấu trúc mở.”

2 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu về vấn đề dạy đọc hiểu văn bản Chiếc thuyền ngoài xa của

Nguyễn Minh Châu trong chương trình Ngữ văn lớp 12 theo cấu trúc mở

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Xây dựng một cấu trúc mở cho giờ đọc hiểu văn bản văn học để vận dụng vào việc dạy học trong trường THPT, nhằm kích thích hứng thú, nâng cao năng lực cảm thụ nghệ thuật và khả năng liên hệ thực tiễn đời sống của học sinh

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp hệ thống – cấu trúc

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp khảo sát, thống kê

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Phương pháp thực nghiệm

5 Đóng góp của đề tài

Xây dựng được cơ sở lý luận của việc xây dựng một cấu trúc mở cho giờ đọc hiểu văn bản văn học ở trương THPT

Bước đầu mô hình hóa được một giờ đọc hiểu văn bản văn học có cấu trúc

mở qua giáo án thực nghiệm

NỘI DUNG

I Tính tương tác của giờ học hiện đại

Phương pháp dạy học hiện đại quan niệm: một giờ đọc hiểu văn bản là sự tác động qua lại tích cực giữa ba nhân tố quan trọng giáo viên - học sinh - nhà văn (thông qua tác phẩm) Thậm chí có thể coi đây như một cuộc trò chuyện thú vị về một vấn đề mà họ cùng quan tâm Giáo viên đóng vai trò tổ chức, tạo nhịp cầu nối

để học sinh đối thoại với nhà văn thông qua tác phẩm, đồng thời phải tổ chức cho các chủ thể học sinh tương tác lẫn nhau, thậm chí tương tác với chính giáo viên thông qua hoạt động tranh luận Học sinh thể hiện vai trò tích cực chủ động kiến tạo tri thức bằng cách tranh luận Học sinh có thể tranh luận thoải mái với nhau, thậm chí có khi còn tranh luận với giáo viên trước một vấn đề nào đó trong tác phẩm

Tóm lại, giờ dạy văn không đơn thuần là giờ học kiếm tìm tri thức đơn thuần, mà nó “phải tạo được không khí, cảm xúc, sự đồng cảm, giao cảm, sự cộng hưởng xúc cảm giữa nhà văn – giáo viên – học sinh Học sinh trò chuyện với nhà văn thông qua tác phẩm trung gian Giáo viên là người hướng dẫn tổ chức cuộc nói chuyện ấy thật sự tự nhiên, bình đẳng, làm sao lôi cuốn và lay động được từng học sinh trong lớp học Đó chính là hạt nhân của quá trình dạy học tác phẩm văn chương trên lớp Mọi thiết kế giờ học văn phải đáp ứng được mục đích tối cao của hoạt động học văn ở học sinh trong mỗi giờ học.”

II Những hạn chế của mô hình giờ đọc hiểu văn bản hiện nay và các nỗ lực khắc phục

Có thể nhận thấy rằng phần lớn giờ đọc hiểu văn bản văn học phổ biến hiện nay thường theo công thức cố định Nó là kiểu cấu trúc khép kín với các bước quen thuộc lặp đi lặp lại cho tất cả các bài học, các đối tượng học sinh Giờ dạy như thế

đã tồn tại khá lâu và tất nhiên nó có những cơ sở khoa học, những ưu điểm nhất định như tiện cho việc kiểm tra, đánh giá, giáo viên chủ động trong quá trình dạy, học sinh quen thuộc với giờ học Nhưng điều này lại trở thành vấn đề bất lợi trong dạy học văn hiện nay Chúng tôi đã tiến hành một cuộc điều tra nhỏ tại đơn vị cơ

sở về hứng thú học văn của học sinh Khi được hỏi “Em có thích các giờ đọc hiểu văn bản văn học hiện nay không? Vì sao?” Hầu hết các em đều trả lời rằng: các

em rất thích đọc những tác phẩm được đưa vào trong nhà trường nhưng đều cảm thấy không thoải mái với không khí giờ học Có tới 72,23% học sinh cho rằng giờ học văn nhàm chán vì cứ lặp đi lặp lại các bước lên lớp cố định Thậm chí họ đoán được việc giáo viên hỏi gì, làm gì ngay cả khi giáo viên chưa ghi bảng Có 37,05% học sinh cảm thấy giờ học không dân chủ vì giáo viên không để ý đến những ý kiến phát hiện của họ mà chỉ hướng dẫn họ đi vào những điều giáo viên đã chuẩn

bị sẵn trong giáo án Họ cảm thấy thất vọng khi những thắc mắc của mình bị phủ nhận và giáo viên thường chỉ định một vài gương mặt tiêu biểu trong lớp phát biểu

ý kiến Có tới 69% học sinh thừa nhận là mình quên ngay điều thầy cô vừa giảng

và không vận dụng kiến thức vào giải quyết vấn đề được

Trong những năm gần đây đã có rất nhiều giáo viên mạnh dạn tiến hành dạy học theo một hướng đi mới Họ tiến hành một cách linh hoạt các khâu lên lớp Họ sẵn sàng tạo điều kiện cho các học sinh tự tranh luận về một vấn đề nào đó trong tác phẩm Giáo viên tham gia vào giờ học với tư cách là người đồng hành, người tham dự - chia sẻ chứ không phải người cung cấp tri thức Những giờ học như thế

đã thu được những kết quả bất ngờ Phần lớn các học sinh trong lớp đều bị lôi kéo vào cuộc tranh luận Họ hài lòng vì không khí học tập rất tự do, thoải mái và sôi nổi Học sinh cảm thấy mình nhớ được bài học lâu hơn, có khả năng thực hành tốt hơn, phát huy được nhiều sở trường hơn Và tất nhiên những giờ dạy như vậy các giáo viên cũng cảm thấy rất hứng khởi vì họ biết được học sinh nghĩ gì, cảm nhận như thế nào Có những khi họ còn cảm thấy bất ngờ trước những phát hiện mới mẻ

và sâu sắc của học sinh

Từ những cơ sở trên, chúng tôi cho rằng việc chúng ta tìm tới một cấu trúc

mở, cho giờ đọc hiểu văn bản văn học ở trường THPT là điều tất yếu

III Cấu trúc mở, đặc điểm giờ đọc hiểu văn bản văn học theo cấu trúc mở

III.1 Quan niệm về giờ học theo cấu trúc mở

Cấu trúc ( struction), theo từ điển Tiếng Việt là sự quan hệ, tương tác giữa các yếu tố tạo nên chỉnh thể

Vậy chúng ta nên hiểu như thế nào là cấu trúc mở ? “Cấu trúc mở không có nghĩa là phi cấu trúc mà nó là một cấu trúc vận động mà với người ta chấp nhận sự linh hoạt trong việc phát hiện ra các mối tương quan (bao hàm cả trật tự trình bày

về các mối tương quan) giữa các đơn vị cấu thành kiến thức, cấu thành bài học mà

ta phải dạy, học Cấu trúc mở của giờ học sẽ không từ chối mà ngược lại, sẵn sàng thâu nạp những tham số mới nảy sinh trong hoạt động của cả giáo viên lẫn học sinh, vượt ngoài dự kiến ban đầu vốn được thể hiện trong giáo án Cấu trúc mở đó cũng cho phép ta nhận ra mối liên hệ hệ thống giữa giờ học này với giờ học khác,

giữa hoạt động trong giờ học với hoạt động ngoài giờ học.” (Phan Huy Dũng - Về việc vận dụng lí thuyết liên văn bản vào dạy học văn ở trường phổ thông) Nghĩa là

theo quan điểm của chúng tôi, cấu trúc mở là một cấu trúc linh hoạt, luôn có sự vận động, biến hóa để phù hợp với những vấn đề nảy sinh trong giờ học, phù hợp với tâm lí tiếp nhận của học sinh và đặc trưng của từng đơn vị bài học cụ thể Dạy học theo cấu trúc mở chính là tạo điều kiện để phát huy tính chủ động, tích cực của học sinh, cũng tạo cho học sinh có một không gian mở để phát huy năng lực cảm thụ văn học của mình “Học sinh được hướng dẫn tổ chức tìm tòi, phát hiện, lựa chọn kiến thức một cách chủ động và sáng tạo Nghĩa là, giờ dạy văn không đơn thuần là giờ học kiếm tìm tri thức, mà nó “phải tạo được không khí, cảm xúc, sự đồng cảm, giao cảm, sự cộng hưởng xúc cảm giữa nhà văn – giáo viên – học sinh Học sinh trò chuyện với nhà văn thông qua tác phẩm trung gian Giáo viên là người hướng dẫn tổ chức cuộc nói chuyện ấy thật sự tự nhiên, bình đẳng, làm sao lôi cuốn và lay động được từng học sinh trong lớp học

Với quan niệm này giờ học theo cấu trúc mở có sự khác biệt khá lớn so với giờ dạy học truyền thống Nếu trong lối dạy cũ chúng ta chú trọng đến các khâu, các bước lên lớp, coi trọng tính hoàn chỉnh của đơn vị bài học thì với giờ học theo cấu trúc mở, chúng ta coi trọng mối quan hệ tương tác giữa các nhân tố Giờ dạy học cũ mang tính chất tĩnh, không có nhiều sự biến đổi, trình tự các bước mang tính ổn định Giờ học theo cấu trúc mở mang tính chất động, nghĩa là có thể thay

đổi các khâu, các bước một cách linh hoạt nếu có “sự cố” xảy ra Nếu trong giờ dạy

cũ chúng ta rất muốn cung cấp cho học sinh đầy đủ lượng kiến thức cần đạt bao gồm cả yếu tố chính và phụ Giờ học theo cấu trúc mở chỉ hướng học sinh vào những kiến thức trọng tâm, xử lí linh hoạt các yếu tố phụ Điểm mấu chốt của giờ học theo cấu trúc mở là dạy cho các em không chỉ kiến thức của bài học đó mà quan trọng là dạy cho các em cách học

III.2 Đặc điểm của giờ học theo cấu trúc mở

III.2.1 Xác định đúng vấn đề cốt lõi của bài học và linh hoạt trong việc xử lý các vấn đề phụ

Khi áp dụng giờ học với cấu trúc mở chúng ta sẽ lựa chọn những vùng đơn

vị kiến thức trọng tâm và đi sâu vào vấn đề ấy Chúng ta đã làm được điều quan trọng là “giúp học sinh phát hiện những chỗ không hiểu, đối thoại với học sinh để phát hiện những chỗ chưa hiểu bởi quá trình hiểu đi từ chỗ không hiểu đến hiểu Giúp học sinh phát hiện những chỗ mâu thuẫn, phi lí, phi logic, khó hiểu trong văn bản Phải tìm cái chưa hiểu thì mới kích thích hứng thú của học sinh , những điều học sinh đã hiểu mà cũng nêu vấn đề thì thực vô ích và nhàm chán Vì thế không đòi hỏi cái gì cũng dạy Cần tập trung vào chỗ học sinh khó hiểu, tô đậm hay “lạ hóa” những chỗ ấy, tạo thành vấn đề cho học sinh” Và cũng từ đó để học sinh có thể “vận dụng những điều đã cung cấp, đã biết để lí giải chỗ không hiểu đó Không bao giờ cung cấp sẵn ngay kết quả đọc hiểu cho học sinh” Đây chính là cách chúng ta dạy cho học sinh cách học Hơn nữa khi chúng ta hướng vào vùng kiến thức trọng tâm thì tư duy của học sinh cũng trở nên sáng rõ hơn, áp lực về thời gia cũng không còn Giờ học vì vậy không nặng nề, căng thẳng nữa

III.2.2 Thâu nạp được những tham số mới nảy sinh trong giờ học

Trong quá trình tổ chức dạy học không phải lúc nào cũng “thuận buồm xuôi gió”, không phải bao giờ cũng như chúng ta dự kiến Có những giờ học nảy sinh những vấn đề mà trong và sau khi thiết kế giáo án chúng ta không lường trước được Thực tiễn bao giờ cũng sinh động và phức tạp hơn chúng ta nghĩ Chẳng hạn

khi dạy bài Đàn ghi ta của Lorca, một học sinh thưa: Bài thơ này chẳng có sự liên

kết nào cả, em không hiểu gì hết Một học sinh lớp 10 thắc mắc: An Dương Vương

là người cho Trọng Thủy kết hôn với Mị Châu, cho Trọng Thủy ở rể, lại chủ quan khi giặc đến, vậy tại sao lại chỉ kết tội Mị Châu? Còn một học sinh lớp 11 thì cho rằng Nam Cao tàn nhẫn và cực đoan quá khi để Thị Nở cự tuyệt con đường kiếm tìm hạnh phúc của Chí Trước những tình huống như thế giáo viên không thể không giải đáp Với giờ học theo cấu trúc mở, giáo viên sẽ xử lí các tham số ấy và chuyển hướng khai thác văn bản một cách hợp lí nhất

III.2.3 Tạo được sự nối kết với các giờ học khác và với những hoạt động ngoài giờ học

Một giờ học thành công không phải là một giờ học chuyển tải được hết tinh thần giáo án của giáo viên đến với học sinh, quan trọng hơn là phải tạo nên một động lực, một ham muốn tìm tòi ở học sinh, tạo được tiền đề cho sự nối kết với những giờ học khác và những hoạt động khác Tri thức thu nhận từ giờ học không đóng khung, cố định chắc chắn và cũng không tồn tại bất biến mà nó sẽ dần nảy sinh thêm Học sinh biết cách vận dụng tri thức cũ để giải quyết vấn đề mới, dùng

kĩ năng thực hành để thể nghiệm tri thức và nâng cao năng lực học tập Chẳng hạn

như khi dạy Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu có thể yêu cầu học sinh

so sánh với những tác phẩm viết về nhân vật bị tha hóa trong sáng tác của Nam

Cao, hay “tuyên ngôn” về cách nhìn đời, nhìn người của ông qua Đôi mắt Hay khi dạy bài Đàn ghi ta của Lorca của Thanh Thảo có thể gợi ý học sinh nhớ lại lối tưởng tượng “nhảy cóc” trong bài Đây thôn Vĩ Dạ của Hàn Mặc Tử Cho nên một

giờ dạy thành công phải biết gợi mở những vấn đề còn bỏ ngỏ, đánh thức những mối liên hệ tiềm ẩn giữa văn bản với cuộc sống bao quanh nó Đây cũng chính là nguyên tắc tích hợp mà chúng ta bàn nhiều trong mấy thập kỉ nay

III Giáo án thực nghiệm

Đọc văn: CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA

I ĐỊNH HƯỚNG VỀ KIẾN THỨC, KĨ NĂNG, THÁI ĐỘ:

Giúp học sinh:

- Cảm nhận được những chiêm nghiện sâu sắc của nhà văn về cuộc đời và nghệ thuật : Mỗi người trên cõi đời, nhất là người nghệ sĩ, không nên nhìn đời và nhìn người một cách đơn giản, trái lại, cần phải nhìn nhận cuộc sống và con người

một cách sâu sắc, nhiều chiều Nghệ thuật chân chính luôn gán với cuộc đời và vì cuộc đời

- Phân tích được những nét đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm: tình huống truyện độc đáo mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời sống; chọn được điển nhìn nghệ thuật sắc sảo, đa chiều, ngôn ngữ nhân vật linh hoạt, sáng tạo

- Biết nhìn nhận, đánh giá cuộc đời, con người một cách toàn diện và có chiều sâu

II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH:

1 Giáo viên:

- Soạn giáo án bài dạy chi tiết Dự kiến tốt các tham số nảy sinh

- Chuẩn bị 1 trò chơi vui để tạo tâm thế cho học sinh khi vào bài

- Chuẩn bị không gian phù hợp để học sinh có thể thực hiện “cuộc giao tiếp văn học”

- Chuẩn bị các phương tiện trực quan như tranh, ảnh

2 Học sinh:

Chuẩn bị bài học chu đáo Tìm đọc lại tác phẩm Bến quê đã học trong

chương trình THCS và bài “Khái quát văn học Việt Nam từ cách mạng tháng Tám

1945 đến cuối thế kỉ XX” để nắm bắt kiến thức về văn học sau 1975

- Đọc kĩ tác phẩm và ghi lại trong một nhật kí đọc

- Tóm tắt truyện và hệ thống hóa nhân vật

- Chuẩn bị kĩ các câu hỏi phỏng vấn tham gia “giao tiếp văn học”

IV PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:

1 Phương pháp:

- Đối thoại: đối thoại trực tiếp giữa GV-HS, HS-HS ( bằng hình thức tranh luận, phản biện hoặc nhập vai)

- Bình giảng: Chọn điểm sáng thẩm mỹ trong văn bản và yêu cầu học sinh bình giảng

- Nêu vấn đề: Đưa câu hỏi nêu vấn đề để học sinh trả lời

2 Phương tiện:

- Sgk,Sgv, Dạy học theo chuẩn kiến thức, kĩ năng

- Tranh ảnh, máy chiếu

V TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

Hoạt động 1: Tổ chức một trò chơi vui để học sinh có tâm thế thoải mái khi vào học

Trò chơi: Phỏng vấn nhà văn

Hình thức chơi: Gọi học sinh, một em đóng vai phóng viên, một em đóng vai nhà văn, thực hiện cuộc giao lưu

Phóng viên: Xin chào nhà văn Cảm ơn ông đã nhận lời tham gia cuộc trò

chuyện của chúng tôi

Nhà văn: Tất nhiên tôi rất sẵn lòng trò chuyện với các bạn Các bạn là những bạn đọc rất thú vị mà Thế bạn đã đọc tác phẩm nào của tôi rồi?

- Phóng viên: Rất nhiều rồi ạ Tôi đã đọc Mảnh trăng cuối rừng, Bến quê, Người đàn bà trên chuyến tàu tốc hành, Phiên chợ Giát, Chiếc thuyền ngoài xa

Nhà văn: Thế bạn cảm thấy như thế nào về các tác phẩm đó?

Phóng viên: Tôi rất thích Nhưng vẫn băn khoăn mãi một điều là: Tại sao

các tác phẩm ông viết trước và sau 1975 có sự khác biệt lớn như vậy Trước 1975 tác phẩm của ông mang màu sắc lãng mạn, nhân vật được lí tưởng hóa thật đẹp đẽ, thiên nhiên cảnh vật, cuộc sống cũng rất thi vị dù là trong mưa bom bão đạn Còn sau 1975 văn ông có vẻ gai góc quá, cuộc sống, con người được khắc họa dữ dội quá

Nhà văn: Dữ dội thế mới chính thực là cuộc sống Trước đây tôi quá say sưa

trong lí tưởng chung của dân tộc nên không thấy, đúng hơn là không dám nói đên những khía cạnh gai góc của cuộc sống Còn sau này tôi nhận ra rằng văn chương không phải chỉ cần đến cái Đẹp mà quan trọng hơn nó phải vì con người, vì cuộc đời Nhà văn phải dám nói lên tất cả mọi khía cạnh dù nó tàn nhẫn, cay đắng Văn chương không xuất phát từ cuộc đời thì cũng vô nghĩa

Phóng viên: Vì vậy nên ông mới viết câu chuyện Chiếc thuyền ngoài xa

bằng cái nhìn tỉnh táo, sắc lạnh, và khắc họa một hiện thực trần trụi như vậy

Nhà văn: Không có hiện thực nào trần trụi khi nó đã đi vào tác phẩm văn

chương đâu Tôi viết tác phẩm này trong một hoàn cảnh lịch sử, xã hội khá phức

tạp Cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước đã kết thúc Cuộc sống với muôn mặt đời thường đã trở lại sau chiến tranh Con người phải đối mặt với cuộc vật lộn mưu sinh đầy nghiệt ngã Nhiều vấn đề nhân sinh trước đây chưa được chú ý, bây giờ được đặt ra Nhiều quan niệm đạo đức phải nhìn nhận lại Tôi cho rằng trong hoàn cảnh bấy giờ, vấn đề con người cá nhân thực sự cần phải được quan tâm hàng đầu Nhất là con người trong muôn nỗi ám ảnh về mưu sinh, về nhân cách, về thân phận Đây cũng không phải là ý của riêng tôi Nó là suy nghĩ của các nhà văn trong công cuộc đổi mới văn học sau 1975

Hoạt động 2: Tái hiện nội dung câu chuyện:

Gọi 2 học sinh đọc 2 đoạn tiêu biểu trong văn bản

Yêu cầu học sinh tóm tắt và hệ thống hóa nhân vật theo cách đã chuẩn bị ở nhà

Hoạt động 3: Khai thác văn bản.

Giáo viên nêu vấn đề: Có người cho rằng câu chuyện Chiếc thuyền ngoài

xa là câu chuyện của những điều thường gặp nhưng lại đầy những bất ngờ Theo

em, “những điều bất ngờ” đó là gì?

Học sinh trao đổi: Đúng là câu chuyện đầy bất ngờ Bất ngờ trước hết là

sự đối lập tàn khốc trong 2 cảnh tượng mà người nghệ sĩ nhìn thấy trên bãi biển Cảnh con thuyền lưới vó ở ngoài xa – “cảnh đắt trời cho” mà người nghệ sĩ khao khát kiếm tìm Và cảnh người đàn ông hàng chài đánh người vợ một cách tàn nhẫn, đau khổ

Điều bất ngờ thứ hai là câu chuyện xảy ra ở tòa án huyện Người đàn bà hàng chài thà chấp nhận bị chồng đánh “ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng” chứ không chịu li dị chồng

Giáo viên dẫn dắt vấn đề: Em hãy đặt mình vào nhân vật Phùng và thử

tưởng tượng hoàn cảnh và cảm xúc của người nghệ sĩ trong tình huống thứ nhất

Học sinh tái hiện: Người nghệ sĩ đang kiếm tìm cảnh đẹp, bỗng phát hiện ra

cảnh ngoài sức mong đợi: một chiếc thuyền lưới vó đang hướng vào bờ : “Mũi thuyền in một nét lòe nhòe vào bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng do ánh mặt trời chiếu vào.Vài bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im phăng