Nghiên cứu xây dựng tiêu chuẩn đánh giá sức bền chuyên môn cho sinh viên chuyên sâu bắn súng k43 trường đại học TDTT bắc ninh

Ngày nay, để thúc đẩy tinh thần cảnh giác sẵn sàngchiến đấu của nhân dân ta trước mọi âm mưu xâm lược của kẻ thù, phong tràoBắn súng được phát triển rộng khắp trong học sinh, sinh viên v

MỞ ĐẦU

Bắn súng đã ra đời trên thế giới cách đây nhiều thế kỷ từ khi phát minh rathuốc nổ, lịch sử phát triển của môn Bắn súng gắn liền với sự phát triển của loàingười Bắn súng được du nhập vào Việt Nam với mục đích đô hộ của thực dânPháp, nhưng ông cha ta đã sử dụng chính phương tiên xâm lược đó để đập tanmọi âm mưu của chúng Ngày nay, để thúc đẩy tinh thần cảnh giác sẵn sàngchiến đấu của nhân dân ta trước mọi âm mưu xâm lược của kẻ thù, phong tràoBắn súng được phát triển rộng khắp trong học sinh, sinh viên và dân quân tự vệ.Không những thế Bắn Súng còn là môn thể thao mang về nhiều huy chươngtrong các kỳ Seagame và Asias Chính vì vậy môn Bắn súng được lãnh đạonghành TDTT xác định là môn thể thao trọng điểm trong hiện tại và tương lai.Xuất phát từ thực tiễn thể thao cũng như mục tiêu xã hội, môn Bắn súng là mộttrong những môn thể thao được đưa vào giảng dạy sớm nhất tại trường Đại họcTDTT Bắc Ninh Từ khi được thành lập nhà trường và bộ môn đã luôn có nhữngbước đi phù hợp với những đầu tư thỏa đáng và những biện pháp có hiệu quảtrên lĩnh vực giáo dục, giáo dưỡng sinh viên nhằm tạo ra những cán bộ thể thao

và đội ngũ giáo viên có năng lực, năng động, sáng tạo, có khả năng đáp ứng yêucầu của nghành TDTT trong giai đoạn cách mạng mới, nhanh chóng đưa nền thểthao nước nhà ngang bằng với các quốc gia trong khu vực và trên thế giới

Bắn súng thể thao là môn học nằm trong chương trình đào tạo của trườngĐại học TDTT Bắc Ninh Đây là một trong 14 môn học chuyên sâu của nhàtrường Trong 4 năm học sinh viên chuyên sâu được trang bị kiến thức tương đốihoàn chỉnh về mặt lý luận và thực tiễn ở những nội dung bắn khác nhau Sinhviên chuyên sâu Bắn súng K43 khi vào trường phần đông là xuất phát từ họcsinh ở các trường phổ thông, tuy qua tuyển chọn đã bộc lộ các tố chất chuyênmôn nhưng chưa được bộc lộ cụ thể Qua thực tiễn huấn luyện và giảng dạy sau

4 năm học tập tại trường, sức bền chuyên môn của sinh viên đã được củng cố vàphát triển tới một trình độ nhất định Vì vậy việc đánh giá sức bền chuyên môncho sinh viên chuyên sâu Bắn súng K43 sau 4 năm học tập rèn luyện tại trường

là hết sức quan trọng để có thể qua đó đưa ra được những đánh giá thực trạng,xây dựng những chẩn mực và những yêu cầu cần thiết tối thiểu nhằm nâng caochất lượng học tập cho các khóa sau này.

Trong những năm trước đây đã có một số tác giả nghiên cứu về vấn đề thể

lực của sinh viên khi vào trường, tiêu biểu như các công trình của tác giả Võ Đức Phùng, Nguyễn Văn Quảng, Đặng Ngọc Tuấn, Nguyễn Thế Chung

Tuy nhiên kết quả của những công trình này còn chưa phản ánh được tiêu chuẩnđánh giá sức bền chuyên môn cần có của sinh viên Bắn súng qua 4 năm học tập

và rèn luyện tại trường

Chính vì vậy, để đánh giá, tìm hiểu sức bền chuyên môn cho sinh viênchuyên sâu Bắn súng K43 trường Đại học TDTT Bắc Ninh sau 4 năm tập luyện,dựa trên sự giúp đỡ của các thầy cô giáo cùng với những kiến thức đã học, tôimạnh dạn tiến hành nghiên cứu đề tài:

“Nghiên cứu xây dựng tiêu chuẩn đánh giá sức bền chuyên môn cho sinh viên chuyên sâu Bắn súng K43 trường Đại học TDTT Bắc Ninh”.

*Mục đích nghiên cứu:

Dựa trên cơ sở thực tiễn giảng dạy và học tập của sinh viên chuyên sâu Bắnsúng, đề tài này xây dựng tiêu chuẩn cụ thể đánh giá sức bền chuyên môn chosinh viên chuyên sâu Bắn súng K43 trường Đại học TDTT Bắc Ninh, góp phầnnâng cao hiệu quả quá trình học tập môn chuyên sâu cho sinh viên chuyên sâuBắn súng K43 trường Đại học TDTT Bắc Ninh

*Mục tiêu nghiên cứu:

Để đạt được mục đích nghiên cứu đề ra ,đề tài xác định 2 mục tiêu nghiêncứu cụ thể sau:

Mục tiêu 1:

Đánh giá thực trạng sức bền chuyên môn cho sinh viên chuyên sâu Bắn

súng K43 trường Đại học TDTT Bắc Ninh

Mục tiêu 2:

Nghiên cứu xây dựng tiêu chuẩn đánh giá sức bền chuyên môn cho sinhviên chuyên sâu Bắn súng K43 trường Đại học TDTT Bắc Ninh

* Đối tượng nghiên cứu:

Các tiêu chuẩn đánh giá trình sức bền chuyên môn cho sinh viên chuyênsâu Bắn súng K43, nội dung súng ngắn bắn nhanh trường Đại học TDTT Bắc

Ninh

*Địa điểm nghiên cứu:

- Trường Đại Học TDTT Bắc Ninh

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Một số nét cơ bản về sự phát triển môn bắn súng thể thao trên thế giới và Việt Nam.

1.1.1 Lịch sử và sự phát triển môn bắn súng thể thao trên thế giới

Môn bắn súng đã có trên thế giới cách đây nhiều thế kỷ, từ khi phát minh rathuốc nổ (ở thế kỷ 15) Lịch sử phát triển môn bắn súng gắn liền với sự pháttriển của loài người Lúc đầu dùng giáo, mác, cung nỏ để săn bắn thú rừng kiếm

ăn sinh sống Từ năm 1520 người ta chế ra được súng hoả mai có mồi nổ vàsúng kíp nhồi đạn từ phía trước đầu nòng Loại súng này được sử dụng rộng rãigần 400 năm Qua nhiều thế hệ, cùng với sự tiến bộ khoa học, người ta đã cảitiến dần và chế tạo ra được loại súng có khoá nòng lắp đạn viên một ở đằng sau

Từ thế kỷ 19 các nhà chế tạo súng đã làm ra được nòng có rãnh xoắn, hướng chođầu đạn đi được xa và chính xác Sự chế tạo ra đạn cũng ngày càng được hoànthiện về kích thước, hình dáng, trọng lượng đầu đạn và thành phần hoá học cấutạo các loại thuốc phóng có sức đẩy mạnh hơn

Môn bắn súng dưới chế độ Phong kiến - Tư bản phục vụ cho mục đíchchiến tranh, săn bắn là trò tiêu khiển của bọn vua quan quý tộc Năm 1860 ởnước Anh đã thành lập Hội bắn súng và tổ chức cuộc thi bắn súng đầu tiên do nữhoàng Vitoria khai mạc ngày 1/7/1860 Trong cuộc thi này chỉ có giải cá nhânmôn bắn súng ngắn cự ly 370 mét, bia có 2 vòng

Năm 1871 Hội bắn súng nước Mỹ được thành lập Sau đó phát triển ranhiều nước khác từ Châu Âu đến Châu Á

Cuộc thi bắn súng quốc tế lần thứ nhất được tổ chức tại Lion (Pháp) vàonăm 1897 với môn thi súng ngắn 3 tư thế, cự ly 300 mét, bia 1m2, có mười vòng.Tại cuộc thi đó có năm nước tham gia là: Pháp, Hà Lan, Italia, Na uy và Thuỵ sĩ,mỗi đội có 7 VĐV

Trong quá trình phát triển, súng và tính chất các cuộc thi đấu (cự ly bắn,kích thước tờ giấy bia và số lượng đạn bắn thi) cũng được thay đổi cho phù hợp.

Từ năm 1900, ở các cuộc thi đấu bắt đầu có môn thi súng ngắn bắn chậm

Năm 1907 Hội bắn súng Quốc tế (UIT) được thành lập, họp tại Thuỵ Điển

và từ đó về sau cứ 4 năm 1 lần UIT lại họp để bàn về sửa đổi Điều lệ, lịch thiđấu bắn súng Quốc tế và bầu lại BCH mới Giữa 2 kỳ đại hội có một cuộc họpđại biểu các nước hội viên, tại địa điểm nước tổ chức thi Olimpic và thi vô địchthế giới

Từ khi có Hội thi bắn súng Quốc tế, các môn bắn súng cũng ngày càngphong phú hơn Tại các cuộc thi đấu thế giới và Olimpic từ năm 1939 có mônthi bắn đĩa bay, năm 1949 có môn thi bắn súng ngắn phối hợp, năm 1952 cómôn bắn "Hươu chạy" và từ năm 1969 về sau có các môn bắn mới như: súngngắn hơi, súng ngắn hơi, súng standa…

Trong những năm tới, tương lai có những môn bắn súng Quốc tế sẽ cònthay đổi không ngừng theo hướng thu nhỏ kích thước bia, rút ngắn thời gianbắn, và bổ sung thêm môn bắn súng mới

1.1.2 Lịch sử và sự phát triển môn bắn súng thể thao ở Việt Nam

Ở nước ta, sau khi miền Bắc được giải phóng, năm 1954 chấp hành NghịQuyết Hội nghị lần thứ 12 của Trung ương Đảng và chỉ thị 186 của Ban Bí ThưTrung ương, phong trào thể thao quốc phòng bước đầu được xây dựng dưới hìnhthức tổ chức hoạt động bắn súng thể thao tại 2 cơ sở Câu lạc bộ nghành Đườngsắt Hà Nội (3/1957) và cảng Hải Phòng (7/19570 đã thu hút được một số côngnhân tham gia Sau đó triển khai dần dần ở 32 tỉnh, thành phố, thị xã và trongcác cơ quan xí nghiệp, trường học…

Năm 1958 lần đầu tiên cử đoàn thể thao tham dự Đại hội quân đội các nước

Xã hội Chủ nghĩa ở Lep - Zig (CHDC Đức), trong đó có môn bắn súng Cuốinăm 1958, tại trường bắn Bạch Mai (Hà Nội), cuộc thi bắn súng toàn miền Bắclần thứ nhất cũng được tổ chức với môn thi súng ngắn quân dụng, nắm bắn có

bệ tỳ 3 + 10 cự ly 100 mét Từ đó trở đi, hàng năm hầu như đều được tổ chức

các giải thi bắn súng thể thao và súng quân dụng ở các nghành Quân đội, Côngan… và toàn miền Bắc.

Tháng 12/1959 Câu Lạc bộ bắn súng Trung ương được thành lập tại XuânMai (Hà Tây) là trung tâm đào tạo VĐV bắn súng nâng cao ở nước ta Trong đó

có mở các lớp bồi dưỡng đào tạo huấn luyện viên và trọng tài bắn súng thể thaocho các tỉnh thành, ngành Theo thống kê của Vụ thể thao quốc phòng thì đếnnăm 1960 - 1961 số người tập bắn súng ở miền Bắc đã tăng nhanh từ 10 vạn đến

40 vạn Nếu tính cả số người tập bắn súng trong dân quân tự vệ và các lực lượng

vũ trang thì số lượng lên tới một triệu rưỡi người luyện tập môn bắn súng

Để đáp ứng với phong trào ngày càng phát triển, cuối năm 1961 Hội thểthao Bắn súng nước Việt Nam dân chủ cộng hoà được thành lập ngày28/10/1961, Bộ nội vụ đã ký Nghị định số 237/NĐ cho phép Hội chính thứcđược hoạt động Trong điều lệ Bắn súng thể thao Việt Nam ở chương I có ghi rõ

"Hội bắn súng thể thao Việt Nam dân chủ cộng hoà là một phần tổ chức quầnchúng hoạt động nghiệp dư dưới sự lãnh đạo của Uỷ ban thể dục thể thao Trungương Tuân chỉ mục đích của Hội thể thao bắn súng Việt Nam là phát triển vànâng cao phong trào thể dục thể thao Bắn súng trong nhân dân lao động nhằmphục vụ công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, củng cố quốc phòng và bảo vệ tổquốc, đồng thời phát triển mối quan hệ hữu nghị với các VĐV các nước trên thếgiới"…

BCH Trung ương của Hội Bắn súng thể thao Việt Nam do đ/c Phùng DuyPhiên làm Chủ tịch, đ/c Nguyễn Thanh Trạm làm tổng thư ký và một số uỷ viênthường trực là cán bộ huấn luyện viên Câu Lạc bộ bắn súng Trung ương và cácngành như Quân đội, Công an… với 3 tiểu ban chuyên môn là: Tiểu ban tuyêntruyền và tổ chức, tiểu ban huấn luyện và y học, tiểu ban thi đấu trọng tài

Trong nhiều năm qua Hội thể thao bắn súng Việt Nam đã góp phần khôngnhỏ vào việc chỉ đạo quần chúng luyện tập và tổ chức huấn luyện đào tạo VĐVbắn súng nâng cao cũng như việc tiến hành tuyển chọn, thành lập đội tuyển Bắnsúng Việt Nam đi thi đấu Quốc tế đem lại cho tổ quốc những tấm huy chương

như Trần Oanh đã đạt huy chương vàng về môn bắn súng ngắn với thành tích

587 điểm tại đại hội Quân đội các nước xã hội chủ nghĩa tổ chức tại Tiệp Khắcnăm 1962 và năm 1966 tại Ganefo Châu Á, tổ chức tại Phnômpênh(Campuchia), các VĐV bắn súng nước ta đã nêu thành tích vẻ vang đạt được 13huy chương (2 vàng, 8 bạc, 3 đồng), trong đó có Trần Oanh đạt huy chươngvàng cá nhân với thành tích 554 điểm về môn bắn súng ngắn bắn chậm và cùngvới Nguyễn Mạnh Hùng giành được huy chương vàng đồng đội ở môn bắn này.Đặng thị Kim Thanh đạt huy chương bạc cá nhân về môn bắn súng ngắn bắnchậm nữ vớ thành tích 537 điểm và cùng với Nguyễn Thị Thanh Chương đạthuy chương bạc đồng đội về môn bắn này VĐV Mai Thích cũng giành đượchuy chương bạc cá nhân về môn bắn súng ngắn 3 tư thế (3x40) với thành tích

Năm đó ta cũng cử đại biểu đi dự phiên họp (UIT) tại Maxcơva trong thờigian thi đấu Olimpic lần thứ 22 và năm 1982, tại Đêli (Ấn Độ) Cùng với thờigian tham gia ASIAD lần thứ 9 đ/c Nguyễn Duy Phát - Huấn luyện viên trưởngĐội tuyển bắn súng Việt Nam đã được cử tham dự hội nghị Bắn súng Châu Ábàn về sửa đổi điều lệ và chương trình thi bắn súng quốc tế trong các năm tiếptheo

Có thể dễ nhận thấy trong lịch sử hoàng bắn súng nước ta những năm 1962

- 1966 và 1980 - 1982 là thời kỳ hoàng kim của những kỷ lục mới về môn bắnsúng của Việt Nam Trong đó có Ngô Hữu Kính đạt 562 điểm về môn bắn súngngắn ba tư thế (3x40) tại Liên xô 1980 và Nguyễn Quốc Cường đạt huy chươngđồng về môn súng ngắn Bắn nhanh với thành tích 591 điểm tại ASIAD Đêli (ẤnĐộ) năm 1982…

Trong 10 năm gần đây (1989 - 1998) VĐV bắn súng nước ta đã đạt nhiềuhuy chương tại các Đại hội Đông Nam Á (1989, 1991, 1993, 1995, 1997), trong

đó tiêu biểu nhất là Đặng Thị Đông (Quân đội) ở môn súng ngắn nữ bắn nằmbắn đạt 595 điểm tại SeaGame 16 (1991) ở Philippin và Đào Minh Tâm (HảiPhòng) đã đạt được 578 điểm ở môn bắn súng ngắn thể thao nữ tại SeaGame 18Thái Lan 1995…

Những số liệu về số lượng VĐV bắn súng và thành tích bắn thi trong 40năm (1958 - 1998) cho thấy quá trình hình thành và phát triển môn bắn súng ởnước ta được chia làm 4 giai đoạn là: hình thành, phát triển, tạm ngưng và khôiphục

- Giai đoạn hình thành (1958 - 1962): Môn bắn súng bắt đầu có ở ViệtNam, bước đầu xây dựng VĐV trong Quân đội và nghành Đường sắt Trong giaiđoạn này tổ chức thi đấu bắn súng quân dụng và súng thể thao phổ thông nhưBrno - 2, Toz - 8, súng ngắn Dru lov…

- Giai đoạn phát triển (1963 - 1969): Trong những năm này, các môn súngbắn theo tiêu chuẩn quốc tế được phổ biến rộng rãi trên toàn miền Bắc, các đạihội thi bắn hàng năm được tổ chức cho cả 2 giải: hạng A (súng tự chọn), hạng B(súng phổ thông) Lực lượng VĐV nâng cao cũng được hình thành từ Trungương đến các tỉnh thành nghành Số người tập luyện và tham gia thi đấu đông,cùng với số người đạt đẳng cấp VĐV nhiều và thành tích bắn các môn súng đềuđược nâng cao rõ rệt

- Giai đoạn tạm ngừng (1970 - 1972): Do điều kiện chiến tranh khó khăn vàchủ yếu là sự chưa thống nhất trong nhận thức dẫn tới việc ngưng tổ chức cácgiải trong pham vi toàn quốc, giải tán Vụ thể thao quốc phòng, Câu lạc bộ Bắnsúng Trung ương cùng các trường huấn luyện nâng cao khác Từ đó có sự giảmsút nhanh chóng về số lượng VĐV và thành tích ở tất các môn

- Giai đoạn khôi phục (1973 - 2004): Do yêu cầu quan hệ thể thao quốc tếngày càng mở rộng, Bắn súng lại được coi là một môn trong những môn thể thaotrọng tâm Hàng năm đội tuyển bắn súng được đi tập huấn và thi đấu nước

ngoài Lực lượng VĐV bắn súng được khôi phục và tăng lên ở các tỉnh, thành,ngành như Hà Nội, Hải Phòng, Hải Dương, Thanh Hóa, Quảng Ninh, VĩnhPhúc, Quân đội, Công an và các Trường Đại học TDTT Thành tích các mônbắn súng ở Việt Nam trong 40 năm qua cũng diễn biến theo từng làn sóng, nóphụ thuộc vào các yếu tố lịch sử của đất nước, chủ trương chính sách, chính phủ,công tác TDTT và tổ chức lãnh đạo của ngành ta về công tác huấn luyện, đàotạo đội ngũ VĐV nâng cao.

Môn bắn súng thể thao nước ta sẽ còn phát triển và những thành tích, kỷ lụcbắn sẽ ngày càng được nâng cao hơn nữa so với hiện nay

1.2 Đặc điểm của môn súng ngắn tiêu chuẩn.

Bắn súng là một môn thể thao mang tính chất vừa trí tuệ vừa hoạt động tĩnhlực, hoạt động thần kinh nhiều hơn hoạt động cơ bắp Môn bắn súng thể thao đòihỏi người tập phải có thần kinh vững vàng, tính khéo léo thực hiện kỹ thuậtđộng tác mà còn phải có thể lực tốt thể hiện ở sức mạnh của các cơ tham gia giữ

im súng cùng với sức bền và sức bền chuyên môn khi bắn trong nhiều giờ liền

mà mức độ chính xác không bị giảm sút

Môn bắn súng ngắn tiêu chuẩn có 3 nội dung cùng bắn vào 1 loại bia đentròn với thời gian quy địng khác nhau vì thế nó mang đặc điểm của kỹ thuật bắnchậm(ở tốc độ 150 giây), và kỹ thuật bắn nhanh(ở các tốc độ 20 giây và 10giây)

Ở tốc độ 150 giây(1 loạt) thì về tư thế, cách cầm súng, giương súng, ngắmbóp cò như kỹ thuật bắn bia tròn cố định trong môn súng ngắn thể thao nhưngkhoảng cách giữa các phát bắn không đượng lâu hơn 30 giây

Ở tốc độ 20 giây và 10 giây(1 loạt) thì tư thế chuẩn bị ban đầu giống nhưcách bắn bia ẩn hiện nòng súng ở góc 450 so với trục thẳng đứng và mỗi khi biaxuất hiện VĐV nhanh chóng nâng súng từ dưới lên Có hai giai đoạn là nhanh

và giảm dần tốc độ nâng súng, kết hợp với việc bóp cò liên tục cho súng nổkhông bị văng ngang, sau đó ngón tay trỏ phải nhả cò ra nhanh rồi lại bóp vàonhanh và chậm dần kết hợp với điều chỉnh đường ngắm chính xác cho súng nổ

đúng thời cơ ổn định nhất, cho phù hợp với thời gian quy định của loạt bắn.Riêng về ngắm ở môn bắn này thì VĐV nên cho đầu ngắm đội đít điểm đen nhưtrong môn bắn chậm.

1.3 Vai trò của tố chất sức bền chuyên môn trong Bắn súng.

1.3.1 Khái niệm sức bền:

- Là khả năng duy trì hoạt động trong một thời gian dài chống lại sự mệtmỏi, khi hoàn thành động tác hoặc bài tập

Sức bền rất cần thiết trong các bài tập có khối lượng lớn và trong cả thi đấu,

do đó nó là thành phần quan trọng của sự phát triển thể lực ở môn Bắn súng.Sức bền được đánh giá thông qua khả năng duy trì hoạt động của hệ hô hấp,

hệ tuần hoàn và hệ thống cơ bắp Sức bền bao gồm súc bền chung và sức bềnchuyên môn Sức bền chung tích lũy dần dần bằng tất cả các bài tập thể lựcquanh năm, việc tăng cường tốc độ và mức độ tập luyện, cũng làm cho sức bềnchung tăng Sức bền chung có tác dụng đối với cơ thể sau khi tập luyện và ngay

cả trong tập luyện Sức bền chung có tác dụng với khả năng vận động Đó là cơ

sở vững chắc của sinh viên, VĐV Bắn súng trong huấn luyện chuyên môn, hoặcphát triển sức bền chuyên môn

Theo các kết quả nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước công bố, tố chấtsức bền chuyên môn có vai trò rất quan trọng đối với thành tích môn Bắn súng,

nó được thể hiện ở các mặt sau:

1.3.2.1 Tố chất sức bền chuyên môn là khả năng, năng lực hoạt động không thể thiếu được trong hoạt động tập luyện và thi đấu của sinh viên Bắn súng

Nó thể hiện ở khả năng giữ súng ổn định khi bắn súng nhiều giờ liền màmức độ bắn chính xác không hề bị giảm sút Trước hết phải có sự chuẩn bị tốt

về các mặt hoạt động thể lực trong hoạt động chuyên môn, đó chính là sức bềncủa hoạt động tim mạch, hô hấp, các hoạt động trao đổi chất và năng lượng.Một sinh viên tố chất sức bền kém thường biểu hiện ở trạng thái suy giảm

về thành tích, tinh thần mệt mỏi không muốn tập luyện hay tham gia bất cứ hoạt

động gì, làm bất cứ việc gì cũng nhanh chóng mệt mỏi, đặc biệt là trong mônBắn súng đòi hỏi sự nỗ lực liên tục trong thời gian dài, nhất là sự nỗ lực lớn củacác cơ tham gia vận động Nếu sự nỗ lực đó không đủ đáp ứng sẽ dẫn tới sự suygiảm thành tích ở cuối bài bắn làm ảnh hưởng tới thành tích chung của cả bàibắn.

1.3.2.2 Tố chất sức bền có lợi cho việc chịu đựng lượng vận động lớn và thích ứng trong thi đấu với cường độ cao.

Trình độ thể thao trong thời đại ngày nay không ngừng được nâng cao, cáccuộc thi đấu ngày càng được tăng lên Theo thống kê của các nhà khoa họcTrung Quốc thì số lần thi đấu hàng năm ở thập kỷ 60 của môn Bắn súng là 12+

2 lần/ năm, nhưng đến thập kỷ 90 các cuộc thi đấu đã tăng lên 17+ 3 lần/năm Vìvậy muốn nâng cao được thành tích thể thao cũng như thích ứng với cường độvận động dày đặc cần phải có sự chuẩn bị tốt về tố chất sức bền nói chung và tốchất sức bền chuyên môn nói riêng bao gồm sức bền hô hấp, tuần hoàn và cáchoạt động trao đổi chất và năng lượng

Hiện nay mối quan hệ giữa vận động trong thi đấu và tố chất sức bềnchuyên môn trong học tập, thi đấu được mọi người rất coi trọng và vấn đề nàythực tế đã được chứng minh

1.3.2.3 Tố chất sức bền chuyên môn là điều kiện thuận lợi cho việc thực

hiện kỹ thuật động tác và nâng cao thành tích thể thao.

Trong môn Bắn súng, muốn bắn trúng đích trước hết xạ thủ phải làm cho hệthống cơ thể và súng trở lên một khối thống nhất đồng thời kết hợp đường ngắmcùng với tăng cò kết thúc độc lập mới đạt kết quả cao nhất trong mỗi phát bắn.Muốn làm được điều đó thì yêu cầu đầu tiên là phải có được sức bền chuyênmôn của hệ cơ quan tham gia vào quá trình giữ súng im và ổn định Trên thực tếnhững vận động viên xuất sắc trên thế giới có khả năng giữ súng im rất tốt trongthời gian dài, từ đó tạo thuận lợi cho việc thực hiện kỹ thuật kết thúc phát bắn,

có vai trò quan trọng trong việc nâng cao thành tích bắn súng

1.3.2.4 Tố chất sức bền chuyên môn có lợi trong việc duy trì trạng thái tâm lý thi đấu ổn định

Thực tế đã chứng minh đa số các VĐV trẻ và cả những VĐV đã thi đấunhiều năm, do tính chất của thi đấu và lo lắng về thành tích gây cho họ sự căngthẳng cảm xúc quá mức dẫn tới chỉ số nhịp tim, huyết áp, tần số hô hấp tăng lênnhiều lần, vượt mức bình thường dẫn tới bài tiết nước tiểu mạnh, toát mồ hôinhiều, thân nhiệt tăng,rung động các cơ ở tay cũng như toàn thân tăng lên làmcho quy luật dao động của súng kém ổn định, xạ thủ không thực hiện được sựphối hợp động tác ngắm và tăng cò cho súng nổ đúng thời cơ từ đó ảnh hưởngtới thành tích tập luyện và thi đấu Nghiên cứu cho thấy khả năng duy trì trạngthái tâm lý có mối quan hệ chặt chẽ với năng lực cơ thể, đó chính là sức bềnchuyên môn, sức bền của hệ tuần hoàn, sức bền của hệ hô hấp, hệ trao đổi chất

và năng lượng

1.3.2.5 Tố chất sức bền chuyên môn có lợi cho phòng ngừa chấn thương

và kéo dài tuổi thọ VĐV.

Thành tích thể thao phải được xây dựng trên nền tảng kỹ thuật, chiến thuật,tâm lý và thể lực phát triển cao trình độ phát triển cao sẽ duy trì được ổn định

kỹ thuật, chiến thuật, tâm lý tố chất sức bền chuyên môn giúp cho VĐV tránhđược những chấn thương khi phải thi đấu với cường độ cao như chấn thương cổ,vai, cổ tay, khuỷu gối

Một điều quan trọng được thực tế các nhà khoa học đã chứng minh: VĐV

có trình độ chuyên môn phát triển cao có tuổi thọ VĐV cao hơn số VĐV cótrình độ chuyên môn thấp VĐV có thể lực tốt sẽ có tuổi thọ VĐV cao hơnnhững người có thể lực không tốt, hay có thể nói một cách khác tố chất sức bềnchuyên môn noi riêng và thể lực chuyên môn nói chung sẽ là tiền đề để đảm bảoviệc kéo dài tuổi thọ cho VĐV Bắn súng

Như vậy có thể nói rằng tố chất sức bền chuyên môn có vai trò quan trọngđối với việc nâng cao kỹ thuật, chiến thuật và tâm lý tạo nền móng vững chắccho việc đạt được thành tích cao trong tập luyện và thi đấu môn Bắn súng

1.4 Các quan điểm về kiểm tra, đánh giá

1.4.1 Khái niệm về kiểm tra và đánh giá.

Xuất phát từ ý nghĩa và tác dụng thực tế quan trọng của công tác kiểm tra

và đánh giá mà cho đến nay đã có rất nhiều tài liệu và công trình nghiên cứu củatrong và ngoài nước về vấn đề này như: Các tài liệu về giáo dục học, giảng dạyđại học của tác giả trong nước, của Howard B.Lyman (1991) ở Mỹ… Hầu hếtcác tài liệu và các bậc học từ giáo dục phổ thông tới giáo dục đại học Để lắm rõbản chất của công tác này trước hết chúng ta cần tìm hiểu các khái niệm về nó.Theo tác giả Ngô Đình Qua thì kiểm tra được hiểu theo nghĩa rộng là kiểmlại, soát lại một cái gì đó mà trong lĩnh vực giáo dục thì đó là kiểm lại các mốiliên hệ ngược bên ngoài (của người Thầy) và bên trong (tự kiểm tra của họcsinh) Còn theo tài liệu của trung tâm đảm bảo chất lượng và nghiên cứu pháttriển thể chất và nghiên cứu phát triển giáo dục Đại học quốc gia Hà Nội thìkiểm tra - đánh giá là hai công việc có thứ tự hoặc đan xen kẽ nhằm miêu tả vàtập hợp những bằng chứng về thành tích học tập của sinh viên Theo Mechrerrs

và Lehman (1975) "Giải thích và miêu tả thành tích học tập của sinh viên là tựkiểm tra - đánh giá"

Để kiểm tra và đánh giá ở bậc Đại học người ta sử dụng một công cụchung, đó là Test Cũng theo tài liệu của Trung tâm đảm bảo chất lượng vànghiên cứu phát triển giáo dục Đại học quốc gia Hà Nội thì Test là xây dựngmột cấu trúc quan sát nhằm đánh giá trong quá trình qua những vấn đề cần giảiquyết… Trong lĩnh vực thể thao, Test được coi là "Sự đo lường hoặc thửnghiệm, được tiến hành nhằm mục đích xác định trạng thái hoặc năng lực củaVĐV"

Đo lường theo khái niệm chung thì đó "là sự xác định một số việc hay một

số đặc tính được nêu bằng số lượng cụ thể trên cơ sở chung về nguyên tắc làphải phù hợp với những quy tắc mà đánh giá", (Guilford 1951) Còn "Đo lườnggiáo dục là phân loại để quan sát các hành vi và công việc của sinh viên Sửdụng việc phân loại để quan sát và đặt ra các tiêu chuẩn, các thủ tục và nguyên

tắc tiến hành đánh giá", (tài liệu Đại học quốc gia Hà Nội, 1996) Có tác giả lạicho rằng đo lường là quá trình "xác định phù hợp các hiện tượng nghiên cứuhoặc các con số", (Dương Nghiệp Chí, 1991) Song cho dù khái niệm nào thì đolường giáo dục cũng được xác định là biện pháp kỹ thuật quan trọng để tiếnhành kiểm tra việc giảng dạy, học tập trong các trường học nói chung và trongtrường Đại học TDTT nói riêng.

Kết quả kiểm tra thu được sẽ được phân loại thông qua việc đánh giá cáccấp độ khác nhau Bởi vậy đánh giá được coi "là sự phán xét tổng kết hàm chứa

cả mặt hiệu quả, hiệu xuất lẫn hiệu năng của việc đào tạo, (tài liệu Đại học quốcgia Hà Nội, 1996) Hoặc "đánh giá là quá trình làm cho rõ mức độ "thích hợp"của đối tượng đánh giá so với các mục tiêu" Trong TDTT, đánh giá là quá trìnhphân loại kết quả Test hay phân loại thành tích của VĐV…" ( Lê Văn Lẫm).Thông qua đánh giá có thể xác định được kết quả của quá trình giảng dạy, họctập để từ đó rút kinh nghiệm và tổ chức sao cho quá trình này đạt hiệu quả caohơn

Từ những khái niệm trên cho chúng ta thấy ý nghĩa của công tác kiểm tra, đánhgiá trong nhà trường là vô cùng quan trọng Cùng với sự phát triển của nhiều ngànhkhoa học khác, cho đến nay kiểm tra, đánh giá được coi như một công tác khoa học

"và trở thành một môn học bắt buộc trong chương trình đại học"

1.4.2 Kiểm tra đánh giá trong TDTT.

Trong lĩnh vực TDTT, mặc dù kiểm tra, đánh giá được ứng dụng từ thời xaxưa, song chỉ mới gần đây, do sự phát triển về mặt lý luận của môn khoa họcnày cùng với những nhận thức về ý nghĩa thực tiễn quan trọng của nó có rấtnhiều tác giả nghiên cứu như: V.M.Daxiorxki, 1982; P.Blagus, 1982; I.V.Auhc,1982; Dương Nghiệp Chí,1991; Lê Văn Lẫm

Cùng với sự hoàn thiện dần về các cơ sở lý luận, thực tiễn, kiểm tra, đánhgiá ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực công tác TDTT Nókhông chỉ được ứng dụng rộng như một việc xác định kết quả giảng dạy học tậptrong các trường chuyên nghiệp TDTT mà còn được ứng dụng trong công tác

giáo dục thể chất ở các trường phổ thông, trong dự báo tuyển chọn sinh viên,xác định trình độ sinh viên mà còn ứng dụng trong cả việc điều tra, đánh giánăng lực thể chất con người trong toàn xã hội Ngoài ra, do sự phát triển của cácngành khoa học khác liên quan mà kiểm tra, đánh giá ngày nay được ứng dụngrộng rãi không chỉ trong việc xác định thành tích của sinh viên mà còn cả trongviệc xác định chức năng sinh lý, tâm lý, trình độ phát triển thể lực của mỗingười tham gia hoạt động TDTT.

Ngay từ thời xa xưa con người đã biết ứng dụng nhiều biện pháp đo lườngkhác nhau cùng những đơn vị đo khác nhau để kiểm tra - đánh giá trạng thái thểlực của sinh viên cũng như thành tích thể thao mà họ đạt được Với các môn thểthao có chu kỳ như đi bộ, chạy, bơi người ta biết kết hợp các đơn vị đo lường vềchiều dài và thời gian để xác định thành tích cho sinh viên Với các môn ném đẩy,các môn nhảy thì sử dụng đơn vị đo lường về chiều dài, các môn mang, vác sửdụng đơn vị đo lường về trọng lượng… Mặc dù từ những thủa ban đầu đó các đơn

vị đo lường được sử dụng chỉ theo cách tính toán, quy đổi của mỗi vùng, mỗi địaphương khác nhau, độ chính xác của chúng còn nhiều hạn chế Song cùng với sựphát triển của xã hội loài người và các Ngành khoa học khác có liên quan, cácđơn vị đo lường trong TDTT cũng dần được hoàn thiện Các phương tiện đo đạc,kiểm tra cũng ngày được cải tiến, hoàn thiện, nâng cao độ chính xác và đồng thờithống nhất sử dụng trên toàn thế giới

Ngày nay ở các môn thể thao mang tính chu kỳ chúng ta đã rất quen thuộcvới các thành tích trong đo lường bằng đơn vị thời gian như giờ, phút, giây trên

cơ sở các cự ly đã tập luyện và thi đấu khác nhau được quy định Với các mônném, đẩy, nhảy thành tích của sinh viên lại được đo bằng các đơn vị đo chiều dàinhư mét, centimet Trong cử tạ lại được sử dụng đơn vị đo lường bằngKilogram…Bằng các đại lượng đo lường trên, cùng với những quy định ngàycàng chặt chẽ về phương pháp và sự phát triển của các phương tiện đo đạc hiệnđại đã cho phép chúng ta đánh giá một cách khách quan hơn thành tích của sinhviên cùng với những khả năng mang con người đạt tới trong lĩnh vực TDTT

Tuy nhiên những đại lượng đo lường trên vẫn không thể cho phép đánhgiá hết thành tích của các môn thể thao mà ngày nay con người đang tập luyện.Bởi vậy với một số môn thể thao khác nhau người ta đã đưa ra các phương pháp

đo lường khác nhau để xác định thành tích của môn thể thao đó Ví dụ: Với cácmôn thể dục, thể dục nghệ thuật, trượt băng nghệ thuật, các môn đối kháng như

võ, đấu kiểm, quyền Anh…người ta đánh giá thành tích bằng cách cho điểm trên

cơ sở các động tác mà họ thực hiện trong cuộc thi Mặc dù phương pháp này cònmang nhiều tính chất chủ quan cá nhân người đánh giá, song với những quyđịnh chặt chẽ về phương thức cho điểm, kết cấu động tác, độ khó và tính nghệthuật của các bài thi cùng với kinh nghiệm và trình độ của người đánh giá(không cho phép chỉ dựa vào đánh giá của một cá nhân) mà việc xác định kếtquả thành tích được chính xác hơn

Những tài liệu trên đã đề cập rất nhiều về mặt lý thuyết của công tác kiểmtra, đánh giá trên cơ sở lý thuyết của đo lường thể thao mà ngày nay hầu hết cácmôn thể thao đã đang dần hoàn thiện hệ thống kiểm tra - đánh giá của mìnhtrong công tác giảng dạy và huấn luyện, xu hướng lượng hoá các chỉ tiêu trongkiểm tra đối với người tập cũng đang được phát triển nhằm đảm bảo cho quátrình đạt được ở mức độ khách quan và tin cậy nhất

1.5 Đặc điểm tâm sinh lý

Sinh viên Bắn súng khóa 43 hầu hết 22 tuổi nên đặc điểm tâm sinh lý củasinh viên chính là đặc điểm tâm sinh lý của thanh niên.Trong bất kể môn thểthao nào, dù đó là môn thể thao đối kháng trực tiếp hay những môn tĩnh lực thìđiều đầu tiên phải quan tâm đến là đặc điểm tâm sinh lý của người được huấnluyện Sự phát triển thành tích thể thao phụ thuộc rất nhiều vào đặc điểm tâm lý,sinh lý từng lứa tuổi Để xây dựng tiêu chí đánh giá thể lực chuyên môn trướctiên cần tìm hiểu rõ đặc điểm tâm sinh lý của sinh viên chuyên sâu Bắn súngK43

tế Trí nhớ cũng có thay đổi, nhớ ý nghĩa hơn là nhớ máy móc Tưởng tượng củacác em mang tích sáng tạo cao nhưng lại được gắn liền với thực tế Các em hìnhthành thế giới quan và phát triển hoàn chỉnh, hình thành các quan điểm xã hội tựnhiên, hơn nữa lại khao khát về lý tưởng, muốn xây dựng một lý tưởng tốt đẹp,

lý tưởng khái quát cao Tính độc lập của các em biểu hiện ở sự tìm hiểu đào sâugiải quyết mọi việc theo ý kiến riêng của mình Tăng cường sự nỗ lực ý chí đểvượt qua mọi khó khăn Tuy nhiên còn vội vàng hấp tấp, còn nôn nóng trongmọi vấn đề cuộc sống

1.5.2 Đặc điểm sinh lý

-Hệ thần kinh:

Đang ở thời kỳ phát triển đi đến hoàn chỉnh tuy vậy quá trình hưng phấn và

ức chế chưa thăng bằng

-Hệ hô hấp và hệ tuần hoàn:

Phát triển khá hoàn chỉnh, dung tích sống đã đạt tới chỉ số người lớn Tuyvậy hệ thần kinh giao cảm rất nhạy bén nên các em rất dẽ dàng tăng giảm nhịptim, nhịp thở do sự tác động trực tiếp hoặc gián tiếp của điều kiện hoàn cảnh,tâm lý, môi trường xung quanh

-Hệ xương:

Đang ở thời kỳ phát triển so với hệ cơ, chiều cao trong giai đoạn này pháttriển rất nhanh, có thể đạt 8- 10c/năm, các em thường cao, mảnh, xương chưacốt hóa hoàn toàn nên dễ gãy

-Hệ cơ:

Phát triển chậm hơn so với hệ xương tuy vậy các nhóm cơ nhỏ đã bắt đầuphát triển nếu các em được tập luyện một cách khoa học thì cơ sẽ phát triển ởmức độ nhanh hơn

-Hệ sinh dục:

Đã phát triển, sự phân hóa giới tính ở nam so với các em nữ thể hiện rõràng Sự phát triển sinh dục ở lứa tuổi này sẽ làm thay đổi tâm lý các em, khi sửdụng các hình thức, phương pháp giáo dục người huấn luyện viên phải đặc biệtlưu ý tới vấn đề này

-Hệ vận động:

Phát triển hơn so với hệ cơ, hệ xương, hệ tuần hoàn và hô hấp nếu chúng ta

sử dụng các hình thức và phương pháp huấn luyện khoa học

Qua nghiên cứu chương I, đề tài đã làm sáng tỏ các vấn đề lý luận có liênquan tới trình độ sức bền chuyên môn cho sinh viên chuyên sâu Bắn súng K43trường Đại học TDTT Bắc Ninh Đó sẽ là cơ sở lý luận để tiến hành các bướcnghiên cứu tiếp theo của đề tài

CHƯƠNG II PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

2.1 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết các mục tiêu trên đề tài sử dụng các phương pháp nghiêncứu sau:

2.1.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu

Phương pháp này chúng tôi sử dụng trong quá trình nghiên cứu đề tàikhoa học (từ lúc chọn và xây dựng đề tài tới khi hoàn thành luận văn) chúng tôi

đã đọc các tài liệu, sách giáo khoa, giáo trình có liên quan tìm hiểu về đặc điểmtâm sinh lý, các phương pháp kiểm tra - đánh giá trình độ Sinh viên nói chung

và Sinh viên Bắn súng nói riêng Các tài liệu tham khảo được trình bày trong

“Danh mục tài liệu tham khảo”

2.1.2 Phương pháp phỏng vấn:

Đây là phương pháp được sử dụng ngay ở giai đoạn đầu của quá trìnhnghiên cứu Trước hết đó là sự trao đổi, toạ đàm trực tiếp của huấn luyện viên,giáo viên trong bộ môn nhằm đánh giá thực trạng công tác kiểm tra - đánh giátrình độ tập luyện của sinh viên chuyên sâu Bắn súng K43 trong những năm qua,những ưu điểm và đặc biệt là nhược điểm của công tác này Thông qua phươngpháp phỏng vấn gián tiếp bằng phiếu hỏi đề tài tiến hành phỏng vấn các giảngviên, huấn luyện viên môn bắn súng nội dung súng ngắn bắn nhanh Các phiếuphỏng vấn được xây dựng trên cơ sở thu thập các chỉ tiêu đánh giá trình độ tậpluyện của sinh viên bắn súng K 43 Kết quả, đề tài sẽ lựa chọn những test đượcphỏng vấn có số phiếu đạt tỷ lệ trên 70% số người đồng ý sử dụng

2.1.3 Phương pháp quan sát sư phạm.

Sử dụng phương pháp quan sát sư phạm nhằm thu thập thông tin cần thiết

về các đối tượng tham gia thử nghiệm, về thực tế đào tạo sinh viên, từ đó rút ranhững test phục vụ cho việc kiểm tra, đánh giá trình độ tập luyện của sinh viênchuyên sâu Bắn súng K43 trường Đại học TDTT Bắc Ninh

Đề tài tiến hành quan sát các lần kiểm tra trình độ của sinh viên chuyên sâuBắn súng K43 trường Đại học TDTT Bắc Ninh, từ đó đánh giá được thực trạngcác test đánh giá sức bền chuyên môn cũng như cách thức xây dựng chỉ tiêu vàthang điểm đánh giá sức bền chuyên môn cho sinh viên chuyên sâu Bắn súng

K43 trường Đại học TDTT Bắc ninh

2.1.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm.

Sử dụng các Test lựa chọn để tuyển chọn và kiểm tra đánh giá trình độ củasinh viên chuyên sâu Bắn súng K43 trường Đại học TDTT Bắc Ninh và giảiquyết các mục tiêu của đề tài

2.1.4.1 Bắn tính điểm 30 viên súng ngắn tiêu chuẩn (điểm)

Cách thức tiến hành: Đối tượng kiểm tra vào vị trí bắn với số lượng đạn 30viên, mỗi tư thế bắn 10 viên tính điểm, mỗi bia 1 viên Khi kết thúc người kiểmtra thu bia, chấm điểm Thang điểm chấm là tổng điểm của 30 viên đạn đượctính theo điểm chạm trên bia (từ vòng 1 đến vòng 10)

2.1.4.2 Bắn tính độ chụm 30 viên súng ngắn tiêu chuẩn (cm)

Cách thức tiến hành: Đối tượng kiểm tra vào vị trí bắn với số lượng đạn 30viên, bắn ở tư thế đứng và bắn trên cùng 1 bia Khi kết thúc người kiểm tra thubia đo độ chụm Độ chụm được tính bằng khoảng cách giữ 2 viên xa nhất (chiềungang và chiều dọc của bia)

2.1.4.3 Đánh giá độ ổn định trên máy bắn lasez.

Máy bắn lasez của ta hiện nay là bộ máy bắn được nhập từ Nga về baogồm: 1 bộ máy vi tính, 1 bộ mắt bắn lasez và bia cảm ứng điện tử

Cách thức tiến hành: Kẹp mắt bắn lasez vào khẩu súng của VĐV, sau đó choVĐV đó giương khẩu súng đó và ngắm vào bộ bia có cảm ứng điện tử ở mộtkhoảng cách nhất định (10 mét) Độ ổn định của súng khi VĐV đó giương súngđược vạch ra thành các đường trên màn hình vô tuyến

Kết quả được đánh giá bằng thời gian qui định giữ súng ổn định trên bia vàgiao động của súng là nhỏ nhất thời gian ổn định càng lâu thì VĐV đó có tính ổnđịnh càng tốt

Đối với VĐV có trình độ tập luyện lâu năm hay có được thành tích đỉnhcao thì độ ổn định được tính bằng thời gian mà VĐV đó có thể duy trì được súng

ổn định trong khi thực hiện động tác giương súng trong vòng 9 điểm của biasúng ngắn hơi

- Chú ý đường đi của súng và cánh tay khi giương súng lên và hạ súngxuống phải luôn trên một đường thẳng Khi hạ súng xuống mắt phải bám đượcđường ngắm

2.1.5 Phương pháp toán học thống kê

Kết quả thực nghiệm thu được sử lý thông qua phương pháp toán học thống

kê để đánh giá các đặc tính của các nội dung kiểm tra Các tham số mà đề tài sửdụng:

- Tính trung bình cộng

n

x x

  

- Phương pháp phân tích tương quan cặp được dùng để đánh giá độ tin cậycủa test sư phạm bằng cách xem xét mối quan hệ giữa hai lần lập test trong cùngmột điều kiện, theo công thức Brav - Pixon:

- Công thức tính hệ số tương quan cặp:

) )(

(

y y x

x

y y x x r

i i

i i

r

- Công thức tính t student so sánh 2 số trung bình quan sát

B

c A c

B A

n n

x x

) (

1 1

n i

B B n

i

A A c

n n

x x x