Nghiên cứu ứng dụng một số bài tập nâng cao hiệu quả tổ chức phản công nhanh của thủ môn bóng ném trường đại học TDTT bắc ninh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA THỂ THAO VÀ DU LỊCHTRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO BẮC NINH NGUYỄN THỊ HUYỀN NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG MỘT SỐ BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TỔ CHỨC PHẢN CÔNG NHA

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO BẮC NINH

NGUYỄN THỊ HUYỀN

NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG MỘT SỐ BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ

TỔ CHỨC PHẢN CÔNG NHANH CỦA THỦ MÔN BÓNG NÉM TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO BẮC NINH

LUẬN VĂN CỬ NHÂN THỂ DỤC THỂ THAO

BẮC NINH - 2011

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO BẮC NINH

NGUYỄN THỊ HUYỀN

NGHIÊN CỨU ỨNG DỤNG MỘT SỐ BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ

TỔ CHỨC PHẢN CÔNG NHANH CỦA THỦ MÔN BÓNG NÉM TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO BẮC NINH

Ngành: Giáo dục thể chất.

Mã số: 521.40206

LUẬN VĂN CỬ NHÂN THỂ DỤC THỂ THAO

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

T.s: Nguyễn Xuân Trãi

BẮC NINH - 2011

NHẬN XÉT CỦA NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

……… ………

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả trong đề tài là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào.

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Huyền

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Bảng Bảng 3.1: Thực trạng việc vận dụng chiến thuật tổ chức phản công

nhanh của thủ môn trong thi đấu Bóng ném

21

Bảng 3.2: Thực trạng vận dụng chiến thuật tổ chức phản công

nhanh của thủ môn trong thi đấu Bóng ném 22 Bảng 3.3: Hiệu quả sử dụng chiến thuật phản công nhanh phát

động từ thủ môn và các vị trí trên sân 23 Bảng 3.4: Các nguyên nhân dẫn tới chiến thuật phản công nhanh

giữa thủ môn và VĐV ở các vị trí trên sân kém hiệu quả (n=20) 24 Bảng 3.5: Kết quả phỏng vấn các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả

chiến thuật phản công nhanh giữa thủ môn và các vị trí VĐV trên

sân (n=50)

27

Bảng 3.6: Kết quả phỏng vấn lựa chọn test đánh giá hiệu quả việc

sử dụng chiến thuật phản công nhanh, giữa thủ môn và các vị trí

VĐV trên sân

36

Bảng 3.7: Kết quả kiểm tra nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm

Bảng 3.8: Kết quả kiểm tra nhóm đối chứng và nhóm thực nghiệm

M C L C ỤC LỤC ỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU ……… 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU… 4

1.1 Đặc điểm chung môn thể thao Bóng ném……… 4

1.1.1 Đặc điểm tâm sinh lý……… 4

1.1.2 Đặc điểm các bộ phận cấu thành chiến thuật……… 5

1.2 Chiến thuật trong Bóng ném……… 6

1.2.1 Chiến thuật cá nhân……… 6

1.2.2 Chiến thuật tập thể……… 8

1.3 Chiến thuật phản công nhanh……… 11

CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU…… 17

2.1 Phương pháp nghiên cứu……… 17

2.1.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu………… 17

2.1.2 Phương pháp phỏng vấn toạ đàm………. 17

2.1.3 Phương pháp quan sát sư phạm……… 17

2.1.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm……….

17 2.1.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm……… 18

2.1.6 Phương pháp toán học thống kê……… 18

2.2 Tổ chức nghiên cứu……… 19

2.2.1 Đối tượng nghiên cứu……… 19

2.2.2 Địa điểm nghiên cứu……… 19

2.2.3 Thời gian nghiên cứu……… 20

Chương 3: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ……… 21

3.1 Đánh giá thực trạng vận dụng chiến thuật tổ chức phản công nhanh của thủ môn Bóng ném Trường đại học TDTT Bắc Ninh……… 21

3.1.1 Thực trạng việc vận dụng chiến thuật phản công nhanh của thủ môn Bóng ném……… 21

3.1.2 Đánh giá hiệu quả vận dụng chiến thuật tổ chức phản công nhanh của thủ môn Bóng ném……… 22

3.2 Lựa chọn và đánh giá các bài tập trong việc nâng cao hiệu quả tổ chức phản công nhanh của thủ môn Bóng ném Trường đại học TDTT Bắc Ninh……… 25

3.2.1 Cơ sở lựa chọn các bài tập trong bóng ném………… 26

3.2.2 Lựa chọn bài tập……… 27

3.2.3 Đánh giá hiệu quả của các bài tập nâng cao hiệu quả chiến thuật phản công nhanh giữa thủ môn và các vị trí VĐV trên sân………. 35

KẾT LUẬT VÀ KIẾN NGHỊ……… 40

TÀI LIỆU THAM KHẢO……… 42

PHỤ LỤC………

MỞ ĐẦU

Thể dục thể thao (TDTT) là một lĩnh vực quan trọng không thể thiếu đượctrong đời sống của con người cũng như trong chính sách phát triển kinh tế xã hộicủa Đảng, Nhà nước Với mục đích bồi dưỡng và phát huy năng lực con ngườinhằm phục vụ nâng cao sức khoẻ, tăng cường thể lực, giáo dục nhân cách đạođức, lối sống lành mạnh, làm phong phú đời sống văn hoá tinh thần của nhândân, nâng cao năng xuất lao động, xây dựng và bảo vệ tổ quốc…

Trình độ TDTT biểu hiện trình độ văn hoá năng lực sáng tạo của một dântộc, đồng thời là phương tiện giao lưu quốc tế tăng cường tình đoàn kết, hữunghị hợp tác, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau giữa các nước trên thế giới

Trong TDTT bao gồm nhiều loại hình phong phú trong đó Bóng ném làmột trong những môn thể thao đã và đang phát triển rộng rãi và khá phổ biếntrên toàn thế giới Cũng như các môn thể thao khác như: Bóng đá, bóng chuyền,điền kinh…Bóng ném chiếm một vị trí quan trọng trong công tác giáo dục thểchất và đạo đức cho con người Bóng ném là môn thể thao, nó cũng như tất cảcác môn thể thao khác điều có tác dụng nhanh chóng nâng cao tố chất thể lực

của con người như: Sức nhanh, sức mạnh, sức bền tốc độ, sự khéo léo, khả năngphản ứng và sự phối hợp vận động.

Vào năm 1928 Liên đoàn Bóng ném thế giới được thành lập gọi tắt làIHF Sau gần 100 năm phát triển, môn thể thao này đã lan truyền khắp các Châulục thông qua giải Bóng ném vô địch thế giới 1970 Đến năm 1972 Bóng ném đãđược đưa vào chương trình thi đấu chính thức thế vận hội Olympic cho nam vàcho nữ 1976

Bóng ném xuất hiện ở Việt Nam sau ngày hoà bình lập lại ở miền Bắc

1954 khi công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội mới được bắt đầu Phong trào tậpluyện Bóng ném phát triển rất nhanh trong học sinh phổ thông và đặc biệt là cácthành phố lớn như: Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Bình Định…

Trong thi đấu Bóng ném các VĐV chỉ sử dụng chủ yếu bằng đôi tay củamình để thực hiện các kỹ thuật cơ bản như: Chuyền, bắt, dẫn và ném bóng vàocầu môn của đối phương để ghi điểm, đồng thời ngăn cản không cho đối phươngtấn công ném bóng vào cầu môn của mình theo các luật đã quy định của IHF Chiến thuật phản công nhanh trong Bóng ném là chiến thuật nhóm rất hayđược sử dụng bởi tính bất ngờ và số lượng người tấn công áp đảo so với phòngthủ Ở đây chúng tôi chỉ nghiên cứu về tình huống thủ môn là người phát độngphản công nhanh Khi có bóng thủ môn tìm mọi cách đưa bóng nhanh chóngsang phía bên cầu môn đối phương,các đồng đội không bóng nhanh chóng bănglên trên, nhất là 2 vị trí tấn công biên phải chiếm khoảng chống ở phía trướcmặt, kéo giãn biên tạo điều kiện cho thủ môn chuyền bóng lên Hoạt động phảncông nhanh này diễn ra rất nhanh và bất ngờ khi đối phương chưa khi về phòngthủ, hoặc chỉ có 1 hoặc 2 đấu thủ đấu phương nhưng chưa kịp hình thành thếtrận phòng thủ Trong thi đấu, chiến thuật phản công nhanh là rất quan trọng đạthiệu quả cao, ngoài ra nó còn là điểm khởi đầu cho các miếng đánh tiếp theonhư: Liên tiếp, xoay vòng… khi chiến thuật phản công bị lỡ nhịp

Cũng qua việc thực tế tìm hiểu và tham khảo một số tài liệu chúng tôithấy đã có một số đề tài nghiên cứu về vấn đề này như: Đàm Tuấn Anh “Nghiên

cứu ứng dụng một số bài tập nhằm phát triển khả năng phản ứng cho thủ mônBóng ném”; Lò Văn Khiêm (1997) “Nghiên cứu dựng bài tập nâng cao khả năngphòng thủ cho thủ môn”.

Tuy nhiên chưa có đề tài nào đi sâu vào nghiên cứu nâng cao hiệu quả tổchức phản công nhanh cho thủ môn Bóng ném Nhận thức được tầm quan trọngtrong việc nâng cao hiệu quả tổ chức phản công nhanh của thủ môn Bóng némném tôi mạnh dạn đi sâu nghiên cứu đề tài:

“ Nghiên cứu ứng dụng một số bài tập nâng cao hiệu quả tổ chức phản công nhanh của thủ môn Bóng ném Trường Đại học TDTT Bắc Ninh ”

* Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn đánh giá thực trạng vận dụng chiến thuậtphản công nhanh, chúng tôi lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả tổchức phản công nhanh của thủ môn trong thi đấu Bóng ném

* Mục tiêu nghiên cứu

Đề tài xác định giải quyết các mục tiêu nghiên cứu sau:

- Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng vận dụng chiến thuật tổ chức phản

công nhanh của thủ môn Bóng ném trường Đại học TDTT Bắc Ninh

+ Thực trạng việc vận dụng chiến thuật phản công nhanh của thủ mônBóng ném

+ Đánh giá hiệu quả vận dụng chiến thuật tổ chức phản công nhanh củathủ môn Bóng ném

- Mục tiêu 2: Lựa chọn và đánh giá các bài tập trong việc nâng cao hiệu

quả tổ chức phản công nhanh của thủ môn Bóng ném Trường đại học TDTT BắcNinh

+ Lựa chọn các bài tập vận dụng để nâng cao hiệu quả tổ chức phản côngnhanh của thủ môn Bóng ném

+ Đánh giá hiệu quả các bài tập nâng cao hiệu quả tổ chức phản côngnhanh của thủ môn Bóng ném

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU 1.1 Đặc điểm chung môn thể thao Bóng ném.

Bóng ném là môn thể thao đồng đội Do vậy sự phối hợp với tất cả mọingười trong đội trở thành một thể thống nhất là rất khó khăn Để có thể làm tốtđược điều này phải cần đến hai yếu tố đó là đặc điểm tâm lý và đặc điểm sinh lý

1.1.1 Đặc điểm tâm sinh lý.

* Đặc điểm tâm lý.

Tâm lý của con người được thể hiện phong phú và đa dạng Tuy vậy theotâm lý hoạt động của con người cũng có điểm chung theo lứa tuổi, giới tính theonghề nghiệp trình độ nhận thức và cả tâm lý theo từng cộng đồng dân tộc ….Chính vì vậy trong quá trình giảng dạy và huấn luyện thể thao nói chung vàBóng ném nói riêng, người giáo viên, huấn luyện viên phải lắm bắt được quyluật trạng thái tâm lý của từng đối tượng trên cơ sở đó vận dụng vào công tácgiảng dạy cho phù hợp nhằm đạt hiệu quả cao nhất

* Đặc điểm sinh lý.

Kỹ năng kỹ xảo vận động của con người được hình thành Trong quá trìnhsống và tập luyện, việc xây dựng các kỹ năng vận động được tiến hành bằng thịphạm, bằng lời nói, các kỹ năng động tác mới Đồng thời các kỹ năng vận độngmới bao giờ cũng được xây dựng và hình thành trên cơ sở động tác cũ hoạt độngvận động của con người đa dạng và luôn biến đổi phụ thuộc vào các điều kiệnkhác nhau Quá trình tiếp thu các bài tập có liên quan đặc điểm lứa tuổi và giơítính, ở mỗi giai đoạn cần có sự thay đổi thích ứng Vì vậy học kỹ thuật động tácmới là quá trình củng cố hệ thần kinh trung ương, toàn bộ các hoạt động của conngười đều được lưu dấu vết hình thành các kinh nghiệm thu nhận trong cuộcsống.

50 phút đối với nữ, nghỉ giữa hai hiệp là 10 phút

Người trung phong cần có thể lực tốt, chiều cao, sức bền tốc độ và sức bậttốt, sức mạnh và khả năng bắt bóng xa ném cầu môn Vị trí trung phong tấncông biên thường là người tấn công nhanh nhất và trở về phòng thủ cũng nhanhnhất để có thể tạo được tình huống bất ngờ và phòng thủ chắc chắn Bóng némthường phần chia các VĐV theo từng chức năng, nhiệm vụ cụ thể Đây là mộttrong những nguyên tắc cơ bản của hoạt động và thi đấu Sự hiệu quả của cáchoạt động là kết quả của quá trình tập luyện không biết mệt mỏi của VĐV vàchiến thuật hợp lý của huấn luyện viên

Các đội giành ưu thế trước đối phương bằng cách che dấu ý đồ của mìnhđồng thời nhanh chóng phát triển ý đồ, điểm yếu của đối phương để từ đó đề ranhững chiến thuật cho hợp lý

1.1.2 Đặc điểm các bộ phận cấu thành chiến thuật.

* Khái niệm chiến thuật là gì:

Chiến thuật là những hoạt động vận động được xác định trong mộtkhoảng thời gian và không gian nào đó của một hay tất cả vận động viên đượcsắp xếp theo ý đồ chiến thuật của người HLV theo từng thời gian của từng trậnđấu cụ thể

* Các bộ phận cấu thành chiến thuật:

Chiến thuật được cấu thành bởi ba bộ phận: Tri thức chiến thuật, hànhđộng chiến thuật, và ý thức chiến thuật

- Tri thức chiến thuật: Là sự nắm vững về những vấn đề có liên quan đếnviệc cấu thành chiến thuật, xu hướng phát triển chiến thuật trong môn thể thaovận dụng luật thi đấu hợp lý tạo điều kiện tốt trong thi đấu… Do vậy trong quátrình giáo dục, huấn luyện người giáo viên,huấn luyện viên cần phải trang bị đầy

đủ những tri thức chuyên môn để cho họ sử dụng thành thạo, linh hoạt cácphương thức, các thủ thuật, chiến thuật trong thi đấu

- Hành động chiến thuật là sự biểu hiện một cách cụ thể các loại hình kỹthuật, động tác, ý đồ chiến thuật và các hoạt động cần thiết khác đã được dựđịnh Đó là sự phối hợp và biến hoá động tác hợp lý trong thi đấu, cách thứcphân phồi thể lực trong toàn trận đấu, cách thức gây ảnh hưởng tâm lý cho đốiphương, che dấu ý đồ của mình và toàn đội

- Ý thức chiến thuật phát triển theo hành vi chiến thuật và được phản ánhchủ yếu qua năng lực của VĐV, thể hiện cụ thể qua quá trình hành động chiếnthuật, ý thức chiến thuật có vai trò quan trọng bởi nó chính là sự tự giác thựchiện hành động chiến thuật đã được dự định từ trước một cách tích cực, chủđộng trong thi đấu cũng như khả năng ứng phó của VĐV khi tình huống thi đấuthay đổi trên sân Khả năng ứng phó còn được coi là năng lực tác dụng củaVĐV

1.2 Chiến thuật trong Bóng ném:

Chiến thuật trong Bóng ném gồm có 2 chiến thuật cơ bản đó là: Chiếnthuật cá nhân và chiến thuật tập thể

1.2.1 Chiến thuật cá nhân.

Chiến thuật cá nhân là sự thể hiện lựa chọn các thành phần kỹ thuật Là sựphân công vị trí phôi hợp ăn ý của các cầu thủ trong đội qua các tình huống thiđấu bằng hình thức vận động của cầu thủ để đạt kết quả cao nhất…

Chiến thuật cá nhân bao gồm: Chiến thuật cá nhân có bóng và chiến thuật

cá nhân không có bóng

1.2.1.1 Chiến thuật cá nhân có bóng gồm có:

* Chiến thuật cá nhân trong kỹ thuật nhận bóng: Là một kỹ thuật rất cơbản khi bước vào học Bóng ném Nhưng nó cũng hết sức quan trọng trong tậpluyện và thi đấu VĐV muốn có thể thực hiện được các kỹ thuật tấn công thìtrước hết anh ta phải nhận được bóng

* Chiến thuật cá nhân trong kỹ thuật chuyền bóng:

Kỹ thuật chuyền bóng là giai đoạn chuyển tiếp của kỹ thuật nhận bóng đòihỏi người tập phải luyện tập thường xuyên thì mới có cảm giác tốt để chuyềnnhững đường chuyền nhanh và chính xác tạo điều kiện thuận lợi cho đồng độinhận bóng ghi điểm

Kỹ thuật chuyền bóng rất đa dạng và phong phú gồm có:

+ Chuyền bóng tay cao

+ Chuyền bóng tay ngang

+ Chuyền bóng thấp tay

+ Chuyền bóng tay sau

Người chuyền bóng có thể chuyền ở mọi tư thế: Tại chỗ, di chuyển trênkhông hay ngã dưới sân,…

* Chiến thuật cá nhân trong kỹ thuật dẫn bóng

Dẫn bóng là một kỹ thuật khá đơn giản mà cũng không kém phần phứctạp Để có thể dẫn bóng tốt thì người tập cần phải có đủ ba yếu tố: Sức nhanh,sức mạnh, sự khéo léo mềm dẻo

* Chiến thuật cá nhân trong kỹ thuật động tác giả

Mục đích để đánh lừa đối phương di chuyển theo đúng ý đồ chiến thuậtcủa mình để tạo ra khoảng trống dứt điểm hoặc tạo cơ hội cho đồng đội củamình Do vậy đòi hỏi người thực hiện động tác giả phải có kỹ thuật cá nhân vàkhả năng phối hợp vận động đến mức kỹ xảo.

1.2.1.2 Chiến thuật cá nhân không có bóng gồm có:

Chiến thuật cá nhân trong phòng thủ và chiến thuật cá nhân tấn côngkhông bóng

* Chiến thuật cá nhân trong phòng thủ: Nhằm cản phá đường chuyền, khảnăng nhận bóng, chắn bóng và thực hiện ném bóng của đối phương Do vậy đòihỏi người phòng thủ phải thật bình tĩnh có khả năng phán đoán tốt ý đồ của đốiphương

* Chiến thuật trong tấn công không bóng

Với hoạt động của mình người tấn công không bóng nhằm hai mục đích:

- Bằng các hoạt động di chuyển nhằm tạo nên áp lực rộng rãi, mạnh mẽcủa toàn đội lên đối phương

- Bằng hoạt động không bóng của mình sẽ tạo điều kiện thuận lợi nhấtcho đồng đội cả về không gian và thời gian để có thể nhận bóng và dứt điểm

1.2.2 Chiến thuật tập thể:

Gồm chiến thuật nhóm và chiến thuật đồng đội

1.2.2.1 Chiến thuật nhóm trong tấn công:

Từ sự phối hợp hoạt động chung của bảy VĐV trong tấn công người tachia ra làm bốn loại hình phối hợp cơ bản sau đây:

-Di chuyển tự do trong cùng vị trí tấn công (FEP)

- Di chuyển qua vị trí tấn công khác (FAP)

- Di chuyển đổi vị trí (PW)

- Chắn yểm hộ

* Di chuyển tự do ở cùng một vị trí tấn công (FEP)

Điểm mấu chốt của dạng phối hợp cơ bản này là VĐV tấn công không cóbóng (A) phải di chuyển trong vị trí tấn công của mình và trong một khoảnh

khắc nào đó tạo được thế thuận lợi để nhận bóng chuyền tới của đồng đội (E) vàném bóng vào gôn dứt điểm Sự di chuyển của VĐV tấn công (A) có thể là sựđột phá vào phía gôn hoặc chéo về hai góc của vị trí tấn công của mình hoặc dichuyển ngang tạo thế thuận lợi Trong trường hợp này sự phối hợp thành công là

ở đường chuyền chính xác và đúng thời điểm của VĐV dẫn dắt (E)

* Di chuyển tự do sang vị trí tấn công khác (FAP)

Sự phối hợp cơ bản này là VĐV (A) nhanh chóng di chuyển từ vị trí tấncông của mình sang vị trí tấn công khác trong thời gian nhất định, ở vào thế cólợi nhất sẽ nhận đường chuyền bóng của đồng đội và dứt điểm, sự di chuyển củaVĐV (A) là sự tiến sâu vào khu vực gần gôn vượt qua sự phòng thủ của đội bạn,tiến hoặc di chuyển ngang quá trước mặt các VĐV phòng thủ lùi Sau đây là một

số cách phối hợp đặc trưng:

VD: FPA: 2 – 7 (6) số 2 chuyền bóng cho số 7 ở vị trí tấn công số 4

FPA: 2 – 4 (6) số 2 chuyền bóng cho số 4 ở vị trí tấn công số 6

* Chuyển đổi vị trí tấn công (PW)

Sự phối hợp tấn công này là do VĐV tấn công có bóng (A) trong mộtkhoảnh khắc nào đó rời khỏi vị trí tấn công của mình sang một vị trí tấn côngkhác đồng thời kéo theo phòng thủ đối diện Trong khoảnh khắc sai lầm của đốithủ giữaviệc “chuyển giao” và tiếp nhận” người tấn công sẽ nhận bóng và tấncông dứt điểm

VD: PW: 3 – 4 số 3 cầm bóng tiếp sâu song vị trí số 4 (giả đột phá)

VĐ phòng thủ số 6 đối diện sẽ di chuyển theo, số 4 làm động tác giả quabên trái rồi đổi quay lại người chạy qua số 2 để nhận bón từ số 3 chuyển tới vàdứt đểm.

VD: SW: 6 (4) – 4

1.2.2.2 Chiến thuật đồng đội:

Chiến thuật đồng đội là sự phối hợp vận động của các thành viên trongđội nhằm thực hiện mục đích chiến thuật

Chiến thuật đồng đội bao gồm: Chiến thuật tấn công đồng đội và chiếnthuật phòng thủ đồng đội Trong đó hai dạng chiến thuật này lại bao gồm nhiềuchiến thuật khác

+ Chiến thuật phòng thủ đồng đội: Là hình thức cả đội phòng thủ nhằmcản phá các miếng phối hợp của đối phương

VD: Chiến thuật phòng thủ 6:0; 5:1; 3:3;

+ Hệ thống tấn công trong tấn công khu vực

Là hệ thống chiến thuật biểu hiện của các vị trí cơ bản, các đấu thủ trênsân cũng như là sự liên quan đến chức năng thi đấu của họ Hệ thống tấn côngđồng đội được phân theo hai tuyến chính.

- Tuyến thứ nhất: Là những VĐV được phân công thi đấu ở các vị trí gầnvới sân của đội nhà nhất (khu vực ném bóng xa)

- Tuyến thứ hai: Là những VĐV thi đấu ở sát vùng cấm địa của thủ mônđối với phương (khu vực ném bóng gần)

Có rất nhiều hệ thống thi đấu tấn công: 6:0; 5:1; 4:2; 3:3; 2:4; nhưng trongthi đấu thường hay sử dụng hai hệ thống tấn công 3:3 và 2:4

* Các dạng tổ chức chiến thuật trong các đội hình tấn công:

- Chiến thuật giữ nguyên các vị trí trong các đội hình tấn công:

Ưu điểm: Nhanh chóng nâng cao khả năng thi đấu riêng biệt của từng cánhân để dễ cho việc chuyên môn hoá trong nhiều vị trí tấn công

Nhược điểm: Làm cho đối phương nhanh chóng thích nghi được với từnglối chới của VĐV tấn công và thiếu sự đa dạng hoá trong phối hợp chiến thuậttấn công

- Chiến thuật chuyển đổi vị trí tấn công

Ưu điểm: Đòi hỏi VĐV phải luôn di chuyển đổi vị trí cho nhau trong cáchoạt động phối hợp tấn công, luôn tạo được thế bất ngờ, tăng cường độ biến hoá

và khả năng phối hợp tấn công, luôn tạo được thế bất ngờ, tăng cường độ biếnhoá và khả năng phối hợp vận động, gây xáo trộn trong hàng phòng thủ, dễ tạonên các tình huống dẫn bóng dứt điểm

Nhược điểm: Đòi hỏi nhiều về thể lực, khả năng thi đấu đa dạng của cácVĐV, khả năng thực hiện, kỹ thuật tấn công trong lúc đang di chuyển

- Chiến thuật chuyển đội hình chiến thuật tấn công:

Là sự chuyển đổi vị trí tấn công của các cầu thủ ở khu vực ném bónggần hoặc ném bóng xa mà không có sự chuyển đổi vị trí cho nhau

1.3 Chiến thuật phản công nhanh.

Là chiến thuật tạo nên tình huống ném bóng vào cầu môn bằng sự nhanhchóng đưa bóng nên vượt qua sang phần sân của đối phương trước khi đốiphương hình thành được hàng rào phòng thủ (tấn công một nhịp) hoặc đó cóngười phòng thủ nhưng không kịp tổ chức được hàng rào phòng thủ (tân cônghai nhịp).

Từ thực tế chúng ta thấy chiến thuật phản công nhanh trong Bóng ném

là chiến thuật nhóm, nó rất hay được sử dụng bởi tính bất ngờ và ssố lượngngười tấn công áp đảo Chiến thuật phản công nhanh thường được sử dụng sau(trong) những cơ hội sau:

- Đội nhà đang phòng thủ mà cướp lại được bóng từ đối phương đó:

+ Sự tích cực tranh cướp bóng của các đổi thủ phòng thủ

+ Do đối phương chuyền bóng hang

+ Do đối phương chạy bước hoặc dẫm vạch khi nhảy lên ném cầu môn.+ Do cướp lại đựơc bóng bật ra tư cầu môn, thủ môn và tay chắn

+ Do thủ môn bắt được quả ném bóng cầu môn hoặc các đường bóng đó

đi ra cuối đường biên ngang

Đội tấn công không ghi được bàn thắng mất quyền khống chế bóng vàquay về phòng thủ khi đó có bóng thủ môn tìm mọi cách nhanh chóng đưa bóngsang phía cầu môn đối phương Các đồng đội không có bóng nhanh chóng thoátngười, vượt lên trước tất cả, nhất là hai vị trí tấn công biên và số 6 phải chiếmkhoảng trống phía trước mặt, kéo giãn biên, tách người tạo điều kiện thuận lợicho thủ môn đối phương Hoạt động phản công nhanh này diễn ra rất nhanh vàbất ngờ gây lúng túng cho đối phương, nó thường sảy ra sau 1 hay 2 nhịpchuyền bóng là kết thúc đợt tấn công khoảng 3 – 5 giây khi đối phương chưa kịp

về phòng thủ 1: 0 hoặc chỉ có 1 hoặc 2, 3 đấu thủ đối phương chưa kịp hìnhthành thế trận phòng thủ 2:1 hoặc 3:2, để tạo thế tấn công áp đảo so với số lượngngười tấn công nhiều hơn phòng thủ hoặc ít nhất cũng bằng nhau

Chiến thuật phản công nhanh chủ yếu thực hiện dưới ba hình thức sauđây:

+ Hình thức 1: Phản công nhanh bằng đường chuyền bóng dài Đây làhình thức kết hợp giữa các cầu thủ bằng cách chuyền bóng dài vượt tuyến cónghĩa khi cầu thủ mình có bóng thì nhanh chóng chuyền dài lên cho tiền đạo độimình, dùng tốc độ vượt lên chiếm vj trí thuận lợi nhât, không bị đối phương kèmhoặc kèm không chặt Khi tiền đạo có bóng dùng kỹ thuật cá nhân đột phá hoặcphối hợp với đồng đội ném bóng vào cầu môn đối phương.

+ Hình thức 2: Phản công nhanh bằng đường chuyền bóng ngắn

Đây chính là hình thức phối hợp giữa ba người (cầu thủ) trở lên bằng nhiều nhịpchuyền bóng Hình thức này được sử dụng khi xét tháy không còn cơ hội chuyềnbóng dài Do vậy đòi hỏi phải chuyền bóng cho cầu thủ ở vị trí thuận lợi ở khuvực giữa sân, từ đó cầu thủ này có thể chuyền lên cho đồng đội ở vị trí thuận lợidẫn bóng hoặc đột phá ném cầu môn khi có thể

+ Hình thức 3: Phản công nhanh bằng cách ném bóng thẳng vào cầu môncủa đổi phương Hình thức này ít có cơ hội được sử dụng, hiệu quả lại thấp Đểthực hiện hình thức này phải có sự quan sát tốt, xa mới có thể ném thẳng vàocầu môn được nếu cầu thủ có thể hội tụ được những phẩm chất trên thì hiệu quảđạt được trong thi đấu sẽ rất cao

Để chiến thuật phản công nhanh mang lại hiệu quả cao trong thi đấu đòihỏi các VĐV phải có thể lự thật tốt, đặc biệt là sức mạnh tốc độ và sức mạnhbền, khả năng quan sát, phối hợp nhuần nhuyễn các bài tập, sự sáng tạo, tự duy,chiến thuật, tâm lý vững vàng trong thi đấu …

Ngoài những yếu tố trên, yếu tố quan trọng hơn, cơ bản hơn để thực hiệntốt chiến thuật là kỹ thuật, kỹ thuật chuyênf bóng và nhận vóng từ đường chuyềndài khi tốc độ di chuyển rất cao và kỹ năng dứt điểm cầu môn Vì nếu không có

kỹ năng hoàn thiện thì chiến thuật này sẽ không đem lại hiệu quả được thậm chí

có tác dụng ngược lại

Trước khi đi vào lựa chọn và đánh giá hiệu quả của các bài tập chuyênmôn nâng cao hiệu quả sử dụng chiến thuật phản công nhanh của thủ môn vớicác VĐV trên sân, ta có thể hiểu quá trình huấn luyện phản công nhanh theoquan nieemj tâm lý học như sau: Hành động chiến thuật là sản phẩm của các quátrình tâm lý - vận động phức tạp Các quá trình này có quan hệ với nhau về mặtthời gian nghĩa là chúng diễn ra kế tiếp nhau hoặc cùng một lúc Các quá trìnhtâm lý - vận động của một hành vi chiến thuật xảy ra trong ba giai đoạn chính:

- Nhận thức và phân tích tình huống thi đấu

- Giải quyết nhiệm vụ chiến thuật bằng tư duy

- Giải quyết nhiệm vụ chiến thuật bằng vận động

Ba giai đoạn trên là kết quả của cách giải quyết, chúng có quan hệ chặtchẽ với nhau trong đó trí nhớ đóng một vai trò quyết định

+ Giai đoạn 1: Nhận thức và phân tích tình huống thi đấu: có ý nghĩaquyết định đối với nhiều giải quyết nhiệm vụ chiến thuật bởi vì giai đoạn này tạonên cơ sở cho hai giai đoạn sau Những sai sót trong giai đoạn 1 có ảnh hưởng

tới giai đoạn 2 và 3 Chất lượng nhận thức phụ thuộc vào phạm vi thứ 2, sự tínhtoán thị giác vận động, mức độ của trình độ huấn luyện các kỹ sảo, chiến thuậtchất lượng của các quá trình tư duy, kiến thức và kinh nghiệm, khả năng tậptrung và quyết định của VĐV Tư duy nhận thức toàn bộ quá trình thi đấu chỉ làmột phần của giai đoạn thứ 1 của hành vi chiến thuật VĐV cũng phải quan sát

có chủ đích các chi tiết của toàn bộ tình huống tới mức có thể phân tích và đánhgiá chung để nhận nhiệm vụ cần giải quyết

+ Giai đoạn 2: Giải quyết nhiệm vụ chiến thuật bằng tư duy

Nhiệm vụ chiến thuật trong thời gian ngắn nhất Khi giải quyết nhiệm vụchiến thuật bằng tư duy là tìm ra cách giải quyết tốt nhất nhiệm vụ chiến thuậttrong thời gian ngắn nhất Khi giải quyết nhiệm vụ chiến thuật bằng tư duy cầnphải chú ý tới khả năng của đối phương lẫn khả năng của đồng đội mình Điềunày đòi hỏi VĐV phải có ý thức đối với kiến thức về chiến thuật bằng tư duykéo dài nhất khi VĐV đối đầu với các tình huống bất thường Tư duy chiến thuậtđược huấn luyện và phát triển bằng sự giúp đỡ của các phương tiện trực quan từtrừu tượng đến cụ thể bằng các bài tập thực tế

+ Giai đoạn 3: Giải quyết nhiệm vụ chiến thuật bằng vận động

Hành vi chiến thuật chỉ được giải quyết rõ ràng khi giải quyết nhiệm vụ chiếnthuật bằng vận động Sự giải quyết vận động là một hoạt động tổng hợp đượcphép lại với nhau bằng các khả năng trí tuệ, năng lực thể chất và các kỹ xảo Nó

là kết quả của hoạt động tư duy phong phú và sáng tạo gắn liền với việc sử dụngtốt nhất các năng lực thể chất Nó là sản phẩm của sự nhận thức và phân tíchtình huống thi đấu và sự giải quyết chiến thuật chuyên môn bằng tư duy Thôngqua nhận thức và phân tích tình huống thi đấu VĐV nhận thức ra được nhiệm vụchiến thuật mà họ cần phải giải quyết trước hết bằng sự tu duy sau đó là vậnđộng

Khi giải quyết nhiệm vụ này bằng vận động dù kết quả tốt hay xấu, hệthống ứng dụng này đã được hoàn thiện Sự hoàn thiện hệ thống này bằng cách

giải quyết nhiệm vụ cũng phù hợp với các nguyên tắc điều chỉnh trong điềukhiển.

Kết quả của sự giải quyết bằng vận động được nới trở lại với trí nhớ thôngqua bộ phận nhận thức tác động Ngay khi kết quả trở thành quen thuộc đối vớiVĐV thì họ xuất hiện các kinh nghiệm thực tế Nếu giải quyết kinh nghiệm thực

tế, giải quyết tốt nhiệm vụ, VĐV sẽ lựa chọn cách giải quyết và thực hiện nhiệm

vụ bằng vận động một cách tốt nhất và hiệu quả cao

Nguyên nhân của thất bại có thể là do không nhận thức và phân tích đầy

dủ tình huống thi đấu, phát triển thiếu sót quá trình tư duy …

Do vậy trong quá trình huấn luyện để các VĐV phát triển tốt các tố chấtvận động cần phải có các phương pháp huấn luyện khoa học, đó là những bài tậpvới lượng vận động phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý, giới tính, thời gian trongquá trình tập luyện Những bài tập hài hoà về lượng vận động và quãng nghỉphải kích thích tâm lý người tập Đồng thời, tuỳ thuộc vào đặc thù của các mônthể thao để đề ra các bài tập hợp lý có thể thực hiện tốt các chiến thuật

* Đặc điểm cách xử lý chiến thuật

Cách sử lý chiến thuật được thể hiện ở tổ chức và tiến hành cuộc thi đấuthể thao

- Tổ chức cuộc thi đấu thể thao là tất cả các biện pháp đề ra trước khi thiđấu trong khi thi đấu để đặt VĐV vào tình huống trận đấu trong những điều kiệntốt nhất

Tiến hành cuộc thi đấu thể thao là tất cả các hành vi thực hiện của VĐVđược tiến hành từ đầu đến cuối cuộc đấu nhằm vươn tới những kết quả tốt hoặcdành thắng lợi Đối với cách sử lý chiến thuật thì tổ chức và tiến hành cuộc thiđấu thể thao tạo thành một hệ thống và chúng giải quyết định lẫn nhau Các biệnpháp để tạo ra trong tổ chức và các hành vi thựcc hiện trong khi tiến hành cuộcthi đấu thể thao mang tính đặc thù từng môn

- Tổ chức là cơ sở cho việc tiến hành thi đấu

Các biện pháp tổ chức được tiến hành lâu dài trước quá trình thi đấu,trong quá trình thi đấu và sau quá trình thi đấu phù hợp với các môn thể thao Đểthực hiện được yêu cầu trên trước hết cần phân tích các điều kiện thi đấu, phảixác định cuộc thi đấu được tiến hành vào lúc nào, ở đâu vào thời gian nào, điềukiện tự nhiên (độ ẩm, nhiệt độ …), bao nhiêu VĐV và những VĐV nào tham giathi đấu Muốn vậy phải xác định các vấn đề sau:

+ Tình trạng và thiết bị thi đấu như thế nào?

+ Những trọng tài nào điều khiển trận đấu?

+ Phản ứng của công chúng theo dự đoán sẽ như thế nào?

+ Số lượng khán giả đến xem từng trận và các giải đấu

+ Ăn uống, nghỉ ngơi

* Tóm lại: Qua các vấn đề liên quan đến đề tài như trên chúng ta thấy được các đặc điểm về tâm sinh lý, chiến thuật (chiến thuật cá nhân, chiến thuật tập thể) có vai trò và ý nghĩa quan trọng để nâng cao hiệu quả chiến thuật tổ chức phản công nhanh của thủ môn Bóng ném

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 2.1 Phương pháp nghiên cứu.

Để thực hiện đề tài này chúng tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứusau đây:

2.1.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu.

Phương pháp này được chúng tôi sử dụng trong quá trình nghiên cứu luậnvăn khoa học chúng tôi đã đọc sách giáo khoa, giáo trình có liên quan để tìmhiểu về đặc điểm tâm sinh lý, kỹ chiến thuật trong Bóng ném, các nguyên tắcphương pháp giáo dục tổ chức phản công nhanh cho thủ môn Bóng ném Trườngđại học TDTT Bắc Ninh

2.1.2 Phương pháp phỏng vấn toạ đàm.

Phương pháp này được sử dụng trong quá trình nghiên cứu luận văn khoahọc với mục đích thu thập các thông tin liên quan tới những vấn đề nghiên cứu,chúng tôi đã tiến hành phỏng vấn trực tiếp bằng các phiếu hỏi tới các đối tượng

là các giáo viên trực tiếp giảng dạy, và các thủ môn là các sinh viên chuyên sâuBóng ném đang học tập tại trường Đại học TDTT Bắc Ninh

2.1.3 Phương pháp quan sát sư phạm.

Trong quá trình thực hiện đề tài này chúng tôi tiến hành quan sát các buổitập của các lớp chuyên sâu Bóng ném trường đại học TDTT Bắc Ninh, các buổitập của đội tuyển trẻ Bóng ném quốc gia tập huấn tại trường và các câu lạc bộBóng ném khác Chúng tôi đã quan sát các giải Bóng ném toàn quốc, giải Bóngném các câu lạc bộ tổ chức tại trường Đại học TDTT Bắc Ninh Nhằm tìm hiểuđược phương pháp, phương tiện giáo dục chiến thuật phản công nhanh trongBóng ném cũng như tìm hiểu thực trạng việc sử dụng chiến thuật phản côngnhanh của sinh viên chuyên sâu Bóng ném trường Đại học TDTT Bắc Ninh

2.1.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm.

Kiểm tra sư phạm để đánh giá hiệu quả sử dụng chiến thuật phản côngnhanh của sinh viên chuyên sâu Bóng ném trường Đại học TDTT Bắc Ninh.Trong quá trình nghiên cứu đề tài này, chúng tôi đã sử dụng các test kiểm trasau:

- Test 1: Bài tập phối hợp phản công nhanh 1:0 của thủ môn và VĐV trênsân

- Test 2: Bài tập dẫn bóng 30m luồn qua 8 cọc

- Test 3: Phản công nhanh 3 đánh 2

2.1.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm.

Chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu trên 22 sinh viên chuyên sâu Bóng némK44 trường Đại học TDTT Bắc Ninh

Các VĐV này được chia thành 2 nhóm có trình độ ban đầu tương đươngnhau

Nhóm 1: Gồm 11 sinh viên chuyên sâu Bóng ném K44 (gọi là nhóm thựcnghiệm) tập theo các bài tập mà chúng tôi đã lựa chọn.

Nhóm 2: Gồm 11 sinh viên chuyên sâu Bóng ném K44 (gọi là nhóm đốichứng) tập luyện các bài tập đang được nhà trường sử dụng

Lúc đầu chúng tôi đã tiến hành xác định các chỉ số đánh giá trình độ sửdụng chiến thuật phản công nhanh của từng VĐV trong các nhóm và ghi vàobiên bản Cuối giai đoạn thực nghiệm chúng tôi lại tiến hành kiểm tra lại các chỉ

số để so sánh với kết quả ban đầu với mục đích nhằm đưa ra các bài tập mới vàothực tế giảng dạy, tập luyện qua đó kiểm tra mối tương quan và đánh giá mức độảnh hưởng của các bài tập này với hiệu quả sử dụng chiến thuật phản côngnhanh trong Bóng ném

2.1.6 Phương pháp toán học thống kê.

Các kết quả nghiên cứu được xử lý bằng thuật toán thống kê

+ Số trung bình cộng:

n

x x

n i i





 1Trong đó :x :Là gí trị trung bình

xi :Là tổng lượng giá trị số các số liệu

b a

n n

x x t

2 2

( ) 2( )

2 1

2 2 2

2 1 1 2

x x x

x

c



2.2 Tổ chức nghiên cứu.

2.2.1 Đối tượng nghiên cứu:

- Là các bài tập nâng cao hiệu quả tổ chức phản công nhanh của thủ môntrong thi đấu Bóng ném

2.2.2 Địa điểm nghiên cứu:

Trường đại học TDTT Bắc Ninh

2.2.3 Thời gian nghiên cứu.

Thời gian kết thúc

Đơn vị phối hợp

Sản phẩm thu được

Các tài liệu phục vụ nghiên cứu vàtên đề tài

Kiểm tra kết quả trước thực nghiệm

và sau thực nghiệm, xử lý

- Chuẩn bị báo cáo

trước hội đông khoa

học

02/2011 05/2011

Trường Đại, học TDTT Bắc Ninh

Hoàn thiện bảo vệ luận văn thành công trước hội đồng khoa học

Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 3.1 Đánh giá thực trạng vận dụng chiến thuật tổ chức phản công

nhanh của thủ môn Bóng ném Trường đại học TDTT Bắc Ninh.

Để làm rõ thực trạng việc vận dụng chiến thuật tổ chức phản công nhanh của thủ môn Bóng ném trường Đại học TDTT Bắc Ninh Đề tài chủ yếu sử dụngphương pháp quan sát sư phạm và phỏng vấn các giáo viên tham gia công tác giảng dạy Bóng ném tại trường Đại học TDTT Bắc Ninh Đây chính là cơ sở thực tiễn cho việc giải quyết các mục tiêu nghiên cứu của đề tài