Nghiên cứu ứng dụng một số bài tập nâng cao hiệu quả ném rổ cho tiền phong đội tuyển bóng rổ nam trường đh TDTT bắc ninh

Những công trình nghiên cứucủa các tác giả trước đây, chúng tôi nhận thấy rằng: Chưa có tác giả nào nghiêncứu về vấn đề nâng cao hiệu quả ném rổ cho vị trí tiền phong VĐV môn bóng rổnói

MỞ ĐẦUTính cấp thiết: Thể dục thể thao (TDTT) là một bộ phận của nền văn hóa xã

hội, nó ra đời và phát triển cùng với sự phát triển của xã hội loài người, trong xãhội hiện nay TDTT ngày càng có vai trò quan trọng và có ảnh hưởng rất lớn đếncuộc sống của con người TDTT là một loại hình hoạt động mà phương tiện cơbản là các bài tập thể lực nhằm tăng cường thể chất cho con người, nâng caothành tích thể thao TDTT góp phần làm cho cuộc sống của con phong phú vàgiáo dục con người phát triển toàn diện, tập luyện TDTT giúp con người nângcao được sức khỏe, đáp ứng được yêu cầu về học tập, lao động, xây dựng và bảo

vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa, và quan trọng hơn TDTT còn giúp mọi người trênthế giới đoàn kết, gắn bó với nhau tạo nên sự hòa bình, hữ nghị giữa các dân tộctrên thế giới Thông qua các cuộc thi đấu giao hữu, các kỳ thi đấ khu vực, đạihội Olympic…

TDTT bao gồm nhiều loại hình phong phú và đa dạng, trong đó bóng rổ làmột trong những môn thể thao tập thể có tính đối kháng cao và có sự tiếp xúcmạnh về thể chất Tập luyện bóng rổ phát triển rất nhanh chóng và toàn diện tất

cả các tố chất vận động như sức nhanh, sức mạnh, sức bền, sự khéo léo và linhhoạt, đặc biệt là khả năng phối hợp nhịp nhàng nhuần nhuyễn giữa các cầu thủtrong cùng đội nên nó rất phù hợp với lứa tuổi trẻ, nhất là giới thanh niên họcsinh, sinh viên

Bóng rổ là môn thể thao ra đời ở Mỹ(1891), và đã có những bước phát triểnmạnh mẽ trên toàn thế giới, đặc biệt là ở các quốc gia: Mỹ, Liên Xô(cũ), TrungQuốc… Bóng rổ có tác dụng to lớn trong giáo dục thể chất và đạo đức của conngười, vì đây là môn thi đấu đồng đội mang tính đối kháng mạnh đòi hỏi ngườichơi phải có sự chuẩn bị tốt về mọi mặt thể lực tâm lý và kĩ chiến thuật Quaquan sát và nhiên cứu lối chơi của các đội bóng rổ hàng đầu trên thế giới trongnhững thập niên gần đây, chúng tôi thấy rằng trình độ của họ đã đạt đến đỉn caocủa nghệ thuật chuyên môn mang tính khoa học Tập luyện cũng như thi đấu

bóng rổ các kĩ chiến thuật được nghiên cứu trên quy mô lớn, toàn diện ngày mộtphong phú đáng để cho nhiều nước có trình độ bóng rổ thấp học tập, nhất là kĩchiến thuật tinh xảo ở mức quốc tế, Châu Á và khu vực Đông Nam A của thểthao Việt Nam nói chung, và môn bóng rổ Việt Nam nói riêng là mục tiêu quantrọng cần vươn tới của nước ta trong thập kỉ tới.

Nhìn lại phong trào tập luyện bóng rổ ở Việt Nam trong những năm gầnđây, chúng tôi nhận thấy rằng: Tuy bóng rổ còn chưa phát triển rộng rãi Mà chỉtập trung ở một số trung tâm, các thành phố Song bóng rổ Việt Nam đang từngbước khôi phục và phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là các thành phố thị xã và cáctrường đại học, cao đẳng, trung học…thu hút được nhiều đối tượng tham gia tậpluyện và đã đem lại những bước tiến về kĩ thuật, chiến thuật

Xu hướng của bóng rổ hiện đại là đẩy nhanh tốc độ thi đấu, kết thúc rổ ở cự

ly xa và trung bình Thể lực, chiều cao, kĩ thuật của các cầu thủ ngày càng pháttriển đa dạng và phong phú Cùng với sự đa dạng của các kĩ chiến thuật tấn côngthì các kĩ thuật phòng thủ cũng phát triển tương ứng Để phù hợp với đặc điểmchung của người Việt Nam là thể hình thấp bé nhưng nhanh nhẹn, khéo léo thìviệc ném rổ ở cự ly trung bình và xa sẽ có hiệu quả cao

Ngày nay, những đội trình độ cao ở nước ta như Sóc Trăng, Thành Phố HồChí Minh, Phòng Không Không Quân thường sử dụng chiến thuật phòng thủkèm người.Do vậy, việc sử dụng các bài tập phối hợp giữa tiền phong như yểm

hộ, sách ứng để tạo ra khoảng trống ném rổ ở vị trí tiền phong có hiệu quả cao

và thường xuyên được sử dụng trong các trận đấu

Tiền phong là người tấn công và phòng thủ ở phía trước, có nhiệm vụ hạnchế sự tấn công từ vòng ngoài của đối phương, nhưng khi có bóng thì chủ yếutìm cơ hội tấn công để đạt hiệu quả cao Thông thường tiền phong là người ghinhiều điểm nhất trong một trận đấu chiếm từ 60-80% số điểm trong một trận, vịtrí này đòi hỏi phải có chiều cao có lối chơi đột phá biên mãnh liệt, các cầu thủ

này nổi bật ở sự phát triển thể lực cân đối, tầm vóc hài hòa, biết hoạt độngnhanh, toàn diện dưới rổ và sân mình, có khả năng bật nhảy tốt, đột phá táo bạo

để tấn công rổ, tranh cướp bóng kiên quyết khi quả ném rổ của đối phươngkhông thành công

Qua thực tế quan sát các giải bóng rổ sinh viên toàn quốc và các giảichuyên sâu bóng rổ, giải truyền thống được tổ chức hàng năm của trường Đạihọc TDTT Bắc Ninh Chúng tôi nhận thấy khả năng ném rổ ở vị trí tiền phongcủa VĐV đội tuyển nam trường Đại học TDTT Bắc Ninh còn rất nhiều hạn chế,khả năng ứng dụng trong thi đấu hiệu quả thấp Những công trình nghiên cứucủa các tác giả trước đây, chúng tôi nhận thấy rằng: Chưa có tác giả nào nghiêncứu về vấn đề nâng cao hiệu quả ném rổ cho vị trí tiền phong VĐV môn bóng rổnói chung, và đội tuyển nam bóng rổ trường Đại học TDTT Bắc Ninh nói riêng.Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài :

“ Nghiên cứu ứng dụng một số bài tập nâng cao hiệu quả ném rổ cho tiền phong đội tuyển bóng rổ nam trường Đại học TDTT Bắc Ninh”.

Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở đánh giá thực trạng hiệu quả thi đấu

của các tiền phong đội tuyển nam trường đại học TDTT Bắc Ninh, cũng nhưđánh giá chương trình huấn luyện tại trường Chúng tôi nghiên cứu đề tài nhằmtìm ra các bài tập có hiệu quả cao nhất nâng cao hiệu quả ném rổ cho cho độituyển nam trường đại học TDTT Bắc Ninh Thông qua đó góp phần nâng caochất lượng đội tuyển nam bóng rổ nói riêng và hiệu quả học tập môn bóng rổtrong trường đại học TDTT Bắc Ninh nói chung

Mục tiêu nghiên cứu: Để thực hiện mục đích của đề chúng tôi đã đề ra

và tiến hành giải quyết hai mục tiêu:

1 Đánh giá thực trạng hiệu quả ném rổ của vị trí tiền phong trong độituyển nam bóng rổ trường ĐH TDTT Bắc Ninh

2 Nghiên cứu lựa chọn và đánh giá hiệu quả các bài tập ném rổ cho vị trítiền phong trong đội tuyển nam bóng rổ trường ĐH TDTT Bắc Ninh.

Đối tượng nghiên cứu: Phương tiện bổ trợ nâng cao hiệu quả ném rổ ở vị

trí tiền phong trong đội tuyển nam bóng rổ trường ĐH TDTT Bắc Ninh

Phạm vi nghiên cứu: Các bài tập nâng cao hiệu quả ném rổ ở vị trí tiền

phong trong đội tuyển nam bóng rổ trường ĐH TDTT Bắc Ninh

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU1.1 Đặc điểm huấn luyện bóng rổ hiện đại.

1.1.1 Khuynh hướng phát triển bóng rổ thế giới [11]

- Phân tích, quan sát các giải thi đấu quốc tế những năm gần đây, cho ta khảnăng với mức độ đáng tin cậy để dự báo về các khía cạnh phát triển chất lượng

và số ượng của môn thể thao này;

- thường xuyên tăng số lượng các đội trình độ cao và dĩ nhiên các đội đó sẽgiành vị trí cao trong các đại hội Olimpic, Vô địch thế giới và Châu âu; các chỉ

số về kỹ - chiến thuật, tính tích cực, tính hiệu quả, tính vững chắc trong các hànhđộng tấn công và phòng thủ của các đội nói trên đều xích lại gần nhau, sự ganhđua giữa các đội đó tăng lên gay gắt;

- Sụ căng thẳng tâm lý thể lực trong thi đấu tăng lên đáng kể;

- Sự tiến bộ không ngừng về trình độ kỹ- chiến thuật cả các VĐV trongnhững đội mạnh nhất thế giới, được thể hiện ở sự ổn định trong các trận đấuquan trong luôn thể hiện tính tích cực trong tấn công cũng như trong phòng thủ,

ở sự kết hợp hài hòa giữa tấn công và phòng thủ, sự tăng cường thể lực, trình độđiêu luyện, độ chính xác, tính ỏn định;

- Mức độ phát triển nhanh trình độ cá nhân trong tấn công được phản ánh ởquá trình thực hiện động tác kỹ thuật và động tác giả một cách nhẹ nhàng, tựnhiên, liên tục, ở tốc độ và sức nhanh trong di động, sự mở rộng phạm vi biếnđổi và điều khiển các kỹ năng vận động, ở sự đa dạng của kỹ thuật dẫn quangười, chuyền bóng nhanh qua hàng phòng thủ chặt, ném bóng chính xác từ cự li

xa vào rổ và chuyền bóng mạnh để đột phá;

- Nâng cao hiệu quả và chất lượng trong phòng thủ liên quan trước hết vớiviệc sử dụng có hệ thống phòng thủ cá nhân chặt chẽ và tích cực trên nửa sân của

mình cùng với việc kèm chặt không phạm lỡi ở cự li gần cầu thủ kiến thiết cókhả năng ném rổ tốt và gần cầu thủ có trình độ cao khác của đối phương, tậptrung chống lại trung phong nguy hiểm đang có bóng và chống lại sự đột phátném rổ;

- Đội phòng thủ kèm người chặt, tích cực tranh bóng và chiếm vị trí trêntừng điểm của sân, giành quyền chủ động trận đấu, không cho đối phương tự donhận và khống chế bóng và thi đấu theo sự chuẩn bị phối hợp được tính từ trước;

- Hoàn thiện hơn nữa khả năng đua tranh sức mạnh tốc độ của hậu vệ vớitiền đạo, làm phong phú các kỹ thuật động tác yểm hộ, kết hợp phòng thủ khuvực và kèm chặt tiền đạo ở sân đôi phương và ở rổ của đội mình;

- Nâng cao tính linh hoạt, năng động của tất cả 5 vận động viên bóng rổ trên

cơ sở rút ngắn quá trình chuẩn bị, sử dụng hợp lý các hành đọng phối hợp cựcnhanh của tiền đạo khi chơi với tốc độ lớn;

- Kết hợp một cách thông minh lối chơi phối hợp đã được chuẩn bị kỹ bằngcách chơi toàn sân và hướng toàn đội vào phản công nhanh (đặc biệt là sau khiđối phương ném rổ thành công);

- Không cứng nhắc thực hiện các hình thức và sơ đồ phối hợp đã đượcchuẩn bị trước, mà chuyển sang chơi tốc độ và cơ động dựa trên cơ sở tư duychiến thuật toàn diện, khả năng dự đoán tình huống thi đấu và sự lựa chọn linhhoạt các quyết định phù hợp của vận động viên;

- Mở rộng một cách hợp lý khu vực thi đấu của trung phong và tiền phong

để tạo khả năng cho mỗi vận động viên biểu hiện trình độ tài nghệ, tư duy sángtạo và phối hợp toàn diện của mình, để tăng độ linh hoạt về chiến thuật của cảđội, đảm bảo khả năng thay thế cho nhau giữa các vận động viên, nâng cao hiệuquả chỉ đạo tập thể trong cả giải căng thẳng kéo dài và trong từng trận đấu;

- Sử dụng toàn diện và hiệu quả những khả năng cá nhân và tố chất thể lựccủa các vận động viên ngoại hạng, độ ổn định, niềm tin của họ vào lợi ích củađội;

Nâng cao đáng kể các khả năng chức phận của cơ thể, sức bền nhanh mạnh của VĐV trên cơ sở chuẩn bị thể lực tốt, nhờ đó đảm bảo tính kiên định,tin tưởng vào sự thi đấu của đội trong các cuộc đấu dài ngày và căng thẳng vềtâm lý;

Ưu tiên đưa vào đội những VĐV trẻ có chiều cao; được chuẩn bị thể lực,

kỹ - chiến thuật và tâm lý tốt để thực hiện một cách hiệu quả và vai trò người dẫnđầu của đội, người dẫn đầu trong tấn công, phòng thủ và trong các tình huốngđột xuất, do đó có khả năng tự đưa ra các quyết định quan trọng trong các tìnhhuống thi đấu căng thẳng;

- Tăng chiều cao trung bình các VĐV của những đội mạnh, chủ yếu là cácVĐV ở tuyến sau, chiều cao ổn định hiện nay là 202 -203 cm và tuổi trung bình

từ 24 -25; phát huy lối chơi di chuyển, tốc độ, thể lực của các VĐV tiền phong –hậu vệ có tốc độ với chiều cao 200 – 202 cm và trung phong tiền phong thứ hai

có chiều cao 204 – 207 cm, có lối chơi đột phá biên mãnh liệt, các cầu thủ nàynổi bật ở sự phát triển thể lực cân đối, tầm vóc hài hòa, biết hoạt động nhanh,toàn diện dưới rổ và sân mình, ở khả năng bật nhảy tốt, đột phá táo bạo để tấncông rổ, tranh cướp bóng kiên quyết khi quả ném rổ của đối phương không thànhcông

Cần chú ý những thời điểm có nhiều thuận lợi trong tấn công và phòng thủsau đây:

- Sự điêu luyện khi dẫn bóng qua người, chuyền bóng trong di động tốc độlớn và trong điều kiện bị kèm chặt;

- Nhảy nếm rổ chính xác ở cự ly xa và rất xa;

- Tấn công nhanh với tốc độ lớn bằng cách chuyền bóng mạnh, xa qua toànsân bằng một tay;

- Điền khiển nhịp độ các kỹ năng vận động thi đấu một cách thoải mái;

- Những động tác chống lại có hiệu quả đối với VĐV đối phương ném rổ làđột ngột tiến gần đến đối phương đó sau khi kết thúc dẫn bóng từ phiá chân đang

ở trước và tác động mạnh vào bóng để che bóng bằng “bước dài” tới bảng vàném bóng;

- Mở rộng khả năng phối hợp thi đấu của trung phong bằng cách tăng cường

các động tác tấn công, dứt điểm được thực hiện khi mặt quay về hướng rổ.

1.1.2 Đặc điểm huấn luyện bóng rổ [11].

Huấn luyện thể lực: Đảm bảo sự phát triển toàn diện của VĐV bóng rổ và

tạo những tiền đề để biểu hiện những tố chất thể lực chuyên môn có hiệu quảnhất trong môn thể thao đã chọn Nó cần có tính định hướng đặc thù cụ thể là:củng cố các cơ quan và hệ thống của cơ thể VĐV đáp ứng với những đòi hỏi của

môn bóng rổ, tạo khả năng mang lại hiệu quả tập luyện từ những bài tập chuẩn bị

để thực hiện những phối hợp cơ bản

Huấn luyện thể lực đóng vai trò chủ đạo trong việc hình thành những nănglực vận động của VĐV bóng rổ và phụ thuộc trực tiếp vào những đặc điểm kỹthuật và chiến thuật thi đấu, vào các chỉ số về lượng vận động thi đấu và căngthẳng tâm lý Huấn luyện thể lực chuyên môn được thực hiện gắn chặt với việctiếp thu và hoàn thiện các kỹ năng và kỹ xảo trong bóng rổ có tính toán đến cácđiều kiện và tính chất sử dụng những kỹ xảo đó của người VĐV trong tính huốngthi đấu

Mức độ huấn luyện thể lực không cao của VĐV bóng rổ hạn chế khả năngtiếp thu vốn kỹ - chiến thuật và hoàn thiện nó Thí dụ, VĐV bóng rổ phát triểnsức bật nhảy chưa tốt thì không thể tiếp thu được kỹ thuật nhảy ném rổ hiện đại

và tham gia tranh cướp bóng dưới rổ Một đội có các VĐV chậm chạp thì khôngthể áp dụng có hiệu quả đột phá tấn công nhanh, v.v…

Giáo dục sức mạnh Môn bóng rổ hiện đại có những yêu cầu cao về năng

lực sức mạnh của VĐV biểu hiện ở mức độ đáng kể ở độ cao các cú nhảy, sứcnhanh thực hiện các động tác khác nhau, tốc độ di chuyển và có ý nghĩa lớn đốivới việc thể hiện sức bền và khéo léo Trong hoạt động tố chất thể lực sức mạnhbiểu hiện phối hợp với sức nhanh của chuyển động trong phạm vi một kỹ xảo vậnđộng nhất định tương ứng với một kỹ thuật thi đấu đúng trong bóng rổ

Một trong những năng lực tổng hợp nhanh – mạnh quan trọng nhất của cácVĐV bóng rổ là sức bật, đó là năng lực bật nhảy cao tối đa khi thực hiện nhảyném rổ, khi cướp bóng rổ, khi tranh chấp ném rổ, v.v…

Giáo dục sức nhanh (năng lực tốc độ) Trong thi đấu thường đòi hỏi thể

hiện tất cả các hình thức sức nhanh, bởi vì các hình thức đó là những yếu tố thànhphần của đa số hành vi vận động của VĐV bóng rổ và được thể hiện ở sức nhanh

di chuyển khi thực hiện các yếu lĩnh kỹ thuật riêng lẻ có bóng và không bóng và

tổng hợp có và không có bóng Ở sức nhanh thay thế các yếu lĩnh động tác nàybằng các yếu lĩnh động tác khác Đặc điểm nổi bật về phát triển sức nhanh trongbóng rổ là sự cần thiết phải thể hiện sức nhanh trong các tình huống không ngừngthay đổi, khi có đủ các yếu tố cản phá (sự phản công của đối phương, bị căngthẳng tâm lý, bị mệt mỏi) Và với toàn bộ tầm quan trọng của phản ứng nhanh,kết quả cuối cùng phụ thuộc vào khả năng nhanh chóng tăng tốc độ (tăng tốc xuấtphát) và đạt tốc độ tối đa, cũng như phụ thuộc vào khả năng duy trì tốc độ này vàchống lại sự mệt mỏi (tốc độ cự ly).

Các năng lực tốc độ là cái nền để xuất hiện các mặt của tốc độ như sứcnhanh thực hiện ném rổ, chuyền và dẫn bóng, tốc độ giải quyết những nhiệm vụchiến thuật

Huấn luyện sức bền Bóng rổ sức bền có những đặc điểm tiêu biểu là lượng

vận động tập luyện và thi đấu cũng như nhịp độ thi đấu rất cao, các động tác kỹthuật được thực hiện với tốc độ lớn trong khi có sự phản công của đối phương, ápdụng các hệ thống phòng thủ và tấn công tích cực, đột phá tấn công nhanh vàphòng thủ kèm người toàn sân Thời kỳ thi đấu kéo dài, cùng sự căng thẳng cao

độ của các trận đấu giải và các cuộc thi riêng lẻ đòi hỏi phát triển sức bền đếntrình độ cao, tức là phải có khả năng chống lại chống lại sự mệt mỏi do thực hiệnvận động thi đấu gây ra VĐV bóng rổ có sức bền ổn định sẽ có khả năng duy trìtrạng thái sung sức thể thao trong thời gian lâu, có thể biểu hiện tính tích cực vậnđộng không những trong một trận đấu mà cả suốt thời gian của giải, có thể biểudiễn kỹ thuật một cách hiệu quả và ổn định hơn, có thể có tư duy chiến thuậtnhanh và có thể đạt kết quả tốt hơn

Huấn luyện tố chất khéo léo Khéo léo là khả năng thực hiện những động

tác phối hợp vận động phức tạp, cũng như khả năng giải quyết nhanh và chínhxác nhiệm vụ vận động tương ứng với tình huống thay đổi

Khéo léo là một tố chất tổng hợp, trong đó có sự phối hợp hữu cơ giữa biểuhiện trình độ cao vè sức mạnh và sức nhanh với khả năng phối hợp vận động vàđảm bảo độ chính xác của các VĐV trong các tình huống thi đấu thay đổi nhanh.Đặc biệt trong các tình huống ném rổ bất ngờ hay đột phá qua người ném rổ.Huấn luyện tố chất mềm dẻo và kỹ năng thả lỏng Mềm dẻo là khả năngVĐV bóng rổ thực hiện các động tác kỹ thuật với biên độ lớn một cách nhẹnhàng, tự do, nhanh nhẹn và chính xác.

Khả năng thả lỏng ở các VĐV bóng rổ cần được phát triển thích hợp vớinhững động tác ném Mức căng thẳng của các cơ bả vai, bàn tay, lưng gây khókhăn cho việc tiếp thu kỹ thuật động tác, hạn chế khả năng biến dạng và tính hiệuquả của kỹ thuật Tính mề mại, tính thoải mái, tính cơ động là cần thiết đối vớiVĐV bóng rổ trong các đông tác di chuyển và bật nhảy, đặc biệt là khi tiếp đất,vào thời điểm khi VĐV chuẩn bị thực hiện những động tác lặp lại một cách tíchcực Các VĐV bóng rổ có trình độ cao thường nắm chắc nghệ thuật thả lỏng,thực hiện các yếu lĩnh động tác một cách nhẹ nhàng và thoải mái, đồng thời chỉđưa vào hoạt động tích cực những cơ bắp cần thiết cho việc đảm bảo thực hiệnhợp lý động tác và thả lỏng tối đa các cơ bắp còn lại

Huấn luyện kĩ thuật.

Huấn luyện kĩ thuật cho VĐV là một quá trình giảng dạy và hoàn thiện các

kĩ thuật động tác, những hành vi vận động để VĐV dùng làm phương tiện để tậpluyện và thi đấu trong thể thao Phần này bao gồm huấn luyện kĩ thuật chung vàhuấn luyện kĩ thuật chuyên môn Huấn luyện kĩ thuật chung là một quá trìnhgiáo dưỡng nhằm làm tăng vốn kĩ năng kĩ xảo hữu ích cho đời sống hằng ngày

và cho thể thao Còn huấn luyện chuyên môn lại là một quá trình giáo dưỡngnhăm lam cho VĐV nắm vững và hoàn thiện kĩ năng kĩ xảo của môn thể thaolựa chọn Giữa huấn luyện kĩ thuật chung và huấn luyện kĩ thuật chuyên môncũng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, mà nội dung chủ yếu là sự vận dụng

chuyển tốt giữa những tri thức kĩ năng kĩ xảo vận động Việc hình thành vốn trithức phong phú và kĩ năng kĩ xảo vận động chung sẽ có tác dụng thúc đẩy sựtiếp thu hoàn thiện kĩ thuật ở môn thể thao lựa chọn Mặt khác huấn luyện kĩthuật chuyên môn là định hướng cho việc huấn luyện kĩ thuật chung, đồng thờicăn cứ vào sự phát triển và hoàn thiện của trình độ điêu luyện thể thao mà yêucầu của huấn luyện kĩ thuật chung phải được nâng lên một cách tương đối

Xu hướng thi đấu bóng rổ hiện đại quyết định phương hướng huấn luyện kĩthuật, chỉ có thể đạt được thành tích cao qua quá trình huấn luyện kĩ thuật toàndiện cho VĐV Muốn vậy, VĐV bóng rổ cần :

- Nắm vững tất cả các động tác thi đấu bóng rổ hiện đại và thực hiện chúngtrong những điều kiện khác nhau

- Biết phối hợp các động tác theo sở thích bất kỳ tuần tự nào trong nhữngđiều kiện di chuyển khác nhau

- Nắm vững tổ hợp các yếu lĩnh động tác hay phải sử dụng nhiều trong thiđấu và thực hiện chúng sao cho có hiệu quả nhất, việc thi đấu phối hợp sắc bénđòi hỏi phải sử dụng tối đa mọi khả năng và đặc điểm của cá nhân

- Thường xuyên hoàn thiện các yếu lĩnh động tác, đồng thời tăng kĩ năngphối hợp thực hiện chúng

Qúa trình huấn luyện cần tổ chức sao cho có thể không ngừng tăng yêu cầuđối với mức độ phát triển các năng lực vận động của VĐV để đảm bảo tiến hànhthi đấu trong những điều kiện “ một chọi một” ngày càng căng thẳng hơn

Việc nắm vững kĩ thuật hợp lý trong thời gian ngắn nhất đòi hỏi phải biếtđược cách chơi và phương pháp xây dựng kế hoạch huấn luyện nhiều năm.Trong từng giai đoạn huấn luyện phải đề ra cho VĐV những nhiệm vụ rõ ràng

để căn cứ vào đó tiến hành chọn lựa những phương pháp và phương tiện huấnluyện thích hợp

Những nhiệm vụ hoàn thiện kĩ thuật được thay đổi theo lứa tuổi và tăngtrình độ chuyên môn của VĐV Qúa trình huấn luyện nhiều năm được quy ướcchia ra làm 3 giai đoạn :

- Chuẩn bị kĩ thuật ban đầu

- Ổn định và hoàn thiện kĩ thuật

- Đạt trình độ tài nghệ thể thao cao

Việc chuẩn bị kĩ thuật, cũng giống như huấn luyện thể lực toàn diện, cầnđược xem như là nền tảng của các thành tích cao

Giai đoạn huấn luyện này đóng vai trò quyết định trong những hoạt độngtiếp thu những quy luật cơ bản về thực hiện các động tác trong quá trình tiếp thunhững quy luật cơ bản về thực hiện các yếu lĩnh động tác bóng rổ Để làm đượcđiều đó cần phải :

-Sử dụng các bài tập chạy, nhảy, ném phù hợp với yêu cầu của bóng rổ

- Tiếp thu những kĩ xảo vận động cần thiết để thực hiện các yếu lĩnh độngtác cơ bản

- Liên kết những động tác đã học thành những phối hợp mới tạo ra cơ sởcủa những phối hợp đa dạng của VĐV bóng rổ

- Học cách áp dụng động tác đã được học và thi đấu

Việc tiếp thu nhanh các động tác cơ bản phụ thuộc vào tính tuần tự kế tiếpcủa việc giải quyết các nhiệm vụ sư phạm Lúc đầu VĐV cần nắm vững tư thếchuẩn bị, hiểu rõ những phần nào của cơ thể tham gia vào động tác, các động tácdiễn ra theo hướng nào và phối hợp thống nhất với nhau ra sao Tiếp theo, VĐVcần học thực hiện động tác theo biên độ tối ưu với nhịp độ thoải mái và thích

hợp với mình, cần đạt được tính chính xác về thực hiện cấu trúc của động tác vàsau đó là học các chi tiết yếu lĩnh động tác.

Trong quá trình giảng dạy cần phức tạp hóa tình huống để dẫn dắt ngườihọc tới áp dụng động tác trong thi đấu thông thường

 Các bài tập huấn luyện chung trong bóng rổ

Các bài tập huấn luyện chung nhằm chuẩn bị chung cho VĐV khác vềnguyên tắc với những bài tập trên, thành phần của các bài tập huấn luyện chungthường rộng rãi và đa dạng Về tính chất các bài tập huấn luyện chung có tácđộng trùng hợp hoặc không trùng hợp với các bài tập huấn luyện chuyên môn

Về lí thuyết phạm vi các bài tập này hầu như không có giới hạn Nhưng trênthực tế nó lại bị giới hạn bởi sự hao phí thời gian, các điều kiện cơ sở vật chất, kĩthuật và các yếu tố khác

Khi chọn các bài tập huấn luyện chung, phải tuân theo các yêu cầu sau.Trước hết, huấn luyện chung cho VĐV phải bao gồm các phương tiện giáo dụcthể chất toàn diện, đặc biệt là các bài tập tác động có hiệu quả đến phát triển các

tố chất thể lực và làm phong phú vốn kĩ năng kĩ xảo cần thiết trong đời thường.Hai là, nội dung huấn luyện chung cho VĐV cần phản ánh đặc điểm chuyênmôn hóa thể thao, trong quá trình nâng cao trình độ tập luyện có thể nảy sinhnhững tác động dương tính và âm tính giữa các mặt khác nhau trên Do đó, cácphương tiện huấn luyện chung của VĐV cũng cần phải chuyên môn hóa để tậndụng đến mức cao nhất sự chuyển tốt của trình độ thể lực và cố gắng loại trừhoặc làm giảm hiệu ứng của sự chuyển xấu Như vậy, nội dung huấn luyệnchung của VĐV cũng phải phản ánh đặc điểm của chuyên môn hóa thể thao

Các bài tập huấn luyện chung trong quá trình tập luyện thể thao có chứcnăng sau :

+ Hình thành, củng cố hồi phục kĩ năng- kĩ xảo có tác động bổ trợ đối vớimôn thể thao lựa chọn ( nghĩa là đặt nền móng cho các kĩ năng- kĩ xảo, kĩ thuật,chiến thuật) có tác động trau dồi (theo cơ cế chuyển tốt kĩ năng), hoặc khi cầnthiết để thực hiện hợp lí các bài tập theo hướng phát triển các năng lực thể chất.

+ Là một phương tiện để giáo dục các năng lực thể chất chưa được pháttriển đầy đủ ở môn thể thao lựa chọn, nâng cao hoặc duy trì trình độ năng lựchoạt động chung

+ Là một yếu tố nghỉ ngơi tích cực, có tác động đáng kể tới quá trình hồiphục sau lượng vận động lớn để phòng tránh sự đơn điệu trong tập luyện

Các bài tập huấn luyện chung và huấn luyện chuyên môn có quan hệ chặtchẽ với nhau Trước hết, các bài tập xuất phát từ mục đích chủ yếu của hoạtđộng thể taho phục vụ co đời sống Các bài tập huấn luyện chung, một mặt tạotiền đề cho các bài tập huấn luyện chuyên môn, đồng thời lại phản ánh nhữngđặc điểm chuyên môn hóa thể thao

Trái lại, các bài tập huấn luyện chuyên môn lại luôn luôn xuất phát từ cáctiền đề do các bài tập huấn luyện chung mang lại ở đây, cũng cần nhớ rằng cónhững bài tập hầu như đứng giữa hai loại đó Đó là những bài tập có hình thứcvận động giống các bài tập thi đấu, nhưng lại khác về cách thức và chế độ thựchiện Chính những bài tập này đã đảm bảo mối quan hệ qua lại chặt chẽ giữahuấn luyện chung và huấn luyện chuyên môn cho VĐV

 Các bài tập huấn luyện chuyên môn

Đó là phức hợp các yếu tố của những động tác thi đấu, cùng các biến dạngcủa chúng cũng như bài tập dẫn dắt Ví dụ : Chạy các đoạn ngắn đối với VĐVchạy, những pân đoạn liên hợp với VĐV thể dục dụng cụ, các động tác phối hợpnhư ở VĐV bóng Có khi các bài tập huấn luyện chuyên môn còn bao gồm cảcác bài tập lấy từ những bài tập nhóm môn thể thao (chạy ở cự ly tương đối với

cự ly thi đấu ) Như vậy, chỉ có thể gọi là bài tập huấn luyện chuyên môn khibài tập đó có cái gì đó giống và phục vụ trực tiếp, tương đối sát với bài tập thiđấu Vì lẽ đó các bài tập huấn luyện chuyên môn thường rất có giới hạn.

Mặt khác, bài tập huấn luyenj chuyên môn cũng không phải là môn thểthao lựa chọn, nhưng phải làm sao để tác động có chủ đích và hiệu qua đến sựphát triển các tố chất kĩ xảo cho VĐV ở chính ngay môn thể thao đó Ví dụ : Khithực hiện các bài tập huấn luyện chuyên môn kiểu kéo hoặc gánh tạ đứng lên,ngồi xuống, VĐV cử tạ có khả năng khắc phục trọng lượng lớn hơn so với khichỉ thực hiện 2 kiểu động tác hoàn chỉnh trong thi đấu chính thức và tác động tốthơn đến việc phát triển các năng lực sức mạnh

Căn cứ vào ưu thế tác động của các bài tập huấn luyện chuyên môn, chúngđược chia thành các bài tập dẫn dắt và các bài tập phát triển

Các bài tập dẫn dắt nhằm bổ trợ cho việc tiếp thu những hình thức kĩ thuậtđộng tác mới, khó Còn các bài tập phát triển lại chủ yếu nhằm phát triển các tốchất thể lực Tất nhiên, việc phân chia này chỉ có ý nghĩa tương đối, hình thức

và nội dung các động tác bao giờ cũng thống nhất với nhau Dù vậy, việc phânchia này cũng cần thiết bởi vì về hình thức các bài tập dẫn dắt gần giống với kĩthuật môn thể thao lựa chọn hơn là các bài tập phát triển, còn lượng vận độngthi` thường nhỏ hơn Hơn nữa, tỉ lệ sử dụng các bài tập này trong các giai đoạntập luyện có khác nhau

* Huấn luyện sức mạnh tốc độ ( sức mạnh bột phát, sức mạnh nhanh )trong bóng rổ

Sức mạnh bột phát là khả năng khắc phục lực cản với tốc độ co cơ cao choVĐV Sức mạnh nhanh xác định thành tích trong các môn vận động không theochu kỳ Sức mạnh nhanh cũng có ý nghĩa đối với đạt việc đạt được tố độ cao khi

đá, ném bóng và dậm nhảy trong các môn bóng ( thể hiện rõ nhất trong các kỹthuật nhảy ném rổ ) Theo tính chất và những điều kiện biểu hiện sức mạnh cơ

bắp, người ta thường phân biệt các năng lực sức mạnh đơn thuần ( theo chế độtĩnh và vận động chậm ) Những năng lực sức mạnh tốc độ đóng vai trò chủ yếutrong bóng rổ Theo các tài liệu khoa học, trong bóng rổ hơn 70% động tácmang tính chất sức mạnh tốc độ Song khi di chuyển lúc đứng phòng thủ, lúccướp bóng ở những động tác ngọi là động tác “ rắn” nhưng thường đòi hỏinhững nỗ lực tĩnh hơn Bởi vậy việc huấn luyện sức mạnh cho VĐV cần phảitoàn diện và phải phát triển sức mạnh các cơ theo các chế độ khác nhau Mộtbiến thể quan trọng của sức mạnh cơ bắp đó là sức mạnh bột phát phản ánh nănglực biểu hện sức mạnh đến mức tối đa trong một khoảng thời gian tối thiểu donhững điều kiện của bài tập thể thao hay phối hợp thi đấu chi phối VĐV bóng

rổ thực hiện dạng sức mạnh này trong lúc nhảy, đột phá, tấn công nhanh, chuyềnbóng xa với sức mạnh lớn

Việc giáo dục năng lực sức mạnh cho VĐV bóng rổ cần nhằm để:

- Phát triển và duy trì sức mạnh tuyệt đối của các cơ

- Biểu hiện nỗ lực tối đa trong thời gian ngắn nhất

- Hình thành kỹ năng tập trung sức mạnh vận động và một bộ phận nhấtđịnh của đông tác

- Nâng cao năng lực biểu hiện nỗ lực tố đa vào thời điểm chuyển từ một sốđộng tác này sang một số động tác khác

Để phát triển sức mạnh bột phát trong thực tế huấn luyện người ta thường

sử dụng ngày càng nhiều hơn những bài tập sau đây theo chế độ tốc độ cơ động:đẩy tạ, ném xa nhồi bóng bằng hai tay, co kéo đẩy hay hay kéo đồng đội khỏimột khoảng quy định trên sân, cướp phá bóng từ tay đối phương, các động tácvật tự do

Một trong những năng lưc tổng hợp nhanh - mạnh quan trọng nhất củaVĐV bóng rổ là sức bật, đó là năng lực bật nhảy cao tối đa khi thực hiện động

tác nhảy ném rổ , khi cướp bóng, khi tranh chấp ném rổ Khi lập kế hoach cánhân về huấn luỵên sức mạnh cần chú ý rằng tính chất của hoạt động vận động ởnhững VĐV có vị trí khác nhau trong đội cũng quyết định trình độ phát triểnnăng lực sức mạnh Thí dụ: trong những lần di động ở những người phòng thủthì sức mạnh của các cơ gập bàn chân có ý nghĩa rất lớn, còn những người tấncông thì sức mạnh tương đối của các cơ duỗi chân đóng vai trò quan trọng Đó

là cơ sở để tiến hành tác động có phân biệt trong hoàn thiện các năng lực sứcmạnh của các VĐV bóng rổ co vai trò thi đấu khác nhau ở những VĐV bóng rổđẳng cấp cao cần phát triển sức mạnh trên cơ sở tổ hợp những bài tập sức mạnh

có kết hợp sức mạnh và khoé léo Các bài tập sức mạnh cần phối hợp với các bàitập nhằm tăng độ linh hoạt ở các khớp và hồi phục Những phương pháp cơ bản

để giáo dục và hoàn thiện sức mạnh: nâng lặp lại trọng lượng chưa đến “cựchạn” với nỗ lực tối đa, phương pháp huấn luyện vòng tròn, phương pháp tácđộng gắn liền, phương pháp khoảng cách và phương pháp thi đấu

Huấn luyện tâm lý trong bóng rổ.

Khi nói về đặc điểm diễn ra các quá trình cảm giác vận động trong cơ thểVĐV cần phải nhấn mạnh rằng các phản ứng phức tạp là những yếu tố thànhphần của các năng lực chuyên môn của VĐV bóng rổ Tính hiệu quả của nhữngbài tập thi đấu như chuyền bóng, ném phạt, bắt bóng bật bảng, ném bóng rổ từcác vị trí khác nhau có liên quan chặt chẽ với các chỉ số định hướng cảm giácvận động Những điều có ý nghĩa dự báo tốt nhất đối với VĐV là: phản xạ lựachọn, phản xạ dự báo các khả năng có thể xảy ra, phản xạ đoán trước và “cảmgiác thời gian”

Việc thi đấu luôn diễn ra trong khi có sự phản công tích cực và trong cáctình huống thường xuyên thay đổi Vì thế cho nên xuất hiện sự đòi hỏi phải có

tư thế tư duy chiến thuật hay tư duy tác chiến của VĐV Đặc điểm tư duy chiếnthuật của VĐV bóng rổ là trong khi sử dụng các kỹ xảo chiến thuật đồng thời

thực hiện chiến thuật của mình (thực tế VĐV có thể thấy ngay kết quả thực hiệnchúng).

Độ nhanh của các quá trình tư duy là một đặc điểm không kém phần quantrọng của tư duy chiến thuật trong bóng rổ Đặc điểm về sức nhanh tư duy biểuhiện:

- Khi cần đánh giá ngay lập tức tất cả các đặc điểm về tình huống trong thiđấu

- Khi cần tính đến khả năng thay đổi của tình huống

- Trong trường hợp thông qua quyết định kéo dài trong những điều kiệncăng thẳng về cảm xúc

Như vậy hiệu quả của hoạt động thể thao phụ thuộc vào tất cả các biểu hiệntâm lý do các tác động tâm lý tạo nên

1.2 Huấn luyện kỹ thuật ném rổ cho tiền phong trong Bóng rổ hiện đại [11]

Ngày nay trước sự phát triển của xã hội đòi hỏi sự hoàn thiện không ngừngcác phương pháp nghiên cứu khoa học trong các lĩnh vực của đời sống và hoạtđộng của con người, trong đó việc dự báo chiếm một vị trí đặc biệt quan trọng

Dự báo khoa học xác định những phương pháp chủ yếu của sự phát triển kháchquan những xu hướng tiên tiến và nhờ đó mà các chuyên gia thể thao có thể gâytác động ảnh hưởng tới kết quả cuối cùng của quá trình huấn luyện Việc dự báo

về khả năng phát triển của một số môn thể thao mà thành tích có thể đo đếmđược là không mấy khó khăn Tuy nhiên đối với các môn bóng thì việc dự báonày có nhiều phức tạp bởi đặc thù và tính chất thi đấu do tác động của nhiều yếu

tố ảnh hưởng tới kết quả của các trận đấu

Do việc xác định sự phát triển của từng môn bóng chủ yếu bằng phươngpháp xây dựng mô hình của từng VĐV, tương ứng với nó là mô hình các vị tríthi đấu của các cầu thủ và xu hướng phát triển chung Có thể khái quát chungmột số xu thế chính phát triển các môn bóng trong thời gian hiện nay.

Sự phát triển nhanh và mang tính xã hội hóa đã làm cho thể thao trở thànhmột bộ phận quan trọng không thể thiếu trong đời sống văn hóa xã hội của conngười hiện đại

Trong công tác huấn luyện và thi đấu, đặc biệt quan tâm nâng cao lượngvận động tối đa, chú trọng hoàn thiện tố chất chuyên môn, đặc thù chuyên mônhóa từng cầu thủ, chú trọng các kĩ thuật sở trường của từng VĐV để thích ứngnhanh với nhịp độ thi đấu cường độ cao và luôn biến đổi

Toàn diện hóa lối chơi và chức năng của các cầu thủ, huấn luyện toàn diệncác vị trí trong các giai đoạn thi đấu khác nhau, chú ý chức năng thi đấu củatừng cầu thủ với việc phối hợp nhuần nhuyễn một số lượng ngày càng lớn chấtlượng cao hoạt động thi đấu của toàn đội

Sự tri thức nghệ thuật hóa lối chơi và chức năng cua cầu thủ được đặc đặcbiệt quan tâm VĐV phải nhanh chóng nắm vững nhanh và chính xác diễn biếntrận đấu cùng với tình huống phát triển của nó, có suy nghĩ độc lập, sáng tạo ứngphó nhanh và linh hoạt phối hợp của đồng đội của mình một cách nhịp nhàng.Trong huấn luyện phải biết kết hợp chặt chẽ giữa trí tuệ bẩm sinh với tiếp thu,

bổ sung hình thành nhanh chóng các kĩ năng vận động, kinh nghiệm thi đấu củađội thông qua các cuộc thi đấu lớn

Nói tóm lại, xu thế phát triển của một môn bóng biểu hiện ở tính năng động,tính tích cực của từng cầu thủ, ở chất lượng hiệu quả các hành động thi đấu của

họ, uy tín và tính phổ cập của từng môn bóng

Bóng rổ là một môn thể thao mang tính nghệ thuật , có tác dụng tăng cườngsức khỏe, phát triển toàn diện con người không chỉ về thể lực mà còn bồi dưỡng

cả về trí dục và đức dục Ngày nay, bóng rổ không không chỉ phát triển về chiềurộng (trên toàn thế giới) mà còn phát triển mạnh cả về chiều sâu Trình độ củacác đội bóng thường xuyên được nâng cao Các chỉ số về kĩ thuật, chiến thuật,tính hiệu quả, tính vững chắc, tính tích cực trong các hành động tấn công vàphòng thủ giữa các đội hàng đầu có xu thế ngày càng được nâng cao Do đó tínhcạnh tranh giữa các đội ngày càng khốc liệt

Bên cạnh đó, trong những năm gần đây trình độ kĩ thuật chiến thuật của cácVĐV các đội mạnh luôn có sự tiến bộ không ngừng, chủ yếu là trình độ tấn côngcủa các cá nhân phát triển nhanh biểu hiện cụ thể ở quá trình thực hiện các độngtác kĩ thuật, động tác giả, tốc độ và ném bóng chính xác ở các cự ly xa với các vịtrí khác nhau, cùng với đó là xu hướng huấn luyện các kĩ chiến thuật tấn côngnhằm chia rẽ sự liên kết giữa các vị trí phòng thủ của đối phương Trong xuhướng này người ta thường tập trung huấn luyện chiến thuật tấn công nhanh,hoặc huấn luyện chiến thuật tấn công khu vực ở phạm vi xa rổ Chiến thuật tấncông khu vực ở phạm vi xa rổ là chiến thuật sử dụng các miếng phối hợp yểm

hộ, truyền nhanh tạo ra những khoảng trống thuận lợi để đồng đội có thể ném rổ

dễ dàng ở các cự ly khác nhau Chiến thuật tấn công nhanh được sử dụng rấtnhiều trong thi đấu, và đã mang lại được những hiệu quả rất đáng kể Trongchiến thuật tấn công nhanh đòi hỏi những tiền phong trong đội phải có thể lực,

có sức nhanh và sự khéo léo để tấn công có hiệu quả

Hiện nay trên thế giới, đa số các đội mạnh có đẳng cấp cao như :Arghentina, Mỹ, Italia…thường vận dụng hệ thống chiến thuật tấn công khuvực, sử dụng nhiều các miếng phối hợp yểm hộ và phát huy tối đa khả năng ném

rổ của vị trí tiền phong đặc biệt là ở cự ly xa (3 điểm) của VĐV Việc tăngcường sử dụng các kĩ thuật ném rổ ở các vị trí khác nhau của tiền phong đã gây

ra nhiều khó khăn cho khâu phòng thủ, nó kéo giãn đội hình phòng thủ của đối

phương, bẻ gẫy các mối liên kết phòng ngự, tạo ra được nhiều khoảng trống gần

rổ giúp trung phong và hậu vệ có thể đột nhập vào uy hiếp rổ Trong các giảiđấu lớn như : Giải vô địch bóng rổ thế giới, vô địch Châu Âu, giải bóng rổ nhànghề Mỹ NBA… thì các VĐV các đội đặc biệt là các vị trí tiền phong đã rấtnhiều lần thực hiện kĩ thuật ném rổ ở vị trí khác nhau, nhiều nhất là ở vị trí xa(3điểm) Ngay cả trong những thời điểm căng thẳng, giành giật từng điểm họ vẫnthể hiện được bản lĩnh của mình bằng những quả ném rổ chính xác

Qua nghiên cứu tìm hiểu về xu thế phát triển của bóng rổ hiện đại, đã cónhiều tổng kết sâu sắc với những quan điểm chuyên môn đã được đề cập dướicác góc độ khác nhau Những quan điểm đó rất phù hợp với những xu thế pháttriển mới của các môn bóng Qua những đánh giá đó, các tác giả đã cho chúng tathấy : con đường dẫn đến thắng lợi của thể thao nói chung và bóng rổ nói riêngkhông thể theo chủ nghĩa cá nhân mà phải kết hợp hài hòa có khoa học với bềdày kinh nghiệm để nhiên cứu sáng tạo những kĩ chiến thuật mới, đa dạng, trên

cơ sở toàn diện, tâm lý thi đấu vững vàng Do đó đi sâu nghiên cứu phát triển vàứng dụng tiến bộ khoa học kĩ thuật TDTT hiện đại là việc làm không thể thiếuđược ở những người làm công tác giảng dạy và huấn luyện thể thao

Hiện nay tầm vóc, thể lực và năng lực khéo léo của VĐV bóng rổ(nhất làđối với nam) phát triển mạnh, do vậy không những khả năng tấn công mà khảnăng phòng thủ cũng được nâng lên Khu vực gần rổ được bảo vệ rất chặt chẽvới nhiều hệ thống phòng thủ phong phú Việc sử dụng kĩ thuật đột phá cá nhân

để áp sát rổ, hoặc chuyền bóng gặp rất nhiều khó khăn Trong khi đó sử dụng kĩthuật ném rổ của vị trí tiền phong từ các vị trí khác nhau đặc biệt là ném rổ xa đãngày càng mang lại nhiều hiệu quả và trở nên rất cần thiết cho mỗi đội bóng Do

đó nó đã trở thành một thứ vũ khí lợi hại được nhiều đội bóng trên thế giới vậndụng Do ưu thế về chiều cao, thể lực, sự khéo léo, các VĐV bóng rổ Mỹ, Nam

Mỹ, Châu Âu đã tập luyện và ứng dụng kĩ thuật này rất có hiệu quả, điều đó

được thể hiện khá rõ trong các giải bóng rổ nhà nghề Mỹ, olympic, vô địch thếgiới, vô địch Châu âu.

Một số nước Châu Á, Đông Nam Á có nền bóng rổ phát triển như : HànQuốc, Trung Quốc, Philipin… Cũng đã mạnh dạn áp dụng kĩ thuật này và đãđạt được hiệu quả cao trong các giải quốc gia cũng như khu vực ở Việt Nammặc dù đã có những đội, VĐV mạnh dạn ứng dụng vào thi đấu, nhưng do điềukiện thể lực( nhất là sức bền chuyên môn) khả năng duy trì lâu dài kĩ thuật độngtác trong thi đấu để có hiệu quả chưa cao

Đánh giá trình độ thi đấu của VĐV Việt Nam qua quan sát một số giải đấutrong nước và quốc tế ta nhận thấy một số nhược điểm như sau :

- Tâm lý thi đấu chưa ổn định

- Kỹ thuật tấn công chưa hoàn hảo điêu luyện

- Tầm vóc chiều cao còn khiêm tốn

- Kỹ thuật phòng ngự còn kém

- Thể lực giảm sút nhanh chóng ở các hiệp cuối

Tính chất quyết liệt của các trận đấu yêu cầu mỗi VĐV phải có kĩ thuật điêuluyện , thể lực chuyên môn hoàn hảo mới đáp ứng được cường độ thi đáu ở mứccao và căng thẳng Trong điều kiện như vậy người ta cho rằng ném rổ của vị trítiền phong ở các vị trí khác nhau, ở cự ly xa cần được thực hiện ngay cả trongcác điều kiện thi đấu mạo hiểm và thần kinh căng thẳng nhất Do đó, VĐV phảirèn luyện cho chính mình một bản lĩnh tâm lý thi đấu cực kỳ vững vàng trên cơ

sở đã được chuẩn bị kĩ lưỡng về mọi mặt

1.3 Đặc điểm tâm - sinh lý của VĐV lứa tuổi 20-22 [9].

1.3.1.Đặc điểm tâm lý.

Tâm lý con người rất đa dạng, phong phú và sự thể hiện của nó cũng rấtsinh động, muôn hình muôn vẻ Tâm lý con người phụ thuộc vào nhiều yếu tố:lứa tuổi, giới tính, trình độ, điều kiện sống, xã hội.

Do vậy mà tâm lý của mỗi người rất khác nhau Từ thực tế đó trong quátrình huấn luyện thể thao nói chung và bóng rổ nói riêng cần đặc biệt quan tâmđến sự nảy sinh các hình thái chức năng tâm lý tốt, có ảnh hưởng tích cực đếnquá trình tập luyện và thi đấu, biết khống chế sự xuất hiện các cức năng tâm lýxấu

Nhận thức thể thao diễn ra rất nhanh, cá tính phân biệt cao giúp cho VĐVphản ánh kịp thời và phân biệt một cách chính xác tình huống thật giả trong thiđấu Qúa trình nhận thức nhanh hay chậm, đúng hay sai được thể hiện rất rõràng thông qua quyết định của VĐV ở tình huống đó Dưới ảnh hưởng trực tiếpcủa bài tập đúng khoa học, đúng phương pháp sẽ tạo được sự phát triển tốt vềquá trình nhận thức và xuất hiện nhiều cảm xúc có liên quan đến trình độ hoànthiện các bài tập khó, và xur lý tình huống khá phức tạp Tư duy nhanh đặc biệtquan trọng trong khả năng xử lý tình huống thay đổi cũng nư đưa ra các quyếtđịn trong điều kiện căng thẳng về tinh thần, cảm xúc Do đó, cần tạo điều kiệncho VĐV biết làm chủ cảm xúc xấu của mình, tự khống chế sự xuất hiện củacảm xúc xấu Trong quá trình giảng dạy cần xây dựng cho VĐV niềm tin và sự

nỗ lực ý chí khi hoạt động cơ bắp căng thẳng để thực hiện chính xác động tác,đấu tranh chống lại sự phân tán trong tập luyện và thi đấu

Hệ hô hấp: Các chỉ sô hô hấp đã ổn định, khả năng hấp thụ o2 thấp hơnngười trưởng thành một chút: Tần số hô hấp 12-18 lần/phút, độ sâu hô hấp 400-500ml, vo2max khoảng 4,8 l/phút.

Hệ tuần hoàn: Trong yên tĩnh, tần số co bóp tim khoảng 60- 80 l/ phút,tim hoạt động kinh tế hơn và đã gần ổn định về thể tích cơ chế hoạt động Hệtuần hoàn thích nghi với sự tăng cường vận động thể lực, hồi phục sau vận độngdiễn ra nhanh, lưu lượng phút khoảng 24-28 l/phút, lưu lượng tâm thu đạt 120-140ml

Hệ vận động: Xương và cơ bắp đã phát triển ở mức độ cao pù hợp vớihuấn luyện

Sự phát triển các tố chất thể lực không đồng đều và chưa đạt mức độ cao,sức mạnh các nhóm cơ phát triển không đều, cần phải phát triển sức mạnh kếthợp với sức nhanh

CHƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

Để giải quyết mục tiêu nghiên cứu nêu trên, trong quá trình nghiên cứu

đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

2.1 Phương pháp nghiên cứu [5] [7].

2.1.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu.

Phương pháp chủ yếu phục vụ nhiên cứu tổng quan một số vấn đề liênquan tới đề tài Chúng tôi đã sử dụng thường xuyên phương pháp này trong quátrình nghiên cứu nhằm tổng kết các vấn đề về lý luận và sư phạm đặc biệt là hệthống hóa các tri thức, kiến thức liên quan tới đề tài Đồng thời phương phápnày còn sử dụng để thu thập các số liệu nhằm kiểm chứng và so sánh với các sốliệu thu thập được trong quá trình nghiên cứu

2.1.2 Phương pháp phỏng vấn.

Thông qua các giải bóng rổ, các buổi tập của đội tuyển nam bóng rổtrường đại học TDTT Bắc Ninh, chúng tôi tiến hành thu thập tài liệu đánh giámột cách hiệu quả một số bài tập nâng cao hiệu quả ném rổ cho vị trí tiền phong.Đồng thời qua quan sát các buổi tập và trong suốt quá trình học tập và rèn luyện

đã giúp chúng tôi tiến hành lựa chọn các bài tập đó một cách hợp lý và khoahọc

2.1.3 Phương pháp quan sát sư phạm.

Chúng tôi tiến hành quan sát các giải Bóng rổ trong nước, các trận đấucủa các trường đại học, cao đẳng trong giải bóng rổ sinh viên toàn quốc năm

2009 Từ đó thu thập số liệu đánh giá thực trạng ném rổ cho vị trí tiền phongtrong Bóng rổ hiện nay và lựa chọn một số bài tập khoa học, hợp lý và có hiệuquả cao nhất

2.1.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm.

Chúng tôi sử dụng phương pháp này để kiểm nghiệm và đánh giá hiệuquả ứng dụng các bài tập đã lựa chọn vào thực tiễn, nhằm phát triển khả năngném rổ cho vị trí tiền phong của đội tuyển nam bóng rổ trường đại học TDTTBắc Ninh.

2.1.5 Phương pháp kiểm tra sư phạm

Phương pháp này được sử dụng nhằm đánh giá thực trạng của VĐV đốitượng nghiên cứu, đồng thời kiểm tra kết quả hệ thống bài tập mà đề tài tiếnhành kiểm tra 2 giai đoạn thực nghiệm Để kiểm tra và đánh giá hiệu quả các bàitập chúng tôi lựa chọn một số test để đánh giá như:

- Bật nhảy ném rổ 20 lần cự ly 5m (sl)

- Ném xa 20 lần góc 00 và 1800 (sl)

- Dẫn bóng số 8 ném rổ 5 lần (s)

2.1.6 Phương pháp toán học thống kê

Phương pháp này được chúng tôi sử dụng trong quá trình xử lý các số liệu

đã thu thập được trong thời gian nghiên cứu Trong toán học thống kê chúng tôi

sử dụng các công thức sau: x, t, , r

- Giá trị trung bình:

n

x x

n x i

c A c

B A n n

x x t

B B A

A c

n n

x x x





Trong đó:

2 2

d n

) )(

(

i i i i

i i i i

y y x x

y y x x r

- Nhịp độ tăng trưởng:

% ) (

5 , 0

) (

100

2 1

1 2

V V

V V W

- V1: Kết quả kiểm tra lần trước của các chỉ tiêu

- V2: Kết quả kiểm tra lần sau của các chỉ tiêu

- 100 và 0,5: Các hằng số

Việc phân tích và xử lý các số liệu thu thập được trong quá trình nghiêncứu của đề tài được chúng tôi xử lý bằng phần mềm SPSS 7.5 và MicrosofExcel Kết quả tính toán của các tham số đặc trưng trên được chúng tôi trình bày

ở phần “ kết quả nghiên cứu và bàn luận” của đề tài luận văn

2.2 Tổ chức nghiên cứu:

Đề tài được tiến hành từ tháng 12/2009 đến tháng 6/2011 và được chialàm 4 giai đoạn.

- Giai đoạn 1: Từ tháng 12/2009 đến tháng 3/2010 - Lựa chọn tên đề tài,

xây dựng và bảo vệ đề cương nghiên cứu, thu thập tài liệu có liên quan

- Giai đoạn 2: Từ tháng 4/2010 đến tháng 12/2010 – Phân tích và tổng hợptài liệu, lập phiếu phỏng vấn, tiến hành phỏng vấn

- Giai đoạn 3: Từ tháng 1/2011 đến tháng 2/2011 – Đề xuất một số giảipháp nhằm nâng cao hiệu quả ném rổ ở vị trí tiền phong cho đội tuyển nam Bóng

rổ trường ĐH TDTT Bắc Ninh

- Giai đoạn 4: Từ tháng 3/2011 đến tháng 6/2011 – Phân tích kết quảnghiên cứu, viết hoàn thiện luận văn Chuẩn bị bảo vệ kết quả nghiên cứu

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 3.1 Giải quyết mục tiêu 1:

.Đánh giá thực trạng hiệu quả ném rổ của vị trí hậu vệ trong đội

tuyển nữ bóng rổ trường đại học TDTT Bắc Ninh.

Để giải quyết mục tiêu 1 chúng tôi tiến hành đánh giá thực trạng hiệu quảném rổ ở vị trí hậu vệ trong tập luyện và thi đấu Từ đó chúng tôi lựa chọn ranhững bài tập phù hợp

3.1.1 Thực trạng hiệu quả ném rổ của vị trí tiền phong trong tập luyện

và thi đấu của đội tuyển nam bóng rổ trường ĐH TDTT Bắc Ninh.

Để có sự đánh giá khách quan, chính xác về hiệu quả ném rổ của vị trítiền phong cho đội tuyển bóng rổ nam trường đại học TDTT Bắc Ninh, chúngtôi đã tiến hành quan sát thực tiễn trong quá trình tập luyện của đội và đã thống

kê được hiệu quả ném rổ của các vị trí khác nhau mà đội đã sử dụng, đượcchúng tôi trình bày tại bảng 3.1

Bảng 3.1: Hiệu quả ném rổ của đội tuyển nam bóng rổ trường đại học

TDTT Bắc Ninh trong 1 tuần t p luy n.ập luyện ện

vị trí ném rổ

Tổng

sl sử dụng

Sl thàn h công

% thàn h công

Tổng

sl sử dụng

Sl thành công

% thàn h công

Tổng

sl sử dụng

Sl thành công

% thàn h công

1 Vị trí tiềnphong 300 90 30 300 125 41.6 300 75 25 32.2

2 Vị trí trung

3 Vị trí hậu vệ 300 160 53.3 300 112 37.3 300 60 20 36.8

Qua bảng 3.1 ta có thể nhận thấy trong 3 vị trí tấn công mà đội bóng rổnam trường đại học TDTT Bắc Ninh đã sử dụng thì số lần ném rổ trung bìnhthành công của vị trí tiền phong là cao nhất chiếm 41.6%, sau đó là tỷ lệ ném rổcủa vị trí hậu vệ là 37.3% và cuối cùng là số lần ném rổ của vị trí trung phong là31.6%

Điều đáng quan tâm ở đây là qua các kết quả thống kê ở bảng 3.1 thìtrong các lần ném rổ ở các vị trí khác nhau của đội bóng rổ nam trường đại họcTDTT Bắc Ninh thì hiệu quả ném rổ của vị trí tiền phong đạt thấp nhất 32.2%,trong khi tỷ lệ thành công của vị trí hậu vệ là 36.8% và cao nhất là của vị trítrung phong là 37.8%

Để làm rõ hơn thực trạng hiệu quả ném rổ của vị trí tiền phong đội bóng

rổ nam trường đại học TDTT Bắc Ninh so với các đội bóng rổ khác trong cácgiải thi đấu lớn, cụ thể chúng tôi tiến hành thống kê và so sánh hiệu quả ném rổcủa vị trí tiền phong trong giải bóng rổ phía Bắc tháng 12 năm 2009 Kết quảthống kê được chúng tôi trình bày tại bảng 3.2

Bảng 3.2: Hiệu quả ném rổ ở vị trí tiền phong của các đội nam giải phía Bắc

(năm 2009)

TT

Kết quả điều tra

Các vị trí

ném rổ

Tổng số lần sử dụng

Sử dụng thànhcông % dụngSử thànhcông % dụngSử thànhcông %

1 Trường ĐH TDTT Bắc Ninh 419 102 20 19.6 212 75 35.3 105 30 28.6

2 Phòng Không Không Quân 390 130 40 30.7 150 80 53.3 110 43 39.0