Nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển sức bền chuyên môn nội dung súng trường thể thao cho sinh viên chuyên sâu khoá đại học 44, trường đại học TDTT bắc ninh

Chúng tôi mạnh dạn nghiêncứu đề tài: “Nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển sức bền chuyên môn nội dung súng trường thể thao cho sinh viên chuyên sâu khoá đại học 44, Trường đại học TDT

MỞ ĐẦU

Được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, phong trào Thể dục thể thao(TDTT) nói chung, đặc biệt là môn Bắn súng đang ngày càng phát triển rộngtrong phạm vi cả nước bởi môn Bắn súng có vị trí và ý nghĩa hết sức quan trọng,

nó phục vụ trực tiếp cho việc củng cố quốc phòng, tăng cường lực lượng, sẵnsàng chiến đấu bảo vệ tổ quốc Với thể thao thành tích cao, trong nhiều năm quabắn súng luôn là môn giành được nhiều huy chương mang lại nhiều vinh quangcho Tổ quốc, nhiều xạ thủ giỏi đạt được thành tích xuất sắc, nêu cao kỷ lục tạicác kỳ đaị hội TDTT Châu Á và Đông Nam Á như: Trần Oanh, Nguyễn QuốcCường, Đặng Thị Đông, Phạm Cao Sơn, Trịnh Quốc Việt, Nguyễn Mạnh Tường,

Chính vì vậy mà môn Bắn súng là một trong những mông thể thao đượclãnh đạo ngành TDTT xác định là môn thể thao trọng tâm Được đầu tư pháttriển ở nước ta trong nhiều năm qua và là môn thể thao nằm trong chương trìnhđào tạo chính quy tại các Trường Đại học TDTT ở Việt Nam

Bắn súng là môn thể thao kỹ thuật mang tính chất vừa trí tuệ và hoạt độngtĩnh lực, hoạt động thần kinh nhiều hơn cơ bắp Tập luyện bôn Bắn súng thểthao có tác dụng rèn luyện thể lực và phẩm chất đạo đức, ý chí cần thiết nhưtính kiên trì, nhẫn lại, bình tĩnh, dũng cảm Môn Bắn súng thể thao đòi hỏi vậnđộng viên không những có thần kinh vững vàng, tính khéo léo thực hiện phốihợp kỹ thuật động tác mà còn phải có thể lực tốt, thể hiện sức mạnh của các cơtham gia giữ im súng cùng sức bền chuyên môn và sức bền chung khi bắn thitrong nhiều giờ mà độ chính xác không bị giảm sút Trong Bắn súng thể thao thìmôn Bắn súng trường thể thao là một môn khó và phức tạp, trong thời gian kéodài lại phải thực hiện với 3 tư thế (đứng, quỳ, nằm) Khi bắn chỉ cần một rungđộng cũng ảnh hưởng đến phát bắn và cả bài bắn Vì vậy việc nghiên cứu lựachọn bài tập phát triển sức bền nhằm nâng cao thành tích, cho sinh viên đượcxác định là yêu cầu cấp thiết

Đặc biệt là các bài tập thể lực chuyên môn, đây là nền tảng để xây dựngsức bền góp phần nâng cao thành tích trong tập luyện và thi đấu cho sinh viênchuyên sâu Bắn súng

Khi tìm hiểu thực tế thì chưa có đề tài nào nghiên cứu phát triển sức bềnchuyên môn cho sinh viên về nội dung Bắn súng trường thể thao nói chung và tưthế nằm bắn nói riêng Qua quan sát một số buổi tập và kiểm tra của nam sinh

viên chuyên sâu khoá Đại học 44 học kỳ 5 cho thấy: Dấu hiệu mệt mỏi đếntương đối sớm khi thời gian tập luyện còn kéo dài, thành tích giảm dần ở các tưthế khác, độ tản mát lớn Điều đó chứng tỏ sức bền chuyên môn của các em cònhạn chế.

Bằng những kiến thức thông qua tập luyện, phỏng vấn các VĐV và thiđấu cùng với sự chỉ đạo tận tình của giáo viên Chúng tôi mạnh dạn nghiêncứu đề tài:

“Nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển sức bền chuyên môn nội dung súng trường thể thao cho sinh viên chuyên sâu khoá đại học 44, Trường đại học TDTT Bắc Ninh”

* Mục đích nghiên cứu:

Trên cơ sở xác định được thực trạng việc huấn luyện sức bền chuyênmôn, đề tài lựa chọn một số bài tập phát triển sức bền chuyên môn nội dungsúng trường thể thao nói chung và tư thế nằm bắn nói riêng cho sinh viên chuyênsâu khoá 44, Trường Đại học TDTT Bắc Ninh góp phần nâng cao chất lượng đàotạo của Nhà trường trong tương lai và thành tích bắn cho mỗi sinh viên

* Mục tiêu nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên đề tài giải quyết hai mục tiêu sau:

- Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng công tác giảng dạy sức bền chuyên môn

trong môn súng trường thể thao nội dung nằm bắn cho nam sinh viên chuyên sâukhoá đại học 44 Trường đại học TDTT Bắc Ninh

- Mục tiêu 2: Nghiên cứu lựa chọn và đánh giá hiệu quả bài tập phát triển

sức bền chuyên môn trong môn súng trường thể thao cho nam sinh viên chuyênsâu khoá đại học 44, Trường đại học TDTT Bắc Ninh

* Đối tượng nghiên cứu: Các bài tập phát triển sức bền chuyên môn nội

dung súng trường thể thao cho nam sinh viên chuyên sâu Bắn súng khóa 44,trường Đại học TDTT Bắc Ninh

* Phạm vi nghiên cứu.

Đề tài tiến hành nghiên cứu trên 20 sinh viên chuyên sâu Bắn súng khoá 44Trường đại học TDTT Bắc Ninh

* Địa điểm nghiên cứu.

Tại trường bắn Trường Đại học TDTT - Từ Sơn - Bắc Ninh

CHƯƠNG I TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Lịch sử hình thành và phát triển môn Bắn súng.

Môn Bắn súng đã có trên thế giới cách đây nhiều thế kỷ từ khi loài ngườiphát minh ra thuốc nổ và súng hỏa mai Từ đó đến nay môn Bắn súng đã tồn tại

và phát triển cùng với xã hội loài người Lúc đầu người ta dùng giáo, mác, cung

nỏ để săn bắn kiếm ăn Từ năm 1520, người ta đã chế tạo ra súng hoả mai comồi nổ và súng kíp nhồi đạn từ phía trước đầu nòng, loại súng này được sử dụngsuốt 400 năm Qua nhiều thế hệ cùng với sự phát minh tiến bộ của khoa học kỹthuật người ta đã cải tiến dần dần và chế tạo ra được loại súng có khoá nòng lắpđạn một viên ở đằng sau Đến thế kỷ 19 các nhà chế tạo đã làm ra được nòngsúng có rãnh xoắn hướng cho đầu đạn đi xa và chính xác hơn, sự chế tạo ra đạncũng ngày được hoàn thiện về hình dáng và kích thước, trọng lượng đầu đạn vàthành phần hoá học cấu tạo các loại thuốc phóng có sức đẩy mạnh hơn

Dưới chế độ phong kiến tư bản môn Bắn súng đã được sử dụng như mộtcông cụ phục vụ chủ yếu cho giai cấp thống trị của Nhà nước phong kiến Năm

1860, Nữ Hoàng Anh Victoria đã thành lập hội Bắn súng nước Anh đầu tiên

và lần đầu tiên tổ chức thi đấu cá nhân môn súng trường ở cự ly 370m có haivòng bia

Năm 1871, Hội Bắn súng Mỹ được thành lập, sự phát triển đó cũng diễn

ra ở nhiều nước từ Châu Âu đến Châu Á Cuộc thi Bắn súng lần đầu tiên dược tổchức tại Lion (Pháp) vào năm 1897 với môn thi súng trường 3 tư thế cự ly300m, kích thước bia 1m2 có 10 vòng bia Tại cuộc thi đó có 5 nước tham giatrong đó có Pháp, Hà Lan, Italia, Na Uy và Thuỵ Sỹ với số lượng vận động viênmỗi đội là 7 VĐV

Cùng với sự phát triển cũng như tính chất các cuộc thi đấu, kích thước tờbia, cự li ngắn cũng được thay đổi sao cho phù hợp

Từ năm 1990, các cuộc thi đấu môn Bắn súng đầu tiên có môn bắn chậm

Năm 1907, Hội Bắn súng quốc tế được thành lập viết tắt là UIT họp tạiThuỷ Điển và từ đó đến nay cứ 4 năm một lần UIT lại họp bàn sửa đổi điều lệ,lịch thi đấu quốc tế và bầu Ban chấp hành mới Từ khi có Hội Bắn súng quốc tếđược thành lập các môn bắn ngày càng trở nên phong phú hơn về nội dung Tạicuộc thi đấu thế giới và Olympic từ năm 1933 có môn thi Bắn súng ngắn, bắnnhanh 5 bia hình người, năm 1935 có môn bắn đĩa bay, năm 1949 có môn bắnsúng ngắn phối hợp, năm 1952 có môn bắn “Hươu chạy” và từ năm 1969 đếnnay có nhiều môn bắn mới ra đời như súng trường hơi, súng ngắn hơi

Trong những năm tới, tương lai của các cuộc thi đấu quốc tế sẽ có nhiềuthay đổi không ngừng theo xu hướng thu nhỏ kích thước tờ bia, rút ngắn thờigian và bổ sung thêm nhiều môn bắn mới

Ở Việt Nam khi miền Bắc được giải phóng năm 1954 chấp hành nghịquyết của hội nghị lần thứ XII Trung Ương Đảng và Chỉ thị 186 của Ban bí thưTrung ương, phong trào thể thao quốc phòng bước đầu xây dựng dưới hình thứcBắn súng thể thao tại 2 cơ sở là Câu lạc bộ ngành Đường sắt Hà Nội (03/1957)

và cảng Hải Phòng (07/1957) đã thu hút được đông đảo số công nhân tham giasau đó phát triển dần dần ở 32 tỉnh và thành phố

Năm 1958 lần đầu tiên ra cử Liên đoàn thể thao tham dự đại hội quân độicác nước CHCN ở LEPZING (CHDCĐ) trong đó có môn Bắn súng và đến cuốinăm 1958 tại trường bắn “Bạch Mai” cuộc thi đấu Bắn súng toàn miền Bắc lầnthứ nhất được tổ chức với các môn thi súng trường dân dụng

Tháng 12/1959, Câu lạc bộ Bắn súng Trung ương được thành lập tại XuânMai (Hà Tây) là Trung tâm đào tạo VĐV Bắn súng nâng cao ở nước tă và cónhiệm vụ đào tạo bồi dưỡng các huấn luyện viên, trọng tài cho các tỉnh, thành,ngành

Đến năm 1960 - 1961 số người tập Bắn súng ở miền Bắc từ 10 vạn đến 40vạn Nếu tính cả số người tập Bắn súng trong dân quân tự vệ, lực lượng vũ trangthì số lượng nên tới 1 triệu rưỡi người tham gia tập luyện Bắn súng

Tháng 10/1961, Hội Bắn súng thể thao Việt Nam được thành lập, cho đếnnay phong trào Bắn súng Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ, nhiều câu lạc bộ rađời, thành tích các cuộc thi đấu ngày càng một tăng lên, nhiều kỷ lục được thiết

lập Trong các cuộc thi đấu quốc tế Bắn súng Việt Nam đã giành được nhiều tấmhuy chương vàng, bạc, đồng, mang lại vinh quang cho nền thể thao Việt Nam.

1.2 Đặc điểm môn Bắn súng thể thao.

1.2.1 Đặc điểm chung:

Bắn súng là một môn thể thao mang tính chất vừa trí tuệ vừa hoạt độngtrong lĩnh vực, hoạt động thần kinh nhiều hơn hoạt động cơ bắp Môn Bắn súngthể thao đòi hỏi VĐV phải có thần kinh vững vàng, tính khéo léo thực hiện kỹthuật động tác, mà còn phải có thể lực tốt thể hiện sức mạnh của các cơ quantham gia giữ im súng Cùng với sức bền và sức bền chuyên môn khi bắn trongnhiều giờ mà mức độ chính xác không bị giảm sút

1.2.2 Đặc điểm môn súng trường thể thao:

Súng trường thể thao là môn bắn tương đối khó nhưng độ hấp dẫn rất cao.Bài bắn của môn súng trường thể thao gồm 3 tư thế: Nằm bắn, quỳ bắn và đứngbắn Khi thực hiện bài bắn VĐV phải thực hiện cả 3 tư thế đó

Súng trường thể thao cự ly bắn 50m, số lượng đạn bắn thử không hạn chế,tính điểm 40 viên nằm bắn, 40 viên quỳ bắn, 40 viên đứng bắn Thời gian bắnthử và thi đấu là 2h 30 phút

Súng trường thể thao bao gồm rất nhiều loại súng Nhưng hiện nay được

sử dụng rộng rãi để tập luyện và thi đấu đó là loại súng trường tự chọn MUs - 12

do Liên Xô (cũ) chế tạo là một loại súng tốt có độ chính xác cao, chuyên dùng đểbắn tập và bắn thi đấu ở cự ly 50m, (chữ viết tắt của Tiếng Nga MUs - 12 có nghĩa là

cỡ nhỏ, chính xác, kiểu 12)

+ Trọng lượng nặng 6kg

+ Chiều dài toàn bộ khẩu súng 125cm

+ Chiều dài nòng súng, kể cả buồng đạn là 75cm

+ Cỡ nòng 5.6mm

+ Số lượng rãnh xoắn 6

+ Bước rãnh xoắn 42cm

+ Lắp đạn viên 1, không có băng đạn

+ Khoảng cách từ đầu ngắm đến khe ngắm 83 - 86cm

+ Vặn 1 “khấc” ở núm vít chỉnh tầm huy hướng của bộ máy ngắm, khibắn ở cự ly 50m, điểm chạm trên bia 2.5mm.

+ Bộ máy cò gián tiếp và lực đối kháng của cò súng có thể điều chỉnhnặng nhẹ tuỳ ý xạ thủ không giới hạn

+ Được phép sửa báng và cải tiến bộ phận tay nắm để dùng trong bắnđứng cho thích hợp với từng người

- Cấu tạo của súng trường thể thao MUs - 12 gồm các bộ phận sau:

1.2.3 Đặc điểm của tư thế yếu lĩnh động tác nằm bắn:

Trong tư thế bắn súng thể thao thì nằm bắn là tư thế dễ hơn cả, thôngthường khi nằm bắn súng ít bị rung động và đạt được thành tích cao hơn so vớibắn ở các tư thế khác Sở dĩ như vậy là khi nằm bắn trọng tâm của hệ thống “Cơthể - súng” ở vị trí tương đối thấp, diện tích của thân người tiếp xúc với mặt đấtlại lớn Đồng thời các cơ bắp của sinh viên VĐV hoạt động tương đối thuận lợi,

ít bị căng thẳng, nhưng bên cạnh yếu lĩnh của động tác nằm bắn còn một sốnhược điểm trong tập luyện và thi đấu có dấu hiệu tức ngực, khó thở trong quátrình bắn, cánh tay đỡ súng bị tê liệt hoàn toàn do thời gian kéo dài

1.3 Đặc điểm tâm sinh lý.

Sinh viên bắn súng khoá 44 có độ tuôit từ 19 - 22 nên đặc điểm tâm sinh

lý của sinh viên chính là đặc điểm tâm sinh lý của thanh niên Trong bất kể mônthể thao nào, do đó là môn thể thao đối kháng trực tiếp hay những môn tĩnh lựcthì điều đầu tiên phải quan tâm đến là đặc điểm tâm sinh lý của người được huấnluyện Sự phát triển thành tích thể thao phụ thuộc rất nhiều vào đặc điểm tâmsinh lý từng lứa tuổi Để lựa chọn được bài tập nâng cao kỹ thuật trong môn Bắnsúng trước tiên cần tìm hiểu rõ đặc điểm tâm sinh lý của sinh viên

* Đặc điểm tâm lý.

Ở lứa tuổi này chức năng tâm lý phát triển đầy đủ nhất, nhân cách căn bảncủa con người được định hình và có tính cách độc lập thẳng thắn.

Để xác định được đặc điểm tâm sinh lý và quy luật hoạt động tâm lý củatừng sinh viên, khi giảng dạy các động tác giáo viên cần phải đặc biệt chú ý đếnvấn đề tâm lý để hoàn thiện kỹ thuật Hơn nữa phải quan tâm đến sự nảy sinhtâm lý trong quá trình học tập cũng như thi đấu Ở lứa tuổi thanh niên sự pháttriển trí tuệ mang tính chất nhạy bén và phát triển đến trình độ cao Tư duy chặtchẽ nhất quán, biết xoáy vào những quan hệ bản chất bên trong Tư duy trở nênsâu sắc nhờ khả năng khái quát hoá, trừu tượng hoá được phát triển cao Nhạybén với cái mới, biết đặt ra giả thiết táo bạo Ở lứa tuổi này các em thích suyluận tuy nhiên hay kết luận vội vàng, thiếu khái quát, thiếu cơ sở thực tế Trínhớ cũng có thay đổi, nhớ ý nghĩa hơn là nhớ máy móc Tưởng tượng của các

em mang tính sáng tạo cao nhưng lại được gắn liền với thực tế Các em hìnhthành thế giới quan và phát triển hoàn chỉnh, hình thành các quan điểm xã hội tựnhiên Hơn nữa lại khao khát về lý tưởng, muốn xây dựng một lý tưởng tốt đẹp,

lý tưởng khái quát cao Tính độc lập của các em biểu hiện ở sự tìm hiểu đào sâugiải quyết mọi việc theo ý kiến riêng của mình Tăng cường sự nỗ lực ý chí đểvượt qua mọi khó khăn Tuy nhiên còn vội vàng hấp tấp, còn nôn nóng trongmọi vấn đề cuộc sống

* Đặc điểm sinh lý.

- Hệ thần kinh:

Đang ở thời kỳ phát triển đi đến hoàn chỉnh tuy vậy quá trình hưng phấn

và ức chế chưa thăng bằng

- Hệ hô hấp và hệ thần tuần hoàn:

Phát triển khá hoàn chỉnh, dung tích sống đã đạt tới chỉ số người lớn Tuyvậy hệ thần kinh giao cảm rất nhạy bén nên các em rất dễ dàng tăng giảm nhịptim, nhịp thở do sự tác động trực tiếp hoặc gián tiếp của điều kiện hoàn cảnh,tâm lý, môi trường xung quanh

- Hệ tiêu hoá:

Phát triển rất tốt, sự thu nhận năng lượng qua tiêu hoá nhanh và hệ suấtlớn, sinh viên có thể tăng giảm cân nhanh do chế độ ăn uống và sinh hoạt.

- Hệ bài tiết:

Chịu sự tác động của các tuyến nội tiết phát triển nên cũng phát triển và

có tác động với việc điều hoà thân nhiệt Do tiêu hoá và bài tiết tốt nên các em

có khả năng hồi phục rất tốt so với người lớn

- Hệ xương:

Đang ở thời kỳ phát triển so với hệ cơ, chiều cao trong giai đoạn này pháttriển rất nhanh, có thể đạt 8 - 10cm/năm các em thường cao, mảnh, xương chưacốt hoá hoàn toàn nên dễ gãy

- Hệ cơ:

Phát triển chậm hơn so với hệ xương, tuy vậy các nhóm cơ nhỏ đã bắt đầuphát triển nếu các em được tập luyện một cách khoa học thì cơ sẽ phát triển ởmức độ nhanh hơn

- Hệ sinh dục:

Đã phát triển, sự phân hoá giới tính nam so với các em nữ thể hiện rõràng Sự phát triển sinh dục ở lứa tuổi này sẽ làm thay đổi tâm lý của các em,khi sử dụng các hình thức, phương pháp giáo dục người huấn luyện viên phảiđặc biệt lưu ý tới vấn đề này

- Hệ vận động:

Phát triển hơn so với hệ cơ, hệ xương, hệ tuần hoàn và hô hấp nếu chúng

ta sử dụng các hình thức và phương pháp huấn luyện khoa học

1.4 Nguyên tắc giảng dạy tố chất thể lực chung và sức bền chuyên môn.

1.4.1 Tố chất thể lực chung.

Theo lý luận và phương pháp TDTT của Phó Giáo sư - Tiến sĩ NguyễnToán và Tiến sĩ Phạm Danh Tốn thì huấn luyện thể lực chuyên môn là cơ sở củahuấn luyện thể thao Huấn luyện thể lực cho VĐV phải phù hợp với những quyluật chung của giáo dục các năng lực thể chất và những đặc điểm của huấn luyệnthể lực Một trong những biểu hiện cụ thể của sự tương ứng đó làc sự kết hợpchặt chẽ giữa huấn luyện thể lực chung và huấn luyện thể lực chuyên môn cho

sinh viên Do đề tài được nghiên cứu ở phạm vi hẹp nên chúng tôi không đưa

ra vấn đề huấn luyện thể lực chuyên môn mà chỉ nêu vấn đề huấn luyện thểlực chung

Như đã nói thì huấn luyện thể lực chung là quá trình giáo dục toàn diệnnhững năng lực tố chất của sinh viên Nó bao gồm các tố chất như vận động nhưsức nhanh, sức mạnh, sức bền, độ dẻo, sự khéo léo, nó là nền tảng để phát triển

tố chất thể lực chuyên môn phục vụ cho hoạt động chuyên môn của từng mônthể thao

Còn theo Tiến sỹ Harre (Đức) và Tiến sỹ Diên Phong (Trung Quốc) thì tốchất thể lực chung là các tố chất như sức mạnh, tốc độ, mềm dẻo, sức bền, linhhoạt mà cơ thể biểu hiện ra ngoài các hoạt động thể lực thông qua hoạt động

cơ bắp, dưới sự điểu khiển của hệ thần kinh trung ương Nó là nền móng cho sựphát triển tố chất thể lực chuyên môn

Nội dung của huấn luyện thể lực chung rất đa dạng Chính vì vậy màngười sử dụng các bài tập khác nhau để nâng cao những khả năng chức phận của

cơ thể, phát triển toàn diện các năng lực tố chất và làm phong phú vốn kỹ năng,

kỹ xảo của sinh viên Tuy nhiên, do đặc điểm của chuyên môn hoá khác nhaucủa sinh viên nên giữa các môn thể thao khác nhau cũng sẽ không giống nhau.Nếu có thì chỉ là phần nào giữa các môn thể thao cùng loại hoặc cùng tính chất

1.4.2 Sức bền chuyên môn.

Sức bền chuyên môn cũng là một trong những nội dung của huấn luyệnthể lực chung Để hiểu kỹ về điều này thì trước hết ta phải hiểu sức bền là gì?Theo lý luận và phương pháp TDTT của Phó Giáo sư - Tiến sỹ Nguyễn Toán vàTiến sỹ Phạm Danh Tốn thì sức bền là năng lực thực hiện một hoạt động vớicường độ cho trước hay là năng lực duy trì khả năng vận động trong thời giandài nhất mà cơ thể chịu được Nó là nền tảng để phát triển sức bền chuyên mônphục vụ cho các hoạt động chuyên môn của từng môn thể thao Khái niệm nàycũng đồng nhất với khái niệm: Sức bền là năng lực của cơ thể chống lại mệt mỏitrong một hoạt động nào đó Như vậy, khi nói đến sức bền trong hoạt độngTDTT là nói đến sức bền trong các bài tập đòi hỏi hầu hết các nhóm cơ tham giahoạt động như chạy, bơi, đua xe đạp

Từ khái niệm sức bền ta có thể hiểu sức bền chuyên môn là năng lực duytrì khả năng vận động cao trong những loại hình bài tập nhất định Sức bền

chuyên môn thường được sử dụng các loại bài tập khác nhau như chạy các cự lynhất định trong các bài tập sức mạnh, trong các môn bóng, trong các môn thiđấu đối kháng cá nhân để nâng cao khả năng và mức độ kỹ thuật.

1.4.3 Vai trò của yếu tố thể lực đối với sự phát triển thành tích trong tập luyện môn Bắn súng thể thao.

Trong bất kỳ giai đoạn nào của quá trình đào tạo, việc chuẩn bị thể lựcđược coi là nền tảng nâng cao thành tích thể thao Mối quan hệ giữa thể lực,chiến thuật, kỹ thuật, tâm lý ý chí của sinh viên, VĐV có mối quan hệ hữu cơ

Một sinh viên hay VĐV đạt thành tích cao không chỉ đơn thuần chỉ có tậpluyện kỹ thuật Việc huấn luyện thể lực toàn diện làm cho cơ thể khoẻ mạnhphát triển các tố chất vận động là cơ sở giúp sinh viên, VĐV tiếp thu nhanhchóng chính xác các kỹ thuật động tác đồng thời đóng vai trò quan trọng trongcông việc rèn luyện chiến thuật, tâm lý, ý chí và nâng cao thành tích của từngmôn thể thao Trong hoạt động thi đấu Bắn súng hiện nay yếu tố thể lực giữ vaitrò quan trọng để nâng cao thành tích tuy nhiên cũng không coi nhẹ các mặt kỹthuật, chiến thuật, tâm lý và ý chí

Trong tập luyện và thi đấu Bắn súng thì thể lực cũng được đánh giá nhưcác môn thể thao khác thông qua các tố chất thể lực như sức mạnh, sức nhanh, sứcbền, sự mềm dẻo, và khéo léo hay nói cách khác là khả năng phối hợp vận động

1.4.4 Tố chất sức bền chuyên môn trong Bắn súng.

Theo các kết quả nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước công bố tốchất sức bền chuyên môn có vai trò quyết định đối với thành tích Bắn súng điềunày được thể hiện ở các mặt sau:

* Tố chất sức bền chuyên môn là khả năng, năng lực hoạt động không thểthiếu được trong hoạt động tập luyện và thi đấu của sinh viên, VĐV Bắn súng

Nó thể hiện ở khả năng giữ súng im, ổn định khi bắn trong nhiều giờ liền màmức độ bắn chính xác không bị giảm sút Theo cơ chế giải phẫu cơ thể cho conngười có hàng trăm cơ bắp to nhỏ khác nhau Dựa vào chúng mà chúng ta có thểtiến hành mọi hoạt động chạy nhảy, đi đứng với các hoạt động hô hấp và tuầnhoàn Vì vậy người ta muốn hoạt động làm việc được lâu dài hoặc một VĐVmuốn tham gia thi đấu có hiệu quả cao trong một trận đấu kéo dài thì trước hếtcần phải có sự chuẩn bị tốt về các mặt hoạt động thể lực Trong hoạt động

chuyên môn đó là sức bền của hoạt động tim mạch, hô hấp các hoạt động traođổi chất và năng lượng.

Một người VĐV Bắn súng tố chất sức bền kém thường biểu hiện ở trạngthái suy giảm về thành tích, tinh thần mệt mỏi không muốn tập luyện hay thamgia bất kỳ một việc gì hay làm bất cứ việc gì cũng đều nhanh chóng mệt mỏi.Đặc biệt là trong môn Bắn súng, một trận đấu có thể diễn ra nhiều giờ liên tụcđòi hỏi phải có nỗ lực rất lớn của các cơ quan tham gia vận động Nếu sự “nỗlực” không đáp ứng sẽ dẫn đến hiện tượng suy giảm về thành tích ở cuối trậnđầu làm ảnh hưởng tới kết quả chung của cả một trận đấu

* Tố chất sức bền chuyên môn là điều kiện thuận lợi cho vịêc thực hiện

kỹ thuật động tác và nâng cao thành tích thể thao

Trong môn Bắn súng muốn bắn được trúng đích trước hết xạ thủ phải làmcho hệ thống cơ thể với súng trở thành một khối thống nhất đồng thời kết hợpvới đường ngắm chính xác và bóp cò đúng lúc, đúng thời cơ nhằm đạt đến kếtquả cao nhất cho phát bắn Vì vậy, muốn thực hiện được một phát bắn tốt, tránhnhững sai sót thì yêu cầu đầu tiên là phải có sức bền chuyên môn của hệ cơ quantham gia vào quá trình giữ súng im và ổn định Trên thực tế những VĐV xuấtsắc trên thế giới, các xạ thủ khi nâng súng lên có khả năng giữ súng im rất tốttrong thời gian dài, đây là điều kiện thuận lợi cho việc nâng cao thành tích Bắnsúng

* Tố chất sức bền có lợi cho việc chịu đựng lượng vận động lớn và thíchứng với thi đấu với cường độ cao

Trình độ thể thao trong thời đại ngày nay không ngừng nâng cao, các cuộcthi đấu ngày nay càng đầy đủ hơn Theo thống kê của các nhà khoa học TrungQuốc thì số lần thi đấu hàng năm ở thập kỷ 60 của môn Bắn súng chỉ khoảng 12lần/năm

Song đến thập kỷ 90 các cuộc thi đấu đã tăng lên vào khoảng 17 - 20 lầntrong một năm Vì vậy muốn nâng cao được thành tích thể thao cũng như thíchứng được với cường độ vận động dày đặc cần phải có sự chuẩn bị tốt về tố chấtsức bền nói chung và tố chất sức bền chuyên môn nói riêng

* Tố chất sức bền chuyên môn có lợi cho việc duy trì trạng thái tâm lý thiđấu ổn định Thực tế đã chứng minh đa số các VĐV trẻ và cả những VĐV đãtừng thi đấu nhiều năm, do tính chất cuộc thi đấu và lo lắng nhiệm vụ thi đấu vềthành tích và đấu thủ đã gây ra cho sự căng thẳng cảm xúc quá mức bình thường

dẫn đến có sự bài tiết nước tiểu mạnh, toát mồ hôi nhiều, thân nhiệt tăng, rungđộng các cơ ở tay và toàn thân tăng lên dẫn tới súng kém ổn định, không thựchiện được sự phối hợp động tác ngắm và bóp cò cho súng nổ đúng thời cơ làmảnh hưởng tới thành tích thi đấu Nhưng nếu khắc phục được trạng thái tâm lýcăng thẳng, cảm xúc quá mức thì cũng như tính chất của cuộc thi đấu thì VĐV

sẽ giành được kết quả tốt nhất trong thi đấu Song khả năng duy trì trạng tháitâm lý có mối quan hệ chặt chẽ với năng lực cơ thể đó là sức bền chuyên môn,sức bền của hệ hô hấp, hệ tuần hoàn, hệ trao đổi chất và năng lượng

Mặt khác, sức bền chuyên môn lại là điều kiện thuận lợi cho việc thựchiện phối hợp động tác ngắm để bóp cò đúng lúc, đúng thời cơ, dẫn đến sự ổnđịnh của từng loạt bắn trong bài bắn

* Tố chất sức bền chuyên môn có lợi cho phòng ngừa chấn thương và kéodài tuổi thọ VĐV

Thành tích thể thao phải được xây dựng trên nền tảng kỹ thuật, chiếnthuật tâm lý và thể lực phát triển cao

Trình độ phát triển cao sẽ duy trì được sự ổn định kỹ thuật, chiến thuật,tâm lý Hiện nay các sinh viên, VĐV đều có sự phát triển thể lực chung và thểlực chuyên môn rất tốt

Tố chất sức bền chuyên môn còn giúp các VĐV tránh được những chânthương khi phải thi đấu với cường độ cao như chấn thương vai, cổ tay, khuỷu tay

Một điều quan trọng cũng được thực tế các nhà khoa học đã chứng minhcác VĐV có trình độ chuyên môn phát triển cao có tuổi thọ VĐV cao hơn sốnhững VĐV có trình độ chuyên môn thấp

Tóm lại: Tố chất sức bền chuyên môn có vai trò quan trọng với việc nâng

cao kỹ thuật chiến đấu và tâm lý, tạo lên nền móng vững chắc cho việc giànhđược thành tích cao trong thi đấu của VĐV và trong tập luyện của sinh viên.Đồng thời phòng ngừa được chấn thương cho VĐV và sinh viên

CHƯƠNG II

PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

2.1 Phương pháp nghiên cứu.

Để giải quyết nhiệm vụ nêu trên đề tài sử dụng các phương pháp sau:

2.1.1 Phương pháp tổng hợp và phân tích tài liệu.

Việc tham khảo tài liệu là một vấn đề không thể thiếu được đối với ngườilàm công tác khoa học cũng như việc trang bị kiến thức cho bản thân Sử dụngphương pháp này đề tài tìm ra cơ sở lý luận một cách có hệ thống những kiếnthức có liên quan đến vấn đề huấn luyện nâng cao trình độ phát triển tố chất sứcbền chuyên môn giúp quá trình nghiên cứu lựa chọn ra các bài tập được chínhxác hơn

Các tài liệu tham khảo: Các sách lý luận phương pháp giáo dục thể chất.tâm lý, sinh lý, các sách chuyên môn, các đề tài nghiên cứu Bắn súng và các tàiliệu nghiên cứu khoa học TDTT

chuyên môn trong môn Bắn súng

2.1.3 Phương pháp quan sát sư phạm.

Chúng tôi tiến hành quan sát những buổi tập và những buổi kiểm tra củanam sinh viên chuyên sâu khoá 44 Ghi chép những số liệu có liên quan nhưcường độ, thời gian, mức độ sử dụng các loại hình bài tập nhằm đánh giá thựctrạng giảng dạy, huấn luyện được chính xác hơn

2.1.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm.

Đề tài sử dụng phương pháp này nhằm đánh giá trình độ sức bền chuyênmôn của nam sinh viên chuyên sâu Bắn súng khoá 44 một cách chính xác khácquan hơn Trong quá trình phỏng vấn lựa chọn một số test nhằm phát triển sứcbền chuyên môn cho nam sinh viên chuyên sâu Bắn súng khoá 44 Đề tài đã lựachọn được một số test sau để đánh giá:

+ Giữ súng lâu trên tay 1 phút tính thời gian giữ súng ổn định (s)

+ Bắn chụm 20 viên tính độ chụm 10 viên/bia (cm)

+ Bắn tính điểm 20 viên (đ)

2.1.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm.

Sau khi tiến hành kiểm tra ban đầu đề tài sử dụng phương pháp thựcnghiệm so sánh

+ Nhóm A là nhóm thực nghiệm: Sinh viên

+ Nhóm B là nhóm đối chứng: Sinh viên

Nghiên cứu được tiến hành tại Trường bắn thuộc Trường đại học TDTTBắc Ninh Nội dung thực nghiệm các bài tập phát triển sức bền chuyên môn chonam sinh viên chuyên sâu do chúng tôi lựa chọn được thể hiện ở các kết quảnhiệm vụ 1 và 2 Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi sử dụng phương pháp sosánh hai số trung bình

2.1.6 Phương pháp toán học thống kê.

Số liệu thu thập được qua thực nghiệm được sử dụng phương pháp toán thống

kê để xử lý nhằm rút ra được những kết luận có tính khoa học và đủ độ tin cậy

Các công thức toán thống kê được sử dụng trong đề tài gồm:

B

2 C A

2 C

B A

n n

x x t

x x x

x

B A

2 A B B

A 2

x : Số trung bình của nhóm đối chứng

nA: Kích thước tập hợp mẫu nhóm thực nghiệm

nB: Kích thước tập hợp mẫu nhóm đối chứng

2 C

 : Phương sai chung

tTDC =

n

x d

V V

2 1

1 2

2.2.1 Thời gian nghiên cứu.

Đề tài được thực hiện từ tháng 01/2010 đến tháng 5/2011 và được chiathành 3 giai đoạn:

- Giai đoạn 1: Từ tháng 1 năm 2010 đến tháng 3 năm 2010

Phân tích tài liệu tham khảo, chọn tên đề tài và bảo vệ đề cương tại hộiđồng khoa học

- Giai đoạn 2: Từ tháng 4/2010 đến tháng 12/2010: Giải quyết nhiệm vụ 1

và 2

Trong giai đoạn này giải quyết các vấn đề có liên quan đến cơ sở lý luậnthực tiễn của đề tài, tài liệu phỏng vấn quan sát, tổ chức thực nghiệm, tổng hợpphân tích tài liệu và xử lý số liệu bằng phương pháp toán học thống kê

- Giai đoạn 3: Từ tháng 01/2011 đến tháng 05/2011

Viết và phân tích kết quả nghiên cứu hoàn chỉnh luận văn và báo cáo trướcHội đồng khoa học

CHƯƠNG III KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN

3.1 Giải quyết mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng công tác giảng dạy huấn luyện sức bền chuyên môn trong môn Súng trường thể thao nội dung nằm bắn cho nam sinh viên chuyên sâu khoá đại học 44 Trường Đại học TDTT Bắc Ninh.

Để giải quyết nhiệm vụ trên đề tài nghiên cứu giải quyết một số vấn đề sau:

- Thực trạng chương trình

- Thực trạng các bài tập phát triển sức bền chuyên môn

- Thực trạng sức bền của nam sinh viên chuyên sâu K44 nội dung nằm bắn

Thông qua bảng 3.1 ta thấy trong môn học này với tổng số 60 giờ trong đó:Thể lực chung là 25/60 chiếm 41.66% và số giờ tập thể lực chuyên môn là 35/60chiếm 58.3%, số giờ tập kỹ thuật 25/60, chiếm 41.66%, số giờ tập chiến thuật4/60, chiếm 6.66%; số giờ thi đấu 6/60, chiếm 10%; số giờ lý thuyết 3/60, chiếm5%; số giờ kiểm tra 2/60, chiếm 3.33% Số giờ tự học chiếm 30% Việc phânchia thời lượng trên 1 học kỳ tương đối phù hợp Song trước đây số lượng giờhọc đạt 90 giờ/1 học kỳ nhưng hiện nay chỉ có 60 giờ Do vậy phần nào ảnhhưởng tới kết quả tập luyện, đặc biệt là sức bền chuyên môn đây là yếu tố quyếtđịnh lớn đến thành tích thi đấu.

3.1.2 Thực trạng sử dụng bài tập.

Bảng 3.2 Thực trạng sử dụng các bài tập phát triển sức bền chuyên môn Súng trường thể thao nội dung nằm bắn cho nam sinh viên chuyên sâu Bắn súng khoá đại học 44 Trường Đại học TDTT Bắc Ninh.

1 Giữ súng lâu trên tay 1 phút 3 x 20 lần

2 Nằm giữ súng thêm trọng lượng phụ 3 x 20 lần

Qua bảng 3.2 cho thấy: Bộ môn bắn súng đã sử dụng các bài tập để pháttriển sức bền chuyên môn cho sinh viên chuyên sâu Súng trường thể thao tư thếnằm bắn

Tuy nhiên các bài tập phát triển sức bền chưa toàn diện, số lượng các bàitập nhằm phát triển sức bền chuyên môn còn ít.

- Hình thức tập luyện chưa đa dạng và phong phú, vẫn còn đơn điệu, khôngây được hứng thú cho sinh viên trong tập luyện

- Các phương tiện tập luyện còn thô sơ chưa tận dụng được một cách triệt

để làm phong phú hình thức tập luyện Lượng vận động ở bài tập còn ít thể hiện

ở một số lần lặp lại và cường độ ở một số bài tập còn quá thấp

Có thể nói trong quá trình giảng dạy bộ môn cũng quan tâm tới việc huấnluyện sức bền chuyên môn, song với số lượng bài và lượng vận động được sửdụng trong huấn luyện sức bền chuyên môn cho nam sinh viên chuyên sâu Súngtrường thể thao ở tư thế nằm bắn còn một số hạn chế Do vậy trình độ thể lựccủa sinh viên còn chưa đáp ứng được yêu cầu

3.1.3 Thực trạng trình độ sức bền chuyên môn của nam sinh viên chuyên sâu khoá đại học 44 trường Đại học TDTT Bắc Ninh.

Để đánh giá thực trạng sức bền chuyên môn cho nam sinh viên chuyên sâuSúng trường thể thao ở tư thế nằm bắn chúng tôi tiến hành phỏng vấn giáo viênBắn súng trường Đại học TDTT Bắc Ninh và các HLV Trung tâm trường Đạihọc TDTT Bắc Ninh, lựa chọn một số test đánh giá sức bền chuyên môn cho cácsinh viên Kết quả phỏng vấn được trình bày ở bảng 3.3

Bảng 3.3 Kết quả phỏng vấn lựa chọn test đánh giá sức bền chuyên môn cho nam sinh viên chuyên sâu K44 trường Đại học TDTT Bắc Ninh (n = 14)

Qua bảng 3.3 cho thấy: Tất cả các test đưa ra phỏng vấn đều có lời đồng ýđạt từ 85.7% đến 100% Cụ thể là:

- Test giữ súng lâu trên tay 1 phút tính thời gian ổn định giữ súng (s) sốngười được hỏi đồng ý 13, chiếm tỷ lệ 92.85%

- Test Bắn 20 viên tính độ chụm 10v/1 bia (cm) số người được hỏi đồng ý

Bảng 3.4 Kết quả xác định độ tin cậy của các test kiểm tra

n A = n B = 10

Kết quả

r Lần 1 (n A = 10) Lần 2 (n B = 10)

Qua bảng 3.4 cho thấy:

Kết quả giữa 2 lần lập test có hệ số tương quan: 0.9 < r < 1 cụ thể là:

- Test giữ súng lâu trên tay 1 phút tính thời gian ổn định giữ súng (s) có r =0.968 điều đó khẳng định giữa hai lần lập test có mối tương quan rất mạnh, đảmbảo độ tin cậy

- Test bắn chụm 20 viên tính điểm 10v/1 bia (cm) có r = 0.978 điều đókhẳng định giữa hai lần lập test có mối tương quan rất mạnh, đảm bảo độ tin cậy

- Test bắn tính điểm 20 viên (đ) có r = 0.96, điều đó khẳng định giữa hailần lập test có mối tương quan rất mạnh, đảm bảo độ tin cậy

Để xác định tính thông báo của các test chúng tôi tiến hành nghiên cứu mốitương quan của các test đã lựa chọn với kết quả học tập Chúng tôi dùng các testtrên để kiểm tra 14 sinh viên Súng trường thể thao tư thế nằm bắn trường Đạihọc TDTT Bắc Ninh Số liệu thu được làm biến số “X” còn kết quả của học tậplàm biến số “Y” Cuối cùng dùng công thức tính hệ số tương quan r Kết quảđược trình bày ở bảng 3.5

Bảng 3.5 Tính thông báo của các test kiểm tra.

Để đánh giá chính xác thực trạng trình độ tập luyện cũng như sức bềnchuyên sâu của sinh viên chuyên sâu chúng tôi tiến hành kiểm tra xác định độ ổnđịnh giữa các lần bắn Kết quả trình bảy ở bảng 3.6

Bảng 3.6 Kết quả kiểm tra sức bền chuyên môn của nam sinh viên chuyên sâu khóa 44 Súng trường thể thao tư thế nằm bắn

trường Đại học TDTT Bắc Ninh.

Thông qua kết quả bảng 3.6 ta thấy:

- Về khả năng giữ súng ổn định, thời gian giữ súng ổn định của sinh viênchuyên sâu rất là ngắn đặc biệt là những bia cuối (bia 3, 4) Chúng tôi dùng láylaze để kiểm tra khả năng giữ súng, kết quả cho thấy thời gian súng ở bia 3, 4lần lượt là: 22.01; 21.9 so với các chục 1, 2 lần lượt là 23, 7; 24,08 Như vậy cóthể nhận thấy sự giảm sút về thể lực chuyên môn hay nói cách khác thể lựcchuyên môn là chưa đạt yêu cầu

- Ở nội dung bắn chụm 20 viên được chia làm các bia mỗi lần bắn là 5v/1bia Qua kết quả cho thấy độ tản mạn rất lớn, độ chụm của từng viên đạn làkhông tập trung và thống nhất, đặc biệt là ở các chục cuối 3, 4 độ tản mạn ngàycàng lớn

- Bắn tính điểm thành tích của sinh viên vẫn còn thấp, không đồng đều ởcác bia 1, 2, 3 có tăng đáng kể nhưng về cuối bài bắn lại giảm xuống 40 điểm/1

bia Các test này với kết quả thu được so với thang điểm của bộ môn xây dựngthì còn thấp, thể lực chuyên môn trong tư thế nằm bắn còn hạn chế Như vậythông qua test này có thể đánh giá được trình độ phát triển sức bền chuyên môncủa nam sinh viên chuyên dâu Bắn súng khoá 44 Trường Đại học TDTT BắcNinh là rất kém.

3.2 Giải quyết mục tiêu 2: Nghiên cứu lựa chọn và đánh giá hiệu quả bài tập phát triển sức bền chuyên môn nội dung súng trường thể thao cho nam sinh viên chuyên sâu khoá đại học 44 Trường đại học TDTT Bắc Ninh.

Để giải quyết nhiệm vụ này các vấn đề đặt ra là:

- Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc lựa chọn bài tập nhằm phát triển sứcbền chuyên môn nội dung súng trường tư thế nằm cho nam sinh viên chuyên sâukhoá đại học 44 Trường đại học TDTT Bắc Ninh

- Nghiên cứu lựa chọn đánh giá kết quả các bài tập đã lựa chọn

3.2.1 Cơ sở lý luận của việc lựa chọn bài tập phát triển sức bền chuyên môn cho nam sinh viên chuyên sâu khoá đại học 44 Trường đại học TDTT Bắc Ninh.

Để có thể lựa chọn các bài tập nhằm phát triển sức bền chuyên môn chonam sinh viên chuyên sâu khoá đại học 44 Trường đại học TDTT Bắc Ninh Từnhững đặc điểm cơ bản của môn súng trường và quá trình huấn luyện sức bền,

cơ sở tâm lý mục đích, yêu cầu của chương trình huấn luyện chúng tôi đã đặt racác nguyên tắc sau để lựa chọn bài tập

- Thứ nhất: Các bài tập phát triển sức bền chuyên môn phải phù hợp vớiđối tượng tập luyện về tâm lý, trình độ, điều kiện tập luyện để tăng hiệu quảhuấn luyện thì việc xác định bài tập phải phù hợp với đối tượng tập luyện là mộtvấn đề hết sức quan trọng và cần thiết bởi nó có thể rút ngắn thời gian tập luyện

mà hiệu quả tác động cao lên cơ thể người tập

Bảng 3.7 Kết quả phỏng vấn lựa chọn các bài tập phát triển sức bền chuyên môn nội dung súng trường thể thao tư thế nằm bắn cho nam sinh viên chuyên sâu khoá 44 Trường đại học TDTT Bắc Ninh (n = 14)

1 Bài tập bắn không đạn tính điểm và giữ súng trêntay 30 lần x 1 phút 12 85.71 2 14.28

3 Bắn chụm 20 viên không mặc quần áo chuyêndụng 9 64.2 4 28.57

5 Bài tập giữ súng trên tay có thêm trọng lượng phụ0.5kg 12 85.71 2 14.28

6 Bài tập giữ súng tăng cò khan 30 x 2 tổ 12 85.71 2 14.28

7 Bài tập sau mỗi phát bắn giữ súng trên tay 1 phút

8 Bài tập kéo dài thời gian ở một tư thế 45 phút 10 71.4 4 28.57

9 Bài tập bắn không đạn xen kẽ có đạn 20 viên 12 85.71 2 14.28

10 Bài tập giữ súng bằng một tay có dây da 15x2phut 11 78.57 3 21.4

- Thứ hai: Các hình thức bài tập phải đa dạng, phong phú, tăng cường nộidung, phương tiện dụng cụ tập luyện để làm tăng hiệu quả hứng thú cho người tập