Nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển sức bền chuyên môn cho nam vận động viên bóng đá lứa tuổi 17 18 tỉnh phú thọ

Hạnchế này do nhiều nguyên nhân nhưng đáng kể nhất là: Các bài tập hiện đang sử dụng để phát triển thể lực cho VĐV phần lớn đãđược sử dụng trong nhiều năm qua Việc đánh giá trình độ th

MỞ ĐẦU

Thể dục thể thao (TDTT) là một bộ phận quan trọng trong nền giáo dục

xã hội chủ nghĩa, là một trong những phương tiện để phát triển con người mộtcách toàn diện , củng cố và nâng cao sức khỏe cho người dân lao động Gópphần nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho mọi người TDTT còn góp phầnnâng cao vị thế của một quốc gia, mang lại sự đoàn kết và hiểu biết giữa các dântộc, các quốc gia trên thế giới

Một trong những môn thể thao được người dân ưa chuộng nhất đó là bóng

đá Tập luyện bóng đá không chỉ mang lại cho chúng ta sức khỏe, cơ thể cườngtráng mà còn giúp cho chúng ta trau dồi những phẩm chất tốt đẹp , tính dũngcảm, ngoan cường quyết đoán, khắc phục khó khăn , tinh thần đoàn kết…

Bóng đá là môn thể thao thi đấu tập thể đối kháng trực tiếp cho nên nó yêu cầuthể lực rất cao Đặc trưng của bóng đá là sức bền là nền tảng trong hoạt động thểthao nói chung và trong các môn thể thao nói riêng

Huấn luyện thể lực là một bộ phận quan trọng của công tác huấn luyệnbóng đá Trước đây vấn đề thể lực của bóng đá được coi là đặc điểm của xã hội

và do đó mang tính chất đặc trưng của các nước khác nhau Những năm 60 củathế kỷ này chỉ có một số nước như Anh, Tây Đức… chú trọng đến thể lực, nhiềungười gọi đó là nền bóng đá sức mạnh Nhung ngày nay đặc biệt là sau giải bóng

đá vô địch thế giới 1974 tất cả các nước có đội bóng mạnh đều chú trọng đếnviệc phát triển thể lực của các cầu thủ Lấyviệc phát triển thể lực là một trongnhững mục tiêu lớn nhất của công tác huấn luyện

Ngày nay bóng đá hiện đại đòi hỏi các cầu thủ phải có thể lực thật tốt, dẻo dai

Có như vậy mới đáo ứng được yêu cầu của tập luyện thi đấu Một cầu thủ có thểlực tốt, biết phát huy khả năng đó trong khi có và không có bóng, người có thể

thực hiện được ý đồ chiến thuật một cách không mệt mỏi, luôn đứng vững trướcđối thủ Hơn nữa nếu có thể lực tốt cầu thủ sẽ làm chủ được tinh thần trongnhững giâu phút căng thẳng, đảm bảo hiệu suất thi đấu từ đầu trận đấu cho đếncuối trận đấu Vì thể lực là một bộ phận không thể tách rời với các cầu thủ.Không có thể lực thì cầu thủ không thể thực hiện được các kỹ thuật và khôngứng dụng được các bài tập chiến thuật.

Phú thọ là một tỉnh có phong trào thể thao phát triển Tuy nhiên trong thời gianvừa qua đội tuyển bóng đá nam lứa tuooit 17-18 tỉnh Phú Thọ lại rất kém vàchưa đạt được thành tích cao

Quan sát thực tế đội bóng đá nam lứa tuổi 17-18 tỉnh Phú Thọ tập luyện vàthi đấu chúng tôi nhận thấy nền tảng thể lực của các cầu thủ còn rất hạn chế Hạnchế này do nhiều nguyên nhân nhưng đáng kể nhất là:

Các bài tập hiện đang sử dụng để phát triển thể lực cho VĐV phần lớn đãđược sử dụng trong nhiều năm qua

Việc đánh giá trình độ thể lực của VĐV không có sự khác biệt đáng kểtrong chu kỳ huấn luyện

Hầu hết các HLV đều xuất thân từ các cầu thủ nên việc huấn luyện chưa

Trên cơ sở nghiên cứu tổng hợp tài liệu, tham khảo các bài tập chuyên môn,

đề tài tiến hành nghiên cứu lựa chọn bài phù hợp, có hiệu quả nhằm phát triển

sức bền chuyên môn cho nam VĐV bóng đá lứa tuổi 17-18 tỉnh Phú Thọ Qua đógóp phần nhỏ bé vào công tác huấn luyện nâng cao thể lực cho các VĐV bóng đátrẻ giúp các VĐV đạt được thành tích cao trong tập luyện và thi đấu.

* Mục tiêu nghiên cứu :

Mục tiêu 1: đánh giá các bài tập trong việc phát triển sức bền chuyên môn cho

nam VĐV lứa tuổi 17-18 tỉnh Phú Thọ

Mục tiêu 2: nghiên cứu ứng dụng các bài tập nhằm phát triển sức bền chuyên

môn cho nam VĐV bóng đá lưa tuổi 17-18 tỉnh Phú Thọ

* Đối tuợng nghiên cứu:

- Là các bài tập phát triển sức bền chuyên môn cho nam VĐV bóng đá lứa tuổi17-18

* Phạm vi nghiên cứu :

Đề tài được tiến hành nghiên cứu từ tháng 04/2010 đến tháng 5/2011 và đượcchia làm 3 giai đoạn Quá trình nghiên cứu thực hiện trên 20 nữ VĐV Bóng đálứa tuổi 14 – 15 thành phố Hà Nội và trường Đại học TDTT Bắc Ninh

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Vai trò của thể lực trong bóng đá.

Huấn luyện thể lực luôn là vấn đề được sự quan tâm đặc biệt của các nhàkhoa học , các HLV, các chuyên gia thể thao Thể lực trong bóng đá không phải

là một trạng thái thể chất bình thường, nó không giống với một số môn thể thaokhác Để đạt được hiệu quả cao trong thi đấu bóng đá ngoài việc có kỹ thuật,chiến thuật tốt thì còn phải có nền tảng thể lực dồi dào Vì bóng đá hiện đại thiđấu theo lối chơi tấn công toàn đội và phòng thủ toàn đội Do vậy các cầu thủkhông có thể lực tốt thì không thể hoàn thành nhiệm vụ do ban huấn luyện giaophó, từ đó dẫn đến hiệu quả thi đấu của cả đội bị giảm sút và không đạt được kếtquả như mong muốn Chính vì lý do này mà trong công tác huấn luyện bóng đángoài việc huấn luyện kỹ chiến thuật, các HLV phải chú trọng đến vấn đề huấnluyện thể lực Huấn luyện thể lực là một bộ phận quan trọng của công tác huấnluyện bóng đá Thông qua việc huấn luyện thể lực có thể tăng cường sức khỏecho VĐV, nhằm phát triển toàn diện các tố chất như: sức nhanh, sức mạnh, sứcbền, khéo léo; nâng cao năng lực hoạt động của cơ thể Huấn luyện thể lực tốt sẽtạo tiền đề cho việc huấn luyện kỹ chiến thuật, nó có ý nghĩ rất lớn và đóng vaitrò quan trọng thúc đẩy việc nắm vững kỹ thuật , chiến thuật Sức chịu đựngcường độ lớn, lượng vận động nhằm nâng cao thành tích và đề phòng chấnthương

1.2 Quan điểm chung về sức bền

1.2.1 Sức bền và mệt mỏi.

Sức bền là năng lực thực hiện với cường độ cho trước hay năng lựcđược duy trì khả năng vận động trong một thời gian nhất định Khi duy trìhoạt động vận động trong thời gian dài tất yếu sẽ xuất hiện mệt mỏi, khi đó

thời gian hoạt động sẽ bị giới hạn bởi mệt mỏi Do vậy người ta còn địnhnghĩa sức bền là năng lực của cơ thể chống lại mọi hoạt động nào đó.

1.2.2 Tính đa dạng của sức bền

Trong vận động của con người, mỗi hoạt động đều cần đến khả năngduy trì lâu dài cho hoạt động đặc thù đó Khi hoạt động trí óc trong thờigian dài, nhất định sẽ xuất hiện mệt mỏi gọi là mệt mỏi trí óc hay khi vậnđộng cơ thể con người phải có khả năng chống lại mệt mỏi và đó chính làsức bền và mỗi loại hoạt động cần có một loại sức bền tương ứng

Khi nghiên cứu những biến đổi sinh lý, sinh hóa của cơ thể khi thựchiện các bài tập TDTT, người ta thấy có hai đặc điểm lớn khác biệt Đó là nhữngbiến đổi sinh lý, sinh hóa khi thực hiện những bài tập trong điều kiện cơ thểkhông cung cấp đủ oxi gọi là bài tập yếm khí Các bài tập yếm khí nằm ở vùngcông suất tối đa, dưới tối đa và một phần ở công suất lớn

Những biến đổi sinh lý, sinh hóa trong cơ thể khi thực hiện bài tậptrong điều kiện cung cấp oxi hoạt động này gọi là hoạt động ưa khí cơ chế mệtmỏi trong hoạt động này là do thời gian duy trì hoạt động của hệ hô hấp và tuầnhoàn cộng với năng lượng dự trữ trong cơ thể bị cạn kiệt Sức bền trong hoạtđộng ưa khí gọi là sức bền ưa khí Các bài tâp ưa khí thuộc vùng công suất trungbình và một phần ở vùng công suất lớn

Như vậy theo hình thức bên ngoài người ta phân biệt 2 loại sức bền làsức bền ưa khí và sức bền yếm khí Tuy nhiên trong hoạt động TDTT mỗi dạngsức bền đòi hỏi một loại sức bền khác nhau mang tính đặc thù Chẳng hạn sứcbền trong bóng đá sẽ khác với sức bền trong điền kinh, sức bền trong bơi… Sứcbền mang tính đặc thù cho mỗi dạng hoạt động chuyên môn gọi là sức bềnchuyên môn Vậy sức bền chuyên môn là năng lực duy trì khả năng vận độngcao trong nhiều loại hình bài tập nhất định Thông thường khi nâng cao sức bền

chuyên môn trong loại hình bài tập này thường có ít tác dụng nâng cao sức bềnchuyên môn trong bài tập khác ( tức là không có sự chuyển sức bền chuyên môn) Sức bền trong bài tập dựa trên khả năng ưa khí của cơ thể rất ít mangtính chuyên việt, ít phụ thuộc vào hình thức bên ngoài của bài tập Chẳng hạn khinâng cao khả năng ưa khí từ bài tập chạy thì kết quả đó sẽ ảnh hưởng tốt tới cácbài tập đòi hỏi khả năng ưa khí trong bóng đá, đua xe đạp…

Trong những trường hợp đó, người ta nói sức bền ưa khí được phát triển ởbài tập này có thể chuyển sang sức bền bài tập ưa khí khác Cơ sở của sự chuyểnsức bền trong trường hợp này là sự nâng cao năng lực hoạt động của các hệthống thực vật trong cơ thể đặc biệt là hệ hô hấp tim mạch Công suất hoạt độngcàng thấp thì sức bền ít phụ thuộc vào mức độ hoàn thiện kỹ thuật, khả năng ưakhí trở thành yếu tố chung có ý nghĩa quyết định đối với các bài tập khác Người

ta gọi các hoạt động kéo dài với cường độ thấp có sự tham gia phần lớn hệ cơ làsức bền chung

Như vậy sức bền chung có khả năng chuyển từ hoạt động này sang hoạtđộng khác Điều này có ý nghĩa thực tiễn quan trọng để nâng cao sức bền chungcủa VĐV ở một môn thể thao nào đó, có thể sử dụng nhiều hình thức, bài tậpkhác nhau

1.2.3 Đánh giá sức bền.

Để đánh giá sức bền người ta có thể đánh giá trực tiếp hoặc gián tiếp:

- Đánh giá trực tiếp sức bền được thực hiện như sau: Yêu cầu người tậpthực hiện bài tập với cường độ định trước Sức bền được đánh giá bằng thời giantối đa người đó duy trì được hoạt động

- Đánh giá sức bền gián tiếp là cách thức đánh giá sức bền bằng cách: chongười tập vượt qua một cự ly nào đó như: cự ly chạy 3000m, chạy 5000m và tínhthời gian vượt hết cự ly đó, người ta còn sử dụng các tính quãng đường vượt quatrong 12 phút ( cooper test)

1.3 Cơ sở sinh lý của tính chất sức bền.

Sức bền là khả năng thực hiện lâu dài một hoạt động nào đó Kháiniệm sức bền như một tố chất thể lực vì vậy có tính tương đối rất cao, nó đượcthể hiện trong một loại hoạt động nhất định Hay nói cách khác sức bền là khảnăng chuyên biệt thể hiện khả năng thực hiện lâu dài một hoạt động chuyên mônnhất định

Sức bền phụ thuộc vào: Khả năng hấp thụ oxy tối đa ( V02max) của cơ thể

và khả năng duy trì lâu dài mức độ hấp thụ O2max Mức hấp thụ O2max của mộtngười quyết định khả năng làm việc trong điều kiện ưa khí của họ VO2max càngcao thì công suất hoạt động ưa khí càng dễ dàng và vì vậy càng được lâu hơn.Như vậy về bản chất, sức bền chính là khả năng hấp thụ O2max của cơ thể Điều đógiải thích tại sao các VĐV có thành tích thể thao cao trong các môn sức bền lại

có chỉ số VO2max rất cao(5 – 6 lít/phút)

Khả năng hấp thụ VO2max được quyết định bởi khả năng của 2 hệ thốngchính đó là: hệ vận chuyển đảm nhận vai trò hấp thụ oxy từ môi trường bênngoài và vận chuyển oxy đến cơ và các cơ quan của cơ thể Hệ cơ la hệ sử dụngoxy được cung cấp

* Hệ vận chuyển oxy:

Hệ vận chuyển oxy bao gồm các hệ hô hấp ngoài , máu và tim mạch.Chức năng của mỗi bộ phận trong cả hệ thống này cuối cùng đều quyết địnhkhả năng vận chuyển oxy của cơ thể Hệ hô hấp là khâu đầu tiên của hệ vận

chuyển oxy Hê hô hấp đảm bảo việc trao đổi khí giữa không khí bên ngoài vàmáu, tức là làm cho phân áp oxy máu động mạch được duy trì ở mức cần thiết

để cung cấp cho cơ và các cơ quan

Để đảm bảo được sự trao đổi khí cao, tức là đảm bảo sự phát triển sứcbền hệ hô hấp phải có những biến đổi cả về cấu tạo và chức năng nhất định.Những biến đổi đó bao gồm 3 nhóm sau:

- Các thể tích của phổi tăng lên

- Công suất và hiệu quả của hô hấp tăng lên

- Tăng cường khả năng khuyếch tán của phổi

* Hệ máu:

Tập luyện sức bền làm tăng lượng máu tuần hoàn, ở các VĐV tập luyệncác môn thể thao sức bền, lượng máu lưu thông trung bình cao hơn người bìnhthường và VĐV các môn khác khoảng 20% Điều đó cho thấy lượng máu tuầnhoàn là yếu tố quan trọng đối với sự phát triển sức bền

Lượng máu tuần hoàn tăng lên chủ yếu do thể tích huyết tương vì vậy

độ nhớt của máu có xu hướng giảm đi Thể tích máu tuần hoàn tăng có ý nghĩarất quan trọng đối với khả năng vận chuyển oxy của cơ thể Nhờ lượng máutuần hoàn lớn mà tâm thu có thể tăng lên Lượng máu tuần hoàn tăng còn chophép tăng cường độ dòng máu chảy vào hệ thống mạch máu ở da, do đó nângcao khả năng thải nhiệt của cơ thể trong thời gian hoạt động kéo dài và cuốicùng lượng máu tuần hoàn sẽ pha loãng các sản phẩm trao đồi chất( axitlactic)

có trong máu và làm giảm nồng độ của chúng

Hàm lượng heemoglobin quyết định khả năng kết hợp oxy, tức là khảnăng vận chuyển chúng Hàm lượng hồng cầu và Heemoglobin của các VĐVtập luyện sức bền nói chung cũng giống như người bình thường và ở các VĐVnhững môn thể thao khác Tuy nhiên do lượng máu tuần hoàn của VĐV tập

luyện sức bền cao hơn nên số lượng hồng cầu và Hêmoglobin tuyệt đối của họcũng cao hơn so với người bình thường, và ở các VĐV tập luyện các môn sứcmạnh tốc độ lượng Heemoglobin trong máu khoảng 700-900g Như vậy làthực tế hồng cầu và Heemoglobin có tăng lên ở VĐV sức bền song lượng máutuần hoàn của họ lớn hơn nên lượng hồng cầu và Hêmoglobin đó chỉ đủ đểđảm bảo hàm lượng bình thường trong máu

* Hệ cơ:

Lượng oxy mà hệ vận chuyển oxy mang tới trong thời gian hoạt động thểlực chủ yếu được sử dụng ở cơ Sức bền của VĐV phụ thuộc một phần đáng kểvào đặc điểm cấu tạo và hóa sinh của cơ

Đặc điểm nổi bật về cấu tạo cơ thể của các VĐV có thành tích cao trongcác môn thể thao sức bền là tỷ lệ các sợi cơ chậm của họ rất cao Giữa tỷ lệ sợi

cơ chậm và VO2max cómối liên quan chặt chẽ Những VĐV chạy maratong trình

độ cao , tỷ kệ sợi cơ chậm chiếm 80% toàn bộ sợi cơ có trong bó cơ, tỏng khi đó

ở VĐV chạy 100m tỷ lệ này là : 20-30% Quá trình tập luyện thể lực, kể cả tậpluyện sức bền, không làm thay đổi tỷ kệ các sợi cơ chậm và nhanh trong bó cơ.Song tập luyện sức bền có thể làm tăng tỷ lệ sợi nhanh nhóm II.A và giảm tỷ lệcác sợi nhanh nhóm II.B Như vậy tập luyện sức bền có thể làm tăng tỷ lện cácsợi cơ có khả năngtrao đổi chất ưa khí, thích nghi với hoạt động sức bền

Tập luyện sức bền làm tăng số lượng mao mạch trong cơ, tế bào trên1mm2 tiết diện ngang của sợi cơ, ở người bình thường có 320 mao mạch còn ởVĐV là 400 mao mạch Tăng số lượng mao mạch ở cơ làm tăng bề mặt khuyếchtán và rút ngắn đường đi cảu oxy và các chất khác từ máu đến tế bào cơ Vì vậy

mà khả năng hoạt động thể lực kéo dài của cơ sẽ tăng lên

Tập luyện không chỉ làm tăng sức bền bằng cách tăng khả năng vậnchuyển oxy đến cơ của cơ thể, trong số những biến đổi hóa sinh ở cơ, quan trọngnhất là những biến đổi sau:

- Tăng hàm lương Hêmoglobin trong cơ( từ 1,5 - 2 lần)

- Tăng hàm lượng các chất chứa năng lượng như glycozen và lipit ( tối

đa lên 50%)

- Tăng khả năng oxy hóa đường và đặc biệt là mỡ của cơ

Qua việc xem xét đặc điểm của hệ vận chuyển oxy và hệ sử dụng oxytrong hoạt động sức bền ta thấy rặng: tập luyện phát triển sức bền gây được 2hiệu quả cơ bản là : nâng cao khả năng ưa khí tối đa của cơ thể và nâng cao hiệuquả hoạt động của cơ thể trong hoạt động với công suất lâu dài Để phát triểnsức bền cần phải có sự phối hợp tối ưu giữa các chức năng dinh dưỡng và vậnđộng của cơ thể Ngoài ra sức bền còn phụ thuộc vào tốc độ tham gia điều hoanội môi, đặc biệt là điều hòa thân nhiệt của các quá trình thần kinh thể dịch

1.4 Phương pháp huấn luyện phát triển sức bền chuyên môn.

Bóng đá là môn thể thao đồng đội, thi đấu trên một kích thước sân lớn Vìvậy cầu thủ cần có được nền tảng thể lực tốt đảm bảo thi đấu trong thời gian 90phút( đôi khi 120phút) Chính vì lẽ đó sức bền chuyên môn được coi là tố chấtthể lực rất quan trọng Huấn luyện sức bền chuyên môn trong bóng đá là mộtcông việc khó khăn Bởi vậy nó đòi hỏi thời gian kéo dài, các bài tập yêu cầulượng vân động lớn đôi khi cũng làm cho VĐV mệt mỏi và không hứng thúnhiều trong học tập

Đặc trưng cho huấn luyện sức bền chuyên môn là tất cả các chỉ số củalượng vận động gần giống như các điều kiện thi đấu riêng biệt của từng môn và

ít nhất cũng phù hợp với điều kiện thi đấu này ở một vài nhân tốt bên ngoài Cácchỉ số của lượng vận động trước hết là tốc đọ tần số và thông số động tác, thời

gian vận động và cả nhân tố bên ngoài như sự biến dồi về nhịp điệu , diễn biếncủa các tình huống trong bóng đá.

Trình độ về sức bền yếm khí của VĐv được quyết định bởi năng lức traođổi yếm khí và năng lực phân giải đường trong điều kiện yếm khí và năng lực đềkháng axit của các tổ chức cơ yể, năng lúc tồn trữ năng lượng Gìn giữ công ăngcủa các cơ quan trong cơ thể

*Sức bền yếm khí không có axit

Cường độ vận động tương đối lớn, thời gian hoạt động từ 8-10s, năng

lượng sử dụng là do phân giải ATP_CP Sau khi phân giải không sản sinh ra axit,

cự li chạy của VĐV từ 5-15m với tốc độ đạt từ 80-90% được gọi là sức bền yếmkhí không có axit

Phát triển sức bền yếm khí không có axit bằng huấn luyện giãn cách làphương pháp chủ yếu Nói chung sử dụng trong vòng từ 5-10s tổ chức thành tổhuấn luyện với cường độ từ 90-100% Thời gian nghỉ cho mỗi lần tập từ 2-3 phút, còn thời gian nghỉ giữa các tổ tập luyện là 7-10 phút

* Sức bền ưa khí

Khả năng ưa khí của cơ thể là khả năng tạo ra năng lượng cho hoạt động

cơ bắp thông qua quá trình oxy hóa các hợp chất giàu năng lượng của cơ thể Đểnâng cao khả năng ưa khí cần giải quyết 3 nhiệm vụ:

-Nâng cao khả năng hấp thụ oxy tối đa

-Nâng cao khả năng kéo dài thời gian duy trì mức hấp thụ oxy tối đa -Làm cho hện tuần hoàn, hô hấp nhanh chóng đạt được mức hoạt độngvới hiệu suất cao

Để giải quyết các vấn đề trên, nguyên tắc chung cảu các phương pháp tậpluyên nâng cao khả năng ưa khí là sử dụng các bài tập trong đó có hiệu suất hô

hấp và tuần hoàn cảu cơ thể đạt mức tối đa và duy trì được mức hấp thụ oxy caotrong thời gian dài Tất nhiên đó phải là những bài tập có sự tham gia của nhiềunhóm cơ và có tốc độ gần tới hạn.

Các phương pháp chủ yếu được sử dụng để nâng cao khả năng ưa khí của

cơ thể cụ thể là : Phương pháo đồng đều liên tục, phương pháp biến đổi và lặplại Trong môn bóng đá thường sử dụng những bài tập lặp lại, các bài tập thayđổi tốc độ dẫn bóng…

1.4.1 Các phương pháp và phương tiêc huấn luyện sức bền chuyên môn

- Phương pháp lặp lại: phương pháp này được đặc trưng bởi sự lặp lại nhiều lầncác lượng vân động với các yêu cầu của từng phần thi đấu chuyên môn trongbuổi tập

Ví dụ: các bài tập sút bóng liên tục, dẫn bóng tốc độ dọc biên chuyể vàotrung lộ……

- Các phương pháp kiểm tra và thi đấu: các phương pháp này có tác dụng pháttriển các năng lực sức bền chuyên môn Điều này có ý nghĩa là VĐV phải hướng

vào các cuộc thi đấu Việc sắp xếp các nhân tố của lượng vận động phải đượctiến hành sao cho tác dụng tâm ký cũng như tần số động tác và kỹ thuật phù hợpmột cách tối ưu với các điều kiện thi đấu.

1.4.1.2 Phương tiện huấn luyện.

Để xây dựng sức bền người ta có thể sử dụng các bài tập chung và trước hết làcác bài tập chuyên môn Trong khi sự phát triển sức bền chuyên môn chỉ đượctiến hành bằng bài tập thi đấu Còn các bài tập chung cho việc phát triển khảnăng hoạt động thể thao bất kỳ trong một thời gian dài nào đó Huấn luyện sứcbền với các bài tập chung và chuyên môn, bằng hình thức huấn luyện vòng tròncũng có thể hỗ trợ không những cho sự phát triển sức bền chung mà còn có tácđộng tới từng sự thusch nghi mà thông qua đó VĐV chuẩn bị tốt cho các yêu cầuchuyên môn từng phần

Hướng chính của sự phát triển sức bền phụ thuộc chủ yếu vào việc sắp xếpcác đặc điểm của lượng vận động như tần số động tác, thời gian các đợt tập vàloại bài tập Khối lượng những lần lặp lại của một vòng bài tập và toàn bộ khốilượng các lần lặp lại động tác trong một buổi tập

1.4.2 Những đặc điểm cần chú ý khi tập luyện sức bền chuyên môn.

Tập luyện phát triển tố chất sức bền tương đối gian khổ và buồn chán Bởi

vì VĐV phải tiến hành tập luyện một cách đơn điều, lặp đi lặp lại nhiều lần trongđiều kiện thiếu dưỡng khí, trong thời gian kéo dài Do đó trong quá trình tậpluyện cần lưu ý bồi dưỡng ý chí, phẩm chất cho VĐV Đồng thời cũng nên sửdụng nhiều phương pháp thay đồi điều kiện tập, thay đổi hoàn cảnh nhằm thúcđẩy sự hưng phấn , loại bỏ cảm giác khô khan chán nản

Khi huấn luyện sức bền yếm khí nên lấy việc huấn luyện sức bền chooxy là cơ sở Nếu cho một trình độ huấn luyện sức bền có oxy nhất định, không

những có thể tận dụng năng lượng của cơ thể mà còn làm cho năng lực hấp thụ,chuyển hóa và vận dụng oxy được nâng cao Có lợi cho việc tiêu trừ thật nhanhcác chất axit, nhằm tác dụng kéo dài sự xuất hiện của mệt mỏi và quá trình hồiphục tăng nhanh.

Sức bền yếm khí là một bộ phận quan trọng cấu thành súc bền chuyênmôn cho VĐV bóng đá Cugnf voeis sự phát triển theo xu thế toàn diện, quyếtliệt của bóng đá, cần phải quan tâm cao độ điều này

Trong huấn luyện sức bền, tiêu hóa năng lượng các mặt của VĐV đều rấtlớn nên cần phải coi trong sự hồi phục, nhằm thúc đẩy quá trình bài trừ mệt mỏi

và thể lực và thần kinh của VĐV

Quy luật thời gian của quá trình hồi phục được thể hiện ở sự hồi phục vềkhả năng với khối lượng vân động lớn chậm Sự phục hồi khả năng công năngyếm khí tương đối nhanh hơn Khả năng hồi phục đường của sợi cơ nhanh hồiphục nhanh hơn sợi cơ chậm Do đó trong huấn luyện cần phải sắp xếp thay đổinội dung tập luyện, điều tiết lượng vần động phải toàn diện tỷ mỉ Ngoài ra saukhi tập luyện cần tiến hành hồi phục trạng thái tâm ly, hồi phục sinh ký, sinh hóa

và phải tiến hành hồi phục tích cực

Khi tiến hành huấn luyện súc bền với khối lượng trên trung bình thì sẽxuất hiện hiện tượng hao phí và bồi đắp dưỡng khí Lúc này nếu VĐV thở bằngmiệng thì sẽ xuất hiện giảm hô hấp, sự lên xuống của cơ hoành Còn nếu thởbằng mũi thì tránh được hiện tượng này, cần hoàn thành động tác thở sâu, nhầmđảm bảo giới hạn cao nhất về nhu cầu oxy cho cơ thể Do đó trong huấn luyện tốchất sức bền cần phải tăng cường cho VĐV năng lực dùng bằng mũi thở sâu

Tiến dành huấn luyện cùng một nội dung nhưng không cùng một cường

độ thì tác dụng đồi với sự phát triển một sức bền nào đó cũng không giống nhau

Trong quá trình huấn luyện cần phải nắm vững các giới hạn tạm thời của sức bền

ưa khí vầ sức bền ysm khí để huấn luyện đúng mục đích đã định

1.5 Đặc điểm tâm - sinh lý của lứa tuổi 17-18

Biểu hiện lớn nhất và cơ bản của các em là ở độ tuổi dậy thì và quantọng hơn cả là sự hình thành và phát triển của bộ máy sinh dục Chức năngsinh lý mới hoàn toàn xuất hiện, tuyến sinh dục bắt đầu phát triển mạnh biểuhiện ra ngoài bằng các dấu hiệu như giọng nói, tính cách… Sự phát triển sớmnày làm ảnh hưởng phần nào tới cá tính của các em , tình cảm rất sâu sắc dễ bịkích động khiến cho bản thên không tự kiềm chế được mình Học tập miệtmài, hăng say nhưng các em lại rất hay chán nản khi không thực hiện đượccác nhiệm vụ được giao

Sự phát triển thân thể của các em đột ngột về chiều cao, hệ xương cóbước được cốt hóa và phát triển mạnh Hệ thần kinh cũng được hoàn thiện vàphát triển Trong quá trình học tập hệ thống tín hiệu số 2 của các em đượcnâng cao Sự biến đổi mạnh về thể chất dẫn đến sự mất thăng bằng của các bộphận chức năng cơ thể Sự mất thăng bằng giữa tim mạch và mạch máu, dungtích tim tăng lên gấp đôi so với trước, nhưng dung tích mạch máu chỉ tăng lêngấp 1,5 lần Hệ tuần hoàn tạm thời bị rối loạn gây nên hiện tượng thiếu máucục bộ ở một số bộ phận trên vỏ não làm cho các em trong quá trình tập luyện

rất dễ bị mệt mỏi, chán tập, thần kinh không ổn định, dễ xúc động, dễ kíchđộng, làm các phản xạ giữa hưng phấn và ức chế không ổn định, có lúc hưngphấn mạnh, mạnh hơn, có lúc ức chế lại lấn át hưng phấn làm cho các em cólúc mất tự chủ bản thân

Lứa tuổi này các em luôn luôn muốn tỏ ra mình là người lớn thực sự vàđòi hỏi mọi người xung quanh phải tôn trọng bản thân, tính tự ái và tự cao dễxuất hiện ở lứa tuổi này

Cùng với sự phát triển về sức nhanh và sức mạnh trong cơ bắp khiếntrong quá trình hoạt động có nhiều động tác thừa, lóng ngóng và vụng về sailệch về biên độ và kỹ thuật động tác Nhưng đây chỉ là dấu hiệu khó khăn tạmthời của sự phát triển

Trong quá trình học tập các em rất thích được giao các công việc cụ thể,rất thích được khen ngợi, biểu dương và có xu hướng bắt trước học tập ngườilớn

1.5.2 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi 17-18

Đặc điểm quan trọng trong tập luyện và huấn luyện các em ở giai đoạnnày là cả một quá trình huấn luyện diễn ra trong một cơ thể đang phát triển vàtrưởng thành, làm cho quá trình huấn luyện hết sức phức tạp do vậy yêu cầungười huấn luyện viện, người lập kế hoạc phải nắm được các đặc điểm sinh lýcủa lứa tuổi, cần phải có sự phối hợp, hợp lý giữa lượng vận động và thi đấutrong sự phát triển sinh lý của các em trong giai đoạn này Lượng vận độngcực đại không đảm bảo cho sự thích nghi và sự phát triển thành tích, ngược lạinếu ta sử dụng lượng vận động quá sức sẽ làm cho các em cạn kiệt năng lượng

sự trữ của cơ thể, dẫn đến hiện tượng rối loạn bệnh lý Khả năng vận dộng củacác em trong giai đoạn này đều tuân theo đặc điểm lứa tuổi Giai đoạn thích

nghi và ổn dịnh bao giòe cũng kém tuổi trưởng thành Giai đoạn mệt mỏi sớmxuất hiện như :

- Trong giai đoạn mệt mỏi khả năng vận động và các chỉ số khác nóitiêng như: Tần số động tác, sức mạnh, sức bền, độ chính xác của động tácgiảm đi rõ rệt so với người lớn

- Mệt mỏi của các em ngay cả khi các môi trường bên trong của cơ thểchỉ có sự biến đổi nhỏ

Chính lứa tuổi của các em trong giai đoạn này mà có ảnh hưởng tớitronhf hồi phục sau lượng vận động như:

- Sau các bài tập yếm khí thời gian ngắn thì sự hồi phục sau lượng vậnđộng nhanh hơn tuổi trưởng thành

- Sau các bài tập kéo dài phát triển sức bền và thể hiện rõ hơn là các bàitập lặp đi lặp lại tăng dần về công suất hoặc rút ngắn quãng nghỉ giữa thì khảnăng hồi phục sau vận động lại kém hơn tuổi trưởng thành

- Cần phối hợp một cách hợp lý giữa lượng vận động trong tập luyện vàthi đấu với sự phát triển sinh lý của cơ thẻ đẻ đảm bảo cho sự phát triển thểthao thành tích cao cũng như sức khỏe của các em trong giai đoạn này cầnphải có những quan tâm thích hợp và phù hợ với khối lượng và cường độ củabài tập, bài tập phải phù hợn sao cho quá trình tập luyện của các em không cónhững ảnh hưởng tới sự phát triển chức năng của cơ thể

1.5.3 Cấu trúc giải phẫu của cơ thể:

* Hệ xương khớp :

- Hệ xương: Lứa tuổi các em trong giai đoạn này về xương có bướcphát triển nhảy vọt cả về chiều dài và độ dày của xương Tính đàn hoofic ó xuhướng giảm do lượng canxi, photpho, manhe trong xương tăng lên…… Do dó

xương của các em đã cứng hơn, đôi khi xuất hiện cốt hóa ở một số bộ phậncủa xương Các tổ chức liên kết của xương dân dần được thay thế bằng môxương.

- Khớp: Tuy hệ xương có sự phát triển dáng kể nhưng bao khớp của các em vẫncòn yếu, mỏng, các diện khớp còn nông , bao khớp mỏng và lỏng lẻo

* Hệ cơ :

Hệ cơ phát triển nhanh nhưng vẫn còn chậm so với sự phát triển của hệxương khớp, biểu hiện của các em là cao lên và gầy Số lượng các hệ cơ có tănglên nhưng chưa cao… Do vậy khi hoạt động cơ rất nhanh bị co cứng và làm cơthể nhanh mệt mỏi Nên trong quá trình huấn luyện các em cần phải chú ý đếnkhối lượng và cường độ buổi tập sao cho có sự phát triển của cơ thể

* Hệ tuần hoàn:

Đặc biệt trong giai đoạn này của các em có sự phát triển nhanh về mặt timmạch máu, tím phát triển to ra thành mạch của tim dày lên làm cho tần số co bópcủa tim giảmvà tương đối ổn định Tiềm năng hoạt động đã đạt tới mức tươngđối cao Sự phát triển của VĐV trong giai đoạn này là phần nào đã có sự thíchnghi với sự tăng công suất cảu hoạt động, sự hồi ohucj của tim tương đối nhanh,thể tích phút của dòng máu giảm, thể thích tâm thu và thể tích phút của tim tăngcao thể thích tâm thu từ 125-145ml, thể tích phút 29-33list/phút Huyết áp cụ thể:

- Huyết áp tối đa 100-120mmHg

- Huyết áp tối thiểu 80-90mmHg

* Máu:

Hoạt động mạnh mẽ của cơ bắp dẫ đến máy có sự thay đổi nhất định sauthời gian tập luyện lâu dài và căng thẳng Độ nhớt của máu tăng lên Khối

lượng máu tỷ lệ với trọng lượng của cơ thể ở mức cao, lượng hồng cầu tăng lênsau quá trình tập luyện làm cho cơ thể đầy đủ máu dẫ đến quá trình hồi phụcdiễn ra mạnh mẽ và nhanh chóng sau lượng vận động.

* Hệ hô hấp:

Cơ đã phát triển mạnh nhưng chưa đều và chưa hoàn thiện , quá trình hôhấp có sự thay đổi về chu kỳ, trong tập luyện các em thường thở không sâu vàkhông đều do phổi chưa hoàn thiện, lồng ngực còn hệp Về dung tích sống vàkhả năng hấp thụ oxy tối đa của các em sẽ lớn hơn lứa tuổi trước

* Hệ thần kinh:

Bộ não của các em trong giai đoạn này tiếp tục phát triển mạnh đi đếnhoàn thiện khả năng tu duy nhất là tư duy trừu tượng hóa phát triển rất thuậnlợi cho sự hình thành phản xạ có điều kiện Ngoài ra do sự phát triển của tuyếnyên tuyến giáp làm cho hệ thần kinh có sự hưng phấn mạnh

1.5.4 Sự phát triển vận động.

Ở lứa tuổi này tiến bộ nhanh chóng về năng lực vận động Hỗu như cácchỉ tiểu về năng lực thể chất có tỷ kệ tăng trưởng lớn nhất trong thời gian này

Năng lực học vận động cũng đạt đến trình độ cao, các hình thức vậnđộng đơn giản được hình thành ngay Ngoài ra trong giai đoạn này xuất hiện sựhứng thú rất lớn đối với hoạt động thể thoa Một trạng thái sẵn sàng lập thànhtích , sẵn sàng học tập Do vậy đã cóthể nâng cao lượng vân động học tập rènluyện nhằm phát triển sức mạnh tất nhiên là cần tăng một cách từ từ các yêucầu của lượng vân động Việc tổ chức huấn luyện sức mạnh phải toàn diện và

tổ chức một các chu đáo để phòng gây ra quá sức và chấn thương

* Tóm lại:

Qua tìm hiểu cơ sở Tâm_Sinh Lý và cấu trúc giải phẫu của cơ thể chúngtôi nhận thấy lứa tuổi 17-18 là thời điểm rất thích hợp cho việc huấn luyện phát

triển sức bền chuyên môn Chính vì vậy việc nghiên cứu ứng dụng một số bàitập phát triển sức bền chuyên môn cho VĐV bóng đá lứa tuổi 17-18 Tỉnh PhúThọ là công việc rất cần thiết, cần tổ chức nhanh chóng và kịp thời để nâng caothể lực cho VĐV bóng đá

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 2.1.Phương pháp nghiên cứu.

Để giải quyết nhiệm vụ của đề tài chúng tôi sử dụng các phương phápnghiên cứu sau:

2.1.1 Phương pháo đọc và phân tích tài liệu.

Đây là phương pháp mà chúng tôi sử dụng nhiều trong quá trình nghiêncứu nhằm mục đích tìm hiểu cơ sở lý luận của các vấn đề có liên quan Thôngqua các thông tin của tài liệu chuyên môn sách giáo khoa , thopng tin khoa học,chúng tôi có cơ sở nhận định về các vấn đề liên quan đến tài liệu.Qua đó tiếnhành giải quyết các nhiệm vụ của đề tài

2.1.2 Phương pháp phỏng vấn tọa đàm

Chúng tôi sử dụng phương pháp này nhằm trao đổi, phỏng vấn tới cácHLV thể thoa, các thầy cô giáo có chuyên môn về công tác huấn luyện thể lựccho các cầu thủ bóng đá

Chúng tôi tiến hành phỏng vấn 20 cán bộ giáo viên HLV tại trường thểthao, các cơ sở TDTT và trung tâm huấn luyện bóng đá

2.1.3 Phương pháp quan sát sư phạm.

Chúng tôi sử dụng phương pháp này để quan sát các buổi tập huấn luyệntại các trung tâm bóng đá, nhằm rút ra những thông tin cần thiết những bàu tậpphục vụ cho việc huấn luyện phát triển sức bền chuyên môn Mặt khác chúng tôi

sử dụng phương pháp này để quan sát quá trình tập luyện của các em Qua đóthời nhắc nhở uốn nắn và sửa chữa theo đúng yêu cầu của bài tập.

2.1.4.Phương pháp kiểm tra sư phạm.

Chúng tôi sử dụng phương pháp này để kiểm tra thành tích của nhóm thựcnghiệm trước và sau thực nghiệm Từ đó đánh giá được hiệu quả của quá trìnhthực nghiệm

2.1.5.Phương pháp thực nghiệm sư phạm.

Chúng tôi sử dụng phương pháp này để kiểm nghiệm, đáh giá hiệu quảcủa bài tập được ứng dụng Sau khi đã lựa chọn và xác địng được các bài tậpchúng tôi tiến hành tổ chức thực nghiệm sư phạm

Đội bóng đá nam lứa tuổi 17-18 tỉnh Phú Thọ có 24 VĐV được chia làm

2 nhóm:

- Nhóm A ( 12 VĐV) là nhóm đối chiếu

- Nhóm B ) 12 VĐV) là nhóm thực nghiệm

2.1.6.Phương pháp toán học thống kê.

Chúng tôi sử dụng phương pháp này để tính toán xử lý số liệu thu nhậpđược các công thức toán học mà chúng tôi sử dụng trong phạm vi đề tài:

C

A C

B A tinh

n n

x x t

2 2

: là giá trị trung bình của nhóm 1

- xB : là giá trụ trung bình của nhóm 2

- Phương sai:

2

2 _ 2

B B A

A

x x x

2.2.1 Thời gian nghiên cứu.

Đề tài được tiến hành nghiên cứu từ tháng 3/2010 đến tháng 5/2011 chialàm 3 giai đoạn

Giai đoạn 1: Từ tháng 3/2010 đến tháng 4/2010

+ Tham khảo tài liệu

+ Lựa chọn đề tài nghiên cứu

+ Xây dựng và báo cáo đề cương

Giai đoạn 2 : Từ tháng 5/2010 đến tháng 1/2011, trong giai đoạn này chủ

yếu các vấn đề sau:

+ Đọc và tham khảo tài liệu liên quan

+ Thu thập thông tin , lập phiếu phỏng vấn và giải quyết các nhiệm vụcủa đề tài

Giai đoạn 3 : Từ tháng 2/2011 đến tháng 5/2011:

+ Hoàn chỉnh việc xử lý số liệu

+ Viết dự thảo nghiên cứu

+ In ấn và báo cáo thử

+ Báo cáo trước Hội đồng khoa học nhà trường

2.3 Địa điểm nghiên cứu.

- Trường năng khiếu TDTT tỉnh Phú Thọ

- Trường ĐHTDTT Bắc Ninh

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

3.1 Đánh giá thực trạng sức bền chuyên môn của nam VĐV bóng đá lứa

Kết quả phỏng vấn được trình bày ở bảng 3.1

Bảng 3.1: Kết quả phỏng vấn lựa chọn test đánh giá sức bền chuyên

môn cho VĐV bóng đá lứa tuổi 17-18 ( n=30)

Kết quả phỏng vấn

Số ngườitán thành

Qua kết quả phỏng vấn ở bảng 3.1 chúng tôi chọn được 3 test có tỷ lệ %

số người tán thành từ 70% trở lên để đánh giá sức bền chuyên môn

* Test 2: Di chuyển sút cầu môn 10 quả liên tục(s)

Người thực hiện xuất phát cách nơi đặt bóng 6m, di chuyển liên tục sútbóng cầu môn 10 quả Tính thời gian di chuyển sút hết 10 quả bóng

* Test 3: Chạy 1500m (phút)

Người thực hiện chạy trên đường có độ dài 1500m tính thời gian chạy hếtquãng đường đó

3.1.2 Xác định độ tin cậy của test đánh giá.

Để đánh giá hệ số tin cậy và tính thông báo của các test có ba phươngpháp là phương pháp test lặp lại, phương pháp test gấp đôi và phương pháp testhình thức song song Ở đây chúng tôi sử dụng phương pháp test lặp lại Để đánhgiá độ tin cậy của test qua phỏng vấn, phải kiểm nghiệm bằng phương pháp testlặp lại ( lặp lại hai lần yêu cầu của test cách nhay 7 ngày ) , trên đối tượng là 24nam VĐV bóng đá lứa tuổi 17-18 tỉnh Phú Thọ Tuần tự lập test cảu các đốitượng và điều kiện test được đảm bảo như nhau

Các test thỏa mãn các yêu cầu sau:

6m