Nghiên cứu lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả hiệu quả đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 cho nữ vđv bóng chuyền tỉnh thái nguyên

Chiến thuật trong bóng chuyềnkhác với các môn khác, đó là sự đa dạng của các bài tập chiến thuật tấn cônghai người, hệ thống chiến thuật tấn công ba người…Chính vì thế đập nhanh ở vị trí

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO BẮC NINH

HOÀNG HỮU HIỆU

NGHIÊN CỨU LỰA CHỌN BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐẬP BÓNG NHANH TRƯỚC MẶT Ở VỊ TRÍ SỐ 3 CHO NỮ VẬN ĐỘNG VIÊN BÓNG CHUYỀN A1 TỈNH

THÁI NGUYÊN

LUẬN VĂN CỬ NHÂN THỂ DỤC THỂ THAO

BẮC NINH - 2011

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ VĂN HÓA THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO BẮC NINH

HOÀNG HỮU HIỆU

NGHIÊN CỨU LỰA CHỌN BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ĐẬP BÓNG NHANH TRƯỚC MẶT Ở VỊ TRÍ SỐ 3 CHO NỮ VẬN ĐỘNG VIÊN BÓNG CHUYỀN A1 TỈNH THÁI NGUYÊN

Ngành: Huấn luyện thể thao

Mã số: 521.40207

LUẬN VĂN CỬ NHÂN THỂ DỤC THỂ THAO

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

PGS.TS: Đặng văn Dũng

BẮC NINH - 2011 NHẬN XÉT CỦA NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

PGS.TS Đặng Văn Dũng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, kết quả trong đề tài là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào.

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Hoàng Hữu Hiệu

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

HLV : Huấn luyện viênVĐV : Vận động viênNxb : Nhà xuất bảnTDTT : Thể dục thể thao

MỤC LỤC

Trang MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 5

1.1 Xu hướng huấn luyện VĐV bóng chuyền 5

1.2 Xu thế nhanh 7

1.3 Cơ sở lý luận và phân lại đập bóng nhanh 8

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả đập bóng 9

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 11

2.1 Phương pháp nghiên cứu 11

2.1.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu 11

2.1.2 Phương pháp phỏng vấn 11

2.1.3 Phương pháp quan sát sư phạm 12

2.1.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 12

2.1.5 Phương pháp kiểm tra sư phạm 12

2.1.6 Phương pháp toán học thống kê 12

2.2 Tổ chức nghiên cứu 13

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN

14 3.1 Nghiên cứu thực trạng hiệu quả đập bóng nhanh……… 14

3.1.1 Điều tra thực trạng đập bóng nhanh trước

Bảng Nội dung Trang

3.1 Kết quả thống kê mức độ nhà thi đấu Gia Lâm năm 2009 153.2 Kết quả thống kê mức độ…… trường ĐH TDTT Bắc Ninh 163.3 Hiệu quả đập bóng nhanh tại giải A1 toàn quốc năm 2010 183.4 Kết quả phỏng vấn bài tập nâng cao hiệu quả đập bóng… 26

3.6 Kết quả phỏng vấn về mức độ ưu tiên sử dụng thời gian… 283.7 Kết quả kiểm tra đánh giá trước thực nghiệm 35

3.9 Kết quả mức độ sử dụng và hiệu quả sử dụng… 37Hình 1 Test kiểm tra thể lực và hiệu quả đập bóng… 19

MỞ ĐẦU Tính cấp thiết: Thể dục thể thao (TDTT) là một lĩnh vực hoạt động

không thể thiếu được trong đời sống xã hội Nó không những đóng vai tròquan trọng trong việc bồi dưỡng nâng cao sức khỏe cho con người mà còn làmột trong những phương tiện huấn luyện chuẩn bị tri thức kỹ năng, kỹ xảo,hoàn thiện nhân cách đạo đức, các phẩm chất quan trọng của con người

Trong những năm gần đây nền thể thao nước ta đang dần khẳng địnhđược vị thế của mình trong tầm Châu lục cũng như trên Thế giới Trongnhững môn thể thao nói chung thi bóng chuyền là môn thể thao có sự pháttriển ngày càng mạnh mẽ, nó là một trong những môn thể thao được nhiềungười ưa thích Trong những năm gần đây được sự quan tâm của Đảng vàNhà nước, bộ văn hóa thể thao và du lịch Bóng chuyền nước ta có nhữngbước phát triển vượt bậc có vị trí cao trong khu vực đóng góp vào việc pháttriển nền thể thao nước ta Trong hệ thống giáo dục thể chất ở nước ta thìbóng chuyền được coi như là một trong những môn TDTT trọng điểm củanước ta

Ngày nay bóng chuyền ngày càng phát triển nhanh trên toàn phạm viThế giới hầu hết các nước đều có nền thể thao tiên tiến đều có những môn thểthao mạnh Để nhanh chóng tiếp cận với nền bóng chuyền tiên tiến và hiệnđại trên Thế giới, chúng ta cần nghiên cứu sâu về xu thế phát triển bóngchuyền hiện đại và xây dựng một cách khoa học quy trình đào tạo huấn luyệnviên (HLV), vận động viên (VĐV) bóng chuyền cấp cao để có thể bắt kịpđược nhanh nền thể thao ngày càng phát triển của Thế giới

Tổng kết bóng chuyền Thế giới những năm gần đây, các chuyên giabóng chuyền cho rằng, nhìn chung bóng chuyền hiện đại ngày nay pát triểnrất đa dạng theo các xu hướng:

- Nhảy phát bóng, đập bóng theo hình thang và hình tháp

- Chuyên môn hóa từng vị trí, sử dụng VĐV libero

- Tấn công nhanh, bất ngờ

- Đập bóng chiến thuật (nhanh, lao…)

Để đáp ứng những xu thế trên đòi hỏi các VĐV phải có một trình độthể lực, tâm lý vững vàng, kỹ chiến thuật biến hóa, đặc biệt chú trọng vềchiều cao và sức bật của VĐV Chiều cao và sức bật của VĐV sẽ giúp VĐVtấn công và chắn bóng tốt mở rộng phạm vi hoạt động tấn công trên lưới hạnchế khả năng tấn công của đối phương Thực tế thi đấu cho thấy muốn đạtđược hiệu quả cao trong thi đấu bóng chuyền phải thực hiện nhiều chiến thuật

nó là một yếu tố rất quan trọng trong một trận đấu, nó quyết định đến sự thànhbại của cả đội Chiến thuật đó là sự phối hợp nhịp nhàng của những động tác

cơ bản giữa các VĐV với nhau Trong chiến thuật thì gồm chiến thuật cánhân, chiến thuật nhóm, chiến thuật đồng đội Chiến thuật trong bóng chuyềnkhác với các môn khác, đó là sự đa dạng của các bài tập chiến thuật tấn cônghai người, hệ thống chiến thuật tấn công ba người…Chính vì thế đập nhanh ở

vị trí số 3 là một trong những chiến thuật mang lại hiệu quả cao trong chiếnthuật tấn công Bởi vì đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 đường bóng đinhanh, bất ngờ, đánh lừa, hạn chế được khả năng phòng thủ của đối phương

Nó có ảnh hưởng lớn trong hoạt động tổng hợp các mặt kỹ, chiến thuật biếnhóa trong thi đấu

Nghiên cứu hệ thống bóng chuyền cho thấy: Chiến thuật bóng chuyềngồm 2 loại Hệ thống chiến thuật tấn công và hệ thống chiến thuật phòng thủ.Thực tế khẳng định: Tấn công và phòng thủ là hai mặt có tính đối kháng caokhi hoạt động thi đấu đồng thời là động lực cho sự phát triển, nếu tấn côngmạnh tức phòng thủ yếu, phòng thủ mạnh càng đòi hỏi tấn công phải đa dạngmới đáp ứng được yêu cầu ngày càn cao của bóng chuyền hiện đại nhưng cho

dù sự phát triển của phòng thủ mạnh đến mức nào đi nữa thì khâu quyết địnhsau cùng vẫn dựa vào đập bóng tấn công hay phản công Vì đập bóng làhướng phát triển chủ yếu của bóng chuyền hiện đại Nó là khâu cuối cùng giảiquyết vấn đề mâu thuẫn, là hướng phát triển chính trong tập luyện và thi đấu

Trong thực tế thi đấu bóng chuyền, đập bóng mạnh có thể không manglại hiệu quả cao vì đối phương tổ chức chắn bóng rất tốt , vì vậy vấn đề đặt ra

là thay đổi các miếng đánh trong các tình huống tấn công hay phản công,những pha phối hợp nhanh, chớp nhoáng gây bất ngờ cho đối phương đểgiành chiến thắng Nhất là ngày nay chiều cao, sức bật, trình độ VĐV pháttriển thì xu thế tấn công nhanh càng thể hiện rõ tầm quan trọng của nó.

Đập bóng nhanh thường được sử dụng ở vị trí số 3 bởi vì ở vị trí này rấtthuận lợi trong tấn công, gần chuyền hai là trung tâm để tổ chức tấn công vàphối hợp chiến thuật nhanh biến hóa: Góc độ đập bóng rộng có thể đập theonhiều hướng khác nhau làm cho đối phương khó phát hiện được ý đồ chiếnthuật của đội mình

Thái Nguyên là một tỉnh có phong trào thể thao phát triển mạnh Trongnhững năm gần đây tỉnh đã chú trong đầu tư vào các môn thể thao có thếmạnh như: Bóng đá, bóng chuyền, cầu lông… Bóng chuyền là môn thể thao

mà được tỉnh chú trọng và được đầu tư lớn tuy nhiên trong những năm gầnđây nền bóng chuyền của tỉnh có xu hướng đi xuống vì nhiều lý do như: Việcđào tạo những VĐV lớp kế cận còn kém, phương pháp huấn luyện và tậpluyện chưa hợp lý kỹ thuật động tác còn hạn chế Chính vì vậy mà nền bóngchuyền của tỉnh nhưng năm gần đây giảm sút không giữ được vị trí Trongquá trình học tập và nghiên cứu chúng tôi nhận thấy: Tiến hành lựa chọn bàitập nhằm nâng cao hiệu quả đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 cho nữVĐV bóng chuyền A1 tỉnh Thái Nguyên là hết sức cần thiết

Xuất phát từ thực tiễn trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề

tài:“Nghiên cứu lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả hiệu quả đập bóng

nhanh trước mặt ở vị trí số 3 cho nữ VĐV bóng chuyền tỉnh Thái Nguyên”

Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở đánh giá thực trạng hiệu quả thi đấu

của các VĐV thi đấu ở vị trí số 3 của đội nữ bóng chuyền A1 tỉnh TháiNguyên, cũng như đánh giá chương trình huấn luyện tại trung tâm Chúng tôinghiên cứu đề tài nhằm tìm ra các bài tập có hiệu quả cao nhất để nâng caohiệu quả đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 cho nữ VĐV bóng chuyền A1

tỉnh Thái Nguyên Thông qua đó góp phần nâng cao chất lượng và thứ hạngcủa đội tuyển.

Mục tiêu nghiên cứu: Để thực hiện mục đích của đề chúng tôi đã đề ra

và tiến hành giải quyết hai mục tiêu:

1 Đánh giá thực trạng hiệu quả đập bóng nhanh ở vị trí số 3 của đội nữbóng chuyền A1 tỉnh Thái Nguyên

2 Nghiên cứu lựa chọn và đánh giá hiệu quả các bài tập cho vị trí số 3của đội nữ bóng chuyền A1 tỉnh Thái Nguyên

Đối tượng nghiên cứu: Phương tiện bổ trợ nâng cao hiệu quả đập

bóng cho VĐV bóng chuyền

Phạm vi nghiên cứu: Các bài tập nâng cao hiệu quả đập bóng nhanh

trước mặt ở vị trí số 3 cho nữ VĐV bóng chuyền A1 tỉnh Thái Nguyên

Từ đó mới xây dựng và đề ra các phương pháp và nguyên tắc huấn luyện phùhợp, có hiệu quả để có thể đạt được những thành tích tốt nhất.

Do đặc điểm của môn bóng chuyền mang tính đồng đội cao cho nênVĐV bóng chuyền phải có đầy đủ các tố chất vận động kỹ thuật hoàn hảo,khả năng phối hợp vận động và tư duy chiến thuật cao Các dạng hoạt độngchủ yếu của VĐV bóng chuyền là sự di chuyển nhanh, linh hoạt những độngtác bật nhảy, lăn ngã cứu bóng Trong thời gian ngắn đòi hỏi VĐV phải có sựphản kháng chính xác và năng lực phân biệt động tác tốt, biến đổi nhanhchóng từ những hình thức này sang động tác khác và thực hiện nhanh chóng.Hoàn toàn khác nhau về nhịp độ, tốc độ, tính chất Vì vậy VĐV bóng chuyềncần phải nắm vững toàn bộ hệ thống kỹ năng vận động trên cơ sở số lượnglớn các động tác kỹ thuật tấn công và phòng thủ Tính phức tạp của hoạt độngthi đấu được biểu hiện ở chỗ tất cả tất cả các động tác kỹ thuật phải được ápdụng trong sự phối hợp và những điều kiện khác nhau đòi hỏi VĐV phải có

độ chính xác cao Tính bất ngờ, sự chớp nhoáng, chính xác của hoạt độngtrong bóng chuyền đòi hỏi VĐV phải có phản ứng nhanh cũng như cả tốc độđộng tác liên quan đến tốc độ bay của bóng

Do sự tác động của tập luyện, những bộ phận cấu thành của thời kỳ tiềmtàng phản ứng như: Thời điểm phân biệt, sự nhận biết, đặc là thời điểm lựa

chọn động tác đó được rút ngắn đến mức tối thiểu nhờ có sự hình thành địnhhình phù hợp

Hầu hết các hoạt động trong bóng chuyền đều diễn ra trên cơ sở cảmnhận thị giác kỹ năng quan sát tình thế và sư thay đổi ở vị trí trên sân của cácVĐV Sự chuyển động của bóng cũng như khả năng phán đoán nhanh trongđiều kiện phức tạp là một trong những yếu tố quan trọng nhất của VĐV bóngchuyền Điều đó đòi hỏi VĐV phải có khả năng quan sát rộng và phán đoánchính xác

Hoạt động của VĐV phụ thuộc trực tiếp vào hoạt động của đồng đội vàđặc biệt là của VĐV đối phương Việc tạo ra những tình huống lừa đốiphương để có điều kiện tốt nhất thực hiện động tác dự định che dấu các ý đồhoạt động của mình Tất cả các điều đó đòi hỏi cao ở tư duy chiến thuật củaVĐV bóng chuyền Trong hoạt động nhóm tư duy chiến thuật mang tính chấttrực quan vì vậy đòi hỏi VĐV phải phát triển toàn diện Khả năng cảm giáckhông gian và thời gian, sự linh hoạt trong các nhận định tình huống và cách

xử lý các tình huống chính xác

Theo xu hướng bóng chuyền hiện đại ngày nay Tấn công đang chiếm ưuthế đặc biệt là những quả đập nhanh ở vị trí số 3 đó thực sự đem lại hiệu quảcao, bằng những tình huống nhanh, mạnh, chính xác cao vị trí này rất thuậnlợi cho việc phối hợp và tấn công đối phương Do chiều cao, sức bật và trình

độ ngày càng hoàn thiện dẫn đến xu thế huấn luyện ở các đội mạnh chủ yếu làvấn đề phòng thủ để đáp ứng xu thế tấn công sử dụng lượng vận động tối đatrong huấn luyện thể lực và tập trung phát triển sức mạnh, sức bật nhảy và sứcbền thi đấu Xuất phát từ thực tiễn đó đòi hỏi phải có một chương trình, kếhoạch phù hợp với sự phát triển của bóng chuyền hiện đại

Huấn luyện chất lượng cao đào tạo tài năng đảm bảo cho sự phát huytrình độ thi đấu kỹ thuật là yếu tố chính Huấn luyện là yếu tố quyết định pháttriển nâng cao trình độ bóng chuyền Nâng cao trình độ kỹ thuật điêu luyện,biến hóa, linh hoạt vận dụng tinh tế phải qua huấn luyện gian khổ và phải qua

thời gian dài tích lũy kinh nghiệm để có được kết quả cao nhất Khoa học kỹthuật hiện đại giúp nâng cao chất lượng huấn luyện kiểm tra đồng thời giúptìm ra phương pháp và bài tập để đưa vào công tác huấn luyện sao cho phùhợp nhất Những bài tập và phương pháp huấn luyện đều phải nhờ vào y họcTDTT, sinh cơ thể thao, tâm lý thể thao, thống kê TDTT, xã hội học TDTT,các loại máy phục vụ cho nhu cầu tập luyện của VĐV…đây chính là bộ phậncấu thành chất lượng huấn luyện đào tạo tài năng thể thao nói chung và bóngchuyền nói riêng Trong huấn luyện thực tiễn nảy sinh các vấn đề cần nhàlãnh đạo quản lý huấn luyện thi đấu chuyên môn cao HLV phải có trình độcao, là chuyên gia có tri thức khoa học, có kinh nghiệm thực tiễn, năng lựclãnh đạo và có những phương pháp huấn luyện mang lại hiệu quả cao Mộtthay đổi quan trọng của phương pháp huấn luyện là vấn đề về tri thức vềphương pháp giảng dạy và huấn luyện trình độ kỹ thuật cao Phương pháp tậpluyện từ đơn giản đến phức tạp nâng dần độ khó lên để VĐV có thể đáp ứngđược những bài tập tốt nhất Qua đó giúp cho VĐV nâng cao khả năng thíchứng vận dụng một cách linh hoạt, chủ động điều khiển, sáng tạo cao hơn pháthuy hết năng lực của mình.

1.2 Xu thế nhanh [6]

Nhanh là hạt nhân của biến hóa Muốn dành quyền chủ động phải biếnhóa những động tác tấn công làm cho đối phương mất phương hướng để ghiđiểm, như tấn công nhanh trước mặt ở vị trớ số 3…điều chỉnh bóng nhanh,phối hợp phòng thủ linh hoạt, biến hóa nhanh kịp thời gây bất ngờ cho đốiphương Xu hướng nhanh biến là tư tưởng chỉ đạo chiến thuật của bóngchuyền hiện đại Nhanh được xây dựng trong hệ thống tư tưởng chỉ đạo chiếnthuật là giải pháp, cơ chế chủ yếu vận hành chiến thuật và phải được quántriệt trong tư tưởng, trong hoạt động của mỗi VĐV ở bất kỳ vị trớ nào trên sân

để đạt được những mục đích cụ thể

Phản ứng nhanh của mỗi VĐV gồm trạng thái sẵn sàng nhanh nhạy vềtâm lý khi VĐV bước vào thi đấu, nhóm nhanh di chuyển linh hoạt chiếm

được vị trí tốt nhất trong sân sau đó thực hiện động tác thật nhanh chóng vàchính xác và ứng phó kịp thời cho đồng đội một cách hợp lý và có hiệu quảnhất.

Trong các môn thể thao núi chung và môn bóng chuyền nói riêng vấn đềphối hợp là rất quan trọng mà nhất đây là môn thể thao mang tính đồng độicao cho nên các VĐV bóng chuyền cần phải phối hợp nhuần nhuyễn vớinhau, ăn ý giữa các vị trí, nhóm hàng trước hàng sau, giữa công và thủ, tấncông và phản công, giữa các khâu chuyển tiếp về vận động cũng như tâm lý,giữa HLV và VĐV trong sân cần phải có một chiến thuật đồng nhất để có thể

sử dụng những miếng đánh có được hiệu quả tốt nhất Các VĐV trong sân cầnphải hiểu nhau và phối hợp một cách nhuần nhuyễn, nhanh, chính xác, hiệuquả, cần phải biết hỗ trợ và bổ sung cho nhau, khắc phục chỗ yếu phát huyđiểm mạnh cần phải chủ động trong từng tình huống để có thể sử lý một cách

có hiệu quả

1.3 Cơ sở lý luận và phân loại đập bóng nhanh [4], [6]

Trong hệ thống các môn thể thao mang tính đối kháng nói chung và mônbóng chuyền nói riêng thì đều được chia làm hai hệ thống kỹ thuật là tấn công

và phòng thủ Trong đó kỹ thuật tấn công rất được coi trọng bởi theo quanđiểm hiện nay thì tấn công là phương pháp phòng thủ hữu hiệu nhất và giànhđiểm nhiều nhất Kỹ thuật tấn công gồm: Đập bóng, phát bóng Trong đó kỹthuật đập bóng bao gồm:

- Đập bóng chính diện theo phương lấy đà

- Đập xoay chiều, đập móc câu

Với các hình thức đập bóng biến hóa khác

- Đập lao (lao ngắn, lao dài)

- Đập nhanh (nhanh trước, nhanh sau)

- Đập bóng trung bình

- Đập giãn biên

- Đập bóng hàng sau

Trong thực tế thi đấu bóng chuyền VĐV sử dụng rất linh hoạt các kỹ thuật vàhình thức đập bóng trên với mục đích giành phần thắng Vấn đề này đặt racho VĐV trong thi đấu cần phải tư duy thay đổi miếng đánh liên tục sao chođối phương không thể nắm bắt được ý đồ tấn công của đội mình Do vậytrong công tác huấn luyện đòi hỏi các HLV cần phải cho tập những miếngđánh thật nhuần nhuyễn để cú thể tạo ra sự khác biệt trong từng pha bóng gâycho đối phương những khó khăn nhất định và có thể chính là bước ngoặt củatrận đấu.

Đường di chuyển của VĐV bóng chuyền ở vị trí số 3 trong thi đấu

1.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả đập bóng nhanh [4], [6], [11]

Đập bóng nhanh ở vị trí số 3 là một kỹ thuật dựa trên cơ sở của kỹ thuật

cơ bản là đập bóng chính diện theo phương vào đà VĐV phải thực hiện chạy

đà và bật nhảy trên không dùng một tay đánh bóng sang sân đối phương vớimột lực nhất định Đập bóng là một kỹ thuật khó trong các kỹ thuật của bóngchuyền bởi vì phải thực hiện động tác nhanh trong thời gian ngắn vì vậy cầnnhiều đến sức nhanh, sức mạnh, khéo léo…trong điều kiện không có điểm tựa

và phải đạt được hiệu quả cao, có uy lực lớn để phá vỡ hàng phòng thủ củađối phương Vì vậy chúng tôi thấy rằng đập bóng có rất nhiều yếu tố ảnhhưởng đến nó

Song để có tính khách quan chúng tôi tiến hành trao đổi tọa đàm với cácHLV, chuyên gia về bóng chuyền và các chuyên gia về y học để tìm hiểu cácyếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả đập bóng

Qua trao đổi tọa đàm chúng tôi tìm được các yếu tố ảnh hưởng đến quảđập bóng như sau:

- Kỹ thuật hoàn hảo, khả năng phối hợp vận động tốt, phán đoán nhanh,

di động, cảm giác không gian thời gian, thực hiện động tác chính xác

- Trình độ chuẩn bị thể lực toàn diện Đặc biệt là sức bật nâng trọng tâm

cơ thể và khả năng khống chế bản thân trong trạng thái không có điểm tỳ

- Sức mạnh của các nhóm cơ: cơ chi dưới, cơ thân mình…

- Tâm lý thi đấu vững vàng và kinh nghiệm thi đấu cao

Trong các yếu tố nêu trên thì bật nâng cao trọng tâm giữ vai trò thenchốt trong việc giải quyết nhiệm vụ đập bóng Bật với cao giúp VĐV có độdừng trên không lâu từ đó nâng cao khả năng quan sát định hướng, khống chế

cơ thể tạo nên phạm vi hoạt động bóng rộng, nên hạn chế mức thấp nhất sựngăn cản của đối phương để dành hiệu qủa trong thi đấu

Ngoài các yếu tố mà chúng tôi trao đổi, tọa đàm: Qua tìm hiểu nhữngtài liệu chuyên môn chúng tôi thấy có một số yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quảcủa bài tập đập bóng đó là:

- Yếu tố vệ sinh dinh dưỡng

- Yếu tố nghỉ ngơi hồi phục

- Yếu tố môi trường

- Yếu tố tự nhiên

Tóm lại các yếu tố ảnh hưởng tới VĐV là rất lớn, nhưng tùy từng điềukiện cụ thể, đối tượng, lứa tuổi, giới tính, trình độ tập luyện, điều kiện cơ sởvật chất, trang thiết bị mà HLV phải tìm ra yếu tố ảnh hưởng có chi phối tớihiệu quả bài tập cho phù hợp với đối tượng của mình Với VĐV bóng chuyền

nữ Thái Nguyên thì yếu tố kỹ thuật và thể lực trong giai đoạn huấn luyện banđầu là cơ bản hơn cả để có thể tăng thêm hiệu quả kỹ thuật đập bóng nhanh.Chúng tôi sẽ tiến hành thực nghiệm các yếu tố này trên đối tượng 18 VĐVbóng chuyền nữ Thái Nguyên

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU

Để giải quyết mục tiêu nghiên cứu nêu trên, trong quá trình nghiên cứu đềtài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

2.1 Phương pháp nghiên cứu [2], [5]

2.1.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu [9]

Phương pháp chủ yếu phục vụ nhiên cứu tổng quan một số vấn đề liênquan tới đề tài Chúng tôi đã sử dụng thường xuyên phương pháp này trongquá trình nghiên cứu nhằm tổng kết các vấn đề về lý luận và sư phạm đặc biệt

là hệ thống hóa các tri thức, kiến thức liên quan tới đề tài Đồng thời phươngpháp này còn sử dụng để thu thập các số liệu nhằm kiểm chứng và so sánh vớicác số liệu thu thập được trong quá trình nghiên cứu Các tài liệu nghiên cứuphục vụ đề tài được chúng tôi trình bày cụ thể tại mục tài liệu tham khảo

2.1.2 Phương pháp phỏng vấn.

Thông qua các giải bóng chuyền, các buổi tập của đội tuyển nữ bóngchuyền A1 tỉnh Thái Nguyên, chúng tôi tiến hành thu thập tài liệu đánh giámột cách hiệu quả một số bài tập nâng cao hiệu quả đập bóng nhanh trướcmặt ở vị trí số 3 cho VĐV Đồng thời qua quan sát các buổi tập và trong suốtquá trình học tập và rèn luyện đã giúp chúng tôi tiến hành lựa chọn các bài tập

đó một cách hợp lý và khoa học

Phỏng vấn các chuyên gia, các giáo viên, huấn luyện viên Bóng chuyền cókinh nghiệm huấn luyện các đội tuyển Bóng chuyền nữ các câu lạc bộ cũngnhư đội tuyển quốc gia thông qua các phiếu hỏi nhằm lựa chọn các bài tậpnâng cao hiệu quả đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 cho VĐV bóngchuyền nữ A1 tỉnh Thái Nguyên Các mẫu phiếu phỏng vấn chúng tôi trìnhbày tại Phụ lục 1 của đề tài

2.1.3 Phương pháp quan sát sư phạm

Chúng tôi tiến hành quan sát các giải Bóng chuyền trong nước, các trậnđấu của các giải A1 cũng như đội mạnh trên cả nước Từ đó thu thập số liệu

đánh giá thực trạng hiệu quả đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 trongbóng chuyền hiện nay và lựa chọn một số bài tập khoa học, hợp lý và có hiệuquả cao nhất Mẫu phiếu quan sát được trình bày ở phụ lục 2.

2.1.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm.

Chúng tôi sử dụng phương pháp này để kiểm nghiệm và đánh giá hiệu quảứng dụng các bài tập đã lựa chọn vào thực tiễn, nhằm phát triển khả năng đậpbóng nhanh của đội tuyển nữ bóng chuyền A1 tỉnh Thái Nguyên Đề tài sửdụng hình thức thực nghiệm so sánh song song, nhóm thực nghiệm và nhómđối chứng

2.1.5 Phương pháp kiểm tra sư phạm.

Phương pháp này được sử dụng nhằm đánh giá thực trạng của các đốitượng nghiên cứu, đồng thời kiểm tra kết quả hệ thống bài tập mà đề tài tiếnhành kiểm tra 2 giai đoạn thực nghiệm Để kiểm tra và đánh giá hiệu quả cácbài tập chúng tôi sử dụng một số test để đánh giá như:

- Đập bóng ở vị trí số 4 (15 quả/ phút)

- Đập bóng ở vị trí số 2 (15 quả/ phút)

- Đập bóng ở vị trí số 3 (20 quả/ phút)

Thang điểm được trình bày ở phụ lục 3

2.1.6 Phương pháp toán học thống kê.[9]

Phương pháp này được chúng tôi sử dụng trong quá trình xử lý các số liệu

đã thu thập được trong thời gian nghiên cứu Trong toán học thống kê chúngtôi sử dụng các công thức sau: x, t, , r

- Giá trị trung bình:

n

x x

n x i

c A c

B A

n n

x x t

2 2

B B A

A

x x x

x



- So sánh 2 số trung bình tự đối chiếu:

d d

x t





Trong đó:

2 2

d n

) )(

(

i i i i

i i i i

y y x x

y y x x r

Việc phân tích và xử lý các số liệu thu thập được trong quá trình nghiêncứu của đề tài được chúng tôi xử lý bằng phần mềm SPSS 7.5 và MicrosofExcel Kết quả tính toán của các tham số đặc trưng trên được chúng tôi trìnhbày ở phần “ kết quả nghiên cứu và bàn luận” của đề tài luận văn

Kết quả tính toán của các tham số đặc trưng trên được chúng tôi trìnhbày chương 3 của đề tài

2.2 Tổ chức nghiên cứu:

Đề tài được tiến hành từ tháng 12/2009 đến tháng 6/2011 và được chialàm 4 giai đoạn

- Giai đoạn 1: Từ tháng 12/2009 đến tháng 3/2010 - Lựa chọn tên đề tài,

xây dựng và bảo vệ đề cương nghiên cứu, thu thập tài liệu có liên quan

- Giai đoạn 2: Từ tháng 4/2010 đến tháng 12/2010 – Phân tích và tổng hợptài liệu, lập phiếu phỏng vấn, tiến hành phỏng vấn

- Giai đoạn 3: Từ tháng 1/2011 đến tháng 2/2011 – Đề xuất một số giảipháp nhằm nâng cao hiệu quả đập bóng nhanh cho VĐV bóng chuyền tỉnhThái Nguyên

- Giai đoạn 4: Từ tháng 3/2011 đến tháng 6/2011 – Phân tích kết quảnghiên cứu, viết hoàn thiện luận văn Chuẩn bị bảo vệ kết quả nghiên cứu

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 3.1 Nghiên cứu thực trạng hiệu quả đập bóng nhanh trước măt ở vị trí

số 3 của nữ VĐV bóng chuyền tỉnh Thái Nguyên

Để giải quyết mục tiêu 1 chúng tôi tiến hành đánh giá thực trạng hiệuquả của kỹ thuật đập bóng nhanh trước mặt ở vị trớ số 3 trong tập luyện và thiđấu Từ đó chúng tôi lựa chọn ra những bài tập phù hợp

3.1.1 Điều tra thực trạng đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 của đội nữ bóng chuyền tỉnh Thái Nguyên:

Bóng chuyền là một môn thể thao hoạt động không có chu kỳ tình huốngphức tạp luôn luôn thay đổi bất ngờ làm cho VĐV phải ứng phó kịp thời trongkhoảng thời gian ngắn cũng như trong suốt quá trình mà VĐV thi đấu trênsân Những pha bóng thay đổi liên tục đòi hỏi VĐV phải thực hiện nhiều kỹthuật khác nhau tùy theo vị trí cụ thể của từng cầu thủ trên sân như: Đậpbóng, chắn bóng, nhảy chuyền, phòng thủ…Những hoạt động đó diễn ra liêntục và qua lại nhiều lần Đồng thời VĐV còn phải thực hiện ý đồ chiến thuật

cá nhân và đồng đội trong thời gian thi đấu kéo dài Như vậy đòi hỏi VĐVcần phải có thể lực bền bỉ trạng thái tâm lý tốt , trình độ kỹ chiến thuật điêuluyện thì mới đáp ứng được yêu cầu thi đấu liên tục và đạt được hiệu quả cao.Trong thi đấu bóng chuyền VĐV có thể sử dụng nhiều kỹ thuật đập bóngtấn công với mục đích giành phần thắng Vấn đề này đặt ra là tình huống thiđấu luôn thay đổi, biến hóa Do vậy việc sử dụng duy nhất một kỹ thuật nào

đó và không huấn luyện nâng cao các kỹ thuật đó sẽ không mang lại hiệu quảtốt nhất Để giành được phần thắng trước hết phải tạo ra những tình huống bấtngờ, tấn công nhanh, mạnh, hiệu quả cao

Ngoài đập bóng ở hai biên thì đập bóng nhanh cũng là một kỹ thuật cóảnh hưởng rất lớn đến trận đấu, hiệp đấu hay một đợt tấn công.Thực hiện kỹthuật này làm cho đường bóng tấn công thêm đa dạng hơn, bất ngờ chiếm

khoảng không khoan thủng hàng rào chắn của đối phương Thực hiện kỹ thuậtđập bóng nhanh làm cho hàng thủ đối phương rất khó chống đỡ vì đườngbóng đi nhanh và bất ngờ khiến cho đối phương rất khó khăn trong việcphòng thủ Ngoài ra nó cũng tạo tinh thần thi đấu sôi nổi, nhiệt tình, ý chíquyết tâm cao, tạo tâm lý thi đấu vững vàng cho đồng đội Tạo khả năng phốihợp trong toàn đội Để đạt đươc hiệu quả tốt nhất cho những pha bóng tiếptheo.

Để đánh giá hiệu quả đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 so với kỹthuật đập bóng khác Chúng tôi tiến hành quan sát 10 trận thi đấu bóngchuyền nữ tại giải A1 được tổ chức tại Nhà thi đấu Gia Lâm năm 2010 Kếtquả như trình bày ở bảng 3.1

Bảng 3.1 Kết quả thống kê mức độ sử dụng và hiệu quả của kỹ thuật tấn công nhanh trước mặt ở vị trí số 3 tại giải bóng chuyền nữ A1 tổ chức tại

nhà thi đấu Gia Lâm năm 2009

Số

trận Kỹ thuật đập bóng

Số lần thực hiện Tỷ lệ%

Số điểm ghi được

và ghi điểm với hiệu suất cao so với các kỹ thuật đập bóng khác

Tóm lại qua thực tế quan sát cho ta thấy các VĐV bóng chuyền thường

sử dụng đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 trong thi đấu với số lần sửdụng nhiều, số điểm ghi được là 310 chiếm tỉ lệ 18,3% chỉ sau đập bóng giãnbiên số 4 là hơn 28,4% chiếm tỉ lệ hơn hẳn các kiểu đập khác, kỹ thuật đập

bóng nhanh này đó chứng minh cụ thể của mình so với kỹ thuật đập bóngkhác thuộc nhóm kỹ thuật tấn công và được khẳng định là: Kỹ thuật tấn công

có uy lực nhanh, mạnh và có hiệu quả cao

Thực trạng hiệu quả đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 so với kỹthuật đập bóng khác của đội bóng chuyền nữ A1 tỉnh Thái Nguyên đượcchúng tôi tiến hành quan sát trong 5 trận đấu ở giải bóng chuyền A1 được tổchức vào năm 2009 tại nhà thi đấu Trường ĐHTDTT Bắc Ninh Kết quả thuđược ở bảng 3.2

Bảng 3.2 Kết quả thống kê mức độ sử dụng và hiệu quả của kỹ thuật tấn công của đội bóng chuyền nữ A1 tỉnh Thái Nguyên tại giải bóng chuyền A1

toàn quốc vào năm 2009 tại nhà thi đấu trường Đại học TDTT Bắc Ninh

Kỹ thuật đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 được sử dụng nhiều vàđóng vai trò quan trọng trong thi đấu bóng chuyền Vì vậy, ở mỗi VĐV phải

có những yếu tố kỹ thuật, chiến thuật hoàn hảo và phối hợp một cách nhuầnnhuyễn trong mọi tình huống thi đấu Kỹ thuật đập bóng nhanh trước mặt ở vịtrí số 3 là một kỹ thuật tấn công nhóm đạt hiệu quả cao Song nếu coi trọngmột thủ pháp tấn công duy nhất để giành điểm thì chưa phải là tối ưu Bởi vìtrong thi đấu nếu lặp lại nhiều lần một kỹ thuật, một cách đánh chỉ mang lại

thành tích tạm thời do đối phương sẽ “quen bóng” khi đó đối phương sẽ điềuchỉnh chắn bóng hay phòng thủ dưới lưới sẽ làm uy lực của kỹ thuật đập bónggiảm xuống làm chiến thuật của đội sẽ bị phá vỡ, từ đó làm cho kết quả thiđấu của toàn đội bị giảm sút Thực tế cho thấy nếu VĐV thực hiện kỹ thuậthay động tác lặp lại nhiều lần mà bị đối phương phòng thủ thì sẽ làm cho cầuthủ chán nản, mệt mỏi Bởỉ vậy, vấn đề đặt ra phải làm sao có những chiếnthuật phù hợp như tăng thêm thể lực, chiến thuật, tâm lý vững vàng, khả năng

xử lý tình huống trong thi đấu nhanh để đạt được kết quả cao nhất

Để có thể lựa chọn các bài tập nhằm nâng cao hiệu quả đập bóng nhanh,đặc biệt là đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 của VĐV bóng chuyền nữA1 tỉnh Thái Nguyên, chúng tôi đã tiến hành trao đổi cùng với các HLV vàchuyên gia về các yếu tố chi phối hiệu quả đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí

số 3.Và từ đó tìm ra những ưu điểm và nhược điểm để khắc phục và lựa chọnnhững bài tập phù hợp nhất để áp dụng vào công tác huấn luyện cho VĐV.Trong thi đấu bóng chuyền thì thể lực đóng vai trò quan trọng, thể lực lànền tảng cho việc thực hiện các kỹ thuật và mọi hành vi chiến thuật Trình độthể lực của VĐV không cao sẽ không đắp ứng được yêu cầu thi đấu căngthẳng, liên tục trong thời gian dài thi đấu Các môn thể thao tập thể nói chung

và môn bóng chuyền nói riêng, đòi hỏi VĐV phải thực hiện nhiều kỹ thuậtkhác nhau, phải gắng sức liên tục và phải biết phân phối thể lực hợp lý cho cảtrận đấu Do vậy ở những trận kéo dài sang hiệp 4-5 VĐV thường bị giảm sút

về thể lực, dẫn đến hiệu quả phối hợp động tác không cao

Để đánh giá trình độ thể lực của VĐV chúng tôi tiếp tục quan sát hiệu quả đập bóng trong 10 trận đấu bóng chuyền nữ A1 toàn quốc năm 2010 tại nhà thi đấu tại nhà thi đấu tỉnh Bắc Ninh Kết quả quan sát được trình bày trong bảng 3.5

Bảng 3.3 Hiệu quả đập bóng nhanh trong các hiệp tại giải bóng chuyền

nữ A1 toàn quốc năm 2010 tại nhà thi đấu tỉnh Bắc Ninh

Trong tập luyện và thi đấu bóng chuyền, tâm lý của VĐV cũng có vai tròquan trọng không kém yếu tố kỹ thuật và thể lực VĐV xuất hiện những trạngthái tâm lý khác nhau vào những thời điểm khác nhau của trận đấu, hiệp đấumột số VĐV có khả năng điều chỉnh được trạng thái tâm lý của mình trongmột thời điểm nhất định Song có nhiều VĐV không có khả năng đó dẫn đếntình trạng bất ổn định về tâm lý diễn ra trong thời gian dài Đối với nhữngVĐV có trình độ thấp thường hay xuất hiện trạng thái tâm lý (Hồi hộp, hấptấp, vội vàng, thiếu tự tin…) dẫn đến hậu quả là khi thực hiện kỹ chiến thuậtthiếu tính chuẩn xác, nhất là vào thời điểm cuối trận quyết liệt hay gặp VĐVđối phương có trình độ cao hơn về chiến thuật cũng như thể lực trước nhữngtrận đấu mang tính chất căng thẳng quyết định như trận then chốt giành thứhạng hay vị trí trong bảng.

Đối với VĐV có trình độ cao trạng thái tâm lý thi đấu ổn định vữngvàng, tự tin, hiệu quả phối hợp động tác tốt hơn, đặc biệt là những pha đậpbóng nhanh trước mặt ở vị trớ số 3 và hiệu suất thi đấu càng cao hơn Mặc dùthời gian thực hiện ngắn cũng như ít được trao cơ hội nhưng VĐV hoàn toàn

có thể thực hiện được theo đúng ý đồ chiến thuật của mình cũng như của toànđội Từ đó gây nhiều khó khăn cho đối phương

Trong thực tế quan sát chúng tôi thấy thể lực của VĐV tốt có ảnh

hưởng rất lớn đến hiệu quả đập bóng Song để có cơ sở khoa học hơn nữachúng tôi đã tìm hiểu một số tài liệu liên quan đến huấn luyện thể lực của cácmôn thể thao từ đó chúng tôi tiến hành lựa chọn những bài tập phù hợp chocông tác huấn luyện thể lực choVĐV.

Để tìm hiểu mối tương quan, chúng tôi đã tiến hành kiểm tra thể lực vàhiệu quả đập bóng của từng VĐV Chúng tôi sử dụng test để kiểm tra thể lựcbằng test chạy cây thông tính bằng (s) Còn đánh giá hiệu quả đập bóng chúngtôi đó tiến hành kiểm tra đập bóng từ vị trí số 3 vào các ô số 1, 2, 4 mỗi ô đập

- Cách cho điểm như sau:

+ Đập tốt: Đập vào ô, bóng có lực cho 3 điểm

+ Đập đạt: Đập vào ô, lực trung bình cho 2 điểm

+ Đập hỏng: Đập ra ngoài, không qua lưới cho 1 điểm

Kết luận: Tương quan giữa thể lực với số điểm đập bóng vào ô là tươngquan mạnh ở nghưỡng P =5% nghĩa là thể lực tốt thì hiệu quả đập bóng mới cao.Trong quá trình đánh giá thực trạng, chúng tôi thấy rằng khi thực hiện kỹthuật đập bóng nhanh trước mặt ở vị trí số 3 của các VĐV bóng chuyền nữA1 tỉnh Thái Nguyên ở giai đoạn huấn luyện chiến thuật còn tồn tại những sailầm thường mắc như sau: