Nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển sức mạnh tốc độ cho đội tuyển bóng rổ nam trường đại học sư phạm thái nguyên

Dựa trên cơ sở phân tích ý nghĩa, tầm quan trọng là sự mới lạ của vấn đềcũng như để tạo điều kiện cho các VĐV Bóng rổ nam nâng cao trình độ củamình, chúng tôi mạnh dạn tiến hành nghiên c

MỞ ĐẦU

* Tính cấp thiết của đề tài

Đất nước ta đang trong thời kỳ đổi mới trên tất cả các lĩnh vực kinh tế chính trị - xã hội - văn hóa - ngoại giao Đặc biệt Việt Nam đã trở thành thànhviên của Tổ chức thương mại WTO, đây là cơ hội để học hỏi tiếp cận nền khoahọc hiện đại của nhân loại ở tất cả các lĩnh vực, trong đó có TDTT

-Để thực hiện được mục tiêu đó thì yếu tố con người luôn được Đảng vàNhà nước ta quan tâm Hồ Chủ Tịch đã chỉ rõ "Muốn có xã hội chủ nghĩa thìphải có con người xã hội chủ nghĩa" Xuất phát từ tinh thần đó mà ngày naytrong sự nghiệp đổi mới và hội nhập của đất nước, TDTT là bộ phận không thểthiếu của nền giáo dục xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong công cuộc xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc

Trên thế giới Bóng rổ được ra đời từ khá sớm (1891) do G.Nâysmit - mộtgiáo viên giáo dục thể chất của trường Massachusets Mỹ phát minh Tại ViệtNam Bóng rổ được du nhập từ thời Pháp thuộc cho tới nay Bóng rổ là môn thểthao phong phú, hấp dẫn và có sức lôi cuốn mạnh mẽ, nhất là thiếu niên ở lứatuổi học sinh, sinh viên

Bóng rổ là môn thể thao thi đấu giữa hai đội, mục đích của mỗi đội là tìmcách ném bóng vào rổ của đối phương và ngăn không cho đối phương ném bóngvào rổ của mình, vì vậy các yếu tố về kỹ - chiến thuật, yếu tố thể lực và các tốchất nhanh - mạnh - bền là vô cùng quan trọng Việc này đòi hỏi vận động viênphải huy động đến cực hạn các khả năng chức phận của cơ thể và các tố chấtnhanh - mạnh - bền để đạt hiệu quả cao trong thi đấu và tập luyện

Giáo dục tố chất thể lực là một phạm trù gồm nhiều vấn đề đa dạng vàphức tạp, mỗi tố chất thể lực lại là một phạm vi rộng lớn của nhiều vấn đề, việclựa chọn và nghiên cứu triệt để, sâu sắc một vấn đề trong số đó cũng là việc hếtsức cần thiết và quan trọng

Với tố chất sức mạnh theo tính chất và điều kiện biểu hiện người ta chiathành sức mạnh đơn thuần và sức mạnh tốc độ Trong đề tài này vấn đề được

nghiên cứu là sức mạnh tốc độ và đối tượng là nam VĐV đội tuyển Bóng rổnam trường Đại học sư phạm Thái Nguyên.

Trong thi đấu VĐV muốn ném bóng vào rổ cần phải vượt qua sự cản phácủa đối phương và điều này chỉ có thể thực hiện được khi các VĐV rèn được cácđộng tác kỹ - chiến thuật ổn định, có thể di chuyển nhanh, bất ngờ thay đổihướng và tốc độ di chuyển

Vì vậy năng lực sức mạnh tốc độ có vai trò rất quan trọng đối với VĐVBóng rổ Theo tài liệu khoa học, khi tham gia các giải VĐV Bóng rổ phải thựchiện một khối lượng vận động lớn đối với VĐV đẳng cấp cao trong một trận đấuphải di chuyển tổng cộng 5000 - 7000m, phải thực hiện đến 130 - 140 lần nhảy,nhiều lần chạy tăng tốc và dừng (120 - 150 lần) di chuyển với tốc độ lớn đượckết hợp với chuyền và ném bóng vào rổ Trong Bóng rổ trên 70% các động tácmang tính chất sức mạnh tốc độ Bất cứ một trận thi đấu nào sức mạnh tốc độvẫn giữ vai trò quan trọng và mang tính chất chuyên môn riêng không có kỹthuật nào của Bóng rổ lại không cần tới tố chất sức mạnh tốc độ như hoạt độngbật nhảy, di động linh hoạt trong thi đấu

Trong những năm qua, đã có một số đề tài nghiên cứu về sức mạnh nhưVương Quang Thiệp (nghiên cứu sức mạnh tốc độ cho nữ VĐV lứa tuổi 16 - 18tỉnh Cao Bằng), Phạm Thị Thu Hằng (nghiên cứu sức mạnh tốc độ cho trường

TH TDTT Yên Bái) Nhưng chưa có ai đề cập đến việc nghiên cứu phát triểnsức mạnh tốc độ cho đội tuyển Bóng rổ nam trường Đại học sư phạm TháiNguyên

Dựa trên cơ sở phân tích ý nghĩa, tầm quan trọng là sự mới lạ của vấn đềcũng như để tạo điều kiện cho các VĐV Bóng rổ nam nâng cao trình độ củamình, chúng tôi mạnh dạn tiến hành nghiên cứu đề tài:

"

Nghiên cứu lựa chọn bài tập phát triển sức mạnh tốc độ cho đội tuyển bóng rổ nam trường Đại học sư phạm Thái Nguyên"

*Mục đích nghiên cứu của đề tài:

Đề tài được nghiên cứu nhằm mục đích lựa chọn ra các bài tập phát triểnsức mạnh tốc độ, ứng dụng và kiểm nghiệm trong công tác giảng dạy và huấn

luyện cho đội tuyển Bóng rổ nam trường Đại học sư phạm Thái Nguyên

*Mục tiêu nghiên cứu.

Để thực hiện được mục đích nghiên cứu đề ra, đề tài xác định các mụctiêu cụ thể:

- Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng phát triển sức mạnh tốc độ của đội

tuyển bóng rổ nam trường Đại học sư phạm Thái Nguyên

Để giải quyết mục tiêu 1 đề tài giải quyết các vấn đề sau:

+ Nghiên cứu thực trạng sử dụng bài tập phát triển sức mạnh tốc độ choĐội tuyển bóng rổ nam trường Đại học sư phạm Thái Nguyên

+ Quan sát các buổi tập của đội tuyển bóng rổ nam trường Đại học sưphạm Thái Nguyên

+ Phỏng vấn lựa chọn test đánh giá sức mạnh tốc độ cho Đội tuyển bóng

rổ nam trường Đại học sư phạm Thái Nguyên

+ Xác định tính thông báo và độ tin cậy của test trên đối tượng nghiên cứu.+ Đánh giá thực trạng sức mạnh tốc độ của đối tượng nghiên cứu thôngqua test đã lựa chọn để nghiên cứu

- Mục tiêu 2: Lựa chọn và đánh giá hiệu quả bài tập phát triển sức

mạnh tốc độ cho Đội tuyển bóng rổ nam trường Đại học sư phạm Thái Nguyên

Để giải quyết mục tiêu đề tài dự kiến giải quyết những vấn đề sau:

+ Tiến hành phỏng vấn các chuyên gia, HLV, giáo viên có trình độ thâmniên công tác trên 5 năm nhằm lựa chọn bài tập phù hợp với mục đích và đốitượng nghiên cứu

+ Xây dựng kế hoạch thực nghiệm và tổ thực nghiệm cứu trên đối tượngthực nghiệm

+ Đánh giá kết quả thực nghiệm

*Đối tượng nghiên cứu:

Bài tập để phát triển sức mạnh tốc độ của đội tuyển Bóng rổ nam trường Đạihọc sư phạm Thái Nguyên

*Phạm vi nghiên cứu:

+ Đối tượng quan trắc: Là đội tuyển Bóng rổ nam trường Đại học sưphạm Thái Nguyên

+ Quy mô nghiên cứu:

 Số lượng mẫu nghiên cứu: 20 VĐV đội tuyển Bóng rổ nam trường Đạihọc sư phạm Thái Nguyên

 Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành tại trường Đại học sưphạm Thái Nguyên - Trường Đại học TDTT Bắc Ninh

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Những vấn đề huấn luyện thể lực trong huấn luyện thể thao

Nâng cao thành tích thể thao là một trong những lĩnh vực được các nhàkhoa học TDTT đặc biệt quan tâm, để khai thác triệt để tiềm năng của con ngườinhằm đạt thành tích thể thao cao nhất Các khả năng về kỹ thuật, chiến thuật, sựhoạt động về tâm sinh lý và thể lực là yếu tố quyết định đến thành tích thể thao,trong đó khả năng hoạt động thể lực là yếu tố quan trọng nhất Chính vì vậy mà

nó được các nhà khoa học và các huấn luyện viên đặc biệt chú trọng trong côngtác huấn luyện cũng như quá trình lựa chọn các bài tập nâng cao trình độ củaVận động viên(VĐV) đặc biệt là những bài tập phát triển Sức mạnh tốcđộ(SMTĐ)

Như vậy huấn luyện thể lực là mặt cơ bản để nâng cao thành tích thể thao,song về bản chất mức độ phát triển các tố chất thể lực phụ thuộc vào trạng tháicấu tạo và chức năng của các cơ quan Quá trình phát triển các tố chất thể lựccũng chính là quá trình hoàn thiện các hệ thống chức năng có vai trò chủ yếutrong mỗi hoạt động của cơ bắp Cụ thể: Trong huấn luyện thể thao hiện đại củatất cả các môn thể thao ở bất cứ giai đoạn nào, công tác huấn luyện thể lựcchung cũng là vấn đề then chốt, là nền tảng đạt thành tích cao thể thao

Bên cạnh đó thì việc huấn luyện tố chất thể lực chung phải là quá trìnhliên tục nhiều năm trong suốt quá trình đào tạo VĐV tuỳ thuộc vào mục đích củagiai đoạn huấn luyện mà quá trình huấn luyện thể lực chung và thể lực chuyênmôn xác định cho phù hợp

Một vấn đề không kém phần quan trọng trong quá trình huấn luyện thểlực là sự phù hợp giữa các phương tiện (các bài tập thể lực) cũng như cácphương pháp áp dụng các quá trình huấn luyện phải phù hợp với quy luật củađối tượng, lứa tuổi, giới tính, trình độ thể lực Cần phải nhận định rằng quá trìnhgiáo dục các tố chất thể lực phải là một quá trình tác động liên tục thường xuyên

và theo kế hoạch sắp xếp một cách hợp lý bằng các bài tập thể thao nhằm chủyếu phát triển các mặt tố chất và khả năng vận động của con người

Đương nhiên, muốn có thành tích xuất sắc trong bóng rổ thì phải có các tố chấtthể lực phù hợp với các yêu cầu chuyên môn của môn thể thao này.Thôngthường tố chất thể lực được chia làm 5 loại: Sức nhanh, sức mạnh, sức bền, mềmdẻo, khéo léo

Chuẩn bị thể lực có thể tiến hành trong các điều kiện khác nhau: Ở nhà,khu tập luyện thể thao, trong công sở, sân vận động và trong các nhà tập thể lựcvới các phương tiện đa dạng khác nhau

*Huấn luyện thể lực chung

Trong quá trình huấn luyện thể lực chung,VĐV sẽ có được sự phát triển

về năng lực một cách toàn diện và sự phát triển này gọi là năng lực thể chất.Năng lực thể chất được đánh giá bởi mức độ về khả năng sức mạnh, sức nhanh,sức bền, khả năng mềm dẻo, khéo léo và khả năng làm việc của cơ quan chứcphận khi mệt mỏi

Dưới tác động của quá trình huấn luyện thể lực chung, sức khoẻ của VĐVđược tăng cường, hệ thống cơ quan chức phận của cơ thể được hoàn thiện vànhư vậy khả năng tiếp nhận lượng vận động cũng được tăng lên và điều này đãdẫn đến mức độ phát triển cao hơn của các tố chất thể lực Quá trình phát triểnthể lực chung còn có một ý nghĩa rất quan trọng trong việc giáo dục các phẩmchất tâm lý và ý chí, vì trong quá trình thực hiện các bài tập phát triển thể lựcchung VĐV đã phải vượt qua những khó khăn ở các mức độ khác nhau do việcthực hiện các bài tập mang lại

Trong quá trình huấn luyện thể lực khả năng làm việc của các cơ quanchức phận ở mức độ cao, đó chính là mức độ cơ bản của quá trình chuẩn bị thểlực chung cho VĐV, điều này không phụ thuộc vào đặc điểm của bất kỳ mônthể thao nào.Vai trò quan trọng trong quá trình chuẩn bị thể lực chung là việclựa chọn các bài tập buộc cơ thể phải huy động một số lượng cơ bắp, cơ quanchức phận của cơ thể tham gia (các bài tập chạy, các bài tập thể dục) tuy nhiên

cũng cần thiết phải lựa chọn các bài tập chỉ có ảnh hưởng nhất định Nói cáchkhác bài tập này phải hướng vào việc phát triển một bộ phận nào đó của cơ thể

để sự phát triển tổng hợp của bộ phận hoặc tố chất vận động này có tác dụnglàm tăng cường khả năng thể chất nói chung của VĐV

Hơn nữa nhờ quá trình chuẩn bị thể lực chung mà có thể củng cố đượcnhững điểm còn yếu trong cơ thể, các cơ quan chậm phát triển Các bài tập pháttriển thể lực chung tuỳ thuộc vào tác dụng và tính hướng đích của chúng có thểchia làm 2 nhóm:

- Nhóm các bài tập phát triển thể lực chung gián tiếp:

Những bài tập hướng tới việc nâng cao khả năng làm việc của các cơquan chức phận, như vậy nhóm bài tập này có tác dụng nâng cao trình độ tậpluyện của VĐV

- Nhóm bài tập thể lực chung trực tiếp:

Các bài tập thể lực tác động trực tiếp trong việc hoàn thiện các tố chất

* Huấn luyện thể lực chuyên môn

Huấn luyện thể lực chuyên môn là việc hướng đến và nâng cao khả nănglàm việc của các cơ quan chức phận, các tố chất vận động phù hợp, đòi hỏi củamôn thể thao lựa chọn

- Thể lực chuyên môn cơ sở:

Hình thành và phát triển trên cơ sở sự phát triển của thể lực chung

- Theo tác giả Ozolin việc hình thành thể lực chuyên môn cơ sở đối với môn thểthao không chu kỳ là tương đối khó khăn, theo ông ở đây có hai cách lựa chọn:+Thứ nhất: Bằng cách lặp lại nhiều lần các hoạt động chính của môn thể thaolựa chọn

+ Thứ hai: Sự lặp lại nguyên vẹn các bài tập thi đấu của môn thể thao đó Nhưvậy là sự lựa chọn đúng bài tập có ý nghĩa rất to lớn đối với các môn thể thaocủa nhóm này, khi lựa chọn sai và thực hiện không đúng các bài tập dẫn đến cácsai lầm chuyên môn trong các cơ quan chức phận, điều này làm ảnh hưởng đếnviệc phát triển thành tích thể thao của các VĐV Chính vì vậy các bài tập được

lựa chọn để huấn luyện thể lực chuyên môn cơ sở phải được thực hiện vớicường độ nhỏ, khối lượng phải thực hiện một cách từ từ trong điều kiện từ dễđến khó.

Trong quá trình lựa chọn kế hoạch và huấn luyện thể lực chuyên môn cơ

sở, thông thường người ta sử dụng một chu kỳ huấn luyện 3 ngày mà trong đóviệc sắp đặt lượng vận động như sau:

Cường độ của bài tập cao nhất ở ngày tập đầu tiên, ngày thứ hai giảm thấphơn, ngày thứ ba ở mức trung bình Song khối lượng các bài tập phải tăng theotừng ngày và kế hoạch huấn luyện chung trong quá trình huấn luyện về thể lựcchuyên môn cơ sở là tiếp nối của những chu kỳ 3 ngày như vậy Như thế trongmột tuần sẽ bao gồm hai chu kỳ nhỏ nêu trên và một ngày nghỉ ở giữa

Toàn bộ quá trình huấn luyện thể lực chuyên môn cơ sở theo nhiều tác giảcần thiết phải kéo dài từ 3- 4 tháng Trong một số trường hợp quá trình này cóthể kéo dài đến 6 tháng

Thể lực chuyên môn cơ bản:

Mục đích của quá trình huấn luyện chuyên môn cơ bản đó là việc nângcao sự phát triển của các tố chất vận động và khả năng chức phận của cơ quannội tạng trước những đòi hỏi của môn thể thao lựa chọn

Nguyên tắc chung trong các bài tập nhằm giáo dục các tố chất thể lựcchuyên môn là các bài tập phải đựơc thực hiện bằng cường độ thi đấu hoặc giảmhơn chút ít với sự kết hợp các điều kiện để thực hiện bài tập đó

Độ dài của quá trình huấn luyện thể lực chuyên môn cơ bản thông thường

từ một đến vài tháng

Giáo dục tố chất thể lực là một bộ phận quan trọng trong quá trình đào tạoVĐV bao gồm giáo dục tố chất sức mạnh, sức nhanh, sức bền, khả năng mềmdẻo và khéo léo.Tuy nhiên, tuỳ thuộc vào từng môn thể thao mà ta có nhữngphương pháp, biện pháp giáo dục riêng trên cơ sở tập trung vào phát triển các tốchất đặc thù riêng biệt (thể lực chuyên môn, phù hợp với môn thể thao lựa chọn)

1.2 Đặc điểm thể lực chuyên môn trong bóng rổ

- Bóng rổ hiện đại là môn thể thao được thể hiện bằng cường độ vận độngcao, hoạt động thi đấu căng thẳng đòi hỏi VĐV phải huy động đến cực hạn các khả năng chức phận của cơ thể và các tố chất nhanh mạnh tối đa Trong một trậnđấu bóng rổ,mỗi VĐV phải di chuyển tổng cộng từ 5000-7000m,đồng thời phải thực hiện từ 130-140 lần nhảy,nhiều lần chạy tăng tốc và dừng(120-150 lần)Di chuyển với tốc độ lớn kết hợp với chuyền bóng và ném bóng.Khi thi đấu với cường độ cao,nhịp tim đạt mức 180-220 lần/phút,sau trận đấu trọng lượng cơ thểgiảm từ 2-3kg

Huấn luyện thể lực đảm bảo sự phát triển toàn diện của VĐV bóng rổ Nóđóng vai trò chủ đạo trong việc hình thành những năng lực vận động của VĐV

và phụ thuộc trực tiếp vào những điều kiện chiến thuật, kỹ thuật thi đấu Huấnluyện thể lực chuyên môn được gắn chặt với việc tiếp thu và hoàn thiện kỹ năng,

kỹ xảo, trong bóng rổ có tính toán đến các điều kiện và tính chất sử dụng những

kỹ xảo đó của người VĐV trong thi đấu

Quá trình huấn luyện nhằm nâng cao thành tích cho VĐV bóng rổ phảidựa trên cơ sở nền tảng của sự phát triển toàn diện các tố chất thể lực, mỗi tốchất đều có tác động một cách đặc trưng trong quá trình huấn luyện Công táchuấn luyện thể lực là rất quan trọng, song hiện nay đa số các đội chạy theo thànhtích trước mắt mà không quan tâm đến lợi ích lâu dài Một số cho rằng chỉ cầntập sức nhanh và độ chuẩn xác là đủ, số khác cho rằng chỉ cần tập trung vào kỹ,chiến thuật là chính, do đó ảnh hưởng nhiều đến kết quả tập luyện, chất lượngthi đấu không cao,vì vậy cần phải thấy rõ được tầm quan trọng của tập luyệnnâng cao các tố chất thể lực là cơ sở cho việc tiếp thu kỹ, chiến thuật

Trong bóng rổ hiện đại, tổ chức huấn luyện ở những giai đoạn riêng lẻ cầntính đến mức độ tác động của bài tập đối với những biến đổi của cơ thể, tính đếncác điều kiện và tính chất sử dụng các kỹ xảo đó đối với VĐV Mức độ huấnluyện thể lực cao, đúng mức là yếu tố quan trọng nhất của kế hoạch huấn luyện,

cụ thể là tạo lòng tin trong thi đấu, giúp biểu hiện cao nhất các tố chất về tâm lý,

ý chí Trong chiến thuật cần phải hợp lý và phải coi trọng đặc điểm cá nhân đểtiến hành.

1.3 Cơ sở lý luận huấn luyện sức mạnh tốc độ trong bóng rổ

Bóng rổ là môn thể thao thi đấu đối kháng đồng đội trực tiếp và trong thiđấu các VĐV thường phải di chuyển chuyền bóng, bắt bóng, bật nhảy tranhbóng, ném rổ hay phòng thủ bởi vậy có thể nói sức mạnh tốc độ là tố chất thểlực đặc thù của môn bóng rổ Theo các tài liệu khoa học, trong bóng rổ trên 70%động tác mang tính chất sức mạnh tốc độ Vì vậy huấn luyện sức mạnh tốc độ làrất cần thiết

Năng lực sức mạnh tốc độ là khả năng khắc phục các lực cản với tốc độ

co cơ cao của VĐV Vì vậy để tăng cường sức mạnh tốc độ thì nhất thiết phảinâng cao lực và tốc độ cho kỹ thuật động tác bằng cách tăng cường khả năng corút của hệ thống cơ Trong thi đấu bóng rổ có các động tác đòi hỏi sức mạnh tốc

độ là:

+ Bật nhảy tranh cướp bóng trên không

+ Bật nhảy tranh cướp bóng bật bảng

+ Nhảy ném rổ

+ Bật nhảy tranh cướp bóng đột phá lên rổ

+ Chuyền bóng xa trong tấn công nhanhNhư vậy để ghi điểm trong thi đấu bóng rổ thì việc phát triển sức mạnhtốc độ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và đòi hỏi các bài tập sức mạnh tốc độphải đảm bảo:

- Cường độ hoạt động phải tối đa hoặc gần tối đa (90% - 100% vận tốc tốiđa)

- Thời gian bài tập từ 10s - 30s Sở dĩ như vậy do nguồn năng lượng dựtrữ trong cơ thể rất ít, nó được phân huỷ trong thời gian ngắn sau khi vận động

- Quãng nghỉ không quá 2 - 3 phút để khôi phục tái tạo CP trong cơ thể.Lượng CP dự trữ trong cơ thể rất ít do vậy 3 - 4 lần lặp lại thì lượng CP

dự trữ sẽ hết, lúc đó cần tới glucoza dự trữ ở các tổ chức khác Để khắc phục

người ta phân lượng vận động thành các tổ và mỗi tổ lặp lại 2 -3 lần Thời giannghỉ giữa mỗi tổ là 10 - 15s.

- Hình thức nghỉ ngơi: nghỉ ngơi tích cực kết hợp thả lỏng thở sâu

- Số lần lặp lại: dựa vào khả năng hồi phục của VĐV sao cho cuối quãngnghỉ mạch đập từ 110 - 120 lần/phút

1.4 Đặc điểm tâm sinh lý của VĐV bóng rổ nam lứa tuổi 20 - 22

VĐV đội tuyển nam trường Đại học sư phạm Thái Nguyên ở vào độ tuổi

20 - 22 nên họ có những đặc điểm về tâm sinh lý như sau:

- Tình cảm đi đến hoàn thiện, biểu hiện qua cách cư sử với mọi người,biết yêu thương, tôn trọng người khác, kính trên nhường dưới

- Trí nhớ đã phát triển hoàn thiện, có hệ thống, tư duy, logic chặt chẽ

- Các phẩm chất ý chí được kiên định

- Phát triển và tồn tại độc lập như một thành viên trong xã hội, lấy tiêuchuẩn của những người đã trưởng thành làm mục tiêu phấn đấu của bản thân

- Có xu hướng coi trọng những mối quan hệ bạn bè hơn những mối quan

hệ xã hội nói chung

- Thích xây dựng những mối quan hệ thân thiết với người khác giới

- Hay nhạy cảm với những vấn đề của bản thân, có xu hướng sử dụng bạolực,và luôn vươn tới sự hoàn thiện

- Biết suy nghĩ và định hướng cho tương lai, biết rút ra những bài họckinh nghiệm từ những thất bại mắc phải

- Năng khiếu thẩm mỹ được nâng cao

1.4.2 Đặc điểm sinh lý:

- Hệ thần kinh: Tương đối hoàn thiện, hoạt động phân tích tổng hợp ở vỏnão tăng lên, tư duy logíc, có khả năng suy nghĩ độc lập sáng tạo trong mọi lĩnhvực của cuộc sống

- Hệ hô hấp: Các chỉ số hô hấp đã ổn định,khả năng hấp thụ O2 tốt, độ hôhấp sâu từ 400 - 500ml

- Hệ tuần hoàn: Trong yên tĩnh tần số co bóp của tim khoảng 60-80lần/phút, mạch đập từ 160-180 lần/phút.Tim hoạt động kinh tế và gần ổn định

- Hệ vận động: Xương, cơ bắp đã phát triển ở mức độ cao phù hợp vớihuấn luyện thể lực

Sự phát triển các tố chất thể lực không đều và chưa đạt đến mức độ cao:Sức mạnh của các nhóm cơ phát triển không đều, cần phải có tập luyện đặc biệtnếu không sức mạnh phát triển chậm Sức bền: VO2max đạt 3,5 l/phút, sức bềnbiến đổi rõ rệt dưới tác động của tập luyện đồng thời sức bền chung của cácnhóm cơ tăng lên Sức nhanh: Thời gian phản ứng vận động đơn giản đạt mức

độ cao, tốc độ động tác đơn lẻ giảm hơn so với lứa tuổi 13-14 Khéo léo: khảnăng định hướng trong không gian tốt, khả năng phân biệt nhịp điệu động tác đãhoàn chỉnh

Lứa tuổi này có thể đạt được thành tích cao trong bóng rổ, có khả năngthi đấu ở trình độ tương đối cao nếu được đào tạo một cách toàn diện, có trình

độ kỹ chiến thuật và sự chuẩn bị thể lực tốt

Dựa trên những đặc điểm tâm sinh lý của VĐV bóng rổ nam lứa tuổi 20

-22 Chúng tôi có những cơ sở sát thực để đi sâu nghiên cứu vào giải quyết cácvấn đề nhằm phát triển sức mạnh tốc độ cho VĐV đội tuyển bóng rổ nam trườngĐại học sư phạm Thái Nguyên

CHƯƠNG 2 PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 2.1 Phương pháp nghiên cứu

2.1.1.Phương pháp đọc và phân tích tài liệu:

Sử dụng phương pháp này sẽ có được những thông tin cần thiết về cơ sở

lý luận của đề tài, tìm ra những cơ sở khoa học để giải thích hiện tượng xảy ra

Cũng thông qua nghiên cứu các tài liệu tham khảo sẽ có được những kiếnthức khoa học để phân tích các kết quả thu được, rút ra các kết luận và kiến nghịcần thiết

2.1.1.1 Tài liệu cơ sở:

- Tâm lý học TDTT

- Lý luận TDTT

- Sinh lý học TDTT

- Giáo dục học TDTT

- Học thuyết huấn luyện TDTT

- Tuyển tập nghiên cứu khoa học TDTT

2.1.1.2.Tài liệu chuyên sâu:

- Giáo trình bóng rổ

- Lý luận và phương pháp giáo dục thể chất

- Huấn luyện kỹ chiến thuật bóng rổ hiện đại

- Phương pháp đào tạo vận động viên

2.1.2 Phương pháp phỏng vấn

Để tiến hành phương pháp này chúng tôi đã phỏng vấn bằng phiếu haytrao đổi trực tiếp với các giáo viên bóng rổ, các huấn luyện viên bóng rổ của cácđội bóng để xác định chắc chắn hơn tầm quan trọng của bài tập sức mạnh tốc độtrong học tập và thi đấu Từ đó lựa chọn được các bài tập có hiệu quả tốt nhấtcho công việc nghiên cứu đề tài Phỏng vấn chủ yếu tập trung vào 2 vấn đề sau:

- Những bài tập thường sử dụng nhằm phát triển sức mạnh tốc độ choVĐV các đội tuyển bóng rổ, các câu lạc bộ bóng rổ

- Tầm quan trọng của các bài tập nhằm phát triển sức mạnh tốc độ cho VĐVcác đội tuyển bóng rổ, các câu lạc bộ bóng rổ

2.1.3 Phương pháp quan sát sư phạm:

Chúng tôi sử dụng phương pháp quan sát sư phạm để đánh giá thực trạng

về công tác tổ chức huấn luyện và điều kiện trong công tác huấn luyện sức mạnhtốc độ của đối tượng nghiên cứu Đồng thời chúng tôi tiến hành quan sát các giảibóng rổ trong nước, giải các đội mạnh phía bắc, cùng với việc quan sát các buổitập của đội tuyển nam trường Đại học sư phạm Thái Nguyên

2.1.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm:

Phương pháp này được sử dụng nhằm đánh giá thực trạng của VĐV đốitượng nghiên cứu, đồng thời kiểm tra kết quả hệ thống bài tập mà đề tài tiếnhành kiểm tra 2 giai đoạn thực nghiệm Để kiểm tra và đánh giá hiệu quả cácbài tập chúng tôi lựa chọn một số test để đánh giá như:

2.1.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm:

Sau khi lựa chọn lập phiếu phỏng vấn, xây dựng kế hoạch huấn luyệnnhằm phát triển SMTĐ cho VĐV đội tuyển bóng rổ nam trường Đại học sưphạm Thái Nguyên Chúng tôi đã tiến hành thực nghiệm trên 20 VĐV đội tuyểnnam trường Đại học sư phạm Thái Nguyên Số VĐV này được chia làm hainhóm có trình độ ban đầu tương đương nhau

Nhóm 1: Nhóm thực nghiệm (10 vđv) tập luyện theo nội dung các bài tập

mà chúng tôi đã lựa chọn

Nhóm 2: Nhóm đối chứng (10 vđv) tập theo chương trình huấn luyện cũ

2.1.6 Phương pháp toán học thống kê:

Để phân tích và xử lý các kết quả thu được trong quá trình nghiên cứu,chúng tôi đã sử dụng các công thức toán học thống kê để xử lý số liệu:

B B A

A

n n

B A

n n

X X

2 2

- Giai đoạn 2: Từ tháng 05/2010 đến tháng 01/2011: Tiến hành phỏngvấn, giải quyết mục tiêu 1 và mục tiêu 2.

- Giai đoạn 3: Từ tháng 02/2010 đến tháng 06/2011: Viết hoàn thành đềtài, báo cáo luận văn trước hội đồng khoa học

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 3.1 Giải quyết mục tiêu 1:

Đánh giá thực trạng sức mạnh tốc độ của VĐV đội tuyển bóng namtrường Đại học sư phạm Thái Nguyên

3.1.1 Thực trạng sử dụng các kỹ thuật thể hiện SMTĐ trong thi đấu của vận động viên bóng rổ

Trong các tố chất sức nhanh, sức mạnh, sức bền, khéo léo mà VĐV bóng

rổ biểu hiện trong tập luyện và thi đấu thì tố chất sức mạnh là tố chất chuyênmôn cơ bản rất cần thiết trong tập luyện và thi đấu Cho dù các VĐV có sử dụngbất kỳ một kỹ thuật nào có điêu luyện đến đâu, từ kỹ thuật chuyền bóng gần, xahay các kỹ thuật nhảy ném rổ, nhảy tranh bóng bật bảng thì tất cả đều có liênquan đến sức mạnh Sức mạnh trở thành yếu tố quan trọng trong bóng rổ Nhảytranh bóng có sức mạnh mới đạt được hiệu quả cao và nhất là với những quảnhảy ném rổ cần phát huy với tốc độ tối đa để vượt qua tay chắn người phòngthủ

Trong quá trình quan sát chúng tôi nhận thấy các động tác VĐV bóng rổ

sử dụng nhiều nhất trong thi đấu là nhảy ném rổ, chuyền bóng dài, nhảy tranhbóng bật bảng Nhảy ném rổ cần phải kết hợp với sức nhanh mạnh của cơ chidưới để vượt qua sự khống chế của đối phương đồng thời đưa bóng từ duới lêntrên ra trước để ném rổ Nhảy tranh bóng bật bảng hay chuyền bóng dài cũngcần phải có sự kết hợp giữa sức mạnh và tốc độ tối đa thì mới đạt được hiệu quảcao Các kỹ thuật này chúng tôi thống kê tại giải bóng rổ sinh viên các trườngđại học, cao đẳng Thái Nguyên năm 2009

Số liệu thống kê chúng tôi trình bày ở bảng 3.1(phụ lục) và biểu đồ 3.1

Bảng 3.1 Thống kê số lần nhảy ném rổ, nhảy tranh bóng bật bảng, chuyền bóng dài tại giải bóng rổ sinh viên các trường CĐ, ĐH Thái Nguyên năm 2009

0 10 20 30 40 50 60 70

Hiệp 1 Hiệp 2 Hiệp 3 Hiệp 4

Bi?u đ? 3.1: Hi?u qu? nh?y nộm r?, nh?y tranh búng b?t b?ng, chuy?n búng dài t?i gi?i búng r?

cỏc trư?ng ĐH, CĐ Thỏi Nguyờn 2009

Thành côngThất bại

Qua biểu đồ 3.1 cho thấy: hiệu quả của những lần nhảy nộm rổ, nhảytranh búng hay những lần chuyền búng dài trong tấn cụng nhanh ở những phỳtđầu trận đấu (ở hiệp 1 và hiệp 2) cao hơn sau đú giảm dần ở cuối hiệp 3 và đặcbiệt là ở những phỳt cuối hiệp 4

Cỏc kỹ thuật được sử dụng nhiều nhưng thành cụng ớt thể hiện rằng VĐV

đó bị giảm sỳt nhanh chúng về thể lực, đặc biệt là sức mạnh tốc độ so với thờigian đầu của trận đấu

Qua giải đấu trờn chỳng tụi cú nhận xột như sau:

Cỏc kỹ thuật sử dụng trong thi đấu giữ vị trớ rất quan trọng và được sửdụng rất nhiều nhưng hiệu qủa chưa cao vỡ họ chưa tỡm ra được cỏc bài tập phỏttriển tố chất sức mạnh tốc độ hợp lý Do đú việc lựa chọn cỏc bài tập nhằm phỏttriển sức mạnh tốc độ cho VĐV là vụ cựng cần thiết

3.1.2 Tầm quan trọng của tố chất SMTĐ trong búng rổ

Để thấy được tầm quan trọng của tố chất SMTĐ trong búng rổ,chỳng tụi

đó tiến hành phỏng vấn cỏc chuyờn gia,giỏo viờn,HLV búng rổ.Kết quả thu được

ở bảng sau:

Bảng 3.2: Kết quả phỏng vấn tầm quan trọng của tố chất SMTĐ

Biểu đồ 3.1 Hiệu quả nhảy ném rổ, nhảy tranh bóng bật bảng, chuyền

bóng dài giải bóng rổ các trờng ĐH, CĐ Thái Nguyên 2009

Bảng 3.3 Kết quả quan sát các bài tập phát triển SMTĐ được sử dụng

tại đội bóng của các trường Đại học:

(+) : Có sử dụng (- ): Không sử dụng

TT Các bài tập

ĐH sư phạm Thái Nguyên

ĐH Y Thái Nguyên

ĐH CN Thái Nguyên

ĐH NL Thái Nguyên

ĐH KT Thái

5 Gánh tạ 10kgđứng lên ngồi xuống trong

5 Bài tập đột phá sang phải(trái) nhảy ném

Các bài tập trò chơi và thi đấu

Qua bảng 3.3 cho thấy các bài tập được các đội sử dụng không đồng đều,

số bài tập được từ 60% trở lên các đội sử dụng bao gồm:

- Nhóm bài tập không bóng: 06 bài tập

- Nhóm bài tập kết hợp với bóng: 08 bài tập

- Nhóm bài tập trò chơi và thi đấu: 03 bài tập

Thông qua điều tra thực trạng cho thấy việc sử dụng các bài tập phát triểnsức mạnh tốc độ trong bóng rổ cho vđv nam các trường trên là không thống nhất

và không đồng đều Trước thực trạng như vậy, vấn đề đặt ra là phải lựa chọnđược các bài tập phát triển sức mạnh tốc độ cho phù hợp và đạt hiệu quả cao

Vấn đề này chúng tôi giải quyết cụ thể ở VĐV đội tuyển bóng rổ nam trườngĐại học sư phạm Thái Nguyên.

3.2 Giải quyết mục tiêu 2:

Nghiên cứu lựa chọn và đánh giá hiệu quả ứng dụng các bài tập phát triểnsức mạnh tốc độ cho VĐV đội tuyển bóng rổ nam trường Đại học sư phạm TháiNguyên

3.2.1 Nghiên cứu lựa chọn các bài tập huấn luyện sức mạnh tốc độ cho VĐV đội tuyểnbóng rổ nam trường Đại học sư phạm Thái Nguyên.

3.2.1.1 Các nguyên tắc lựa chọn bài tập

Những kết quả đã nghiên cứu ở trên là những căn cứ hết sức khoa học đểchúng tôi có thể định hướng sự phát triển sức mạnh tốc độ cho VĐV đội tuyểnbóng rổ nam trường Đại học sư phạm Thái Nguyên

Để có thể lựa chọn được bài tập phát triển sức mạnh tốc độ cho VĐV độituyển bóng rổ nam trường Đại học sư phạm Thái Nguyên, trước hết phải dựavào các nguyên tắc huấn luyện, cơ sở tâm lý, dựa vào mục đích yêu cầu củachương trình huấn luyện Bước đầu xây dựng các nguyên tắc lựa chọn các bàitập nâng cao trình độ sức mạnh tốc độ cho vđv độ tuyển nam trường Đại học sưphạm Thái Nguyên như sau:

- Thứ nhất: các bài tập phát triển sức mạnh tốc độ được lựa chọn phải phùhợp với đối tượng tập luyện về tâm lý, trình độ, điều kiện tập luyện đây là mộtvấn đề hết sức quan trọng và cần thiết bởi vì nó có thể rút ngắn thời gian tậpluyện mà hiệu quả tác động cao lên cơ thể người tập

- Thứ hai: các bài tập lựa chọn phải có chỉ tiêu cụ thể,có số liệu đo lườngchính xác,hình thức tập luyện đơn giản, dễ thực hiện nhưng phong phú về nộidung và hình thức

3.2.1.2 Nghiên cứu lựa chọn bài tập huấn luyện sức mạnh tốc độ cho VĐV đội tuyểnbóng rổ nam trường Đại học sư phạm Thái Nguyên.

Bằng các nghiên cứu trên chúng tôi đã tìm ra được18 bài tập gồm:

- Các bài tập không bóng: 6 bài tập

- Các bài tập kết hợp với bóng: 8 bài tập

- Các bài tập trò chơi và thi đấu: 4 bài tập

Để tìm hiểu các bài tập phát triển sức mạnh tốc độ cho đội tuyển namtrường Đại học sư phạm Thái Nguyên, trong giai đoạn huấn luyện ban đầu,chúng tôi tiến hành phỏng vấn các chuyên gia, huấn luyện viên, trọng tài, giáoviên bóng rổ bằng phiếu phỏng vấn (phụ lục) Số phiếu phát ra là 30 thu về là 20

Cách trả lời cụ thể: Đánh dấu X vào ô trống phía trước bài tập lựa chọn.Chúng tôi sẽ lựa chọn những bài tập có số ý kiến tán thành trên 70% trởlên để tiến hành các thử nghiệm tiếp theo của đề tài

Kết quả phỏng vấn cụ thể đựơc trình bày ở bảng 3.4:

Bảng 3.4 Lựa chọn bài tập phát triển sức mạnh tốc độ

cho VĐV đội tuyển bóng rổ nam trường Đại học sư phạm Thái Nguyên

SỐ NGƯỜI ĐỒNG Ý

7 Hai tay đẩy bóng liên tục vào ô trên tường trong

30s

8 Di động hai người chuyền bóng ném rổ 13 65

Nhóm 3: Các bài tập trò chơi và thi đấu

Nhóm I: Các bài tập không bóng

1 Nằm sấp chống đẩy 20s

2 Gánh tạ 10kg đứng lên ngồi xuống trong 15s

3 Bật cao với bảng 20s

Nhóm II: Các bài tập kết hợp với bóng

Nhóm III: Các bài tập trò chơi và thi đấu

1 Bài tập thi đấu 1x1 trong nửa sân

 Đường di động của các cầu thủ

Đường di chuyển của bóng

   Vận động viên phòng thủ

 Vận động viên tấn công

Cọc nhựa (thay cho vị trí người phòng thủ)

A Nhóm các bài tập không bóng.

Bài tập 1: Nằm sấp chống tay trong 20s

Mục đích: Phát triển nhóm cơ tay - vai, cơ ngực

Yêu cầu: Thực hiện nhanh, hết sức, thân người và chân thẳng

Nội dung: Người thực hiện nằm sấp, hai tay đặt sát thân, ngang vai, dùngtay nâng cơ thể lên và lại hạ xuống liên tục

Số lần lặp lại: 3 tổ, mỗi tổ 20s

Quãng nghỉ: 30s

Kết quả: Tính số lần đạt được

Bài tập 2: Gánh tạ 10kg đứng lên ngồi xuống trong 15s

Mục đích: Nhằm phát triển sức mạnh cơ đùi

Dụng cụ: Một tạ 10kg, một giá đỡ tạ, một miếng kê gót chân dày 5cm.Nội dung: Người thực hiện từ tư thế đứng thẳng gánh tạ trên 2 vai thựchiện đứng lên ngồi xuống liên tục.

Yêu cầu: Hai gót chân đặt lên miếng kê, khi đứng lên phải đứng thẳng,khi ngồi không được ngồi quá sâu, lúc thực hiện thân người phải thẳng

Số lần lặp lại: 3 tổ, mỗi tổ 15 lần

Quãng nghỉ: Thực hiện quay vòng

Kết quả: Tính số lần đạt được

Bài tập 3: Bật cao với bảng 20s

Mục đích nhằm phát triển sức mạnh của cơ chi dưới, hỗ trợ động tác bậtnhảy ném rổ, bật nhảy tranh bóng

Nội dung: Người thực hiện đứng cách bảng từ 7 - 9m sau đó chạy đà vàbật cao với bảng bằng 1 chân hoặc 2 chân

Yêu cầu: Khi nhảy thân người phải thẳng, duỗi khớp hông, khớp gối, thựchiện nhanh, kết hợp với đánh tay từ sau ra trước, từ dưới lên trên đầu

Mục đích: phát triển sức nhanh, sức mạnh cơ chi dưới

Dụng cụ: sân bóng rổ, đồng hồ bấm giây,cọc nhựa

+ Chuẩn bị: Đặt hai cọc cách nhau 1m và chếch 450 so với bảng rổ,cọc ngoàicách tâm rổ 7,5m

+ Thực hiện: Người thực hiện cầm bóng đứng ở vị trí A

khi nghe khẩu lệnh thì VĐV bắt đầu dẫn bóng số 8 lên rổ rồi nhảy lên bắt lại tiếptục dẫn bóng đến vị trí B sau đó dẫn bóng lên rổ trở về vị trí A Cứ như vậy liêntục 5 lần lên rổ

Số lần lặp lại: 3 lần

Quãng nghỉ: thực hiện quay vòng.

Yêu cầu: Di chuyển nhanh, kết thúc rổ chính xác Khoảng cách từ vị trínhảy ném đến rổ khoảng 6m

Số lần lặp lại: 5 lần

Quãng nghỉ: 1 đến 2 phút

Kết quả: tính thành tích đạt được (s)

Bài tập 4: bài tập đột phá sang phải (trái) nhảy ném rổ.

Mục đích: phát triển sức mạnh ,nhanh và khéo léo

Dụng cụ: sân bóng rổ, bóng rổ

Nội dung: cho VĐV tập hợp thành một hoặc hai hàng dọc sau đó từngVĐV chạy vào nhận bóng rơi xuống bằng hai chân Trọng tâm thân người trungbình, giả định đi sang bên phải (trái) sau đó dùng chân sau làm trụ đạp sang bêntrái (phải) người phòng thủ rồi đập bóng xuống thực hiện bắt bóng nhảy ném

Yêu cầu: Thực hiện nhanh mạnh chính xác, kỹ thuật động tác rõ ràng

Số lần lặp lại: 3 tổ, mỗi tổ 5 lần

Quãng nghỉ: Thực hiện quay vòng

Kết quả: Tính số lần đạt được

Bài tập 5: Bài tập phản công nhanh

Số lần lặp lại: Mỗi người thực hiện từ 4 - 6 lần

Quãng nghỉ: Thực hiện quay vòng

Kết quả: tính thành tích đạt được (s)

C.Nhóm 3: Các bài tập trò chơi và thi đấu

Bài tập 1: Bài tập thi đấu nửa sân 1x1

Mục đích: Nhằm phát triển sức nhanh cho VĐV bóng rổ, hoàn thiện khảnăng phối hợp vận động

Nội dung: Mỗi đội 1 VĐV thi đấu nửa sân, một đội tấn công trước còn độikia phòng thủ Khi đội phòng thủ cướp được bóng thì tấn công ngược lại Cứ thếthi đấu trong hai hiệp Mỗi hiệp 5 phút, thời gian nghỉ giữa hiệp là 2 phút

Yêu cầu: Chỉ được di chuyển ở tư thế ngửa người, không được chạy, chỉđược dùng chân đá bóng, riêng thủ môn được dùng tay bắt bóng hoặc đẩy bóng

Bài tập 4: Dẫn bóng nhảy ném rổ tiếp sức

Cứ như vậy đến hết người cuối hàng Bên nào thua thì phải chịu phạt

Yêu cầu: Thực hiện tuần tự từng người trong hàng, không bỏ cách, khôngthay bóng