Nghiên cứu ảnh hưởng của giờ ngoại khóa đến chất lượng học tập chuyên môn đối với sinh viên chuyên sâu bóng chuyền k45 khoa huấn luyện viên trường đh TDTT bắc ninh

Ngoài ra, điều trớc hết với ngời tập là tính tựgiác, tích cực thể hiện sự say mê trong tập luyện, tự giác chấp hành những nộidung, yêu cầu của buổi tập, tích cực học hỏi, tìm tòi sáng tạ

MỞ ĐẦU

Đại hội IX của Đảng cộng sản Việt Nam đã khẳng định mục tiêu tổngquát của chiến lợc kinh tế - xã hội 2001 - 2010 là: "Đa đất nớc ta ra khỏi tìnhtrạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất, văn hoá, tinh thần củanhân dân, tạo nền tảng để đến 2020 nớc ta cơ bản trở thành một nớc công nghiệphoá theo hớng hiện đại hoá"

Để đạt đợc các mục tiêu trên, giáo dục và khoa học - công nghệ có vaitrò quyết định, nhu cầu phát triển giáo dục là rất bức thiết Yêu cầu về con ngời

và nguồn nhân lực là nhân tố quyết định sự phát triển của đất nớc trong thời kỳcông nghiệp hoá, hiện đại hoá, cần tạo chuyển biến cơ bản và toàn diện về giáodục, thực hiện giáo dục toàn diện về đức, trí, thể, mỹ, lao động

Thể dục thể thao (TDTT) là một bộ phận quan trọng không thể thiếu đợctrong chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nớc, nhằm bồi dỡng

và phát huy nhân tố con ngời, trớc hết là nâng cao sức khoẻ và thể lực, góp phầngiáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống lành mạnh Hoạt động TDTT tạo cho conngời có vóc dáng khoẻ mạnh, tinh thần sảng khoái, chống mệt mỏi, bệnh tật vàtạo sự hăng hái cho ngời tập

Với Trờng Đại học TDTT Bắc Ninh, việc đẩy mạnh và nâng cao chất ợng sinh viên là nhiệm vụ chính trị quan trọng và cấp bách nhất của nhà trờngnói chung và của các môn học nói riêng, trong đó có môn bóng chuyền Bóngchuyền là môn thể thao đợc Tổng cục TDTT rất quan tâm và phát triển cùng vớicác môn khác Bóng chuyền là môn thể thao ra đời ở Mỹ Nó là môn thể thao

l-đồng đội đối kháng đòi hỏi VĐV phải hoạt động với cờng độ lớn, có thể lực tốt,khéo léo và linh hoạt, có tinh thần tập thể cao và chịu sự căng thẳng của thầnkinh Chính điều này đã giúp cho ngời tham gia tập luyện có một cơ thể khoẻmạnh, phản xạ nhanh nhẹn, tâm lý vững vàng, tính kỷ lụât cao ở nớc ta, mônbóng chuyền bắt đầu xuất hiện từ những năm 1922, mặc dù phải trải qua nhữngthăng trầm của lịch sử nhng nó không ngừng duy trì củng cố và phát triển.Những năm gần đây, nhờ sự quan tâm của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch mônBóng chuyền của nớc ta cũng có vị trí ở trong khu vực nhng so với các nớc trênthế giới thì nớc ta ở vị trí khá xa Điều này đặt ra cho các nhà chuyên môn, cácHuấn luyện viên và các nhà khoa học một nhiệm vụ bức bách vô cùng quantrọng, đó là làm sao nhanh chóng tìm ra các phơng pháp huấn luyện nâng caothành tích thi đấu

Bóng chuyền đợc phát triển rộng rãi ở nớc ta, nó là môn thể thao hấpdẫn, phù hợp với mọi lứa tuổi Cũng nh các môn thể thao khác, nó đòi hỏi trình

độ kỹ thuật - chiến thuật không chỉ dừng lại ở kỹ năng vận động mà phải đạt tới

kỹ xảo vận động cùng một số yếu tố khác nữa mới có thể đạt thành tích caotrong học tập cũng nh trong thi đấu Ngoài ra, điều trớc hết với ngời tập là tính tựgiác, tích cực thể hiện sự say mê trong tập luyện, tự giác chấp hành những nộidung, yêu cầu của buổi tập, tích cực học hỏi, tìm tòi sáng tạo, không ngừng traudồi kiến thức để nâng cao trình độ.

Là một sinh viên chuyên sâu bóng chuyền ở trờng, qua theo dõi, tìm hiểuquá trình học tập và thi đấu của các sinh viên chuyên sâu tôi nhận thấy hiệu quảthi đấu cha cao Do đó để nâng cao hiệu quả thi đấu nói riêng cũng nh học tậpmôn bóng chuyền nói chung thì chỉ học tập giờ chính khoá thôi cha đủ Một giờhọc giáo viên chỉ có thể trang bị cho sinh viên các kỹ - chiến thuật cơ bản nhất,còn việc vận dụng vào thực tế lại cần có thời gian để tập luyện thêm và công việcnày chủ yếu phụ thuộc vào các giờ tự học của sinh viên

Để sinh viên sau khi ra trờng là những cán bộ, huấn luyện viên, giáo viênTDTT giỏi, toàn diện không những về thực hành chuyên môn mà cả về phơngpháp lý luận thì ngay từ khi còn học mỗi sinh viên phải tự trau dồi, rèn luyện để

tự mình có những kinh nghiệm quý báu, hoặc tự rút ra những bài học cho bảnthân nhằm phục vụ công tác giảng dạy cũng nh công tác sau này

Ngày nay, nhu cầu trong nhà trờng đã mở ra những hớng đi mới chonhững sinh viên đang học tập tại trờng Trong đó xu hớng đa quá trình đào tạochuyển dần thành tự đào tạo của sinh viên nhằm phát huy cao độ vai trò chủ

động tích cực học tập của sinh viên đã đợc áp dụng, đặc biệt là các giờ ngoạikhóa Nhng trong thực tế hiện nay các giờ ngoại khóa học sinh viên đã đợc sửdụng nh thế nào? Nội dung của giờ ngoại khóa, chất lợng của giờ học ngoại khóa

đối với kết quả học tập môn chuyên sâu bóng chuyền trong nhà trờng nh thếnào? Đó là những vấn đề chúng tôi cần quan tâm

Xuất phát từ những suy nghĩ trên, tôi mạnh dạn nghiên cứu đề tài:

"Nghiên cứu ảnh hởng của giờ học ngoại đến chất lợng học tập chuyên môn đối với sinh viên chuyên sâu bóng chuyền khóa 45 khoa huấn luyện trờng

Đại học TDTT Bắc Ninh"

Mục đích nghiên cứu.

Đề tài tiến hành với mục đích là tìm hiểu ảnh hởng của vấn đề tập luyệnngoại khóa đối với kết quả học tập môn bóng chuyền của sinh viên chuyên sâutrong nhà trờng nhằm đánh giá cũng nh nâng cao chất lợng học tập chuyên môncho các sinh viên chuyên sâu

Mục tiêu nghiên cứu

Để thực hiện đề tài cũng nh mục đích nêu trên cần xác định và giải quyếthai mục tiêu nghiên cứu:

1 Tìm hiểu thực trạng việc tập luyện ngoại khóa đối với sinh viên

chuyên sâu bóng chuyền khóa 45 khoa huấn luyện trờng Đại học TDTT BắcNinh

2 Nghiên cứu ảnh hởng của giờ học ngoại khóa đến kết quả học tập

chuyên môn đối với sinh viên chuyên sâu bóng chuyền khoá 45 khoa huấn luyện

trờng Đại học TDTT Bắc Ninh

Đối tợng nghiên cứu

Sinh viên chuyên sâu bóng chuyền khoá 45 khoa huấn luyện trờng Đạihọc TDTT Bắc Ninh

Phạm vi nghiên cứu.

Trờng Đại học TDTT Bắc Ninh, Từ Sơn, Bắc Ninh

Chơng 1

Tổng quan các vấn đề nghiên cứu

1.1 Quan điểm của Đảng và Nhà nước đối với công tác giáo dục thể chất

Trong hệ thống giáo dục đào tạo của nớc ta, giáo dục thể chất là một bộphận của giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ nhằm đào tạo họ thành những chủnhân tơng lai của đất nớc, có trình độ chuyên môn vững vàng, có sức khoẻ, tựchủ, năng động, sáng tạo, có đạo đức, có tinh thần yêu nớc T tởng bao trùm củachủ tịch Hồ Chí Minh trong việc đặt nền tảng xây dựng sự nghiệp TDTT của nớc

ta là: khẳng định rõ TDTT vừa là công tác cách mạng, vừa là nhu cầu, vừa làquyền lợi, vừa là nghĩa vụ của quần chúng Mục tiêu của TDTT là bảo vệ và tăngcờng sức khoẻ của nhân dân, góp phần cải tạo nòi giống Việt Nam, làm cho dân

cờng nớc thịnh Tiêu biểu là lời kêu gọi toàn dân tập thể dục: “Giữ gìn dân chủ, xây dựng nớc nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng có sức khoẻ mới thành công Mỗi một ngời dân yếu ớt tức là làm cho cả nớc yếu ớt một phần, mỗi một ngời dân khoẻ mạnh tức là góp phần làm cho cả nớc mạnh khoẻ Vậy luyện tập thể dục bồi bổ sức khoẻ là bổn phận của mỗi ngời dân yêu nớc ”

Khi đất nớc giành đợc độc lập cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nềnkinh tế, công tác TDTT của nớc ta không ngừng đợc quan tâm điều đó đợcthể

hiện thông qua: “Chỉ thị 36 CT/TW Ban Bí th ngày 24/3/1994”.

Trớc tình hình mới, sự nghiệp TDTT cần đợc phát triển đúng hớng theonhững quan điểm sau đây:

- Phát triển TDTT là một bộ phận quan trọng trong chính sách phát triểnkinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nớc nhằm bồi dỡng và phát huy nhân tố conngời Công tác TDTT phải góp phần tích cực nâng cao sức khoẻ, thể lực, giáodục nhân cách, đạo đức, lối sống lành mạnh, làm phong phú đời sống văn hoá,tinh thần của nhân dân, nâng cao năng suất lao động xã hội và sức chiến đấu củacác lực lợng vũ trang

- Xây dựng nền TDTT có tính chất dân tộc, khoa học và nhân dân Giữgìn và phát huy bản sắc và truyền thống dân tộc, đồng thời nhanh chóng tiếp thu

có chọn lọc những thành tựu hiện đại Phát triển rộng rãi phong trào TDTT quầnchúng với khẩu hiệu “khoẻ để xây dựng bảo vệ Tổ quốc” Từng bớc xây dựng lựclợng thể thao chuyên nghiệp và đỉnh cao

- Phát triển TDTT là trách nhiệm của các cấp uỷ Đảng, chính quyền, các

đoàn thể nhân dân và tổ chức xã hội, là nhân viên của toàn xã hội Trong đó,ngành TDTT giữ vai trò nòng cốt Xã hội hoá tổ chức hoạt động TDTT dới sựquản lý thống nhất của Nhà nớc

- Mở rộng giao lu và hợp tác quốc tế về TDTT phục vụ cho sự phát triểnTDTT của đất nớc, tăng cờng tình hữu nghị, sự hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân

ta và nhân dân các nớc

Mục tiêu cơ bản và lâu dài của công tác TDTT là hình thành nền TDTTphát triển và tiến bộ, góp phần nâng cao sức khoẻ, thể lực, đáp ứng nhu cầu vănhoá, tinh thần của nhân dân và phấn đấu đạt đợc vị trí xứng đáng trong các hoạt

động thể thao quốc tế, trớc hết là ở khu vực Đông Nam á

Trong chỉ thị 36 CT/TW Ban Bí th khẳng định rõ về hoạt động giáo dục thể chất:

- Thực hiện giáo dục thể chất trong tất cả các trờng học Làm cho việctập luyện TDTT trở thành nếp sống hàng ngày của hầu hết học sinh, sinh viên,thanh niên, chiến sĩ, các lực lợng vũ trang, cán bộ, công nhân viên chức và một

bộ phận nhân dân

- Hình thành hệ thống đào tạo tài năng thể thao quốc gia Đào tạo đợcmột lực lợng VĐV trẻ, có khả năng nhanh chóng tiếp cận các thành tựu thể thaotiên tiến của thế giới Tham gia và đạt kết quả ngày càng cao trong các hoạt độngthể thao khu vực Châu á và thế giới trớc hết ở các môn thể thao mà ta có nhiều khảnăng

- Kiện toàn hệ thống đào tạo cán bộ quản lý, cán bộ khoa học, huấnluyện viên, giáo viên TDTT Kiện toàn tổ chức ngành TDTT các cấp Nâng cấp,xây dựng mới và hiện đại hoá một số cơ sở vật chất, kỹ thuật TDTT; hình thành

các cơ sở nghiên cứu, ứng dụng khoa học, y học TDTT, tạo điều kiện cho sự pháttriển mạnh mẽ nền TDTT Việt Nam vào thế kỷ XXI.

Chỉ thị 17 CT/TW Ban Bí th ngày 23/10/2002 “Công tác TDTT phải gópphần tích cực thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và

mở rộng quan hệ đối ngoại của đất nớc, trớc hết là góp phần nâng cao sức khoẻ,rèng luyện ý chí, giáo dục đạo đức, nhân cách lối sống và nâng cao đời sống vănhoá tinh thần của nhân dân, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, nâng cao lòng

tự hào dân tộc và đẩy lùi tệ nạn xã hội ở từng địa phơng

1.2 Vấn đề giáo dục thể chất trong trường học và việc sử dụng hình thức tập luyện ngọa khóa của các sinh viên

Sự quan tâm của các cấp lãnh đạo đối với công tác giáo dục thể chất chohọc sinh, sinh viên nói chung đã có kích thích đáng kể trong công tác thực hiệnnhiệm vụ này Điều đó được thể hiện qua sự đầu t thời gian giờ học, đội ngũ giáoviên được đào tạo cơ bản, dụng cụ, trang thiết bị khá đầy đủ Coi trọng việcphát triển các trường chuyên ngành về TDTT để đào tạo đội ngũ cán bộ có trình

độ chuyên môn phục vụ công cuộc phát triển sự nghiệp TDTT của đất nước

Trường Đại học TDTT Bắc Ninh đã trải qua 50 năm xây dựng và pháttriển, quá trình đào tạo của nhà trờng đã trang bị cho sinh viên những kiến thứcrất toàn diện, đặc biệt là các môn học chuyên sâu Song vì điều kiện thời gian cóhạn nên những tri thức chuyên môn như các kỹ thuật, chiến thuật của môn họccùng với việc phát triển thể lực và các năng lực sư phạm khoa học cần thiết Bởivậy, muốn học tập đạt kết quả cao, đặc biệt là nâng cao thành tích môn bóngchuyền mỗi sinh viên phải tích cực ngoài học tập chính khoá phải tìm cho mìnhmột hướng đi đúng, đó là việc chủ động và tự giác học tập chuyên môn thêm vàocác giờ học ngoại Đây thực sự là một hình thức tập luyện rất cần thiết, hợp lý,tập trung sinh viên tham gia trên cơ sở tự nguyện, tạo nên một sân chơi lànhmạnh vừa tránh xa các tệ nạn xã hội vừa không ngừng củng cố, hoàn thiện kỹ năng

kỹ xảo, nâng cao trình độ chuyên môn

1.3 Quán triệt đầy đủ các nguyên tắc tập luyện - cơ sở khoa học để nâng cao chất lợng học tập cho các sinh viên chuyên sâu.

Nguyên tắc tập luyện là những luận điểm khoa học đợc đúc rút từ cáchoạt động thực tiễn trong giáo dục, giảng dạy của nhiều thế hệ, đợc dùng để chỉ

đạo và hớng dẫn cho các hoạt động giáo dục, giảng dạy đạt hiệu quả cao, tránh

đợc các sai lầm, thất bại Trong hoạt động của mình, các nhà chuyên môn đóphải hành động xuất phát từ các luận điểm cơ bản đã đợc thử thách bằng toàn bộkinh nghiệm giáo dục của xã hội Những luận điểm hình thành trên cơ sở nhậnthức đợc các quy luật của thực tiễn giáo dục nh một sự hớng dẫn chung đối vớicác hoạt động

Trong các hoạt động ngoại khóa, chúng ta phải thờng xuyên vận dụngtổng hợp và riêng lẻ một số nguyên tắc về mặt phương pháp của giáo dục thểchất sau:

Hứng thú của con ngời có thể là ngẫu hứng trớc hình thể đẹp, động táchấp dẫn, ham thích tự nhiên môn tập nào đó

Hứng thú tự nhiên nếu gặp hoàn cảnh thích hợp, đạt đợc mong muốn củacá nhân thì có thể đợc kéo dài thời gian Ngợc lại nếu gặp hoàn cảnh khó khăn,

động tác khó thực hiện, nguy hiểm hay bị tai nạn thì sự hứng thú dễ bị mất đi

Còn nhu cầu là do xác định trách nhiệm học tập Học để nâng cao thể lựccho bản thân, học để hiểu đợc bản chất xã hội của TDTT để phát triển cơ thể cân

đối, để chuẩn bị cho lao động sáng tạo và bảo vệ Tổ quốc

Nguyên tắc tự giác tích cực còn đòi hỏi làm cho ngời tập nhận thức đợc ýnghĩa cụ thể của môn học, các nhiệm vụ cần đợc thực hiện Nêu rõ đợc bản chấtcác nhiệm vụ, ý nghĩa là chứng minh đợc sự cần thiết của nhiệm vụ đó nh là mộttrong các bớc tuần tự trên con đờng đạt đợc mục đích đã định đồng thời xâydựng đợc nhận thức về các quy luật và các điều kiện quyết định đối với việc thựchiện các nhiệm vụ đó

Bên cạnh sự hăng say, tự giác tích cực của các sinh viên thì giáo viên,ngời dạy cũng đóng góp một vai trò quan trọng Nếu ngời thầy giáo cha thật say

mê với nghề nghiệp của mình thì khó có thể truyền thụ niềm say mê, hứng khởicho ngời học

1.3.2 Nguyên tắc trực quan:

Ta đều biết rằng nhận thức thực tế đợc bắt đầu từ mức độ cảm giác, từtrực quan sinh động đến t duy trừu tợng, từ t duy trừu tợng đến thực tế Hình ảnhsinh động của các động tác cần học đợc hình thành với sự tham gia của các cơquan cảm thụ bên ngoài cũng nh bên trong, những cơ quan tiếp nhận cảm giáccủa mắt, tai, cơ quan tiền đình, cơ quan cảm giác cơ Điều quan trọng ở đây là

sự hoạt động của các cơ quan cảm giác khác nhau, vừa bổ xung cho nhau, vừalàm chính xác hoá bức tranh về động tác Hình ảnh cảm giác càng phong phú thìcác kỹ năng, kỹ xảo vận động đợc hình thành trên cơ sở cảm giác đó càngnhanh, và các tố chất thể lực, phẩm chất ý chí biểu hiện càng hiệu quả hơn

Trong quá trình học tập, tính trực quan đóng một vai trò đặc biệt quantrọng, bởi vì hành động của ngời tập về cơ bản là mang tính chất thực hành vàchứa đựng một trong những nhiệm vụ chuyên môn của mình là phát triển toàndiện các cơ quan cảm giác

Khi xây dựng các tiền đề cảm giác để tiếp thu động tác thì phải khắcphục một khó khăn đáng kể về mặt phơng pháp Để có cảm giác thực sự về độngtác thì phải thực hiện nó nhng không thể thực hiện đúng động tác nếu sơ bộ cha

có đợc những biểu tợng vận động cơ bản

Tuỳ theo mức độ tiếp thu hành vi vận động mà các cơ quan cảm giáckhác sẽ hoạt động với sự phối hợp ngày càng chặt chẽ với nhau, đồng thời tạonên một cơ quan phân tích tổng hợp thống nhất Điều đó sẽ tạo điều kiện choviệc thụ cảm tinh tế hơn, đồng thời tổng hợp hơn, tuỳ theo sự cần thiết của việc

điều khiển hoàn chỉnh các động tác

Tính trực quan là quan trọng không chỉ vì tự bản thân nó mà còn vì nó là

điều kiện chung nhất để thực hiện các nguyên tắc giảng dạy và giáo dục Việc sửdụng rộng rãi các hình thức trực quan khác làm tăng hứng thú đối với tập luyện,làm dễ hiểu và dễ thực hiện nhiệm vụ, đồng thời tạo điều kiện để tiếp thu cáckiến thức, kỹ năng và kỹ xảo khác Do vậy, việc xây dựng biểu tợng chính xáccho sinh viên để bớc vào tập luyện kỹ thuật là hết sức quan trọng

1.3.3 Nguyên tắc vừa sức cá biệt hoá:

Mỗi ngời lại có sự khác nhau căn bản về thể trạng, chiều cao, cân nặng,mức độ tiếp thu kỹ thuật, động tác và khả năng hoàn thiện kỹ năng, kỹ xảo trongtừng động tác Hiểu đợc nguyên tắc này, các sinh viên có thể tự xây dựng chomình hay nói đúng hơn là lựa chọn cho mình các hình thức tập luyện phù hợp vớibản thân, tránh đợc những sai lầm, thất bại trong tập luyện cũng nh trongthi đấu

Bóng chuyền là môn thể thao đòi hỏi cao về sức bật giậm nhảy Tuynhiên, bên cạnh đó sự khéo léo trong xử lý tình huống cũng nh sự linh hoạt trongcác tình huống cũng đóng một vai trò hết sức quan trọng Nhận thấy bản thânphù hợp với hình thức nào để có hiệu quả nhất điều đó mới đem lại hiệu quả.

1.3.4 Nguyên tắc hệ thống:

Yêu cầu ngời học phải học thường xuyên, liên tục, có kế hoạch, chơngtrình tập luyện rõ ràng, cụ thể (ít nhất phải tập từ 2 -3 buổi trở lên trong 1 tuần).Cần tập luyện liên tục vì những biến đổi về chức năng và cấu trúc đã xảy ra trongcơ thể trong thời gian luyện tập và do kết quả các bài tập có thể phát triển ngợclại trong trờng hợp ngừng tập luyện Ngời ta đã chứng minh đợc chỉ cần ngừngtập luyện trong một thời gian tơng đối ngắn (5 - 7 ngày) là những mối liên hệphản xạ có điều kiện vừa xuất hiện đã bị tắt, mức độ phát triển các khả năng,chức năng vừa đạt đợc đã bắt đầu bị giảm và ngay cả một số chỉ tiêu về thể hìnhcũng bắt đầu bị tụt xuống

Vì vậy, để nâng cao hiệu quả của việc tập luyện, không bị mất đi nhữngkết quả đạt đợc, điều đơn giản là phải tập luyện liên tục, thờng xuyên

Cần phải tập luyện có hệ thống vì trong quá trình ấy ngoài việc khôngcho phép nghỉ dừng làm tiêu hao mất hiệu quả tốt qua tập luyện, còn phải xuấtphát từ yêu cầu hiệu quả của mỗi buổi tập Kết quả là hiệu quả của một số buổitập dờng nh đợc cộng gộp lại, làm xuất hiện hiệu quả tích luỹ của cả một hệthống các buổi, tức là làm xuất hiện những biến đổi thích nghi tơng đối vữngchắc mang tính chất cấu trúc và chức năng Chính các biến đổi này là cơ sở củatrình độ chuẩn bị thể lực, trình độ huấn luyện và các kỹ xảo vận động vững chắc

Giờ học TDTT ngoại khóa không bắt buộc đối với mọi sinh viên, tuỳtheo điều kiện của nhà trờng và nguyện vọng của sinh viên Quán triệt sâu sắcnhững quan điểm khoa học của nguyên tắc hệ thống - thờng xuyên liên tục - coi

đó là t tởng chỉ đạo để chúng tôi tiến hành đề tài nghiên cứu

1.3.5 Nguyên tắc tăng dần yêu cầu:

Nguyên tắc này yêu cầu người tập phải nâng cao dần các yêu cầu về mức

độ khó khăn, nâng cao dần lợng vận động của bài tập để nâng cao về hiệu quả,

kỹ thuật và phát triển thể lực

Trong quá trình tập luyện các phản ứng đáp lại của cơ thể đối với cùngmột lợng vận động cũng luôn thay đổi Tuỳ theo mức độ thích nghi với một lợngvận động cụ thể thì những biến đổi sinh vật học do lợng vận động đó gây ra sẽtrở lên ít hơn Sự tiêu hao năng lợng đối với một đơn vị công bên ngoài sẽ giảmxuống ngời ta gọi đó là “Sự tiết kiệm hoá các chức năng” Đó chính là ý nghĩasinh vật học của sự thích nghi đối với lợng vận động Nhng khi lợng vận động

vừa trở thành quen thuộc (đã thích nghi) và không còn gây nên “thích nghi thừa

ra nữa” thì nó sẽ không còn là nhân tố cơ bản gây lên những thay đổi tốt cho cơthể Để đảm bảo tiếp tục nâng cao khả năng chức phận của cơ thể thì cần phải

đổi mới một cách có hệ thống lợng vận động, đồng thời tăng cả khối lợng và ờng độ vận động

c-Trong quá trình tập luyện có nhiều hình thức để tăng lợng vận động Vềnguyên tắc muốn nâng cao chất lợng học tập chuyên môn ngời tập phải luôn đổimới và nâng cao lợng vận động cũng nh khả năng thực hiện động tác Song tuỳtheo đặc điểm thể lực của cơ thể, tuỳ theo trình độ tập luyện của ngời tập mà sửdụng hình thức tăng nào, vào thời điểm nào là thích hợp Bởi vì cơ thể chúng tathích nghi với một lợng vận động nào đó không thể ngay lập tức, ngay trong mộtlúc, một buổi tập Mà cần phải có thời gian nhất định để cơ thể kịp xảy ra cácbiến động thích nghi, là cái cho phép nâng trình độ huấn luyện lên một trình độmới cao hơn

1.3.6 Mối quan hệ lẫn nhau của các nguyên tắc về mặt phơng pháp:

Khi phân tích các điều nói trên về mặt nguyên tắc giáo dục thể chất ta dễdàng nhận thấy rằng nội dung của chúng có liên hệ chặt chẽ với nhau tới mứccác bộ phận có thể trùng nhau Điều đó không có gì ngạc nhiên bởi vì tất cả cácnguyên tắc đó phản ánh các mặt riêng lẻ và các quy luật của cùng một quá trình

mà về bản chất là thống nhất và chỉ trình bày có tính quy ớc thành các nguyêntắc riêng lẻ mà thôi

Nguyên tắc tự giác và tích cực là tiền đề chung để thực hiện tất cả cácnguyên tắc khác của giáo dục thể chất Bởi vì thái độ tự giác và tích cực của ngờitập đối với công việc sẽ quyết định đến tính thích hợp của tài liệu học tập, tínhbền vững của các kiến thức, kỹ năng kỹ xảo đã tiếp thu đợc, mối liên hệ giữa cáitrớc và cái tiếp theo, cách thức đề ra mục tiêu tiến bộ tiếp theo

Mặt khác hoạt động tích cực của ngời tập chỉ đợc coi là tự giác thực sự,chỉ đạt đợc mục đích đã khẳng định, khi nó phối hợp đợc các yêu cầu xuất phát

từ các nguyên tắc trực quan, thích hợp, cá biệt hoá, hệ thống, tăng tiến Mối liên

hệ nh thế cũng hợp nhất các nguyên tắc khác Chẳng hạn nếu không tính toán

đến nguyên tắc thích hợp và cá biệt hoá thì không thể lựa chọn đợc tuần tự hợp

lý, cũng không thể tăng tiến đợc LVĐ Về phần mình các ranh giới của tínhthích hợp cũng mở rộng trên cơ sở thực hiện các nguyên tắc hệ thống và tăngtiến

Nh vậy rõ ràng không nguyên tắc nào lại có thể thực hiện đầy đủ mà loạitrừ các nguyên tắc khác Chỉ có trên cơ sở thống nhất các nguyên tắc thì mới cóthể đạt đợc hiệu quả lớn nhất của từng nguyên tắc một.

1.4 Vai trò của tập luyện ngoại khóa tới kết quả học tập môn chuyên sâu bóng chuyền.

Đối với mỗi ngời để đạt đến một trình độ nhất định đều phải trải qua mộtquá trình tập luyện lâu dài và gian khổ Kỹ năng vận động là tổng hoà của nhiều

động tác riêng lẻ, mỗi một kỹ thuật động tác đều phải thực hiện nhiều lần mới

đem lại kết quả Nh đã nêu ở phần trên, giờ chính khoá chỉ có thể trang bị chosinh viên những kiến thức ở mức độ cơ bản nhất còn việc thực hành nó và thựchành có hiệu quả cao thì đòi hỏi phải có một quá trình tập luyện Các giờ ngoạikhóa sẽ giúp bản thân ngời tập củng cố và hoàn thiện kỹ thuật động tác nâng caokhả năng tiếp thu, thực hành và khả năng ứng dụng trong thực tế Ngoài ra, cácgiờ ngoại khóa nếu đợc sử dụng tốt, có kế hoạch sẽ giúp ngời tập phát huy khảnăng đồng thời phát huy sự khéo léo, linh hoạt góp phần nâng cao năng lựcchuyên môn trong chuyên sâu của mình để sau này có thể vận dụng tốt các kiếnthức đã thu đợc trong quá trình truyền thụ, giảng dạy

Chơng 2 phơng pháp và tổ chức nghiên cứu

2.1 Phơng pháp nghiên cứu

Để giải quyết các nhiệm vụ đặt ra, đề tài sử dụng các phơng pháp sau:

2.1.1 Phơng pháp đọc và phân tích tài liệu.

Đây là phơng pháp đợc sử dụng trong suốt quá trình nghiên cứu trên cơ

sở tham khảo những tài liệu khoa học lý luận chung nh lý luận và phơng phápgiáo dục thể chất, tâm lý học TDTT, giáo trình bóng chuyền, chơng trình giảngdạy nhằm rút ra những cơ sở lý luận liên quan đến giờ học ngoại khóa để làm cơ

sở chung cho đề tài Đặc biệt là thông qua hồ sơ lu trữ của tổ môn trong đó kếtquả giữa kỳ thi trớc, trong và sau quá trình tập luyện tự học để xác định kết quảhọc tập của các đối tợng nghiên cứu mà đề tài đề cập tới

2.1.3 Phơng pháp phỏng vấn.

Ngoài phơng pháp quan sát, chúng tôi còn tiến hành sử dụng phơng phápphỏng vấn trực tiếp và phỏng vấn gián tiếp thông qua phiếu phỏng vấn (ở phầnphụ lục của đề tài) Nội dung của phiếu phỏng vấn bao gồm: những nhận thức và

động cơ học tập ngoại khóa của các sinh viên, thời gian ngoại khóa cũng nh nộidung ngoại khóa, những điều kiện chủ quan và khách quan ảnh hởng trực tiếp

đến thời gian, chất lợng của giờ ngoại khóa mà họ tiến hành nhằm nâng cao độtin cậy của thông tin sử dụng trong đề tài

X X

X X

 1 2 3

Công thức so sánh các tỷ lệ quan sát:

L Q X

2 2

* Giai đoạn 3: Từ tháng 03/2011 đến tháng 05/2011: Viết và hoàn thiện

luận văn, chuẩn bị báo cáo trớc Hội đồng khoa học

Chơng 3 kết quả nghiên cứu và bàn luận

3.1 Tìm hiểu thực trạng việc tập luyện trong giờ học ngoại khóa của sinh viên chuyên sâu bóng chuyền khóa 45 khoa huấn luyện trờng Đại học TDTT Bắc Ninh.

Để đạt đợc thành tích trong thể thao nói chung cũng nh trong Bóngchuyền nói riêng phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố con ngời Đó là tinh thần tựgiác, tích cực, tự tìm tòi tập luyện với tinh thần trách nhiệm, hăng say, phấn đấuhết mình Ngoài ra, tố chất trong thể thao có ý nghĩa quan trọng trong chiều h-ớng phát triển cũng nh kế hoạch đào tạo, huấn luyện Từ thực tế những năm qua,vấn đề tham gia ngoại khóa của sinh viên trờng ta cha tích cực thể hiện ở số lợngngời giam gia, nội dung tập luyện, thời gian ngoại khóa Điều đó có ảnh hởngtrực tiếp đến kết quả học tập chuyên môn của sinh viên chuyên sâu Chính vì thếngời giáo viên phải thực sự đóng vai trò chủ đạo trong đánh giá và uốn nắn hoạt

động của ngời tập, xây dựng tinh thần tự giác, tích cực trong sinh viên, hớng họvào các hoạt động có ích Bóng chuyền là môn thể thao mang tính đối khángkhông trực tiếp, thể hiện cao về tinh thần tập thể, khả năng phố hợp khéo léo, hàihoà của từng cá nhân Qua hoạt động học tập và thi đấu ta có thể nhận thấyngoài việc không ngừng phát triển các chiến thuật, kỹ thuật, các yếu tố về tâmsinh lý, thể lực còn phải nâng cao hiệu quả trong các tình huống tấn công vàphòng thủ Các giờ chính khoá chỉ trang bị cho sinh viên những kiến thức ở mức

độ rất cơ bản, việc vận dụng thành thạo kiến thức ấy trong thực tiễn tập luyện vàthi đấu đòi hỏi phải có một quá trình tập luyện lâu dài mới mang lại hiệu quả.Muốn vậy không còn con đờng nào khác chính là phải thờng xuyên tập luyệnthêm vào các giờ ngoại khóa, không ngừng củng cố, hoàn thiện những kỹ năng

đã học, trang bị tri thức chuyên môn phục vụ công tác sau này

Tinh thần tự giác, tích cực chính là nền tảng, là động lực quan trọng thúc

đẩy việc học tập ngoại khóa của các sinh viên nhằm cố gắng vơn lên, khắc phụcnhững điều không thuận lợi và dần trở thành một thói quen có ích Ngoài ra sự h-

ng phấn và hứng thú cá nhân cũng chính là những đặc điểm và điều kiện cơ bảncho việc tiến hành học tập ngoại khóa, nó có tác dụng kích thích tích cực của ng-

ời tập, đồng thời thông qua buổi học ngời tập có thể lựa chọn nội dung tập luyệnphù hợp với bản thân và nếu có sự hớng dẫn của ngời thầy hay ngời cùng tập họ

có thể tận dụng các giờ ngoại khóa này để khắc phục những thiếu sót của bảnthân về các mặt khác nhau của môn học mà giờ học chính khoá cha có điều kiệnsửa chữa

Hoạt động thi đấu là tổ hợp các hình thức chiến thuật bao gồm cả chiếnthuật cá nhân và chiến thuật đồng đội, sự phối hợp tốt các hình thức chiến thuậtmới đem lại hiệu quả trong thi đấu Cũng nh các giờ học chính khoá, hiệu quảhọc tập ngoại khóa phụ thuộc rất nhiều vào nội dung, hình thức và thời gian củabuổi tập Trong những giờ tự học việc tập các môn thể thao nói chung và Bóngchuyền nói riêng, muốn có tác dụng tốt đòi hỏi ngời tập phải có kiến thức hiểubiết một cách toàn diện về cơ sở lý luận khoa học cũng nh các phơng pháp tậpluyện Một buổi tập phải đặt ra nội dung, nhiệm vụ cụ thể, có cấu trúc hợp lý, cóhình thức hấp dẫn và một yêu cầu nữa đối với ngời tập là phải hiểu đợc mối quan

hệ giữa nội dung và hình thức của buổi tập để từ đó hoàn thiện kỹ năng kỹ xảo,trau dồi kiến thức chuyên môn

So với các giờ học chính khoá thông thờng các giờ ngoại khóa có cấutrúc đơn giản hơn, hẹp hơn về việc lựa chọn phơng pháp và hình thức tập luyện.Còn ngợc lại nếu nội dung, hình thức không hợp lý, không mang tính khoa họcthì không những không đem lại hiệu quả, thậm chí có thể ảnh hởng tới sức khoẻ,hình thành những kỹ thuật sai, khó sửa chữa Hình thức của buổi tập ngoại khóachính là phơng thức tơng đối ổn định liên kết các chi tiết nội dung với nhau, hìnhthức tập luyện này đòi hỏi cao về tinh thần trách nhiệm của bản thân, ý thức kỷluật, tính độc lập sáng tạo kết hợp với kinh nghiệm học hỏi nhằm sửa chữanhững yếu điểm, phát triển điểm mạnh và các hình thức có thể là cá nhân, theonhóm

Hiện tại trong các buổi tập bóng chuyền nói chung, các sinh viên haythực hiện theo chủ quan, nhng nội dung và hình thức lại theo kiểu ớc chừng Cấutrúc của buổi tập ngoại khóa thờng không đảm bảo để đạt đợc mục đích cụ thể,không tạo điều kiện tốt cho việc thực hiện các hoạt động chính cũng nh kết thúckhông hợp lý Phải chăng đây là những nguyên nhân làm hạn chế mục đích củaviệc tập luyện ngoại khóa Ngoài ra xuất phát từ những động cơ khác nhau, điềukiện về dụng cụ sân bãi, sự chi phối về thời gian của các môn học khác cũngphần nào ảnh hởng tới việc học tập ngoại khóa của các sinh viên

Do đặc điểm của giờ học ngoại khóa dựa trên tính tích cực của ngời họcnên trớc tiên họ phải nhận thức đợc sự cần thiết của việc tập luyện ngoại khóa

nh thế nào mà xác định cho đúng Mặc dù việc tập luyện ngoại khóa của các sinhviên phụ thuộc vào nhiều vấn đề khác nhau song điều trớc tiên lại là nhận thứccủa họ đối với giờ ngoại khóa một cách tích cực Mỗi cá nhân đều có sự nhậnthức khác nhau và thông qua kết quả phỏng vấn đối với 20 sinh viên bóngchuyền khoá 45 khoa huấn luyện chúng ta có thể biết đợc phần nào nhận thứccủa họ đối với việc tự học qua bảng thống kê sau:

Bảng 3.1: Kết quả phỏng vấn về nhận thức của sinh viên đối với

giờ ngoại khóa(n = 20)

số ngời cho rằng cần thiết và không có cá nhân nào cho rằng giờ học ngoại khóa

là không cần thiết Trong sự nhận thức khác nhau này dẫn đến quá trình hìnhthành động cơ trong giờ học ngoại khóa cũng rất đa dạng, nó có ảnh hởng trựctiếp đến tính tích cực trong học tập và rèn luyện Từ đây dẫn đến hiệu quả đạt đ-

ợc của giờ học ngoại khóa cũng không đồng nhất, thông qua bảng 3.2 ta có sốliệu cụ thể sau:

Bảng 3.2: Kết quả phỏng vấn về động cơ học tập giờ ngoại khóa

(n = 20) Các động cơ

Vì công việc sau khi ra tr- ờng

Vì kết quả

học tập ở ờng

tr-Vì cảm thấy hứng thú thích đi tập

độ khác nhau Đối với những ngời tiến hành tập luyện vì hai động cơ này lại thểhiện bằng sự tự giác đợc xuất phát từ một thái độ học tập tốt, luôn nỗ lực phấn

đấu nhằm hoàn thiện kỹ năng kỹ xảo cũng nh hiểu biết có liên quan nhằm pháttriển những phẩm chất thể lực và tinh thần, khắc phục những khó khăn trong họctập ở đây, tính tự lập là một trong những hình thức cao nhất của sự tích cực, đợcbiểu hiện qua các hoạt động hăng hái giải quyết nhiệm vụ do kích thích nội tâmtạo nên Xét về mặt tâm lý học, động cơ là sự giác ngộ về ý nghĩa tầm quan trọngcủa hoạt động, đối với cá nhân tính tích cực đợc hình thành trong những động cơhọc tập của mỗi cá nhân sẽ quy định thái độ học tập của cá nhân đó Bởi vậythông qua phỏng vấn chúng ta thấy đợc đa số ngời có nhận thức rằng đI tậpngoại khóa là rất cần thiết thì đều xuất phát từ những động cơ đúng đắn và bềnvững Số còn lại do nhận thức cha rõ ràng và động cơ học tập không bền vững

Bảng 3.3: Kết quả phỏng vấn số buổi tập ngoại khóa trung bình trong tuần

Thờng xuyên (3 đến 4 buổi)

Rất thờng xuyên (5 buổi trở lên)

Số ngời 3 9 8

Qua bảng số liệu trên chúng ta thấy rằng số sinh viên đi tập ngoại khóahàng tuần là rất khác nhau Có sinh viên đi tập ngoại khóa trong một tuần rất th-ờng xuyên, từ 5 buổi trở lên, có sinh viên đi tập ngoại khóa chỉ 3 - 4 buổi và cóngời chỉ tập 2 buổi trở xuống Vì sao vậy? Thông qua trao đổi trực tiếp chúng tôibiết đợc ở mỗi sinh viên đều có các điều kiện riêng của bản thân mình cùng với

sự nhận thức về tác dụng của giờ học ngoại khóa khác nhau dẫn đến sự chênhlệch này Ngoài ra còn các nguyên nhân khách quan khác nh: thích học thêmmột số môn thể thao khác hoặc do điều kiện sân bãi, bóng v.v chi phối Cũng

có thể do cách bố trí giờ học ở mỗi cá nhân khác nhau Trong mỗi ngày trungbình các sinh viên lên lớp chính khoá từ 4 - 6 tiết và có thể cao hơn Khoảng thờigian không lên lớp chính khoá còn lại tơng đối hạn chế mà mỗi cá nhân phải giảiquyết và hoàn tất rất nhiều công việc của của bản thân trong cuộc sống hàngngày Vì vậy mỗi sinh viên phải có kế hoạch học tập để sắp xếp bố trí khoảngthời gian hợp lý để đi ngoại khóa môn chuyên sâu của mình một cách đều đặn

Do vậy số lợng các giờ lên lớp chính khoá là một trong những nguyên nhân hạnchế bớc đầu tới số lợng ngời tham gia ngoại khóa

Hiện tại trong nhà trờng có tất cả 5 sân bóng chuyền Trong đó 2 sândành cho sinh viên phổ tu, 3 sân dành cho sinh viên chuyên sâu, trong đó có 1sân dành cho nữ Sân 1 là sân có chất lợng đảm bảo các tiêu chuẩn tốt nhất, lạigần vị trí ra vào nên thờng các sinh viên khá, giỏi hoặc các sinh viên thuộc khoátrên chơi Vậy là sân 3 là nơi tập trung rất nhiều sinh viên đi tập ngoại khóa,nhiều khi bao gồm cả các sinh viên phổ tu đi tập thêm, thế nên không phải tất cảcác sinh viên đi ngoại khóa cũng đợc thi đấu hay tự chọn cho mình một vị tríthích hợp để luyện tập Đây cũng là một trong những nguyên nhân ảnh hởng tớinội dung, hình thức và số lợng ngời tham gia tập luyện ngoại khóa

Ngoài ra, còn một số nguyên nhân khách quan ảnh hởng đến việc học tậpngoại khóa đợc thống kê dới bảng sau:

Bảng 3.4: Những nguyên nhân ảnh hởng đến giờ học tập ngoại khóa

Qua bảng thống kê về kết quả phỏng vấn trên đây chúng ta có thể nhậnthấy mặc dù 100% số sinh viên đều có nhận thức đúng học tập ngoại khóa là cầnthiết để nâng cao trình độ chuyên môn cũng nh kết quả học tập Song thực tế chothấy khi đi ngoại khóa đợc đều đặn hay không lại phụ thuộc nhiều vào nhữngnguyên nhân đã phân tích ở trên.

Nh vừa phân tích ở phần các nguyên nhân đã ảnh hởng đến việc học tậpvào giờ tự học thờng xuyên là do số giờ học chính khoá của các sinh viên tơng

đối dầy Trung bình từ 4 - 6 tiết/ngày, thờng ở đây trùng theo các khoá học tập.Thông thờng các khoá ở năm thứ nhất, thứ hai số giờ học chính khoá nhiều hơncác khoá năm thứ ba, thứ t đôi chút Một thực tế là các giờ chính khoá hay đợc

bố trí vào các tiết 1 + 2; 3 + 4; 5 + 6 Thời gian này số lợng ngời đi ngoại khóa

có hạn chế hơn là các giờ nh trớc tiết 1+ 2 và tiết 7 +8 Bảng số liệu phỏng vấnsau đây sẽ giúp chúng ta xác định đợc sinh viên chuyên sâu bóng chuyền khoá

45 khoa huấn luyện hay đi ngoại khóa vào các giờ nào trong ngày

Bảng 3.5: Số lợng sinh viên tự học môn chuyên sâu vào các giờ trong ngày

do trong các giờ này thờng có lớp khác học, phần vì nhiều điều kiện khách quanchi phối nên số lợng đi thờng ít

Đó là theo phỏng vấn còn trong thực tế quan sát một số tuần để theo dõi

số sinh đI ngoại khóa môn chuyên sâu bóng chuyền chúng tôi thu thập đợc các

số liệu sau:

Bảng 3.6: Số lợng sinh viên đi ngoại khóa môn chuyên sâu vào các giờ trong

ngày(n = 20) (theo quan sát)

Số tiết Trớc tiết 1 + 2 Tiết 7 + 8 Các giờ ôn tập Tổng