bài giảng ký sinh trùng sạn mạng 1

SÁN MÁNG Schistosoma- Được mô tả từ thời cổ đại: bệnh gây đái ra máu.. - 1853: Theodor Bilharz mô tả con sán trưởng thành trong TM cửa.. - 1858: Wienand và Cobbald: schistosoma - Bệnh sá

SẠN MẠNG

SÁN MÁNG (Schistosoma)

- Được mô tả từ thời cổ đại: bệnh gây đái ra máu

- 1853: Theodor Bilharz mô tả con sán trưởng thành trong TM cửa

- 1858: Wienand và Cobbald: schistosoma

- Bệnh sán máng: bilharzia họăc schistomiasis

 - Schistosoma haematobium

 - Schistosoma mansoni

 - Schistosoma japonicum

 - Schistosoma mekongi

 - Schistosoma intercalatum

CON TRƯỞNG THÀNH

Con đực: 1,5cm x (0,8-1cm) Con câi: (1,5cm-

2cm) x 0,5cm

S MANSONI

140 x 50m

80 x 50m

140 x 50m

55-56m

S INTERCALATUM

( 140- 240m) x 50m

CHU KYÌ

 Vật chủ chính:

* Schistosoma haematobium : người và khỉ

* Schistosoma mansoni: người và loài gặm

nhấm

* Schistosoma japonicum: người, chó, ngựa, bò trâu.

* Schistosoma mekongi :người, chó.

* Schistosoma intercalatum : người.

 Vật chủ phụ: ốc đặc thù riêng cho từng

loại sán máng:

* Schistosoma haematobium : Bullinus.

* Schistosoma mansoni: Planorbis.

* Schistosoma japonicum: Oncomelania

*Schistosoma mekongi :Tricula

aperta.

* Schistosoma intercalatum : Bullinus.

DỊCH TỄ

WHO (1996) , bệnh sán máng lưu hành ở 74 quốc gia trên thế giới, 200 triệu người sống

ở vùng nông thôn bị nhiễm sán máng, 500

triệu- 600 triệu người có nguy cơ nhiễm

bệnh.

Bệnh sán máng là bệnh lây truyền qua

đường nước

Những người làm công tác thuỷ lợi, làm

ruộng, nghề chài lưới có tỉ lệ nhiễm cao S.haematobium ở Ai Cập, S.japonicum ở Trung Quốc, Nhật, Đài Loan, Philippin, Triều Tiên,

S.mansoni gặp ở châu Phi, Châu Mỹ Latinh

S.mekongi ở Lào, Campuchia, S.intercalatum ở Châu Phi.

- Schistosoma haematobium: gây bệnh ở

đường niệu - sinh dục, gặp ở Châu Phi

gan lá lách gặp ở Châu Phi, Nam Mỹ

đôi khi lách gặp ở Trung Quốc, Nhật

Bản, Philippin, các nước Đông Nam Á

gan, lách gặp ở Lào, Campuchia

trực tràng gặp ở Châu Phi

TỔN THƯƠNG CƠ THỂ

BỆNH

 Sán trưởng thành không gây viêm ở

mạch máu, chỉ có ĐƯMD tương đối

 Sán chết, xác đưa lên gan gây viêm,

dẫn đến xơ vách huyết quản

 Tổn thương gây ra do trứng ở trong mô, tạo các bướu hạt sán máng: trứng

làm nghẽn mao mạch bao quanh bởi

BCTT, mô bào, tế bào khổng lồ, sợi

nguyên bào

 Thương tổn diễn biến xơ hoá rồi vôi hoá

TRỨNG S.MANSONI TRONG TỔ CHỨC

TRỨNG S.JAPONICUM TRONG TỔ CHỨC

CON TRƯỞNG THÀNH Ở PHỔI

TRIỆU CHỨNG LÂM

SÀNG

sinh

ngứa, mề đay, sốt Triệu chứng

thoáng qua

trí ký sinh: nhức đầu, nổi mẫn, phù, đau xương khớp BCTT tăng

TRIỆU CHỨNG LÂM

SÀNG

Giai đoạn sán ký sinh và trưởng thành:

vôi hoá bàng quang, bội nhiễm, sỏi

bàng quang

tiêu chảy phân nhầy máu, táo bón, đau bụng Soi trực tràng có u bướu Viêm gan lách với gan to lách to

CHẨN ĐOÁN

S.intercalatum:

xét nhgiệm trực tiếp nhưng tốt

hơn nên xét nghiệm bằng các kỹ

thuật tập trung trứng như: Kato,

kỹ thuật ly tâm

ĐIỀU TRỊ

- Praziquantel: có tác dụng với tất cả các loại sán máng, liều 60 mg/kg chia 3 lần/ngày uống 1-2 ngày,

hoặc liều duy nhất 40mg/ kg

- Oxamniquine (Vansil, Mansil) công

- Metrifonate (Billarcil) công hiệu đối

2 lần uống cách khoảng 15 ngày.

DỰ PHÒNG

- Tiêu diệt ốc trung gian.

- Cải thiện nguồn nước sinh hoạt.