một số giải pháp nhằm đẩy mạnh công tác phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại tại cục Hải quan hà nội

một số giải pháp nhằm đẩy mạnh công tác phòng chống buôn lậu và gian lận thương mại tại cục Hải quan hà nội

Lời cảm ơn

Trong thời gian vừa qua, mặc dù em đã nghiêm túc học hỏi, cố gắng tìm tòi , song do kinh nghiệm thực tế còn hạn chế, nên bài viết chắc chắn mang nhiều tính lý luận, chủ quan của bản thân.Vì vậy em rất mong nhận

đợc những lời chỉ dẫn và sự đóng góp quý báu của các thầy cô giáo và toàn thể các bạn Để từ đó có đợc bài học sâu sắc cho việc nghiên cứu và tiến hành các công việc sau này

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến PGS TS Nguyễn Xuân Quang, GV Cấn Anh Tuấn, các thầy cô giáo đã giảng dạy em trong suốt 4 năm học tập, nghiên cứu tại trờng ĐHKTQD, các cô, chú, anh , chị tại Phòng kiểm tra sau thông quan đã giúp đỡ em hoàn thành đề tài này

Hà Nội ngày10 tháng 06 năm 2004 Sinh viên

Nguyễn Đức Hùng

Lời mở đầu

Thủ đô Hà Nội là đầu não kinh tế-văn hoá-chính trị, khoa học-kĩ thuật và là một trung tâm giao dịch thơng mại quốc tế lớn của cả nớc Vị trí quan trọng nay một mặt thúc đẩy hoạt động giao lu buôn bán với nớc ngoài tạo điều kiện cho thủ đô phát triển nhanh chóng nhng mặt khác nó cũng là môi trờng thuận lợi cho hành vi buôn lậu và gian lận thơng mại sinh sôi, nảy nở đây là một thách thức không nhỏ đối với thành phố

Cục Hải quan Hà nội có phạm vi quản lý rộng, phức tạp Không những thế hoạt động xuất nhập khẩu trên địa bàn Hà nội diễn ra rất sội

động, đa dạng và phức tạp đối với đủ các loại hình của hơn 4000 doanh nghiệp, công ty trong và ngoài nớc Chính vì những đặc điểm nêu trên, nên kết quả đấu tranh chống buôn lậu và gian lận thơng mại của Hải quan Thành phố Hà nội trong thời gian qua tuy đã có nhiều cố gắng nhng vẫn còn nhiều hạn chế, hiệu quả thấp

Chính vì vậy việc nghiên cứu đề tài: Một số giải pháp nhằm đẩy”Một số giải pháp nhằm đẩy

mạnh công tác phòng chống buôn lậu và gian lận thơng mại tại Cục Hải quan Hà Nội ”Một số giải pháp nhằm đẩy không những mang tính cấp thiết về mặt lý luận mà còn là đòi hỏi thực tiễn cấp thiết nhằm góp phần năng cao hiệu quả của công tác này trong thời gian tới

2.Mục đích nghiên cứu

Chuyên đề làm rõ các nguyên nhân quan trọng dẫn đến sự xuất hiện và phát triển của buôn lậu và gian lận thơng mại trong hoạt động XNK do Cục Hải quan TP Hà Nội quản lý để từ đó đề ra một số giải pháp nhằm hạn chế

và từng bớc đẩy lùi tình trạng buôn lậu và gian lận thơng mại

3 Đối tợng và phạm vi nghiên cứu

Chuyên đề đề cập đến Buôn lậu và gian lận thơng mại trong lĩnh vực hải quan , qua công tác phòng chống buôn lậu và gian lận thơng mại , công tác kiểm tra ,giám sát của Cục Hải quan TP Hà Nội

4.Kết cấu của chuyên đề:

Ngoài phần mở đầu và kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục , nội dung chuyên đề bao gồm 03 chơng

Chơng I: Tổng quan về phòng chống buôn lậu và gian lận thơng mại

trong thơng mại quốc tế

Chơng II: Thực trạng các hoạt động phòng chống buôn lậu và gian lận

thơng mại tại Cục hải quan TP Hà nội

Chơng III : Đ ịnh hớng và các giải pháp nhằm đẩy mạnh công tác

đấu tranh phòng chống buôn lậu và gian lận thơng mại của Cục Hải quan Hà Nội trong thời gian tới

Chơng I:

Tổng quan về phòng chống buôn lậu và gian lận

thơng mại trong thơng mại quốc tế

1.Khái niệm buôn lậu và gian lận thơng mại trong Thơng mậi quốc tế (TMQT)

1.1Khái niệm

Để hiểu rõ thế nào là Buôn lậu và gian lận thơng mại, chúng ta lần lợt nghiên cứu từng nội dung của khái niệm:

-Buôn lậu: theo Luật hình sự Việt Nam, đợc định nghĩa là " buôn bán

hàng trốn thuế hoặc hàng quốc cấm" Đó là định nghĩa buôn lậu nói chung Còn trong ngữ cảnh quốc tế, buôn lậu đợc hiểu là buôn bán hàng hoá, tiền

tệ và các phơng tiện thanh toán khác qua biên giới trốn tránh sự kiểm soát nhà nớc nhằm mục đích kiếm lời

- Gian lận: là hành vi dối trá, lừa đảo, mánh khoé của con ngời nhằm

lừa ngời khác để đạt đợc mục đích nào đó

- Gian lận thơng mại: là những hành vi dối trá, mánh khoé lừa lọc

trong thơng mại nhằm mục đích thu đợc một khoản lợi bất chính nào đó mà

lẽ ra những khoản lợi thu đợc này họ không đợc hởng

Gian lận thơng mại trong lĩnh vực Hải quan: " Gian lận thơng mại

trong lĩnh vực Hải quan là hành vi vi phạm pháp luật Hải quan, lừa dối Hải quan để lẩn tránh một phần hoặc toàn bộ việc nộp thuế xuất nhập khẩu, vi phạm các biện pháp cấm hoặc hạn chế do luật pháp Hải quan quy

định, để thu đợc một khoản lợi nhuận nào đó do việc vi phạm này".

1.2 Phân biệt giữa buôn lậu và gian lận thơng mại.

Sự khác nhau cơ bản giữa buôn lậu và gian lận thơng mại là ở chỗ buôn lậu trớc hết là hành vi gian lận thơng mại nhng ở mức cao hơn, tính chất phức tạp nghiêm trọng hơn

1.3 Hậu quả của buôn lậu và gian lận thơng mại

1.3.1 Hậu quả của buôn lậu và gian lận thơng mại đối với nền kinh tế quốc dân

1.3.2 Hậu quả của Buôn lậu gian lận thơng mại đối với văn hoá xã hội

1.3.3 Hậu quả của buôn lậu và gian lận thong mại đối với an ninh chính trị:

2 Các hình thức buôn lậu và gian lận thơng mại thờng gặp trong lĩnh vực Hải quan:

2.1 Các hình thức buôn lậu :

Buôn lậu trái phép hàng hoá tiền tệ hoặc vận chuyển trái phép hàng hoá tiền tệ qua biên giới trái với quy định của pháp luật với mục đích kiếm lợi nhuận bất hợp pháp

Không khai báo hoặc khai báo gian dối, giả mạo giấy tờ, dấu giếm hàng hoá, tiền tệ trái phép không có giấy tờ hợp lệ của cơ quan có thẩm quyền đã đợc Nhà nớc quy định

Không đi qua các cửa khẩu, cố tình trốn tránh sự kiểm tra, kiểm soát của Cơ quan Hải quan và cơ quan quản lý cửa khẩu

2.2 Các hình thức gian lận thơng mại

2.2.1.Khai báo không trung thực

- Khai báo không trung thực về mặt hàng thực xuất nhập khẩu.

Tức là trên thực tế xuất nhập khẩu mặt hàng này nhng trong bộ hồ sơ chứng từ, chủ hàng lại kê khai là mặt hàng khác Mục đích của việc khai báo không trung thực này là để đợc hởng thuế suất xuất nhập khẩu thấp hoặc không phải nộp thuế xuất nhập khẩu và các khoản thu khác của nhà n-ớc

- Khai báo không trung thực về trị giá hàng hoá.

+ Khai báo trị giá thấp hơn thực tế ( Undervaluation): là việc chủ hàng khai hàng hoá có giá trị thấp hơn trị giá thực của nó nhằm trốn thuế xuất nhập khẩu

+ Khai báo giá trị cao hơn thực tế ( Overvaluation)

- Khai báo không trung thực về số lợng, trọng lợng và chất lợng hàng hoá xuất nhập khẩu.

Chủ hàng đã xuất nhập khẩu hàng hoá với số lợng, trọng lợng nhiều nhng chỉ khai một phần, hàng tốt khai thành hàng trung bình, hàng mới khai thành hàng cũ, hàng thành phẩm khai thành nguyên liệu, linh kiện, phụ kiện để trốn thuế về cả trị giá tính thuế, cả về thuế suất

- Khai báo không trung thực về xuất xứ hàng hoá.

Chủ hàng thờng lợi dụng chính sách dánh thuế khác nhau với những hàng hoá có xuất xứ khác nhau, tìm cách khai sai xuất xứ, hoặc cố ý gây khó khăn trong việc xác định xuất xứ để trốn thuế

2.2.3 Xuất trình giấy tờ, chứng từ xuất nhập khẩu hàng hoá không đầy

đủ, thiếu tính chân thực.

3 Cơ sở pháp lí đấu tranh phòng chống buôn lậu và gian lận thơng mại:

3.1 Các quy định quốc tế về chống gian lận thơng mại trong lĩnh vực Hải quan.

3.1.1 Qui định trong hiệp định chung về thuế quan và thơng mại (GATT) 3.1.2 Qui định trong công ớc quốc tế về đơn giản hoá và hài hoà hoá toàn bộ thủ tục Hải quan (Công ớc KYOTO).

3.1.3 Qui định trong công ớc quốc tế về giúp đỡ hành chính lẫn nhau,

điều tra, ngăn ngừa và trấn áp các vi phạm Hải quan (Công ớc NAIROBI)

.2 Các quy định của Việt Nam đối với hoạt động chống Buôn lậu và Gian lận thơng mại

- Pháp lệnh Hải quan ban hành ngày 24/2/1990

- Chỉ thị số 15/CT-TW ngày 20/11/1992 của Bộ Chính trị về tiếp tục ngăn chặn và bài trừ tệ tham nhũng và buôn lậu

Quyết định số 114/QĐ-TTg ngày 21/11/1992 của Thủ tớng Chính phủ

về những biện pháp cấp bách nhằm ngăn chặn và bài trừ tệ nạn tham nhũng

và buôn lậu

- Bộ luật hình sự năm 1993 của nớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (điều 153, 154)

- Chỉ thị 701/CT-TTg ngày 28/5/1995 của Thủ tờng Chính phủ về đấu tranh chống buôn lậu trên biển

- Nghị định 16-1996/NĐ-CP ngày 20/3/1996 quy định về việc xử phạt

vi phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan

- Chỉ thị số 853/1997/CT-TTg ngày 11/10/1997 về đấu tranh chống buôn lậu trong tình hình mới

- Nghị định 54-1998/NĐ-CP ngày 21/7/1998 sửa đổi bổ sung một số

điều của Nghị định 16/CP

- Bộ luật hình sự sửa đổi năm 1999 của nớc Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam (điều 153, 154)

- Luật Hải quan đợc Quốc hội thông qua ngày 29/6/2001 và sẽ có hiệu lực vào ngày 1/1/2002, thay thế cho Pháp lệnh Hải quan

- Quyết định 127/QĐ-TTg ngày 27/8/2001 về việc thành lập Ban Chỉ

đạo chống buôn lậu, hàng giả và gian lận thơng mại

4 Công cụ phòng chống buôn lậu và gian lận thơng mại

4.1 Công tác kiểm tra và đăng kí tờ khai :

4.2 Kiểm tra, giám sát thực tế hàng hoá

4.3 Xác định trị giá Hải quan

4.4 Kiểm tra sau thông quan :

Kiểm tra sau thông quan là một quá trình tạo điều kiện cho các cán bộ Hải quan có thể xác minh tính chính xác của mọi sự khai báo thông qua việc kiểm tra sổ sách hồ sơ, các hệ thống kinh doanh và tất cả các dữ liệu thơng mại về Hải quan có liên quan do các cá nhân hoặc công ty trực tiếp hay gián tiếp tham gia vào lĩnh vực thơng mại quốc tế nắm giữ

5 Các lực lợng tham gia thực hiện phòng chống buôn lậu và gian lận thơng mại trên lãnh thổ Việt Nam :

Nh chúng ta đã biết hiện nay tình hình buôn lậu và gian lận thơng mại

đang ngày càng phát triển với tốc độ cao, mạng lới ngày càng rộng , tính chất ngày càng nghiêm trọng với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, xảo quyệt Chúng không chỉ thực hiện hành vi vi phạm một cách riêng lẻ mà

đ-ợc tổ chức thành những đờng dây lớn đđ-ợc trang bị phơng tiện hiên đại Chính vì vậy, công tác phòng chống buôn lậu không thể là nhiệm vụ của riêng ngành nào, cấp nào mà phải là sự nghiệp của toàn đảng, toàn dân, phải có sự phối hợp hành động của các ngành, các cấp :

5.1.Lực lợng Hải quan:

5.2 Lực lợng của Bộ nội vụ:

5.3 Lực lợng Công an:

5.4.Lc lợng quân đội:

5.5.Lực lợng quản lí thị trờng:

5.6 Lực lợng thuế:

6 Những nhân tố ảnh hởng :

6.1 Nhân tố kinh tế

- Buôn lậu trớc hết là sản phẩm tự nhiên của quy luật cung cầu:

- Một nhân tố rất quan trọng là vấn đề lợi nhuận:

Chúng ta có thể liên tởng đến một nhận xét hết sức sắc sảo của Các-Mác trong cuốn "T bản" khi ông nói về lợi nhuận và t bản: "Lợi nhuận mà thích đáng thì t bản trở nên cam đảm: lợi nhuận mà đảm bảo đợc 10%, thì ngời ta có thể dùng đợc t bản ở khắp nơi, bảo đảm đợc 20% thì nó hăng máu lên, đảm bảo đợc 50% thì nó táo bạo không biết sợ là gì; đảm bảo 100% thì nó chà đạp lên tất cả mọi luật lệ của loài ngời; đảm bảo đợc 300% thì nó chẳng từ một tội ác nào mà không dám, thậm chí có thể bị treo cổ nó cũng không sợ"

- Lợi nhuận lớn đem lại từ buôn lậu:

ở nớc ta hơn một thập kỷ qua, lãi suất buôn lậu rất cao do hàng hoá các nớc trong khu vực rẻ hơn và thuế suất nhập khẩu cũng rất cao, có những mặt hàng thuế suất từ 50% đến 200% Nhìn chung, tỷ suất lợi nhuận đó còn

đang ở mức đủ cho buôn lậu diễn ra sôi động

6.2 Những nhân tố văn hoá - xã hội :

- Vấn đề lao động và việc làm:

- Sự phân hoá giàu nghèo trong xã hội ngày càng lớn:

- Công tác tuyên truyền còn yếu kém, trình độ dân trí thấp:

6.3 Những nhân tố từ hệ thống hành pháp và lập pháp :

- Chính quyền một số địa phơng còn nơi lỏng công tác chống buôn lậu:

- Phối hợp không đồng bộ giữa các cơ quan chức năng:

- Lực lợng chống buôn lậu còn yếu:

Chơng II

Thực trạng các hoạt động phòng chống buôn lậu và gian lận thơng mại tại Cục Hải quan

thành phố Hà Nội

1.Giới thiệu về Cục Hải quan thành phố Hà Nội :

Cục Hải quan Thành phố Hà Nội là một Cục Hải quan địa phơng trực thuộc Tổng Cục Hải quan Với một lực lợng quân số gần 600 cán bộ chiến

sỹ đợc phân công bố trí trên 5 Tỉnh và Thành phố với 29 đầu mối và cửa khẩu, có đầy đủ loại hình cửa khẩu: đờng bộ, đờng không, cảng biển nổi ICD với nhiều loại hình xuất nhập khẩu, gia công đầu t, sản xuất xuất khẩu, kinh doanh, hàng quà biếu, hàng di chuyển tài sản

1.2.Các hoạt động của cục Hải quan Hà nội trong giai đoạn 2001-2003:

1.2.1.Công tác giám sát quản lý

Trong giai đoạn này, Cục Hải quan thành phố Hà Nội đã xây dựng và ban hành nhiều văn bản hớng dẫn các chi cục Hải quan và doanh nghiệp thực hiện các qui định, quy trình thủ tục Hải quan đối với hoạt động XNK, xuất nhập cảnh Tổng hợp báo cáo những khó khăn vớng mắc trong quá trình thực hiện Luật Hải quan , các quy định của nhà nớc trình Tổng cục Hải quan giải quyết và tham gia ý kiến váo các bản dự thảo của Tổng cục Hải quan

1.2.2 Công tác kiểm tra thu thuế XNK

Năm 2003, Cục Hải quan thành phố Hà Nội đợc giao chỉ tiêu thu thuế XNK là 4183.6 tỷ đồng Kết quả thực hiện tính đến ngày 31/ 12/2003 là 4040.1 tỷ đồng, đạt 96.57% so với kế hoạch Tuy nhiên, so với năm 2002

đã tăng 25%

1.2.3.Công tác trị giá tính thuế

Nhằm đáp ứng tốt hơn hoạt đông thơng mại quốc tế, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và phục vụ tốt hơn công tác quản lý giá tính thuế cho cục Hải quan, tiến tới hiệp định GATT vê trị giá tính thuế và thực hiện theo yêu cầu của cấp trên, năm 2003, Cục Hải quan thành phố Hà Nội đã quyết định thành lập phòng trị giá tính thuế và đi vào hoạt động từ ngày 25/4/2003

1.2.4.Công tác kiểm tra sau thông quan

Căn cứ vào các hồ sơ nhập khẩu tại các chi cục, chọn những mặt hàng nhạy cảm, có thuế suất cao, mặt hàng có chênh lệch giá giữa giắ bán trong nớc và giá bán ngoài nớc, mặt háng hay bị lợi dụng gian lận thơng mại hoặc

có giá trị tính thuế mà doanh nghiệp kê khai xấp xỉ 70%giá tối thiểu để thực hiện công việc tác kiểm tra sau thông quan

1.2.5 Công tác công nghệ thông tin

1.2.6.Công tác xây dựng lực lọng

1.2.7 Công tác thanh tra, kiểm tra

1.2.8 Công tác văn phòng

1.3.Chống buôn lậu và gian lận thơng mại-Một trong những nhiệm vụ then chốt của Cục Hải quan TP Hà nội:

Chống buôn lậu và gian lận thơng mại luôn là mối quan tâm của nhiều Quốc gia trên Thế giới, tệ nạn buôn lậu và gian lận thơng mại ở nớc

ta nói chung, ở khu vực Hà Nội nói riêng trong nhiều năm gần đây cũng nh hiện nay có nhiều diễn biến phức tạp và đó là những trở ngại lớn cho công cuộc xây dựng phát triển đất nớc Chính vì thế Đảng và Nhà nớc ta nói chung, Cục Hải quan Hà Nội nói riêng luôn coi trọng lĩnh vực đấu tranh phòng chống buôn lậu và gian lận thơng mại Thời gian vừa qua dới sự chỉ

đạo của Tổng Cục Hải quan, Cục Hải quan Thành phố Hà Nội đã đề ra nhiều phơng án, kế hoạch để phòng ngừa đấu tranh với hoạt động buôn lậu

và gian lận thơng mại

2.Tình hình và thực trạng của công tác phòng chống buôn lậu và gian lận thơng mại của Hải quan Hà Nội trong thời gian qua:

2.1 Tình hình chung:

-Loại hình XNK có nhiều vi phạm là hàng gia công, liên doanh đầu t, nhập nguyên liệu để sản xuất hàng xuất khẩu

-Luồng hàng nhập chủ yếu là các hàng chuyển tiếp từ Cảng Hải Phòng

và các tỉnh khác chuyển về Hà Nội; Hàng nhập qua cảng Cạn Gia Lâm; Hàng XNK qua Sân bay Nội Bài; Bu phẩm, Bu kiện XNK qua Bu điện Hà Nội và các trạm chuyển phát nhanh, các lô hàng xuất của các doanh nghiệp

đăng ký làm thủ tục Hải quan tại các Cửa khẩu thuộc Hà Nội ; Các liên doanh - Đầu t, các cơ sở làm hàng gia công, các cơ sở nhập nguyên liệu xuất hàng xuất khẩu

-Đối tợng buôn lậu gồm: Thơng nhân buôn lậu chuyên nghiệp: một số cán bộ công nhân viên nhà nớc núp bóng cơ quan doanh nghiệp để buôn lậu, một số đơn vị vì lợi ích cục bộ tổ chức buôn lậu hoặc cố ý gian lận th

-ơng mại