Các biện pháp thực hiện chức năng quản lý nhà nước về hải quan đối với hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu ở nước ta hiện nay

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG HÀ NỘI TRỊNH VÃN SỬ CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN CHỨC NĂNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÊ HẢI QUAN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KINH DOANH XUẤT NHẬP KHAU Ở NƯỚC TA... Thực tiễn cũng đ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG HÀ NỘI

TRỊNH VÃN SỬ

CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN CHỨC NĂNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÊ HẢI

QUAN ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KINH DOANH XUẤT NHẬP KHAU Ở NƯỚC TA

Lòi cảm ơn

Tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành về những hướng dẫn chi tiết và tận tình trong suốt quá trình nghiên cứu và viết bản Luận án này của Giáo sư, Phó tiến

sĩ, Nhà giáo ưu tú, Bùi xuân Lưu, Hiệu trưởng trường Đ ạ i học Ngoại thương H à nội

Nhân dịp này, Tôi xin trân trọng cảm ơn các Giáo viên Trường Đ ạ i học Ngoại thương H à nội và đục biệt là các Thầy Cô ( GS, PGS; TS, PTS ) đã trực tiếp giảng dạy lớp cao học khoa ì trường Đ ạ i Học Ngoại Thương H à Nội (1993 - 1996 )

Tôi cũng vô cùng cảm ơn Lãnh đạo Cục Hải quan thành p h ố H à Nội, Hải quan Nội Bài, Hải quan I.C.D Gia Thúy - H à Nôi và bạn bè đồng nghiệp, bạn học cũ đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi về thời gian, vật chất, tài liệu, trao đổi thông t i n góp phần cho việc hoàn thành bản luận án này

Tác giả không quên và đục biệt cảm ơn vợ, con và những thành viên trong gia đình đã thông cảm đông viên, khích lệ tôi về tinh thần và vật chất trong suốt quá trình học tập và hoàn thành việc nghiên cứu, m à thiếu sự cảm thông và khích lệ đó tôi không thể hoàn thành có kết quả khoa học cũng như bản luận án này

Cuối cùng tôi xin cảm ơn tất cả các bạn trong lớp cao học khoa ì trường Đ ạ i Học Ngoại Thương H à Nội về những giúp đỡ và động viên quý báu đối với tôi trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu

Một lần nữa xin cảm ơn tất cả các Thầy Cô, đồng nghiệp và các bạn !

Tác giả

MỤC LỤC Lòi cảm ơn

2- Mục đích nghiên cứu của Luận án 8

3- Đ ố i tượng và phạm vi nghiên cứu 9

4- Phương pháp nghiên cứu 10

5-Những đóng góp của Luận án 10

6- Tên Luận án 10

Chương ì: Hải quan và biện pháp Hải quan trong quản lý Ngoại 12

thương (XNK ):

ĩ- Khái niệm về Hải quan và biện pháp quản lý Hải quan: 12

1.1- Khái niệm về Hải quan 12

1 2-Biện pháp quản lý Hải quan 12

li- Chức năng và nhiệm vụ của Hải quan: 12

Ì-Chức năng: 12 1.1 Khái niệm về chức năng 12

2-Nhiệm vụ: 13 2.1 Nhiệm vụ 13 2.2 Nhiệm vụ của Hải quan 13

3-Chức năng và nhiệm vụ của Hải quan 13

IU- Hải quan trong hệ thống chính sách biện pháp quản lý XNK ở 13

các nước:

Ì - Khái quát các biện pháp chính sách Ngoại thương ( X N K ): 13

1.1 Vai trò và tầm quan trọng của chính sách Ngoại thương 13

1.2 Các xu hướng của chính sách Ngoại thương 14

1.3 Các chính sách Ngoại thương điển hình 14

2 - Hải quan trong hệ thống chính sách, biện pháp quản lý 15

X N K ở các nước:

2.1 Quan niệm về biện pháp 15

2.2 Các biện pháp thường được các nước áp dụng: 15

2.2 Ì Hệ thống pháp luật, chính sách và biện pháp quản 15

lý về Hải quan

IV- Một số kinh nghiệm ở các nước: 17

3- Phạm vi hoạt động của Hải quan 18

4- Kiểm tra Hải quan những nơi mua bán hàng hoa X N K 19

5- Giám định Hải quan 20 6- Hàng hoa tạm nhập - tái xuất 20

7-Xử lý vi phạm và phạm tội Hải quan 21

Chương li: Hải quan Việt nam và thực trạng công tác Hải quan 23

hiện nay

l-Sựra đời và phát triển của Hải quan gắn liền với phát triển 23

quan hệ kinh tế đối ngoại đặc biệt là phát triển Ngoại thương

li- Nhiệm vụ của Hải quan Việt nam qua các thời kỳ: 28

Ì - Thời kỳ xây dựng chính quyền nhân dân và kháng chiến chống 28

thực dân Pháp xâm lược ( 1945 - 1954 )

2- Thời kỳ xây dựng và bảo vệ tổ quốc XHCN ở miền Bắc, chống 29

Đ ế quốc Mỹ và tay sai giải phóng miền nam thống nhất đất nước

2- Chức năng quản lý Nhà nước về Hải quan 32

3- Quản lý Nhà nước về Hải quan đối với hoạt địng X N K 32

IV- Tổ chức và cơ chế điều hành của Hải quan Việt nam hiện nay: 33

Ì - Tổ chức của Hải quan Việt nam hiện nay 33

2- Cơ chế điều hành thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về 34

Hải quan ở Việt nam hiện nay

Hải quan Việt nam hiện nay:

Ì - Pháp lệnh Hải quan Việt nam, Nghị định 128/HĐBT ngày li/ 36

4/1991 và Nghị định 171/ H Đ B T ngày 27/ 5/ 1991

2- Các luật và pháp lệnh về thuế, lệ phí Hải quan 37

3- Chính sách mặt hàng và cơ chế điều hành XK, N K 39

5- Quy chế, chế độ, quy trình, thủ tục Hải quan đối với hàng 41

hoa X N K

VI- Những công việc đã làm được: 46

Ì-Về công tác giám quản 46

4- V ề công tác thống kê N h à nước về Hải quan 67

5- Đóng góp trong công tác gũi gìn an ninh, trật tự và an toàn 67

xã hội

6- Phục vụ công tác đối ngoại của Đảng và N h à nước 67

7-Hợp tác quốc tế về Hải quan, công tác đào tạo và xây dựng 68

lực lượng

VU- Những tồn tại: 69

Ì-Những nét khái quát 69

2- Cụ thể: 73

2.1- Trong công tác kiểm tra giám sát Hải quan 73

2.3- Trong công tác chống buôn lậu và gian lận thương mại: 90

2.3.Ì Khảo sát thực tiễn 90

93

2.3.3 Gian lận thương mại là gì?

2.3.4 Tác hại do buôn lậu và gian lận thương mại 95

2.4- Trong công tác thống kê Nhà nước về Hải quan 95

Chương UI: Các biện pháp nhằm thực hiện tốt chức năng quản 96

lý Nhà nước về Hải quan trong những năm tới

ì- Phương hướng phát triển kinh tế, kinh tế đối ngoại và XNK 96

trong thời kỳ công nghiệp hoa và hiện đại hoa đất nướcựới 2020 ):

ì - Phương hướng phát triển kinh tế nói chung 96

2- Phương hướng phát triển kinh tế đối ngoại và X N K 96

l i - Phương hướng nhiệm vụ Hải quan trong những năm tới 97

IU- Kiến nghị hoàn thiện: 98

Ì-Vì sao phải hoàn thiện 98

2- Hoàn thiện các biện pháp theo hướng: 99

Tài liệu tham khảo 113

Nguồn sô liệu và trích dẫn 115

+ TCHQ - TKTH: Tổng cục Hải quan - Thống kê Tin học + ĐTCBL: Điều tra chống buôn lậu

+ NNPTNT: Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn

+ KHCNMT : Khoa học Công nghệ và Môi trường + GTVT: Giao thông vận tải

+ NV: Nội vụ

+ VHTT: Văn hoa -Thông tin

+ TCTCĐLCL: Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường chất lượng + SL: Sắc lệnh

LỜI NÓI Đ Ầ U

Ì - Tính cấp thiết của đề tài:

Như chúng ta đã biết: ở đâu có hoạt động xuất nhập khấu ( X N K ) thì ở đó có hoạt động của Hải quan - cơ quan thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về Hải quan đối với hoạt động XNK

Những năm gần đây hoạt động kinh tế đối ngoại của Việt nam nói chung, Ngoại thương với X N K nói riêng gia tăng rất đáng kể , nhằm phịc vị sự nghiệp công nghiệp hoa và hiện đại hoa nước nhà Cũng như các lĩnh vực khác trong nền

k i n h t ế - xã hội của nước ta hiện nay, việc quản lý Nhà nước về H ả i quan đối v ớ i hoạt động X N K còn rất nhiều vấn đề gây cấn và phức tạp cần phải được tháo gỡ kịp thời Thực tiễn cũng đã có nhiều quan điểm, bài viết, ý kiến từ các doanh nghiệp hoặc của cơ quan Hải quan về một vài vấn đề cị thể nhằm vào các văn bản pháp quy điều chỉnh hoạt động X N K và việc thực hiện của cơ quan Hải quan trong lĩnh vực quản lý Nhà nước vẻ Hải quan, cũng như việc chấp hành pháp luật của các doanh nghiệp Song hầu như chưa có một đề tài nào nhìn từ gốc độ tổng thể nhằm: vừa thúc đẩy hoạt động X N K lại vừa đảm bảo cho cơ quan Hải quan thực hiện tốt chức năng quản lý Nhà nước của mình Chính vì vậy việc nghiên cứu về mặt lý luận cũng như thực tiễn các biện pháp thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về Hải quan ở Việt nam hiện nay là hết sức cần thiết

2 - Mịc đích nghiên cứu của luận án:

Nghiên cứu một cách có hệ thống một số vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến việc thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về Hải quan nói chung, đối với hoạt động X N K nói riêng

Đánh giá thực trạng việc thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về Hải quan đối với hoạt động kinh doanh X N K trong những năm qua

Nêu một số kiến nghị nhằm góp phần hoàn thiện chức năng quản lý Nhà nưác

về Hải quan đối với các hoạt động kinh doanh XNK

3 - Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

Đ ố i tượng nghiên cứu: Luận án tập trung nghiên cứu các biên pháp thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về Hải quan đối v ớ i hoạt động kinh doanh X N K ở nước ta hiện nay

Phạm v i nghiên cứu: Lấy Hải quan Sân bay Quốc tế N ộ i bài để khảo sát và nghiên cứu; mốc thữi gian từ 1990 trở lại đây là chủ yếu, với những lý do cơ bản sau:

+ Hải quan cửa khẩu Sân bay quốc tế N ộ i bài thuộc địa bàn Thủ đô H à nội, là một trong những cửa khẩu cấp ì của cả nước về công tác Hải quan (Sân bay TSN, cảng Sài gòn, cảng Hải phòng ) với một lưu lượng hàng hoa X N K , hành khách xuất nhập cảnh ( X N C ) rất lớn và nhộn nhịp

+ Hải quan N ộ i bài là một trong những mắt xích chủ yếu cùng với Hải quan các cửa khẩu, các khu vực kiểm soát Hải quan khác trong cả nước tạo thành "Hàng rào Hải quan" của nước ta

+ Các chính sách, chế độ, cơ chế điều hành về quản lý Hải quan đã được nhất thể hóa trong cả nước (trừ biên giới Việt-Trung, biên giới phía Tây Nam có quy chế riêng)

Những khó khăn vướns mắc:

1 Thữi gian trước đây các văn bản điều hành hoạt động của H ả i quan chưa được công khai hoa hoàn toàn, chưa đầy đủ và khoa học

2 Số liệu nhiều lĩnh vực về mặt nguyên tắc còn giới hạn trong phạm v i nội bộ

3 Trước đây k i m ngạch X N K của Việt nam nói chung và qua N ộ i bài nói riêng còn thấp, chủ yếu là hành khách và phương tiện vận tải xuất nhập cảnh ( X N C ) Cho nên tác giả chỉ dùng số liệu có thể từ 1990 trở lại đây để minh họa

4 Cũng như các quốc gia khác trên thế giới, nguồn thu từ hàng hoa X N K chiếm hầu hết số thu của cơ quan Hải quan m ỗ i nước Do vậy trong phạm v i của luận án này tác giả chỉ tập trung vào lĩnh vực quản lý X N K của cơ quan Hải quan là chủ yếu

4 - Phương pháp nghiên cứu:

Luận án sử dụng tổng hợp nhiều phương pháp nghiên cộu như: duy vật biện chộng, duy vật lịch sử; kết hợp phương pháp lịch sử và lôgic, phương pháp so sánh, phương pháp phân tích và tổng hợp

lý Nhà nước, đặc biệt là Hải quan

6 - Tên luận án:

" Các biện pháp thực hiện chức năng quản lý Nhà nước vê Hải quan đôi với hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu ở nước

ta hiện nay"

Ngoài phần mở đầu và kết luận, mục lục, danh mục các tài liệu tham khảo, nguồn số liệu và trích dẫn, các chữ viết tắt, phần còn lại của luận án được chia thành

CHƯƠNG ì

HẢI QUAN VÀ BIỆN PHÁP HẢI QUAN TRONG QUẢN LÝ

NGOẠI T H Ư Ơ N G

// - Khái niệm về Hải quan và biện pháp quản lý Hải quan:

Ị 1- Khái niêm về Hải quan: Hải quan là một cơ quan nhà nước ra đời nhằm

thực hiện chức năng của mình theo luật định Tùy từng quốc gia mà nhiệm vụ của cơ quan Hải quan cố thể nhiều hay ít và khác nhau đôi chút, song tất cả đều có nét cơ bản chung giống nhau là: Kiểm soát hàng hoa xuất nhập khặu (XNK ), người và phương tiện vận tải xuất nhập cảnh ( XNC ) , quá cảnh, mượn đường , thi hành luật Hải quan , luật Thuế quan và tất cả các luật lệ cũng như quy định khác có liên quan đến hoạt động của Hải quan và Thuế quan; ngăn chặn, trấn áp buôn lậu , các hoạt động lậu liêm đối phó với Hải quan và thặm quyền xử lý đối với hành vi vi phạm và tội phạm Hải quan

1.2 - Biên phây quản lý Hải quan:

Các quốc gia trên thế giới , trong chính sách Ngoại thương của mình đều một mặt thực hiện nhiều biện pháp nhằm hạn chế nhập khặu, mặt khác lại tìm mọi cách

để đặy mạnh xuất khặu sản phặm của mình bằng các biện pháp thuế quan và phi thuế quan M à Hải quan là cơ quan trực tiếp thực hiện hoặc phôi hợp Rõ ràng Hải

quan là một biện pháp Biện pháp Hải quan mang tinh chất tổng hợp, linh hoạt,

kịp thời và hữu hiệu

HI- Chức năng và nhiệm vụ của Hải quan:

Ị - Chức năm:

1.1- Khái niệm về chức năng: Chức năng là phương tiện, công cụ để thực

hiện nhiệm vụ, được quy định trực tiếp bởi nhiệm vụ

1.2- Chức năng của Hải quan: Là phương tiện, công cụ để cơ quan Hải quan thực hiện nhiệm vụ, được quy định trực tiếp bởi nhiệm vụ của Hải quan

2.3- Căn cứ để xác định nhiệm vụ của Hải quan Nhiệm vụ của Hải

quan được qui định trên cơ sở nhiệm vụ phát triển kinh tế, chính trị, văn hoa, xã hỳi trong từng thời kỳ của m ỗ i quốc gia và trước hết là nhiệm vụ của ngành Ngoại thương

Do vậy chức năng và nhiệm vụ luôn luôn đi đôi với nhau

3 - Chức năng và nhiêm vu của Hải quan: Thực thi luật Hải quan, luật thuế

quan và tất cả các luật lệ cũng như các quy định khác có liên quan đến hoạt đỳng của Hải quan và thuế quan; nhằm đạt được mục tiêu đặt ra

mi - Hải quan trong hệ thống chính sách, biện pháp quản lý XNK ở các

nước:

Ì- Khái quát các biên pháp, chính sách Ngoai thương (XNK):

LI- Vai trò và tầm quan trọng cua chính sách Ngoại thương:

Chính sách Ngoại thương là mỳt hệ thống các nguyên tắc và biện pháp thích hợp m à mỳt Nhà nước áp dụng nhằm điều chỉnh hoạt đỳng Ngoại thương cho phù hợp với lợi ích chung của xã hỳi ; nó là mỳt bỳ phận chính sách kinh tế-xã hỳi của Nhà nước, cố quan hệ chặt chẽ và phục vụ cho sự phát triển kinh tế của đất nước

Chính sách Ngoại thương tác đỳng đến khối lượng và cơ cấu hàng được buôn bán N ó cũng tác đỳng đến tổng số cầu và tổng số cung của nhiều hàng hoa khác

nhau trong nền k i n h t ế Nói một cách khác: khi tác động đến Ngoại thương, chính sách Ngoại thương cũng tác động lên mọi thứ của nền kinh tế

Nhiệm vụ của chính sách Ngoại thương của mỗi quốc gia có thể khác nhau qua mỗi thời kỳ, nhưng đều có nét chung giống nhau như tạo điều kiện cho các doanh nghiệp mở rộng thị trường ra nước ngoài, bảo hộ chính đáng thị trường nội địa

1.2- Các xu hướng của chính sách Ngoại thương:

Trong quá trình phát triển kinh tế của một nước, chính sách Ngoại thương của

họ phát triển theo nhựng xu hướng và hình thức biểu hiện khác nhau, phụ thuộc vào nhựng điều kiện lịch sử phát triển cụ thể Tuy nhiên cho tới nay chính sách Ngoại thương của các nước đều gồm hai xu hướng bảo hộ và tự do buôn bán

Về lý thuyết, hai xu hướng chính sách này là hai hệ thống đối lập và khác nhau Nhưng trong thực tế đã và đang diễn ra việc áp dụng chính sách tự do buôn bán ở nước này, đồng thời duy trì biện pháp bảo hộ nghiêm ngặt ở nhựng nước khác Thậm trí trong một nước thực hiện chính sách tự do buôn bán, nhưng đồng thời trong một chừng mực nào đó lại áp dụng nhựng biện pháp bảo hộ

1 3- Các chính sách Ngoại thương điển hình:

Các quốc gia đều một mặt thực hiện nhiều biện pháp nhằm hạn chế nhập khẩu, mặt khác lại tìm m ọ i cách để đẩy mạnh xuất khẩu sản phẩm của mình bằng cách:

- Trợ cấp xuất khẩu; tín dụng xuất khẩu; thu thuế thấp hoặc không thu thuế vào hàng xuất khẩu của mình.v.v để đẩy mạnh xuất khẩu

- Thực hiện các chính sách về tỷ giá

- Các loại hạn chế mậu dịch:

+ Hàng rào thuế quan ( TBs): Thuế quan, thuế theo tri giá hàng, thuế theo định lượng, thuế kết họp, thuế biến thiên

* Đ ó là hàng rào phi thuế quan định lượng: Thoa thuận buôn bán có trật tự và mậu dịch đối ứng

* Hàng rào phi thuế quan không định lượng: Đ ó là sự tham gia trực tiếp của Chính phủ vào thương mại, Hải quan và các thủ tục hành chính khác, cũng như các tiêu chuẩn được đưa ra

Á p dụng những biện pháp trên là Nhà nước đã can thiệp vào sự vận động theo quy luật của thị trường Sự can thiệp của Nhà nước nhấm điều chỉnh sự sai lệch méo

m ó của thị trường là cần thiết Nhưng can thiệp không đi cùng chiều v ớ i sự vận động của các quy luật kinh tế tác động trên thị trường thì sẽ phải trả gia Trong các

biện pháp hạn chế tự do buôn bán nói trên thì biện phấp đánh thuế được coi là

không tồi tệ nhất Điều này đã được thấy rõ từ những lợi ích của thuế quan và những thực tiễn trên thế giới Vì vậy, thay vì phải ra lệnh cấm hẳn hay tạm ngừng nhập khẩu một mặt hàng nào đó, Nhà nước nên dùng thuế để điều tiết, trừ những trường hợp đặc biệt

2 - Hải quan trong hê thống chính sách, biên pháp quản lý XNK ở các nước:

2.1- Quan niệm về biện pháp ở đây là:

Một cách làm, cách tổ chức thực hiện, cách xử lý tình huống, đó là một lời giải cho một vấn đề trong một giai đoạn lịch sử hay một sự việc mới nảy sinh; đó là một giải pháp hữu ích và có tính khả thi

Nói đến biện pháp về Hải quan phải bao gồm:

+ Hệ thống các văn bản pháp quy điều chỉnh hoạt động của Hải quan

+ Cơ cấu tổ chức điều hành, thực hiện chức năng quản lý của H ả i quan

2.2- Các biện pháp thường được các nước áp dụng:

2.2.1- Hệ thống pháp luật, chính sách và biện pháp quản lý về H ả i quan:

- Phần lớn các nước trên thế giới đều đã cố bộ luật H ả i quan và Thuế quan riêng của mình để điều chỉnh hoạt động XNK; các điều luật rất chi tiết

- T h u ế suất cho hàng xuất khẩu hầu hết là 0%, hàng nhập khẩu thì thu thuế trên diện rộng với thuế suất không cao (trừ trường hợp đực biệt)

- Chế độ giấy phép vẫn được áp dụng để điều chỉnh hoạt động XNK

- Hải quan các nước hiện nay đều tập trung mạnh vào công tác chống buôn lậu

và gian lận thương mại

Việc đầu tư trực tiếp của nước ngoài và việc các liên minh kinh tế ra đời cũng làm yếu, mềm hoa hàng rào t h u ế quan, ít nhất là giữa các nước trong từng khối bởi

sự tự do mậu dịch trong khối, đồng minh thuế quan hay xoa bỏ thuế quan và các hạn chế khác trong nhóm, ví dụ: EEC, A F T A (Hội mậu dịch tự do M ỹ la tinh), ASEAN,

C A C M (Thị trường chung Trung Mỹ), CARIFTA ( H ộ i mậu dịch tự do Caribê), Đồng minh thuế quan Tây phi, Liên minh thuế quan kinh tế Trung phi, Uy ban tư vấn thường trực Mag - Reb

2.2.2 - Cơ cấu tổ chức điều hành được khái quất hoa theo m ô hình sau:

Người đứng đầu cơ quan Hải quan Trung ương, tùy theo từng nước m à có tên gọi riêng như: Tổng cục truồng, Tổng cục nha Hải quan, Tổng giám đốc, Cao

uy Hải quan, hoực Cục trưởng Hải quan Cơ quan Hải quan Trung ương có thể độc lập , có thể thuộc Bộ Tài chính, tuy từng nước:

+ Hầu hết các nước Hải quan thuộc Bộ Tài chính như: Mỹ, Anh, Pháp, Nhật,Thái lan, Hàn quốc, Malaysia, Philippines,

+ Một vài nước như: Nga, Cuba, Việt nam thì H ả i quan độc lập, thuộc Chính phủ

Bộ Tài chính)

• Phân Sở Hải quan,

-Đồn Hải quan hay

Đ ộ i hải quan J

Tóm lai: Hải quan là một cơ quan nhà nước , có vai trồ rất quan trọng trong hệ thống quản lý XNK ở các nước; là một công cụ để thực hiện các biện pháp thuế quan và phi thuế quan đối với hoạt động XNK , nhằm bảo hộ và thúc đẩy sản xuất trong nước, hướng dẫn tiêu dùng, tăng thu cho ngân sách Nhà nước, chống buôn lỗu Biện pháp Hải quan là một trong những biện pháp chính sách Ngoại thương của mỗi quốc gia

IVI- Một sô kỉnh nghiệm ở các nước:

Ị- Hải quan với thuếXNK và thu khác : AI

9) hữ DẠ., ĨHI/CHĂÌỊ

Một trong những nhiệm vụ cơ bản của Hải quan là thu thuế Do vậy hầu hết luật Hải quan các nước như: Malaysia, Philipines, Nhật bản, Pháp, đều giành phần

lớn để quy định chi tiết luật thuế Hải quan và luật thuế biểu Hải quan (trong khi ở

Việt nam hiện nay luật thuế XNK và Pháp lệnh Hải quan lại tách riêng) Tuy nhiên, việc thu thuế ở một số nước và trong khu vực không hoàn toàn giống nhau, cụ thể: Trung quốc, Philipines thì luật quy đinh Hải quan chỉ thu thuế XNK ( giống Việt

nam ) còn thuế gián thu thì giao cho lực lưắng thu thuế nội địa Một số nước khác

thì Hải quan thu cả, ví dụ như: Pháp, Malaysia, Nhật bản, Cộng hoa liên bang Đức

2 - Vấn đế nơ thuếXNK:

Luật Hải quan các nước thường qui định nguyên tắc: ai nhập hàng hoa thì phải

có nghĩa vụ nộp thuế Hải quan và nộp ngay trước khi giải phóng hàng Nhưng cũng

có nước như: Nhật Bản, Cộng hoa Pháp trong Luật Hải quan lại cho phép chủ hàng

đưắc nắ hoặc đưắc hoãn nộp thuế Hải quan từ 1-3 tháng với điều kiện phải có bảo

đảm ký quĩ, có trái phiếu thế chấp , hoặc phải lập quĩ bảo hiểm Những điểu kiện

này bảo đảm cho cơ quan Hải quan thu đủ đưắc các món nắ đến hạn( điều 112 Bộ

Luật Hải quan Cộng hoa Pháp)

3 - Phàm vi hoạt đóm của Hải quan:

Nghiên cứu Luật Hải quan một số nước trong khu vực và trên thế giới như Bộ

luật Hải quan Pháp, Malaysia, Nhật bản, Philipines, cho thấy có những nước

không quy định phạm vi, ranh giới hoạt động của Hải quan, ngưắc lại có những

nước lại quy định vấn đề này rất cụ thể và hoạt động của Hải quan có phạm vi rất

rộng không chỉ trên lãnh thổ quốc gia, mà còn vưắt ra ngoài biên giới quốc gia đó

Ví dụ: Bộ luật Hải quan của Pháp quy định tại các điều 43, 44 như sau:

Điều 43: (1)

1 Hoạt động của Hải quan bao trùm toàn bộ lãnh thổ Hải quan trong những

điều quy định của Bộ luật này;

2 M ộ t vùng được giám thị riêng được tổ chức dọc theo biên giới đất liền và biển Vùng đó là khu vực Hải quan

Điều 44: (2)

3 Vùng biển là nằm giữa bờ biển và giới hạn phía ngoài biển cách đường cơ

sở cụa lãnh hải 12 hải lý;

4 Vùng đất liền trải ra:

Trên biên giới biển là bán kính 20 k m xung quanh Văn phòng Hải quan

Trên biên giới đất liền; giữa địa giới cụa lãnh thổ Hải quan và một đường vạch

ra về phía ngoài cách 20km Ngoài ra, chiểu sâu cụa vùng đất liền có thể tăng thêm đến 60km

4 - Kiểm tra Hải quan những nơi mua, bán hàm hoa XNK:

Luật Hải quan các nước thường có một chương riêng hay mót phần dành riêng

để quy định cụ thể quyền hạn cụa nhân viên Hải quan, trong đó có một số điều quy định quyền được kiểm tra, khám xét nhà ở, cửa hàng hay các địa điểm khác có lưu giữ hàng hoa bị cấm hay chưa làm thụ tục H ả i quan, cũng như hàng hoa phải trả thuế theo Luật Hải quan Đ ể có thể chặn đứng các hành v i gian lận, buôn lậu có hiệu quả, Luật đã trao cho nhân viên Hải quan thẩm quyền rất rộng: nếu phát hiện được hàng hoa nêu trên thì được quyến tịch thu, kể cả các tài liệu sổ sách có liên quan và bắt giữ người tại nhà ở, cửa hàng hay địa điểm, nơi phát hiện đang sở hữu hàng hoa trên Ví dụ:

Luật Hải quan Malaysia quy định tại phần khám xét và tịch thu, thu giữ: (3)

Điều 107: Toa án cấp lệnh cho Hải quan khám xét vào bất cứ lúc nào, ngày hay đêm khi cố căn cứ cho rằng: Tại nhà ở, cửa hàng hay các địa điểm khác có dấu diêm hay lưu giữ hàng hoa cấm hay chưa làm thụ tục Hải quan để tịch thu hàng hoa

đó, tịch thu cả tài liệu, sổ sách liên quan

Bắt giữ người tại nhà ở, cửa hàng hay tại địa điểm khác, nơi phát hiện đang lưu giữ hàng hoa nói trên

Điều 108(4) còn quy định: Khi có lý do cho rằng các loại hàng hoa nói tại Điều 107, nếu để chần chừ việc khám xét vì không có lệnh thì các hàng hoa nói trên

có thể bị chuyển đi nơi khác, cho phép nhân viên Hải quan được khám xét toàn diện, không cần có lệnh của toa án

Bộ luốt Hải quan Cộng hoa Pháp tại chương Quyền hạn của nhân viên Hải quan Điều 64 (5) qui định: " Cấc nhân viên Hải quan được uy quyền của Tổng Giám Đốc Hải quan và Thuế gián thu có thể khám xét mọi nơi , ngay cả tư nhân mà hàng hóa và tài liệu có liên quan tới tội phạm này có thể bị bắt giữ hoặc tịch thu;

việc khám xét phải có lệnh cua Chánh án Tòa án, nơi có sở Hải quan và Thuế gián

thu Nếu có sự từ chối không mở cửa thì nhân viên Hải quan cố quyền làm cho cửa mở "

5 - Giám đinh Hải quan:

Luốt Hải quan nhiều nước không đề cốp vấn đề giám định Hải quan Riêng Bộ

Luốt Hải quan Cộng hoa Pháp, phần xu có tên gọi là:" Uy ban hoa giải giám định

Hải quan" Phần này qui định trong trường hợp Hải quan kiểm hoa có tranh cãi các điểm khai báo liên quan đến thể loại, nguồn gốc, trị giá hàng hoa mà người khai không chấp nhốn sự đánh giá của cơ quan Hải quan thì phải gửi đi giám định (Điều 104)(6) Phần này cũng quy định về việc lấy mẫu để giám định, trường hợp nào thì mẫu được thay bằng những tài liệu khác (Điều 441)(7); Quy định thời hạn và trình

tự giải quyết tranh chấp trước khi đưa ra toa và sau khi có kết luốn của Uy ban hoa giải và giám định của Hải quan (Điểu 443)(8); Kinh phí hoạt động của Uy ban này (

Điều 449 )(9)

ố - Hàng hoa tam nháp - tái xuất:

Luốt Hải quan các nước qui định tương đối giống nhau về chế độ hàng hoa tạm nhốp, tái xuất, tuy tên gọi có khác nhau đôi chút: Luốt Hải quan Malaixia gọi là:

Hàng hoa tạm nhốp ( Điều 97 )(10) ; Luốt Hải quan Philipin gọi là: hàng nhốp khẩu

miễn thuế có điều kiện ( Điều 105 )(11); Luật Hải quan Cộng hoa Pháp gọi là: hàng hoa nhập khẩu dưới chế độ chấp nhận tạm thời ( Điều 170 )(12)

Luật Hải quan các nước kể trên, đều quy định rõ là: hàng hoa tạm nhập được miễn các khoản thuế Hải quan và các lệ phí mà hàng hoa phải chịu khi nhập khẩu với các điều kiện bắt buộc dưới đây:

a)- Phải nộp một khoản tiền nhất định , khoản tiền này theo Luật Hải quan Maliaxia là tương đương với tổng tiền thuế phải trả hay một khoản tiền bảo lãnh đáp ụng đầy đủ yêu cầu của Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan ( Điều 97 ), Luật Hải quan Philipin là 1,5 lần số thuế Hải quan và các chi phí khác ( Điều 105 )

b)- Phải tái xuất trong thời hạn qui định Thời hạn này các nước qui định không giống nhau: Malaixia qui định là 3 tháng, kể từ ngày nhập khẩu hay trong thời hạn mà Tổng cục trưởng Hải quan cho phép ( Điều 97 ), Philipin qui định là 3-6 tháng, tính từ ngày nhận được tờ khai Hải quan ( Điều 105 ), Cộng hoa Pháp qui định thời hạn trong khuôn khổ 2 năm và cố thể được cơ quan Hải quan gia hạn thêm

(Điều 171) (13)

Hàng hoa, nếu tái xuất khẩu trong thời hạn nêu trên thì được Tổng cục trưởng Hải quan cho hoàn thuế, nhưng mục hoàn trả thuế các nước qui định khác nhau: Luật Hải quan Malaixia qui định: khi hàng hoa được tái xuất sẽ được hoàn trả 9/10

số thuế đã nộp (Điều 93)(14) ; Luật Hải quan Philipin qui định theo loại hàng hoa,

có loại được hoàn tới 99%, có loại được hoàn lại 5 0 % số thuế đã nộp V V

c)- Các hàng hoa tạm nhập, trong trường hợp tiêu thụ trên lãnh thổ Hải quan sẽ phải chịu các khoản thuế và lệ phí nhập khẩu

7 - Vê xử lý vi phàm và phàm tôi Hải quan:

Do hoạt động Hải quan trong lĩnh vực XNK, XNC và quá cảnh trực tiếp liên quan đến sự điều chỉnh của nhiều ngành luật khác nhau mà hầu hết Luật Hải quan các nước xây dựng thành Bộ luật khá đồ sộ bao gồm các qui định của:

Ì Luật thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu

X N K không có giấy phép Hải quan, tội vận chuyển bất hợp pháp, tội gian lận thương mại, tội nộp tờ khai giả cho Hải quan Đồng thời cũng giao cho các quan chức, sỹ quan Hải quan thẩm quyển theo tố tụng khá rộng rãi trong hoạt động điều tra Đặc biệt là quyền được khám xét, lục soát và giữ hàng hoa, đồ vật nếu có căn

cứ nhận định rằng tại cửa hàng, cửa hiệu nơi có chứa hàng hoá,phương tiện chưa làm thủ tục Hải quan hay trốn thuế Hải quan Các quyền hạn nêu trên được các quan chức áp dụng trên toàn lãnh thổ Hải quan

Luật chống buôn lậu của Hải quan Đài loan còn mở rộng hơn thẩm quyền cho Hải quan Hải quan được Nhà nước trang bị tàu chiến, máy bay, xe cộ vũ khí đạn dược ,để chặn đứng các hoạt động buôn lậu; Hải quan có thể ra lệnh cho các tàu xuồng, máy bay hoặc phương tiện vận tải khác dừng lại, quay trở lại hay đỗ đúng vị trí qui định; Hải quan có thể nổ súng vào các phương tiện nêu trên nếu chúng từ chối không tuân lệnh

C H Ư Ơ N G li

HẢI QUAN VIỆT NAM VÀ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC HẢI

QUAN HIỆN NAY

//- Sự ra đòi và phát triển của Hải quan gắn liền với phát triển quan hệ kinh tế đối ngoại đặc biệt là phát triển Ngoại thương:

Cách đây vừa tròn 51 năm, ngày 10-9-1945 bằng sắc lệnh số 27/SL tổ chức H ả i quan Việt nam đầu tiên được thành lập vói tên gọi là "Sở thuế quan và Thuế gián thu" đặt trực thuộc Bộ Tài chính, đẳng thời thiết lập chủ quyền quan thuế trên toàn lãnh thổ Sự kiện này khẳng định Hải quan là một công cụ không thể thiếu được của một quốc gia độc lập cố chủ quyền

Từ đố tới nay ngành Hải quan đã thay đổi tên họ rất nhiều lần, cụ thể: sở thuế quan và t h u ế gián thu , hay ngành thuế X N K thuộc Bộ Tài chính, r ẳ i sở Hải quan Trung ương thuộc Bộ Công thương, cục Hải quan thuộc Bộ Ngoại thương và đến tháng 2 - 1985 chính thức tách khỏi Bộ Ngoại thương trực thuộc H ộ i Đẳng Bộ Trưởng với tên gọi Tổng cục Hải quan Song ngay từ khi mới được thành lập Hải quan Việt nam đã trở thành một trong những công cụ của Đảng và Nhà nước để bảo

vệ chủ quyền quốc gia về kinh tế Việc thành lập TCHQ là sự ghi nhận qua trình trưởng thành của H ả i quan Việt nam, đẳng thời là sự giao phó cho H ả i quan một trách nhiệm nặng nề hơn trong giai đoạn cả nước xây dựng và bảo vệ tổ quốc XHCN

Nhiệm vụ chính trị của Hải quan Việt nam luôn luôn bám sát và phục vụ kịp thời nhiệm vụ của cách mạng, của đất nước trong từng thời kỳ, từ tạo nguẳn thu cho ngân sách nhà nước đến kiểm soát và góp phần điều hành XNK, chống buôn lậu Tuy mức độ có khác nhau về mỗi nhiệm vụ qua m ỗ i thời kỳ của cách mạng, song Hải quan Việt nam luôn là một trong những công cụ tin cậy của Đảng và nhà nước

đế bảo vệ chủ quyền quốc gia về mặt kinh tế, bảo vệ và thúc đẩy sản xuất trong nước, tăng thu cho ngân sách nhà nước, hướng dẫn tiêu dùng, góp phần bảo vệ an

ninh chính trị, trật tự và an toàn xã hội, phục vụ cho công tác đối ngoại của Đảng và nhà nước

Đặc biệt khi chúng ta xác định phất triển nền kinh tế hàng hoa nhiều thành phần vận hành theo cơ chế thị trường định hướng XHCN Kinh tế đối ngoại nói chung, Ngoại thương nói riêng cũng ngày càng phát triển - tổc là kim ngạch XNK gia tăng Tất yếu kéo theo sự tăng trưởng tương xổng của lực lượng Hải quan để đáp ổng yêu cầu quản lý Nhà nước về Hải quan đối với XNK Sự lớn manh của Hải quan thể hiện qua: Sự gia tăng về quân số, sự thay đổi về bộ máy và cơ cấu tổ chổc điều hành cho phù hợp, sự tăng cường đầu tư về phương tiện vật chất và kỹ thuật của Nhà nước, sự lớn mạnh về quy m ô và chất lượng đào tạo, và mở rộng hợp tác quốc tế về Hải quan số thuế thu được ngày càng lớn mặc dù thuế suất đánh vào các mặt hàng xuất khẩu, nhập khẩu vẫn giữ nguyên, thậm trí có xu hướng giảm Những số liệu chung dưới đây chổng minh rằng sự phát triển của Hải quan gắn liền với phát triển quan hệ kinh tế đối ngoại đặc biệt là phát triển Ngoại thương: (15)

* Sự gia tăng về quân số trong ngành H ả i quan để đáp ứng với yêu cầu và nhiệm vụ ngày càng lớn, càng nặng nề do đòi hỏi của sự tăng trưởng trong hoạt

Những số liệu dưới đây cũng cho thấy sự tăng trưởng của kinh tế đối ngoại kéo

theo sự phát triển của Hải quan Nội bài (17):

N ă m 1996 là 20 tỷ V N D ( chỉ tiêu k ế hoạch đưỷc giao )

Kể từ thắng 5 năm 1995 trở về trước số tiển thuế m à H ả i quan N ộ i bài thu đưỷc là hoàn toàn từ nguồn hàng phi mậu dịch XNK, hàng mậu dịch thì N ộ i bài chỉ kiểm hoa " h ộ " còn phần tính, thu thuế và chế độ báo cáo thống kê tiền thuế đưỷc thực hiện tại Cục Hải quan H à nội Chính vì vậy số tiền thuế lúc này phụ thuộc vào lưỷng hành lý vưỷt quá tiêu chuẩn miễn thuế theo quy định của Chính phủ và lưỷng qua biếu từ nước ngoài gửi về Bù lại thì số lưỷt hành khách xuất nhập cảnh qua N ộ i bài gia tăng rất đáng kể, cụ thể:

+ Số lưỷng lưỷt hành khách xuất nhập cảnh:

N ă m 1990 là 81.977

Năm 1995 là 450.756 + Lượng hàng hoa XNK qua cửa khẩu Nội bài:

Năm 1990 là: 13.964 kiện = 223.335 kg hàng xuất khẩu

47.179 kiện = 473.524 kg hàng nhập khẩu

Năm 1995 là: 241.225 kiện = 5.200.000 kg hàng xuất khẩu

51.622 kiện = 3.320.000 kg hàng nhập khẩu + Số lượng cán bộ chiến sỹ Hải quan Nội bài nếu trước năm 1980 chỉ có

hơn hai chục người thì đến năm 1986 là 197 người và hiện nay là 156 người mặc dù máy móc đã được thay thế hầu hết việc kiịm tra bằng thủ công

///- Nhiệm vụ của Hải quan Việt nam qua các thời kỳ :

Căn cứ để xác định nhiệm vụ của Hải quan Việt nam: Nhiệm vụ của Hải

quan Việt nam được qui định trên cơ sở nhiệm vụ chung của Cách mạng Việt nam trong từng giai đoạn lịch sử Nó dựa trên nhiệm vụ phát triịn kinh tế, chính trị, văn hoa, xã hội và đặc biệt là nhiệm vụ của ngành Ngoại thương, cụ thị:

Ị- Thời kỳ xây dưng chính quyền nhân dân và kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược (1945 -1954 ):

Sắc lệnh số 26/ SL ngày 10.9.1945 quy định nhiệm vụ của ngành thuế quan và thuế gián thu là: Thu các quan thuế nhập cảng và xuất cảng, thu thuế gián thu Sau

đó ngành thuế quan được giao thêm nhiệm vụ chống bọn buôn lậu thuốc phiện và

quyền định đoạt, hoa giải đối với các vụ vi phạm về thuế quan và thuế gián thu

Khi cả nước bước vào cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, ngành thuế chấn chỉnh lại tổ chức cho phù hợp với điều kiện thời chiến và phối hợp với Công an, Dân quân du kích kiịm soát chặt chẽ việc trao đổi hàng hoa giữa hai vùng, chống buôn lậu hàng xa xỉ phẩm ngoại hoa và tích cực thu thuế nhập nội, thuế gián thu đánh vào thuốc lào, thuốc lá, lưu thông ở vùng tự do

2- Thời kỳ xây dưng và bảo vê CNXH ở miền bắc, chốns đế quốc Mỹ và tay sai, siải phóng miền Nam thống nhất đất nước < 1954 -1975 ):

Thể lệ tạm thời số 403/ TTg ngày 06.10.1954 quy định: " Tự do Nội thương,

quản lý Ngoại thương, bảo hộ thương nghiệp chính đáng" Lúc này nhiệm vụ của sở

Hải quan theo Nghị định 508/ TTg ( 06.4.1955 ) như sau: " Thi hành luật lệ quản lý XNK, đảm bảo sự thực hiện chính sách bảo vệ và phát triển sản xuất nội địa, mở rộng giao lưu hàng hoa trong nước với nưóc ngoài" Cụ thể là:

+ Chấp hành thể lệ, biện pháp về XNK

+ Thi hành biểu thuế

+ Kiểm nghiệm hàng hoa XNK

+ Kiểm soát chống buôn lậu

Năm 1960 điều lệ Hải quan ra đời đánh dấu bước phát triển của Hải quan Việt nam Lúc này miền Bắc bước vào thực hiện kế hoạch 5 năm lổn thứ nhất (1961-1965) Quan hệ kinh tế với nước ngoài dổn dổn phát triển Nhà nước thực hiện chính sách độc quyền về Ngoại thương, độc quyền về Ngoại hối mà Hải quan được

xác định là công cụ bảo đảm thực hiện chế độ đó Nhà nước thực hiện chế độ: " thu

bù chênh lệch Ngoại thương", sở hải quan Trung ương được đổi thành Cục hải quan

thuộc Bộ Ngoại thương tập trung vào nhiệm vụ làm thủ tục và phát hiện sai sót, tổn thất hàng hoa XNK, thu thuế hàng hoa XNK phi mậu dịch ( không trực tiếp thu thuế đối với hàng hoa XNK mậu dịch ) và chống buôn lậu qua biên giới

3- Thời kỳ cả nước xây dưng và bảo vê tổ quốc XHCN (1975 -1986):

Sau khi thống nhất nước nhà về mặt nhà nước ( Tháng 7 năm 1976) Hội nghị lãnh đạo Hải quan cả nước lổn thứ ì tổ chức tai Thành phố Hồ Chí Minh ( 8-1976 )

đã đề ra nhiệm vụ của ngành Hải quan thống nhất trong thời kỳ mới là: "Ra sức xây dựng luật lệ, thủ tục Hải quan thống nhất cả nước; đẩy mạnh giáo dục chính trị, đào tạo cán bộ, chấn chỉnh các mặt nghiệp vụ, đơn giản thủ tục giấy tờ, rèn luyện phong cách làm việc mới tạo thành sức mạnh tổng hợp, tiến lên từng bước vững chắc trở

thành vững mạnh về tổ chức, chặt chẽ về luật lệ, thông thạo về nghiệp vụ để có đủ khả năng phục vụ thật tốt hoạt động XNK, XNC, đấu tranh chống buôn lậu nhằm góp phần tích cẩc bảo vệ kinh tế đối ngoại"

Tháng 8 năm 1984, H ộ i đồng nhà nước phê chuẩn việc thành lập Tổng cục Hải quan Nghị định số 139/ H Đ B T ngày 20.10.1984 quy định nhiệm vụ, quyền hạn

và tổ chức bộ máy của Tổng cục Hải quan: " Tổng cục Hải quan là cơ quan thuộc Hội đồng Bộ trưởng, là công cụ chuyên chính nửa vũ trang của Đảng và Nhà nước

có chức năng: Kiểm tra và quản lý hàng hoa, hành lý, ngoại hối và các công cụ vận tải xuất nhập qua biên giới nước CHXHCNVN, thi hành chính sách thuế XNK, ngăn ngừa chống các hành v i v i phạm luật lệ Hải quan và các luật lệ khác liên quan đến việc XNK, chống cấc hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hoa, tiền tệ qua biên giới nhằm đảm bảo đúng đắn chính sách Nhà nước độc quyền về Ngoại thương, Ngoại hối, góp phần bảo vệ chủ quyền quốc gia, an ninh chính trị, trật tẩ an toàn xã hội, phục vụ công tác đối ngoại của Đảng và Nhà nước"

4- Thời kỳ đất nước đổi mới:

Đ ổ i mới lĩnh vẩc Hải quan nằm trong tiến trình đổi mới của Đảng và của đất nước theo Nghị quyết Đ ạ i hội đại biểu toàn quốc Đảng cộng sản Việt nam lần thứ

VI, vn và các nghị quyết của Ban chấp hành trung ương Đảng

Ngày 20 02 1990 H ộ i đồng Nhà nước thông qua Pháp lệnh H ả i quan Pháp

lệnh quy định chức năng của Hải quan Việt nam là: " Quản lý nhà nước về Hải

quan đối với hoạt động XNK, XNC, quá cảnh Việt nam, đảm bảo chống buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hoa, ngoại hối, tiền Việt nam qua biên giới"

Trong những năm 1991 - 1995, Đảng và Nhà nước ta đề ra nhiều chủ trương, biện pháp về phát triển kinh tế - xã hội, phát triển kinh tế đối ngoại: quản lý điều hành hoạt động XNK, chống tham nhũng, chống buôn lậu, cải cách thủ tục hành chính nhằm thẩc hiện đổi mới đất nước Ngành Hải quan kịp thời tổ chức quán triệt và triển khai thẩc hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước nói trên trong từng lĩnh vẩc công tác chuyên m ô n nghiệp vụ Ngày 07.3.1994 Nghị định

16/CP quy định chức năng nhiệm vụ và tổ chức bộ máy của Tổng cục Hải quan:"

Tổng cục Hải quan là cơ quan thuộc Chính phủ thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về Hải quan và tổ chức thực hiện chế độ quản lý của Nhà nước về Hải quan trên phạm vi cả nước " Nhiệm vụ cơ bản cụ thể của ngành Hải quan Việt nam hiện nay là:

+ Kiểm tra, giảm sát về Hải quan

+ Kiểm tra thu thuế xuất nhập khẩu và thu khác theo quy định của pháp luật

+ Điều tra chống buôn lậu

+ Thống kê Nhà nước về Hải quan

5- Kết luân:

Qua mỗi thời kự, mỗi giai đoạn của Cách mạng mà mức độ cao, thấp của mỗi nhiệm vụ có thể khác nhau, nhưng đều có nét đặc trưng là thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về Hải quan đối với hoạt động XNK, XNC, quá cảnh, mượn đường Việt nam, đấu tranh chống buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hoa, ngoại hối, tiền Việt nam qua biên giới

//// - Chức năng quản lý Nhà nước về Hải quan:

Ị- Quản lý Nhà nước:

Là hoạt động của Nhà nước trôn các lĩnh vực Lập pháp, Hành pháp, Tư pháp nhằm thực hiện chức năng đối nội và đối ngoại của Nhà nước; nói cách khác: là sự tác động của các chủ thể mang quyền lực Nhà nước chủ yếu bằng pháp luật tới các đối tượng quản lý nhằm thực hiện chức năng đối nội, đối ngoại của Nhà nước, ví dụ: + Quản lý Nhà nước về XNK ( do Bộ Thương mại)

+ Quản lý Nhà nước về văn hoa ( do Bộ Văn hoa - Thông tin )

+ Quản lý Nhà nước về chất lượng hàng hoa ( do Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường)

+ Quản lý Nhà nước về Hải quan ( do Tổng cục Hải quan )

2- Chức năng quản lý Nhà nước về Hải quan :

Điều 3 pháp lệnh Hải quan ngày 20 tháng 02 năm 1990 quy định: " Trong

phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn do pháp lệnh này quy định, Hải quan Việt nam thực hiện chức năng quản lý Nhà nước về Hải quan đối với hoạt động XNK, XNC, quá cảnh, mượn dường Việt nam; đấu tranh chống buôn lậu hoặc vận chuyển trái phép hàng hoa ngoại hối tiền Việt nam qua biên giới"

Nghị định 16/ CP ngày 07 tháng 3 năm 1994 của Chính phủ một lần nữa lại

Nhà nước về Hải quan trên phạm vi cả nước"

3- Quản lý Nhà nước về Hải quan đối với hoạt đông XNK:

3.1- Như Pháp lệnh Hải quan và Nghị định 16/ CP nêu trên đã quy định,

ngoài ra Nghị định 33/ CP của Chính phủ ngày 19/ AI 1994 tại điều 14 cho thấy rằng

Hải quan là cơ quan cùng với Bộ Thương mại và các Bộ, Ngành khác tham gia quản

lý hoạt động XK, NK trên các mặt:

+ Hướng dẫn và chỉ đạo thực hiện đúng các chính sách và quy định của Nhà

nước về quản lý XK, NK trong phạm vi của mình

+ Kiến nghị điều chỉnh chính sách, biện pháp quản lý hoạt động XK, NK

3.2- Hàng hoa XNK: Dưới góc độ quản lý Nhà nước về Hải quan được

phân ra 02 mảng như sau:

+ Hàng mỹu dịch (MD ): Là hàng XK, NK được thực hiện thông qua hợp

đồng mua bán Ngoại thương, thanh toán qua ngân hàng, hợp tác kinh tế và khoa học

kỹ thuỹt, hợp tác đầu tư, viện trợ, vay và trả nợ, hàng tạm nhỹp để tái xuất, tạm xuất

để tái nhỹp, chuyển khẩu, quá cảnh hàng hoa, XNK với khu chế xuất, chuyển giao

sở hữu công nghiệp, gia công để XK hoặc thuê nước ngoài gia công, đại lý mua bán

hàng hoa, uy thác XNK cho các doanh nghiệp trong nước và ngoài nước

+ Hàng phi mậu dịch ( PMD ): Hàng XNK theo chế độ riêng, không có hợp đồng thương mại và không thanh toán qua ngân hàng cụ như: Quà biếu, tài sản di chuyên, hành lý và hàng hoa của cá nhân XNC

IV/ - Tổ chức và cơ chế điêu hành của Hải quan Việt nam hiện nay:

Ì - Tổ chức của Hải quan Việt nam hiên nay:

Hiện nay Hải quan Việt nam được tổ chức thành hệ thống như sau:

+ Ở Trung ương: Tổng cục Hải quan thuộc Chính phủ

+ Ở Tỉnh, Thành phố trực thuộc trung ương và liên tỉnh là: Cục Hải quan trực thuộc Tổng cục

Căn cứ quy hoạch trực thuộc mạng lưẩi Hải quan đã được Thủ tưẩng Chính phủ phê duyệt, ở cửa khẩu hoặc khu vực kiểm soát Hải quan được thành lập Hải quan cửa khẩu hoặc đội kiểm soát Hải quan trực thuộc Cục Hải quan

Sơ ĐỔ HỆ THỐNG TỔ CHỨC BỘ MÁY HẢI QUAN VIỆT NAM

(NĂM 1995) : XEM TRANG SAU

2 CỤC HẢI QUAN TÌNH L À O CAI

3 CỤC HẢI QUAN TÌNH H À GIANG

4 CỤC HẢI QUAN TỈNH CAO BẰNG

5 CỤC HẢI QUAN TÍNH LẠNG SƠN

6 CỤC HẢI QUAN TÍNH Q U Á N G NINH

7 C Ụ C HẢI QUAN TÌNH TH/SNH HOA

8 CỤC HẢI QU/W TỈNH NGHỆ AN

9 CỤC HẢI QUAN TỈNH H À TÌNH

10 CỤC HÁI QU/SN TỈNH QUẢNG BÌNH

11 CỤC HẢI QUySN TỈNH QUẢNG TRỊ

12 CỤC HẢI QUAN TÌNH THỪA THIÊN H U Ê

13 CỤC HẢI QUAN QUẢNG NAM Đ À NẮNG

14 CỤC HÁI QUAN TỈNH BÌNH ĐỊNH

15 C Ụ C HẢI Q U W TỈNH K H Á N H HOA

16 CỤC HÀI QUAN TỈNH GIA LAI KON T Ù M

17 CỤC HẢI QUAN TỈNH Đ Ắ C LẮC

18 CỤC HÃI Qum TÌNH SÔNG B É

19 CỤC HẢI QUAN TÌNH TÂY NINH

20 C Ụ C HÀI QUAN TĨNH LONG AN

21 CỤC HẢI QUAN TÍNH ĐỔNG T H Á P

22 CỤC HẢI QUAN TÌNH AN GIANG

23 CỤC HẢI Qum TỈNH KIÊN GIANG

24 CỤC HÁI QUAN TÌNH CẨN T H Ơ

25 CỤC HÁI QUAN TỈNH MINH HÁI

26 CỤC HÁI QUAN TÍNH ĐỒNG NAI

27 C Ụ C HÁI QUAN TỈNH B À RỊA VŨNG T À U

28 C Ụ C HẢI QUAN T H À N H PHỐ H À NỘI

2 9 C Ự C H Ả I Q U W T H À N H PHỐ HÀI PHÒNG

30 C Ụ C HÀI QUAN TP H Ọ CHÍ MINH

T Ô N G C Ự C HẢI QUAN

C Ụ C HẢI QUAN TỈNH,

Ì TRUNG T Â M TIN HỌC VẢ THỐNG KÊ H

2 VIỆN NGHIÊN c ứ u KHOA HỌC HỌ

3 TRƯỜNG HAI QUAN VIỆT NAM

6 HẢI QUAN KHO NGOẠI Qum 4

7 HẢI QUAN KHU C H Ê XUẤT

8 Đ Ộ I KIỂM S O Á T HẢI QVm 46

2- Cơ chế điều hành thúc hiên chức năng quản lý Nhà nước về Hải quan ở

Việt nam hiên nay:

thực hiện chức năng quản lý nhà nước

H ả i quan cửa khẩu, Đ ộ i

Tuy từng thời kỳ và nhiệm vụ của cách mạng Việt nam, tuy mức độ tăng

trưởng của kinh tế đối ngoại cụ thể là Ngoại thương, mà các văn bản pháp quy được ban hành và sửa đổi cho phù hợp nhờm phục vụ tốt hoạt động kinh doanh XNK Vì một trong những phương tiện để Hải quan thực hiện được chức năng quản lý Nhà nước cùa mình là những văn bản pháp luật Đây cũng chính là một trong những yếu

tố rất quan trọng tạo nên môi trường pháp lý cần thiết để phục vụ cho hoạt động

XNK Đặc biệt trong nền kinh tế thị trường, khi m à thực thể tham gia là nhà sản xuất

và người tiêu dùng với phương thức hoạt động là sự thoa thuận trên cơ sở tương quan cung cầu và quy luật giá trị - hoạt động kinh tế nối chung, kinh tế đối ngoại nói riêng phải tuân theo quy luật khách quan cùa sản xuất và lưu thông trên thị trường trong nước và ngoài nước, thì nhồng văn bản chỉ đạo hoạt động của H ả i quan kịp thời, đầy đủ và đồng bộ là hết sức cần thiết

Ì- Pháp lênh Hải Quan, Nghi đinh 1281 HĐET ( U M 1991 ì và Nghi đinh

- Nghị định 128 - H Đ B T ( Ngày 11/ 04/1991): Qui định phạm v i địa bàn hoạt động cụ thể và khu vực kiểm soát của Hải quan Việt nam

- Nghị định 171 - HĐBT ( Ngày 27/ 05/1991): Qui định về thủ Hải quan và lệ phí Hải quan

- Nghị định 16/ CP ngày 07/ 3/ 1994 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm

vụ và tổ chức bộ máy Tổng cục Hải quan Việt nam

Và pháp lệnh xử phạt vi phạm hành chính ngày 19/ li 1995, được cụ thể hoa

bằng Nghị định số 16/CP ngày 20/ 3/ 1996 của Chính phủ quy định xử phạt v i phạm hành chính trong lĩnh vực Hải quan (Thay thế cho Nghị định cũ số 232/ H Đ B T ngày 25/ 6/ 1992 của H ộ i Đồng Bộ Trưởng)