Công tác xã hội nhóm trong việc hỗ trợ sinh viên trường đại học thăng long cai nghiện game online

Chính vì vậy, việc tìm hiểu và hỗ trợ cai nghiện GO trong trường đại học giúp chúng ta có được những lí giải về những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này , đồng thời mang tính địn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ THU NGUYỆT

CÔNG TÁC XÃ HỘI NHÓM TRONG VIỆC HỖ TRỢ SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

CAI NGHIỆN GAME ONLINE

LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI

Hà Nội – 2015

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

NGUYỄN THỊ THU NGUYỆT

CÔNG TÁC XÃ HỘI NHÓM TRONG VIỆC HỖ TRỢ SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG

CAI NGHIỆN GAME ONLINE

Chuyên ngành: Công tác xã hội

Mã số: 60 90 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG TÁC XÃ HỘI

Người hướng dẫn khoa học: TS Phạm Thị Thu Hoa

Hà Nội – 2015

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn vấn đề can thiệp 1

2 Tổng quan những nghiên cứu, can thiệp liên quan đến đề tài 4

3 Ý nghĩa của can thiệp 17

4 Mục đích can thiệp 18

5 Đối tượng, khách thể can thiệp 17

6 Phạm vi can thiệp 19

7 Phương pháp can thiệp 19

PHẦN NỘI DUNG 23

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA CAN THIỆP HỖ TRỢ SINH VIÊN CAI NGHIỆN GAME ONLINE 23

1.1 Các khái niệm công cụ 23

1.1.1 Các khái niệm công cụ liên quan đến lý luận về nghiện Game online 23

1.1.2 Các khái niệm công cụ liên quan đến lý luận về công tác xã hội trong hỗ trợ cai nghiện Game online cho sinh viên 27

1.2 Lý thuyết ứng dụng trong can thiệp 31

1.2.1 Thuyết hệ thống 31

1.2.2 Thuyết nhận thức – hành vi 33

1.3 Đặc điểm tâm lí của sinh viên nghiện Game online 34

1.4 Vài nét khái quát về Trường Đại học Thăng Long 36

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG HÀNH VI CHƠI GAME ONLINE VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HÀNH VI CHƠI GAME ONLINE CỦA SINH VIÊN 40

2.1 Thực trạng hành vi chơi Game online của sinh viên 40

2.1.1 Mức độ phụ thuộc vào Game online của sinh viên 40

2.1.2 Nhận thứ c về ảnh hưởng của viê ̣c chơi Game online 43

2.2 Thực trạng tình hình học tâ ̣p của các sinh viên nghiện Game online 44

2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi chơi Game online 46

2.3.1 Yếu tố chủ quan 46

2.3.2 Yếu tố khách quan 49

CHƯƠNG 3 VẬN DỤNG MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP CAN THIỆP CỦA CÔNG TÁC XÃ HỘI NHÓM NHẰM HỖ TRỢ CAI NGHIỆN GAME ONLINE CHO SINH VIÊN 57

3.1 Xây dựng quy trình vận dụng phương pháp Công tác xã hội nhóm trong việc giảm thiểu hành vi chơi Game online cho sinh viên 57

3.1.1 Lựa chọn loại hình nhóm của Công tác xã hội nhóm để tiến hành can thiệp 57

3.1.2 Kế hoạch vận dụng Công tác xã hội nhóm với nhóm thân chủ 58

3.2 Thực nghiệm vận dụng phương pháp can thiệp Công tác xã hô ̣i nhóm vào giảm thiểu hành vi chơi Game online cho sinh viên 69

3.2.1 Thực nghiệm phương pháp Công tác xã hội nhóm 70

3.2.2 Lượng giá tiến trình CTXH nhóm 81

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 90

TÀI LIỆU THAM KHẢO 95 PHỤ LỤC

Buộc thôi học

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Danh mục bảng

Bảng 2.1: Bảng kết quả sàng lọc mức độ nghiện Game online của sinh viên 40 Bảng 2.2: Mức độ biểu hiện, tần suất chơi Game online của sinh viên 42 Bảng 2.3: Các biểu hiện hành động của cha mẹ/người chăm sóc khi con em họ chơi game 50 Bảng 2.4: Bầu không khí tâm lý trong gia đình sinh viên 51

Danh mục biểu đồ

Biểu đồ 2.1: Biểu đồ tác động của Game online với việc học tập của sinh viên 44 Biểu đồ 2.2: Nguồn hỗ trợ, tư vấn cho sinh viên giảm bớt thời gian chơi Game online 52

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn vấn đề can thiệp

Ở quốc gia nào cũng vậy, thanh niên luôn là mối quan tâm lớn bởi sự phát triển của bộ phận này quyết định tương lai và sự phồn thịnh của đất nước Với nước

có kết cấu dân số trẻ như nước ta, nhóm tuổi này lại chiếm một tỉ lệ lớn trong dân

cư 23,15% dân số cả nước (Tổng cục Thống kê – Điều tra Dân số và Nhà ở năm 2009) [7] Trong làn sóng xã hội đang diễn ra mạnh mẽ trên khắp các lĩnh vực của đời sống, lứa tuổi này có nhiều cơ hội phát triển mới nhưng đồng thời có nhiều nguy cơ phơi nhiễm với những áp lực và tệ nạn xã hội ít hoặc chưa từng xảy ra trước đây

Trong lĩnh vực vui chơi giải trí, con người cũng đã sán g ta ̣o nên những trò chơi mới, đáp ứng nhu cầu giải trí ngày càng cao của chính bản thân mình Các trò chơi ngày cà ng hiê ̣n đa ̣i , ứng dụng những công nghệ cao nhất của loài người đang thu hút mô ̣t số lượng đông đảo người chơi tham gia GO – trò chơi trực tuyến trên mạng với nội dung đa dạng , hấp dẫn, ứng dụng những công nghệ cao nhất , hiê ̣n đại nhất của loài người là mô ̣t trong số đó Hiê ̣n nay, GO đang phát triển với tốc đô ̣ rất nhanh trên cả nước nói chung Xóa nhòa mọi ranh giới về độ tuổi, ta có thể dễ dàng bắt gặp từ trẻ em, học sinh, SV, viên chức, người có tuổi đã về hưu đang chơi game tại một quán net, trong công sở hay trong chính gia đình mình Với một ma lực rất lớn, có sức hấp dẫn và lôi cuốn mạnh mẽ, GO ngày càng trở nên phổ biến hơn trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta, nhất là khi công nghệ thông tin đang nhanh chóng len lỏi và tiếp cận với ngày càng nhiều đối tượng

Cho tới nay, xã hội ngày càng nói nhiều đến mặt tiêu cực của GO Đó là lãng phí thời gian và tiền bạc khi các game thủ “cày” ngày “cày” đêm để luyện cấp bỏ bê học tập, gia đình, công việc, hay việc những “đại gia” trong làng game sẵn sàng bỏ

ra cả chục triệu hay đến hàng trăm triệu đồng để có thể sở hữu một món đồ ảo trong game GO còn kéo theo nó một số tệ nạn xã hội như trộm cắp, giết người, … để có tiền chơi GO, những vụ việc vì thiếu tiền chơi game mà đi trộm ốc vít đường tàu, cướp tài sản hay những vụ hi hữu hơn như con giết bố, cháu giết bà cũng chỉ vì vài nghìn đồng để chơi GO Và ngày nay, một số nước đã công nhận căn bệnh “nghiện

game” như Trung Quốc, Hàn Quốc… Tại Trung Quốc nhiều cơ sở chữa nghiện game của tư nhân đã nhanh chóng xuất hiện để đáp ứng nhu cầu của thị trường với muôn vàn cách trị bệnh “độc đáo” khác nhau Ngoài ra, GO còn có một số tiêu cực khác xuất phát từ sự quản lý lỏng lẻo của nhà nước, không kiểm soát được việc phân loại người chơi khiến trẻ em vẫn có thể chơi các game không phù hợp với lứa tuổi hay một số điều đã trở thành bản chất cố hữu và khó có thể thay đổi của một số thể loại game như có quá nhiều cảnh bạo lực, ăn mặc quá hở hang,… điển hình là ở các game bắn súng hay các game đối kháng Một khía cạnh tiêu cực khác mà xã hội thường hay nhắc đến đó là vấn đề quản lý, cấm các game “hentai” hay game “sex” làm ảnh hưởng đến văn hóa và thuần phong mỹ tục Việt Nam Không dừng lại ở đó,

GO làm cho con người ta mù quáng, dành hết thời gian, công sức cho việc chơi game mà bỏ bê việc học hành, dẫn đến học hành ngày càng sa sút

Nghiện internet nói chung và nghiện GO nói riêng đang là vấn đề bức xúc của toàn xã hội hiện nay, khi mà các dịch vụ internet, các trò chơi GO đang ngày càng thâm nhập vào đời sống tinh thần của người dân, đặc biệt là tầng lớp sinh viên đang theo học ở các trường đại học, cao đẳng Tại Việt Nam, theo báo cáo nghiên cứu về Internet và công nghệ đưa ra năm 2012, có hơn 10 triệu người chơi GO Trong đó, đối tượng chơi GO chiếm tỷ lệ cao nhất là có trình độ CĐ, ĐH trở lên (30,1%), tiếp đến là chưa hoàn thành THPT (18,0%), chưa hoàn thành THCS (17,1%) [23] Tình trạng nghiện GO nói riêng và nghiện internet nói chung ở thanh thiếu niên đang ngày càng trở thành vấn đề cực kỳ bức xúc

Trường Đại học Thăng Long – nơi học viên đang công tác là một trường đại học tư thục đóng trên địa bàn thành phố Hà Nội Là cơ sở giáo dục bậc đại học ngoài công lập đầu tiên trong chính thể Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, trường được thành lập năm 1988 với tên gọi ban đầu là Trung tâm Đại học dân lập Thăng Long Năm 2005, Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định chuyển đổi loại hình của Trường Đại học dân lập Thăng Long từ loại hình trường dân lập sang loại hình trường tư thục và mang tên: Trường Đại học Thăng Long Là một trong những trường đại học tốt nhất Việt Nam, hoạt động trên nguyên tắc không vì lợi nhuận, tạo môi trường giáo dục lành mạnh, tôn trọng tính trung thực, tình yêu thương và tinh

thần hợp tác Đào tạo SV ở bậc đại học và sau đại học với chất lượng tốt nhằm đáp ứng yêu cầu nhân lực có tri thức của xã hội, đóng góp có hiệu quả vào chiến lược công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước Tạo điều kiện cho SV, trong khung cảnh toàn cầu hoá giáo dục, đã được đào tạo ban đầu ở Trường, di chuyển đến những trường đại học tiên tiến trên thế giới để học tập tiếp, hay thực tập và nghiên cứu qua các hợp đồng ký kết hợp tác và trao đổi SV với những trường đại học nước ngoài

Với phương châm đào tạo nêu trên, nhà trường luôn quan tâm phát triển toàn diện SV cả về mặt Đức Trí Thể Mĩ Hàng năm đều có sự liên hệ giữa nhà trường với phụ huynh để nắm bắt được tình trạng học tập rèn luyện của SV Tuy nhiên, cũng

vì có nhiều điều kiện về kinh tế, lại có nhiều cơ hội tiếp thu những tri thức khoa học mới, mà một bộ phận SV của trường đang bị sa đà vào GO Theo kết quả tổng kết kết quả học tập hàng năm của SV cũng như qua việc liên hệ giữa gia đình với nhà trường

do phòng Công tác SV cung cấp thì nhiều em do quá ham mê chơi GO dẫn đến nghiê ̣n GO mà đang đối mă ̣t với viê ̣c phải ho ̣c la ̣i hoă ̣c bi ̣ buô ̣c thôi ho ̣c

Đã có nhiều cá nhân và tổ chức triển khai nghiên cứu và can thiệp với các trường hợp nghiện GO Tuy nhiên, các nghiên cứu và chương trình dưới góc độ CTXH còn mang tính rời rạc, lẻ tẻ, chưa bài bản Tình trạng nghiện internet và GO vẫn ngày càng tăng và gây ảnh hưởng nghiêm trọng cho đời sống xã hội Chính vì vậy, việc tìm hiểu và hỗ trợ cai nghiện GO trong trường đại học giúp chúng ta có được những lí giải về những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này , đồng thời mang tính định hướng để thấy rõ vai trò của CTXH trong việc hỗ trợ cai nghiện GO cho

SV các trường đại học nói chung và SV Trường Đại học Thăng Long (ĐHTL) nói riêng một cách phù hợp và hiệu quả , đảm bảo về mă ̣t giáo dục trong nhà trường , gia đình và đời sống lành mạnh của mỗi cá nhân trong xã hội

Với tầm quan trọng về lý luận và thực tiễn của vấn đề nêu trên, tôi đã chọn

hướng can thiệp “Công tác xã hội nhóm trong việc hỗ trợ sinh viên Trường Đại

học Thăng Long cai nghiện Game online” với đối tượng là nhóm SV nghiện GO

tại ĐHTL làm đề tài luận văn tốt nghiệp thạc sỹ chuyên ngành CTXH của mình

2 Tổng quan những nghiên cứu, can thiệp liên quan đến đề tài

GO Trò chơi điện tử là một đề tài mới tuy nhiên cũng đã được một số nhà nghiên cứu trong nước và thế giới nghiên cứu với những công trình đồ sộ

2.1 Các công trình nghiên cứu, can thiệp trên thế giới

2.1.1 Nhóm nghiên cứu về tác động của Game online

Tại một cuộc hội thảo về những mặt lợi và hại của GO được tổ chức ở Thái Lan vào năm 2005, các nhà khoa học đã thảo luận về nhữ ng tác đô ̣ng tiêu cực của

GO lên sức khoẻ con người có thể dẫn đến những hâ ̣u quả nghiêm tro ̣ng như gây

đô ̣t quy ̣, làm rối loạn giấc ngủ Tiến sĩ Sirichai Hongsanguansri, khoa nhi Bệnh viện Ramathibodi, cảnh báo việc ngồi chơi GO quá lâu dễ khiến lưu thông máu bị ảnh hưởng, gây đột quị, làm rối loạn chu trình giấc ngủ của trẻ và tước mất của trẻ cơ hội làm những việc khác trong đời Nhà trị liệu tâm lý Wallop Piyamanotham thì phác họa chân dung trẻ có vấn đề vì GO Theo ông, “hầu hết những trẻ này đều không có kỷ luật trong cuộc sống, hay lúng túng, hung hăng và thiếu giao du với người ngoài” [42]

2.1.2 Nhóm nghiên cứu về các biện pháp can thiệp

Năm 1996, Kimberly Young, giám đốc một trung tâm cai nghiện GO tại Mỹ,

là người tiến hành những can thiệp đầu tiên và đưa ra khái niệm nghiện GO (GO addiction) Trung tâm phục hồi nghiện Internet (Center for internet addiction recovery) được thành lập bởi TS Kimberly S Young vào năm 1995 tại Bradford (Hoa Kỳ) [32] Trung tâm có thể được coi là cơ sở đầu tiên (cùng với người sáng lập ra nó) nghiên cứu và can thiệp với các đối tượng nghiện Internet – GO Đối tượng đến can thiệp tại trung tâm chủ yếu là có vấn đề về nghiện internet, như nghiện mua sắm trực tuyến, cờ bạc trực tuyến, khiêu dâm trực tuyến, nghiện trò chơi trực tuyến Khách hàng của trung tâm đa phần là thanh thiếu niên và nhân viên văn phòng tại các công

ty Các dịch vụ của trung tâm bao gồm : đánh giá và can thiệp theo giờ (chủ yếu là sử dụng liệu pháp nhận thức hành vi – CBT); tổ chức các hội thảo và đào tạo về nâng cao năng lực sử dụng internet lành mạnh và cai nghiện intenet; cung cấp các nguồn tài liệu như video, sách, và các nguồn tài nguyên khác cho việc nâng cao năng lực cho các nhà chuyên môn và hỗ trợ cai nghiện internet, GO tại nhà

Đến năm 2013, Bảng phân loại các rối loạn tâm thần và hành vi lần thứ 5 (DSM 5) của Hội tâm thần học Hoa Kỳ sẽ được công bố, tuy nhiên, theo phiên bản mới nhất của bản dự thảo này (tháng 4/2010) thì Hội tâm thần học Hoa Kỳ vẫn không công nhận nghiện GO là một rối loạn, mà chỉ coi đó là một tình trạng, được đưa vào phần phụ lục để khuyến khích các nghiên cứu trong tương lai Nói như thế

để thấy rằng, hiện nay ngành y tế nói chung và ngành tâm thần học nói riêng vẫn chưa thực sự quan tâm đến vấn đề này Tới nay, Bộ y tế vẫn chưa nghiên cứu và xây dựng phác đồ phục hồi nghiện GO nói chung và nghiện GO nói riêng Các phương án điều trị hiện nay, cả Việt Nam và thế giới, còn đang lung túng dù đã có nhiều mô hình phục hồi nghiện GO ở Mỹ, Hàn Quốc, Trung Quốc, Anh, Hà Lan [32]

Hiê ̣n nay ở các nước tiên tiến như Mỹ , Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản đã có những chương trình và trại cai nghiện GO Tại Amsterdam, Hà Lan cũng đã

có Dưỡng đường tư vấn và điều trị các thiếu niên nghiện GO nhằm đáp ứng lời kêu gọi giúp đỡ của các phụ huynh có con em nghiện trò chơi điện tử trực tuyến

Cũng tại cuộc hội thảo khoa học ở Thái Lan như đã nêu ở trên , các nhà khoa ho ̣c cũng đã đưa ra mô ̣t số lời khuyên cho các trẻ nghiê ̣n GO như: Nhà trị liệu tâm lý Wallop Piyamanotham cho rằng : “những người trẻ mê GO cần đặt ra cho mình những mục đích trong cuộc sống riêng, gia đình, học tập, công việc, xã hội và những vấn đề tài chính.” Ông gợi ý: “trẻ có thể từ giã GO nếu chúng có những sân chơi và hoạt động thú vị Phía gia đình và trường học cần hỗ trợ bằng cách xây dựng cho chúng những mối quan hệ con người tốt đẹp” [42]

Theo bác sĩ Chatree Vitoonchart ở Bệnh viện Sirirach, các GO thường sử dụng thủ thuật quyến rũ trẻ vì vậy giải pháp tháo gỡ vấn đề cũng phải dùng các chiêu tương tự và tiến hành từng bước một Ông cho biết có một cách trị liệu gọi là

“trị liệu bệnh lý học không gian” giúp điều chỉnh hành vi của những trẻ nghiện GO trong một qui trình từ 312 tháng [41]

Trung tâm internet và nghiện công nghệ (The Center for internet and technology addiction) được thành lập bởi Ts Greenfield tại địa chỉ 17 South Highland Street, West Hartford, CT 06119 USA Các dịch vụ của trung tâm bao gồm cung cấp

cho các doanh nghiệp và tập đoàn lớn dịch vụ tư vấn, hỗ trợ đối phó với lạm dụng internet của nhân viên Đồng thời, trung tâm cũng tổ chức các khoá đào tạo về sức khoẻ tâm thần, phòng ngừa nghiện internet, Ngoài ra, trung tâm còn cung cấp dịch

vụ tư vấn hay can thiệp với những người nghiện internet, trò chơi trực tuyến bằng các liệu pháp chuyên sâu Hình thức can thiệp chủ yếu là theo giờ bởi các nhà tâm lý làm việc tại trung tâm Khách hàng của trung tâm không giới hạn [39]

Chương trình phục hồi nghiện internet (Internet addiction recovery) tại Hoa

Kỳ (http://www.helpforinternetaddictions.com) Chương trình có tên gọi Hy vọng cho thanh thiếu niên ( Hope for teens) bao gồm các nội dung trợ giúp đối với thanh thiếu niên nghiện internet, trò chơi trực tuyến Đây là một tổ chức phi lợi nhuận dành cho các gia đình có vấn đề khủng hoảng Chiến lược của trung tâm tập trung vào việc cung cấp sự trợ giúp thông qua một mạng lưới được thành lập bởi các mục

sư Các dịch vụ của trung tâm cung cấp một giải pháp đồng bộ qua những chương trình nuôi dưỡng tinh thần, phát triển tính cách, hoạt động giải trí, đào tạo nghề, phục hồi nghiện, nâng cao thành tích học tập, sức khoẻ, cảm xúc và đóng góp cho

xã hội Một số nội dung hoạt động của tổ chức này như: Khoá huấn luyện thanh thiếu niên sử dụng máy tính và công nghệ tích cực (1 giờ/ 5 ngày mỗi tuần); hướng dẫn các chương trình như Photoshop, đồ hoạ, video & audio editing, thiết kế website, ; khóa học để phục hồi nghiện internet; thảo luận nhóm để xây dựng các

sở thích thực tế chung như cắm hoa, đá bóng, [37]

Trung tâm Hazelden (http://www.hazelden.org) chuyên về điều trị nghiện, bao gồm cả nghiện rượu, ma tuý, thuốc lá và internet Mô hình của trung tâm hướng đến các chương trình nghiên cứu, can thiệp và dự phòng bằng các nội dung cụ thể như các nghiên cứu khoa học về nghiện, các khoá huấn luyện nâng cao năng lực và phòng ngừa nghiện, các xuất bản phẩm, các chương trình can thiệp và phục hồi,

Trung tâm nghiện công nghệ (TechAddiction) tại Canada được thành lập bởi

TS Brent Conarad tập trung vào các chương trình điều trị nghiện internet và máy tính bằng các liệu pháp tâm lý Đồng thời, các dịch vụ của trung tâm cũng hướng đến các khoá huấn luyện cho tất cả mọi người nhằm nâng cao khả năng sử dụng internet hiệu quả Mô hình của trung tâm hương đến là can thiệp (bằng liệu pháp

tâm lý) và dự phòng (huấn luyện nâng cao năng lực sử dụng Internet hiệu quả) Địa chỉ của trung tâm : 923 Robie, Halifax, Nova Scotia, Canada

Trung Quốc là một trong những nước châu Á có lượng người sử dụng internet và trò chơi trực tuyến (đặc biệt là thanh thiếu niên) nhanh nhất thế giới, đồng thời với đó thì số lượng người nghiện internet, GO cũng tăng nhanh Bệnh viện đa khoa quân đội Bắc Kinh đã thành lập Trung tâm điều trị nghiện internet tại địa chỉ số 5, Nanmencang, Dongsishitiao, Dongcheng, Bắc Kinh Chức năng chính của trung tâm này chỉ tập trung vào điều trị, không có các chương trình phòng ngừa Chương trình can thiệp tại đây chủ yếu là can thiệp bằng các liệu pháp hoá dược và một số chương trình cách ly như điều trị nghiện ma tuý

Tại Australia, trung tâm điều trị nghiện trực tuyến của tiến sĩ Andrew khá tương đồng với mô hình của Ts Young tại Hoa Kỳ Các chương trình ở đây tập trung vào can thiệp bằng các liệu pháp tâm lý mà chủ yếu là nhận thức hành vi (CBT) Ngoài ra, trung tâm triển khai các nghiên cứu khác nhau về chủ đề này Các chương trình phòng ngừa tại trung tâm này ít được quan tâm

2.2 Các công trình nghiên cứu, can thiệp tại Việt Nam

2.2.1 Nhóm nghiên cứu về tác động của Game online

Ở Việt Nam , các tác động của GO đối với người chơi nh ất là đối với giới trẻ cũng đã được các bác sĩ , những nhà hoa ̣t đô ̣ng xã hô ̣i đề câ ̣p đến Theo đó, GO không chỉ gây tác đô ̣ng lên sức khoẻ mà còn tác đô ̣ng lên tâm lý , hành vi của những người chơi GO liên tu ̣c, nghiê ̣n GO Đã có nhiều bài báo đưa tin tức , hình ảnh phản ánh những tác động tiêu cực của việc chơi GO đối với mô ̣t bô ̣ phâ ̣n người chơi là học sinh, SV

Theo Thân Văn Quang, Giám đốc Bệnh viện tâm thần Trung ương 1 cho

biết: “những người bị chứng nghiện GO không muốn rời chiếc máy tính, nếu không được chơi thì nhớ, thèm, sinh ra buồn phiền, chán nản thậm chí kích động phá phách đồ đạc Về mặt sinh lý, họ có thể có các biểu hiện như vã mồ hôi, chán ăn, mất ngủ, sút cân nhanh” [30;tr19]

Còn theo Bùi Quang Huy, chủ nhiệm khoa Tâm thần , Bệnh viện 103, Hà

Đông, Hà Nội cho biết: “Khi nghiện GO, trẻ mất hết hứng thú với các sở thích khác

Trẻ trở nên vô cùng chậm chạp, lười nhác trong các hoạt động khác và luôn tỏ ra uể oải, mệt mỏi Đa số trẻ thường chơi đến quên ăn, quên ngủ nên sút cân nhanh chóng” [30;tr9]

Trên đây là mô ̣t số nhìn nhâ ̣n chung của các nhà khoa ho ̣c , những người quan tâm đến ảnh hưởng của GO đối với con người trên nhiều phương diê ̣n khác nhau Đối với SV, thì điểm đáng quan tâm là những ảnh hưởng của GO đối với viê ̣c học tập – nhiê ̣m vu ̣ quan tro ̣ng của các em Tuy nhiên những nghiên cứu về ảnh hưởng của GO đối với vấn đề ho ̣c tâ ̣p của SV còn chưa có nhiều

Mới đây trường ĐH Khoa ho ̣c xã hội nhân văn đã thực hiện một đề tài nghiên cứu về “Tác động của GO đối với việc học tập và nâng cao kiến thức của SV

đô thị hiện nay (Can thiệp trường hợp tại Ninh Bình)” Nghiên cứu đã chỉ ra mô ̣t số nguyên nhân khiến các SV chơi GO và những tác đô ̣ng tích cực cũng như tiêu cực

mà GO mang la ̣i đối với vấn đề ho ̣c tâ ̣p và nâng cao kiến thức của SV [34]

Thực tế đã cho thấy, tuy GO chỉ là một trò chơi với mục đích giải trí nhưng

nó cũng có những ảnh hưởn g, tác động tiêu cực đến các đối tượng thường xuyên chơi GO, nghiê ̣n GO Mô ̣t số người chơi đã thừa nhâ ̣n rằng GO khiến cho ho ̣ sa sút về sức khoẻ, ảnh hưởng đến tâm lý, cản trở việc học hành , hạn chế các mối quan hệ

xã hội, thâ ̣m chí khiến ho ̣ bi ̣ mất viê ̣c, ly hôn…

Tổng quan những tác động của việc chơi GO lên đối tượng ham mê chơi Game, nghiện Game sẽ cung cấp cho người thực hiện can thiệp cai nghiện cho đối tượng nghiện GO những cơ sở lý luận quan trọng để tác động lên nhận thức của đối tượng can thiệp về hậu quả hành vi mình đang thực hiện Góp phần quan trọng thúc đẩy hiệu quả của chương trình can thiệp

2.2.2 Nhóm nghiên cứu về nguyên nhân nghiện Game online

Tuy hiê ̣n tượng nghiê ̣n GO còn khá mới mẻ , còn có nhiều tranh cãi xung quanh vấn đề này nhưng hiê ̣n nay chứng nghiê ̣n GO đang được cô ̣ng đồng y khoa thế giới thừa nhâ ̣n và quan tâm đến nhiều hơn Có một số biểu hiện, triê ̣u chứng ban đầu thường thấy ở các cá nhân nghiê ̣n GO, có thể nhâ ̣n thấy như: ngồi chơi GO hơn 5h/ngày, không có cảm giác về thời gian , không gian, quan tâm đến viê ̣c chơi GO hơn là quan tâm đến bản thân và những người xung quanh , quên mất mô ̣t số viê ̣c

quan tro ̣ng … Đỗ Quang Huy, chủ nhiệm khoa Tâm thần, Bệnh viện 103, Hà Đông,

Hà Nội cũng đưa ra mô ̣t số biểu hiê ̣n để nhâ ̣n biết trẻ nghiê ̣n GO là: kết quả học tập giảm sút, thay đổi tính tình, dễ cáu gắt, mất ngủ, ăn uống thất thường, sút cân, tiêu tiền không có lý do chính đáng, tiếp xúc với máy tính quá 2 giờ mỗi ngày Lý giải về nguyên nhân khiến cho mô ̣t bô ̣ phâ ̣n người chơi ham mê chơi Game online, nghiê ̣n GO các nhà nghiên cứu cũng đã đưa ra rất nhiều các nguyên nhân khác nhau, trong đó có những nguyên nhân trù ng khớp, đươ ̣c thừa nhâ ̣n như: sự hấp dẫn, cám dỗ từ các trò chơi , thiếu sự quan tâm , kiểm soát của gia đình , vì muốn khẳng

đi ̣nh mình qua các trò chơi, thiếu các sân chơi cho trẻ…

Nguyễn Thị Hậu, Phó Viện trưởng Viện Can thiệp phát triển TP.HCM, cho rằng: “GO đặc biệt nguy hiểm đối với những người nghị lực kém và nhân cách chưa định hình Ở trò chơi này, người chơi trải qua những cung bậc tình cảm mạnh mẽ như hồi hộp, phấn khích, hãnh diện, tức giận Game thủ rất nhập tâm vào nhân vật của mình, nghiện lúc nào không hay” [25;tr25]

Theo Trần Thị Giồng thì “bản thân GO rất hấp dẫn và có nhiều tác dụng tích cực như kết nối đám đông, tạo sự hợp tác, thúc đẩy tính sáng tạo và trí tưởng tượng GO mang lại cảm giác tự do, tạo cho người chơi cơ hội gặt hái thành công

từ nhỏ tới lớn, khiến người chơi thích thú khi vượt qua được cạnh tranh, thử thách Trẻ mê GO còn xuất phát từ nhiều nguyên nhân nội tâm như: thiếu thốn tình cảm gia đình, căng thẳng dồn nén, không muốn thua kém bạn bè , dẫn đến việc tìm tới thế giới GO để giải tỏa” [29]

Theo ông Thân Văn Quang, Giám đốc Bệnh viện tâm thần Trung ương 1:

“Tất cả những trò chơi trên mạng đều có tính kích thích mạnh, có sức cám dỗ rất lớn, nhất là đối với những người trẻ Tuy nhiên, có rất nhiều người ham thích GO nhưng không phải ai cũng nghiện Tùy tạng thần kinh và nhân cách mà mỗi người

có phản ứng khác nhau Có người say mê thích thú quá dẫn đến lệ thuộc vào nó thành nghiện, rất khó chữa Đó thường là những người chưa chín chắn, dễ sốc nổi, hưng phấn và thuộc tạng thần kinh yếu” [27;tr35]

Nguyễn Văn Thọ, Giám đốc Bệnh viện Tâm thần trung ương 2, cho rằng:

“Những người nghiện GO, lệ thuộc GO nhận thấy họ có khả năng bộc lộ những

xung đột bị kìm nén của bản thân Trong không gian GO, người e thẹn trở nên cởi

mở, người không quyết đoán trở nên mạnh mẽ, người sống cách biệt muốn kết bạn, giao du”

Nghiên cứu của Hồ Thị Luyến với đề tài “Ảnh hưởng của trò chơi trực tuyến đối với SV PTTH ở Tp.HCM”, Viện Nghiên cứu phát triển Tp.HCM (2007) cho thấy, cha mẹ chưa thực sự quan tâm đến vấn đề ảnh hưởng của trò chơi trực tuyến đến đời sống của thanh thiếu niên Đồng thời, cha mẹ chưa quan tâm nhiều đến hình thức giải trí của các em, chỉ chú trọng đến học tập, chính vì điều đó là nguy cơ dẫn tới việc sử dụng GO như một hình thức giải trí Tác giả cho rằng “Nghiện GO cũng đang là một cảnh báo đến xã hội về hiện tượng một bộ phận thanh thiếu niên chơi

GO hiện nay không chỉ vì một mục đích đơn thuần là giải trí mà các em đã bị lệ thuộc vào GO và không tự điều chỉnh được thói quen chơi trò chơi trực tuyến của mình Từ đó, ảnh hưởng đến sức khỏe, kết quả học tập cũng như toàn bộ sinh hoạt trong cuộc sống của các em”

Đối với trẻ, gia đình chính là chỗ dựa, là nguồn động viên, giúp đỡ trẻ dần dần hoà nhập lại với cuộc sống, hình thành những sở thích, thói quen phù hợp, tích cực hơn với tâm sinh lý của trẻ Tuy nhiên cũng theo bà Hồ Thị Luyến, trong một cuộc khảo sát về thái độ của phụ huynh đối với việc chơi GO của trẻ đã đưa ra những con số đáng cảnh báo: 38,35% phụ huynh để con em họ chơi thoải mái và có đến 22,58% số phụ huynh tham gia khảo sát không quan tâm đến vấn đề này Điều này cho thấy phần lớn các gia đình có con em chơi GO chưa thực sự có sự quan tâm cần thiết và còn thiếu sự kiểm soát đối với hành vi vui chơi giải trí này của trẻ Chỉ khi các em đã thực sự nghiện GO, có những biểu hiện tiêu cực ảnh hưởng đến các hoạt động hàng ngày thì phụ huynh mới nhận ra, quan tâm đến các em song lại bất lực, bế tắc vì không biết cách giúp đỡ các em thoát khỏi “ma lực” của GO [34]

Ngoài ra, việc tăng cường nhận thức về giá trị sống, giúp các em xác định mục tiêu sống cho bản thân mình vốn là trách nhiệm của gia đình, xã hội và ngay cả bản thân các em còn có nhiều thiết sót Do đó, ngay cả bản thân các em những người nghiện GO có đôi lúc cũng không nhận ra những ảnh hưởng tiêu cực của hình thức giải trí này đến nhận thức, hành vi của mình và lãng quên những nhiệm vụ,

mục tiêu trước mắt và lâu dài của bản thân Điều này cũng khiến trẻ dễ bị cuốn theo sức hút của các trò chơi trực tuyến vốn vô cùng hấp dẫn trên mạng, không khống chế được hành vi của mình Đây là một trong những nguyên nhân tồn tại khiến cho trẻ rất khó khăn trong việc cai nghiện GO hoặc khi đã bỏ được một thời gian lại dễ dàng tái nghiện GO nhiều lần sau đó Bên cạnh đó, các cách lý giải khác nhau về nguyên nhân của thực trạng này cũng cho thấy bản thân các nhà cung cấp dịch vụ GO cũng như các trò chơi GO không phải là nguyên nhân duy nhất mà bên cạnh đó còn xuất phát từ sự quan tâm, quản lý chưa đứng mức của gia đình, nhà trường và do thiếu những kỹ năng sống cần thiết của người chơi

Nghiên cứu của nhóm tác giả tại Trung tâm nghiên cứu Phụ Nữ (ĐH Quốc Gia Hà Nội) cho thấy, đa phần SV chơi trò chơi trực tuyến (83%) khi truy cập Internet Kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, trò chơi trực tuyến tác động mạnh mẽ đến tâm lý của người chơi dưới góc độ nhận thức, xúc cảm, tình cảm và hành vi Nhóm nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, đa phần phụ huynh không quan tâm đến những tác động tiêu cực mà trò chơi trực tuyến mang đến cho con em họ

Tác giả Nguyễn Thị Phương Thảo (2008) trong đề tài luận văn thạc sĩ “Tác động của GO đối với việc học tập và nâng cao kiến thức của SV đô thị hiện nay” (Đại học Khoa học xã hội & nhân văn Hà Nội) cho thấy, sự thiếu quan tâm của gia đình, sự lôi kéo của bạn bè cùng với sự hấp dẫn của các loại hình GO là những nguyên nhân chủ yếu khiến SV chơi GO Tuy nhiên, tác giả chưa lí giải được đâu là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến việc chơi GO với cường độ cao và mức độ lớn (chơi lâu và liên tục trong thời gian dài, không có giờ giấc) Nghiên cứu cũng cho thấy,

GO không chỉ có tác động tích cực mà còn có cả tác động tiêu cực đối với hành vi học tập, sức khỏe, giờ giấc sinh hoạt, hành vi ứng xử và cả nhân cách đạo đức của

SV trong và sau khi chơi Game Xong dưới một góc độ nào đó GO cũng có những ảnh hưởng rất tích cực tới những mối quan hệ và công việc khác của người chơi thông qua việc thường xuyên và thỉnh thoảng giúp cho người chơi cảm thấy được giải toả mệt mỏi, căng thẳng và ức chế, được thoả mãn từ những nhu cầu rất đơn giãn là trí tò mò đến cả những nhu cầu vô cùng thầm kín và tế nhị mà người chơi

không dễ bày tỏ và giải toả với người khác đó là những nhu cầu về: quyền lực, bạo lực và tình dục [24; 26]

Tổng quan những nguyên nhân khiến cho mô ̣t bô ̣ phâ ̣n người chơi ham mê chơi GO, nghiê ̣n GO sẽ là hướng đi quan trọng giúp người nghiên cứu định hướng được cốt lõi của vấn đề nghiện game, từ đó đưa ra những định hướng can thiệp phù hợp với mỗi đối tượng nghiện GO Là cơ sở để nhân viên CTXH đưa ra các biện pháp can thiệp trị liệu sao cho hiệu quả nhất

2.2.3 Nhóm nghiên cứu về các biện pháp can thiệp

Hiện nay, nghiện GO nói riêng và nghiện GO nói chung vẫn chưa được các Hội tâm thần học cũng như Tổ chức y tế thế giới xếp vào một rối loạn cụ thể và chưa được công nhận là một tình trạng nghiện Do chưa được quan tâm đúng mức nên công tác điều trị cho những người nghiện GO đang gặp rất nhiều khó khăn Nhà tâm lý lâm sàng Lê Minh Công, Phó trưởng Khoa Tâm lý lâm sàng, Bệnh viện tâm thần trung ương 2 (Đồng Nai), đã có những nghiên cứu về phương pháp được áp dụng trong điều trị cai nghiện GO tại bệnh viên Tâm thần trung ương 2 Từ những kết quả nghiên cứu của ông chỉ ra rằng, thực tế hiện nay, nghiện GO nói riêng và nghiện GO nói chung vẫn chưa được các Hội tâm thần học cũng như Tổ chức y tế thế giới xếp vào một rối loạn cụ thể, và chưa được công nhận là một tình trạng nghiện Bảng phân loại bệnh tật quốc tế lần thứ 10 ( ICD10) của Tổ chức y tế thế giới WHO cũng như Bảng phân loại các rối loạn tâm thần và hành vi lần thứ 4 (DSM4) của Hội tâm thần học Hoa Kỳ đều không có tên rối loạn này [25]

Để có thể ha ̣n chế những ảnh hưởng không tốt của GO lên sứ c khoẻ , tinh thần, hành vi của người chơi GO nói chung và SV nói riêng đã có rất nhiều biê ̣n pháp được các nhà khoa học, nhà quản lý đưa ra bao gồm các biện pháp phòng ngừa lẫn chữa tri ̣, can thiê ̣p trực tiếp hoă ̣c gián tiếp đến tâm lý , thái độ, hành vi của các đối tươ ̣ng chơi GO

Bên ca ̣nh các biê ̣n phá p quản lý mang tính chất phòng ngừa những ảnh hưởng tiêu cực của viê ̣c la ̣m du ̣ng GO đối với người chơi thì hiê ̣n nay các nhà khoa học, các tổ chức xã hội cũng đang rất quan tâm đến việc chữa trị , hỗ trơ ̣ những cá nhân nghiện GO hoà nhập trở lại với cuộc sống

Hiê ̣n nay ở Viê ̣t Nam , tại TP.HCM đã có một Trung tâm chữa nghiện GO miễn phí: Dịch vụ thông tin và tư vấn trực tuyến OIC Online Information and Consulting Service là tên gọi trung tâm tư vấn về GO (VinaGO) tại 557559 Sư Vạn Hạnh (P.13, Q.10, TP.HCM) Đây là trung tâm đầu tiên có dịch vụ tư vấn và chữa chứng nghiện cho các Game thủ và phụ huynh

Ngoài ra, Trung tâm thanh thiếu niên miền Nam (thuộc Trung ương Đoàn) cũng đã mở lớp cai nghiện GO dành cho thanh thiếu niên Chị Trần Thị Kim Liên , phó giám đốc Trung tâm đã chia sẻ mô ̣t số phương pháp cai nghiê ̣n GO cho các

game thủ là: “Ba phương pháp chính được trung tâm đã và đang sử dụng là: tạo môi trường, liệu pháp số đông, tạo đam mê mới thay thế cho đam mê cũ Môi trường của lớp học được xây dựng với mục đích tác động đến tâm lý các học viên,

mô hình mới, hoạt động mới, trò chơi vận động tất cả được xây dựng theo phác

đồ điều trị hợp lý Liệu pháp số đông tạo cho học viên thay đổi bằng cách kích hoạt

từ bên ngoài, chịu ảnh hưởng từ đám đông, hình thành thói quen mới ” Các học

viên ở trung tâm cũng được đào ta ̣o các kỹ năng như từ chối và biết kiên đi ̣nh , ngoài

ra viê ̣c tham gia vào các sinh hoa ̣t nhóm , trò chơi tập thể cũng giúp các học viên tránh xa được môi trường “gây nghiện” Những hoa ̣t đô ̣ng của trung tâm đã bước đầu có kết quả khả quan khi 80% học viên của trung tâm đã bỏ hẳn hoặc giảm chơi

GO, tự kiểm soát được hành vi c ủa mình, chịu khó học tập [30] Hiệu quả từ các phương pháp của Trung tâm khiến học viên khá quan tâm và tham khảo ứng dụng vào thực hành cai nghiện GO cho SV ĐHTL

Dưới góc đô ̣ là mô ̣t bác sĩ , Tiến sĩ Bùi Quang Huy , chủ nhiệm khoa Tâm thần, Bệnh viện 103 lại cho biết cách nhìn nhâ ̣n của mình về viê ̣c chữa tri ̣ chứng

nghiê ̣n GO ở trẻ: “muốn điều trị tận gốc, cần phải dựa trên cơ sở điều trị trầm cảm bằng thuốc (thuốc chống trầm cảm kết hợp thuốc chỉnh khí sắc) và liệu pháp nhận thức Quá trình chữa trị này khá đơn giản, nhưng khoảng 48 tuần mới có kết quả”

Phương pháp phục hồi nghiện, lạm dụng GO nói chung và GO nói riêng tại Việt Nam được tiến hành chủ yếu trên cơ sở quan sát tình trạng bệnh lý của người đến khám

để can thiệp, chứ chưa thật sự quan tâm đến vấn đề nghiện GO Ví dụ, người nghiện

GO đến khám bệnh với tình trạng loạn thần, trầm cảm, lo âu, suy nhược, rối loạn hành

vi thì được nhà lâm sàng trên điều trị trên cơ sở đó, chứ thực ra chưa có một chương trình can thiệp và phục hồi nghiện GO cụ thể Chính vì thế, bệnh nhân chỉ được điều trị các tình trạng bệnh lý triệu chứng trên, còn nghiện GO vẫn chưa được giải quyết, khi

về đến môi trường bệnh nhân vẫn sử dụng GO và lại tái phát

Hiện nay, chưa có công trình nghiên cứu một cách rộng rãi về mô hình phục hồi nghiện GO nên không thể tiên lượng được hiệu quả điều trị ra sao Tại các bệnh viên tâm thần, các trường hợp sử dụng GO quá mức và lạm dụng nó, bị ảnh hưởng một số vấn đề hành vi và cảm xúc Các trường hợp này, đã được đưa vào chương trình phục hồi tốt và không còn sử dụng GO như trước nữa

Các nhà khoa học VN cần nghiên cứu sâu hơn về vấn đề này, không nên chỉ phát biểu một cách cảm tính Mức độ hiệu quả trong việc phục hồi nghiện GO có thể tiên lượng tốt Tuy nhiên, cần có một chương trình phục hồi chứ không chỉ là điều trị trong vài ngày

Thời gian cho một chương trình phục hồi là rất khó tiên lượng, tuy nhiên, theo các tài liệu mà tôi tiếp cận được thì với các bệnh nhân sử dụng GO hoặc GO ở mức độ lạm dụng hoặc quá mức thì cần khoảng 1 2 tháng đề phục hồi Chương trình phục hồi có thể sử dụng các liệu pháp tâm lý, đặc biệt là liệu pháp nhận thức hành

vi, gia đình, nhóm, Bên cạnh đó có thể sử dụng hóa dược cho các tình trạng bệnh

lý tâm thần đi kèm Bệnh nhận có thể đến các cơ sở chuyên khoa tâm thần để được chẩn đoán và điều trị với lịch hẹn 2 buổi 1 tuần Với các bệnh nhân được đáng giá ở mức độ nghiện có kèm theo các dấu hiệu bệnh lý tâm thần nặng hơn thì chương trình phục hồi khoảng 3 tháng cho một trường hợp tại các cơ sở phục hồi chuyên biệt [25] Các liệu pháp tâm lý, nhận thức… được áp dụng hiệu quả trong các chương trình phục hồi có thể làm tư liệu tham khảo cho học viên trong quá trình can thiệp với đối tượng là SV nghiện GO mà đề tài đang hướng tới

Số lượng người nghiện GO ngày càng tăng (đó là thực tế trong thực hành lâm sàng và cả các công trình nghiên cứu khoa học) Những khó khăn cho phục hồi nghiện ineternet nói chung và nghiện GO nói riêng trong giai đoạn hiện nay là rất rõ ràng như: Nghiện Internet nói chung, nghiện GO vẫn chưa được coi là một tình trạng bệnh lý Có rất ít nhà khoa học nghiên cứu một cách bài bản cụ thể, chưa có

phác đồ can thiệp và phục hồi Chưa có cơ sở chuyên biệt về phục hồi, nếu có thì chỉ làm cho có phong trào, chưa nghiên cứu sâu và khoa học Nhân lực cho việc phục hồi là rất khó khăn, người làm công tác này phải có hiểu biết về nó, nhưng đa phần chưa được tiếp cận Gia đình vẩn chưa coi trọng vấn đề này, khi con em lạm dụng GO nặng nề mới đưa đến cơ sở y tế

Do vậy, theo chúng tôi cần phải có một chương trình quốc gia cho việc phục hồi nghiện GO Triển khai các đề tài nghiên cứu về thực trạng của tình trạng nghiện,

mô hình phục hồi nó ra sao Đặc biệt, cần xây dựng trung tâm phục hồi nghiện GO chuyên biệt

Tuy nhiên, việc phục hồi này vẫn phải dựa trên sự kết hợp một cách hệ thống giữa các cơ quan, đơn vị Đặc biệt, cần phối hợp tốt giữa truyền thông và luật pháp, giáo dục, gia đình nhằm xây dựng một phương pháp tổng thể để giúp thanh thiếu niên sử dụng GO một cách hữu ích, không lạm dụng và không gây nghiện

Trên đây là mô ̣t số quan điểm của các nhà nghiên cứu tiếp câ ̣n với vấn đề trên nhiều phương diê ̣n khác nhau cả tâm lý ho ̣c và y ho ̣c Tuy nhiên có mô ̣t số quan điểm mà các nhà nghiên cứu đều thống nhất với nhau tr ong vấn đề điều tri ̣, hỗ trợ các đối tượng cai nghiện GO đó là: Họ đều đề cao vai trò của gia đình trong công tác hỗ trợ, giúp đỡ các GO thủ hoà nhập lại với cuộc sống và đề cao việc xây dựng môi trường chơi giải trí lành mạnh khác cho các đối tượng này Gia đình và xã hội cần phải tuyên truyền và giáo dục cho trẻ các giá trị sống để từ đó giúp trẻ nhận thức được những ảnh hưởng xấu của việc nghiện GO đối với cuộc sống từ đó tự điều chỉnh nhận thức, hành vi của mình Ngoài ra, các nhà khoa học cũng đề cập tới việc phải tăng cường giúp đỡ trẻ tự đặt ra cho mình những mục tiêu trong cuộc sống riêng, gia đình, học tập, công việc, xã hội và những vấn đề tài chính

Bà Hồ Thị Luấn (chuyên viên của Viện Can thiệp phát triển TP.HCM) đã

đưa ra lời khuyên đối với các gia đình có con em nghiê ̣n GO đó là: “Khi phát hiện con nghiện GO, phụ huynh không nên gay gắt, quát mắng, cấm đoán Bởi khi say

mê, trẻ sẽ có biểu hiện chống đối, phản ứng dữ dội Tốt nhất nên khuyên bảo nhẹ nhàng, dần dần rút bớt thời gian chơi GO, hướng các em đến những hoạt động vui

chơi, giải trí khác Nếu không có kết quả, nên đưa con em đến các chuyên gia tư vấn tâm lý hoặc phòng khám tâm thần”

TSBS Nguyễn Văn Thọ cũng đưa ra lời khuyên: “Gia đình nên hướng người nghiện vào các hoạt động đời thường để người nghiện nhận thức được giá trị của cuộc sống thật, từng bước lãng quên GO Gia đình cũng nên giảm những lời quở trách, cải thiện việc giao tiếp, là nguyên nhân dẫn người nghiện tìm đến thế giới ảo trên GO” [30;tr21]

Đối với trẻ, gia đình chính là chỗ dựa, là nguồn động viên, giúp đỡ trẻ dần dần hoà nhập lại với cuộc sống, hình thành những sở thích, thói quen phù hợp, tích cực hơn với tâm sinh lý của trẻ Tuy nhiên cũng theo bà Hồ Thị Luấn, trong một cuộc khảo sát về thái độ của phụ huynh đối với việc chơi GO của trẻ đã đưa ra những con số đáng cảnh báo: 38,35% phụ huynh để con em họ chơi thoải mái và có đến 22,58% số phụ huynh tham gia khảo sát không quan tâm đến vấn đề này Điều này cho thấy phần lớn các gia đình có con em chơi GO chưa thực sự có sự quan tâm cần thiết và còn thiếu sự kiểm soát đối với hành vi vui chơi giải trí này của trẻ Chỉ khi các em đã thực sự nghiện GO, có những biểu hiện tiêu cực ảnh hưởng đến các hoạt động hàng ngày thì phụ huynh mới nhận ra, quan tâm đến các em song lại bất lực, bế tắc vì không biết cách giúp đỡ các em thoát khỏi “ma lực” của GO

Ngoài ra, việc tăng cường nhận thức về giá trị sống, giúp các em xác định mục tiêu sống cho bản thân mình vốn là trách nhiệm của gia đình, xã hội và ngay cả bản thân các em còn có nhiều thiết sót Do đó, ngay cả bản thân các em những người nghiện GO có đôi lúc cũng không nhận ra những ảnh hưởng tiêu cực của hình thức giải trí này đến nhận thức, hành vi của mình và lãng quên những nhiệm vụ, mục tiêu trước mắt và lâu dài của bản thân Điều này cũng khiến trẻ dễ bị cuốn theo sức hút của các trò chơi trực tuyến vốn vô cùng hấp dẫn trên mạng, không khống chế được hành vi của mình Đây là một trong những nguyên nhân tồn tại khiến cho trẻ rất khó khăn trong việc cai nghiện GO hoặc khi đã bỏ được một thời gian lại dễ dàng tái nghiện GO nhiều lần sau đó

2.2.4 Kết luận

Tổng hợp các nghiên cứu, can thiệp về cùng chủ đề trên thế giới và Việt Nam cho thấy, các nhà nghiên cứu về GO ở thanh thiếu niên đã đề xuất một số biện pháp nhằm mục đích giảm thiểu hành vi này ở SV nhưng chưa có đề tài nào tiếp cận dưới góc độ CTXH nên chưa đưa ra được biện pháp can thiệp của CTXH nhằm giảm thiểu hành vi chơi Game của SV Đặc biệt chưa có đề tài nào đặc biệt quan tâm đến đối tượng là SV (một trong những đối tượng được các nghiên cứu đi trước chỉ ra có tỉ lệ nghiện Game cao) Các tác giả nghiên cứu chủ yếu là những người làm công tác giáo dục, chưa có những nhà thực hành lâm sàng, hay chuyên khoa tâm thần, tâm lý lâm sàng, CTXH công bố các kết quả nghiên cứu, do vậy, chủ đề

nghiện GO vẫn là một chủ đề còn mới mẻ Vì vậy, chúng tôi lựa chọn để tài “Công

tác xã hội nhóm trong việc hỗ trợ sinh viên Trường Đại học Thăng Long cai nghiện Game online” là đề tài mới, có ý nghĩa về mặt lí luận và thực tiễn Những

quan điểm của các nhà khoa học, các nhà can thiệp trên nhiều phương diện khác nhau sẽ là nguồn tư liệu vô cùng quan trọng cho bản thân tôi trong quá trình thực hiện can thiệp này

3 Ý nghĩa của can thiệp

3.1 Ý nghĩa khoa học

Cung cấp bằng chứng khoa học thực nghiệm, là bước đệm cho các can thiệp

hỗ trợ cai nghiện GO ở lứa tuổi thanh thiếu niên và những can thiệp liên quan đến CTXH học đường

Can thiệp gợi ra những cách tiếp cận mới trong việc đánh giá tầm quan trọng

về vai trò CTXH trong lĩnh vực học đường mà cụ thể là việc hỗ trợ, ngăn chặn, phòng ngừa, giảm thiểu những vấn đề về nghiện GO tới SV

3.2 Ý nghĩa thực tiễn

Với đề tài nêu trên khi được thực hiện thành công sẽ là những đóng góp quan trọng cho các can thiệp CTXH nói riêng và khoa học nói chung, giúp chúng ta có một cái nhìn tổng quan về nguyên nhân nghiện, tác hại của nghiện GO với lứa tuổi thanh thiếu niên, các giải pháp giúp các em giảm thiểu hành vi chơi GO, nâng cao khả năng học tập

Đóng góp hướng giải quyết cho vấn đề sức khỏe tâm thần theo cách tiếp cận của CTXH với việc đề xuất các phương pháp tác nghiệp cụ thể trong trợ giúp cho cá nhân SV, phụ huynh SV, giáo viên, những nhà quản lí liên quan đến vấn đề được đề cập, đồng thời giúp nhân viên CTXH trong ứng dụng thực hành chuyên môn một cách có hiệu quả trong lĩnh vực học đường

4 Mục đích can thiệp

Nhằm giảm thiểu hành vi chơi GO của các em SV đang bị ảnh hưởng mạnh bởi GO

5 Đối tượng, khách thể can thiệp

5.1 Đối tượng can thiệp

Nhóm 11 SV ĐHTL trong đó có 06 SV hiện đang nghiện GO dẫn đến tình trạng kết quả học tập kém bị xếp vào diện bị học lại nhiều môn hoặc trong tình trạng phải học thử thách và 05 SV đã từng nghiện GO nay đã giảm thiểu tối đa thời gian chơi

5.2 Khách thể khảo sát

Dùng test kiểm tra mức độ nghiện GO của tiến sĩ Kemberly Young để sàng

lọc 190 SV ĐHTL bị xếp vào diện bị học lại nhiều môn hoặc trong tình trạng bị BTH của trường với mỗi khóa thuộc năm thứ nhất, thứ 2, thứ 3 là 50 em và năm cuối là 40

em trong đó có 140 SV nam (chiếm 75%) và 50 SV nữ (chiếm 25%) để sàng lọc ra 60

SV và là người theo dõi việc học thử thách của SV hàng năm để nắm được những ảnh hưởng trực tiếp của việc chơi GO đến SV;

Phỏng vấn sâu 05 phụ huynh các em SV thuộc diện bị học lại nhiều môn hoặc trong tình trạng học thử thách thuộc năm thứ nhất, thứ hai, thứ ba có nguyên nhân trực tiếp từ việc nghiện GO;

Phỏng vấn 05 sinh viên nghiện GO dẫn đến bị học lại nhiều môn hoặc trong tình trạng học thử thách để tìm hiểu về hành vi chơi GO, nguyên nhân, tâm lý…

6 Phạm vi can thiệp

6.1 Giơ ́ i ha ̣n về thời gian

Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 1 đến tháng 9/2014, cụ thể như sau:

Tháng 1 đến tháng 4/2014: tập hợp tài liệu liên quan, xây dựng và hoàn thành đề cương đề tài

Từ 2/5 đến 30/6/2014: khảo sát địa bàn, thiết kế phiếu điều tra, kế hoạch phỏng vấn sâu, xây dựng bộ công cụ, thiết kế chương trình hoạt động đối với CTXH nhóm

Từ 1/7 đến 10/7/2014: phát phiếu điều tra và xử lí số liệu

Từ 11/7 đến 22/8/2014: thực hiện phương pháp CTXH nhóm với nhóm SV trên địa bàn và tiến hành phỏng vấn sâu với các cá nhân

Từ 23/8 đến 23/9/2014: viết báo cáo tổng kết

6.2 Giơ ́ i ha ̣n về không gian

Trường Đại học Thăng Long (phường Đại Kim – quận Hoàng Mai – Hà Nội)

6.3 Giới hạn nội dung

Nghiên cứu thực trạng về nhận thức và hành vi chơi GO trong trường học tại địa bàn nghiên cứu

Xây dựng tiến trình thực hành CTXH nhóm trong việc cai nghiện GO của lứa tuổi này

7 Phương pha ́ p can thiệp

7.1 Phương pháp xác định mức độ nghiện Game online

Để có thể thể xác định cơ bản mức độ phụ thuộc vào GO của mỗi game thủ, một trong các phương pháp định lượng tương đối chính xác đó là sử dụng bài test kiểm tra mức độ nghiện game của tiến sĩ Kemberly Young Sử dụng bài test kiểm tra mức độ nghiện game của tiến sĩ Kemberly Young, chúng tôi chia các câu hỏi thành 2 loại:

Câu hỏi có tính chất quan trọng – Tính điểm hệ số 2 – Đây là các câu hỏi nhằm xác định tầm quan trọng của game đối với game thủ thực hiện bài test Thông

qua các trắc nghiệm về suy nghĩ và hành vi của game thủ, có thể xác định nhu cầu chơi game của game thủ, từ đó xác định mức độ gắn bó của game thủ với GO

Câu hỏi có tính chất ít quan trọng hơn – Hệ số hệ số 1 Đây là các câu hỏi phụ, nhằm xem xét các điều kiện ảnh hưởng tới việc chơi GO của game thủ cũng như sự liên kết với cộng đồng ảo và sử dụng các chức năng mang tính chất cộng đồng của game thủ Qua đó có thể tìm hiểu thêm về các mối giàng buộc và cuốn hút game thủ đến với GO

Các đáp án được xắp xếp theo mức độ tăng dần Mỗi câu hỏi chỉ được phép chọn 1 câu trả lời duy nhất Điểm được ghi ở gần bên phải của mỗi câu trả lời

Thang đo mức độ nghiện được xếp theo 4 mức

Từ 0 – 25%: Bình thường

Từ 25 – 50%: Sử dụng game nhiều

Từ 50 – 75%: Nghiện game

Từ 75 – 100%: Nghiện game nặng Nếu người kiểm tra có tỉ lệ phần trăm càng cao thì họ càng có sự thuộc vào game càng lớn [40]

Kết quả sàng lọc 190 SV Trường Đại học Thăng Long trong diện có mã BTH cho thấy có 60 em có các dấu hiệu của nghiện GO từ mức độ nghiện game nặng đến mức độ bình thường Vì những giới hạn về thời gian thực hiện đề tài, tôi

lựa chọn 06 em nghiện GO mức độ 3 vào nhóm can thiệp

7.2 Phương pháp can thiệp

7.2.1 Can thiệp hành vi

Thực hành kiểu đối lập: Việc này bao gồm phát hiện kiểu sử dụng Internet rồi bác bỏ thói quen trên mạng bằng cách đưa người nghiện vào hoạt động trung tính khác Ví dụ, nếu như hàng ngày chơi game vào lúc 10 giờ đêm thì có thể gợi ý

TC nên đi bộ, tắm, tập Yoga

Tác nhân ngưng sử dụng Internet từ bên ngoài: Cá nhân nên sử dụng một đồng hồ báo thức để nhắc nhở đã đến giờ tắt máy vi tính hoặc dùng phần mềm quản

lý tự ngắt

Đặt ra các mục tiêu: người nghiện GO và gia đình cần đặt ra các mục tiêu rõ ràng trong việc can thiệp điều trị Cần thiết có kế hoạch và mục tiêu hàng ngày, hàng giờ và hàng tuần, lúc đầu mới thì thời gian ngắn, sau đó tăng dần

Thẻ nhắc nhở: Người nghiện được khuyến khích viết ra trên một thẻ về một

số hậu quả tiêu cực của việc sử dụng Internet – chơi GO Những thẻ này được mang theo bất cứ lúc nào, như sự nhắc nhở thường xuyên, sẽ giúp đỡ, ngăn ngừa việc sử dụng Internet – GO ở những thời điểm không tốt

Bảng liệt kê: Bởi người nghiện thường sử dụng thời gian trên mạng nhiều, do

đó hay bê trễ nhiều thú giải trí và các quan tâm khác Cá nhân được khuyến khích làm một bảng liệt kê các hoạt động bị mất đi và nên suy nghĩ về đời sống của mình trước khi chơi game quá nhiều

Sử dụng nhiều hình thức trên Internet để có thể thay thế chơi GO và việc tập trung quá nhiều vào một hình thức

7.2.2 Can thiệp hệ thống

Gia đình là yếu tố cực kỳ quan trọng trong vấn đề cai nghiện Internet và GO

Vì thế cần thiết phải sử dụng can thiệp liệu pháp gia đình để trị liệu tình trạng trên

Cơ sở của can thiệp hệ thống đối với trị liệu cho người nghiện game chính là

sử dụng hệ thống mối quan hệ của người nghiện để cùng giúp người nghiện game giảm thiểu mức độ nghiện dần dần cho đến khi có sự thay đổi hoàn toàn

Cần sự phối hợp của các thành viên khác trong gia đình, bạn bè và những người xung quanh để tạo ra sự thay đổi tích cực đối với người nghiện game Những

sự phối hợp này từ đơn giản là hay quan tâm, hỏi thăm, nói chuyện với người nghiện game cho đến việc nhắc nhở họ giúp họ kiểm soát hành vi của mình hay cùng họ tham gia các công việc khác để giảm thiểu thời gian mà người nghiện game dành cho game

7.2.3 Can thiệp nhóm

Liệu pháp nhóm là một kỹ thuật dùng động lực của nhóm để tác động vào cá nhân Bên cạnh đó, hành vi của cá nhân cũng có thể được điều chỉnh thông qua các can thiệp của chính nhóm đồng bệnh Nhóm các SV đã từng nghiện GO tham gia

cùng với các SV đang nghiện GO sẽ là nguồn nội lực thúc đẩy giải quyết vấn đề một cách hiệu quả

Những người nghiện game tập hợp lại một nhóm và cùng giải quyết vấn đề chung của nhóm dưới sự hướng dẫn của nhân viên xã hội Họ có thể được hướng dẫn sử dụng các phương pháp CTXH nhóm như: thảo luận, chơi trò chơi, đưa ra các giá trị chung của nhóm, đưa ra các quy tắc nhóm, cùng áp dụng và cùng tự kiểm tra lẫn nhau,… để dần thay đổi về cả nhận thức và hành vi của họ

Trên cơ sở là nhóm đồng bệnh dùng nguồn lực của nhóm để giải quyết vấn

đề cho mình, đồng thời các yếu tố mối quan hệ trọng nhóm sẽ giúp game thủ nghiện game dần gần gũi hơn với các mối quan hệ trong thực tại mà ít gắn bó với các mối quan hệ trong game, từ đó có thể dần kéo họ ra khỏi sự cám dỗ của thể giới ảo

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA CAN THIỆP HỖ TRỢ

SINH VIÊN CAI NGHIỆN GAME ONLINE

1.1 Các khái niệm công cụ

1.1.1 Các khái niệm công cụ liên quan đến lý luận về nghiện Game online

1.1.1.1 Game online

Ở mỗi góc độ tiếp cận ta có những định nghĩa khác nhau về GO

Theo Thông tư về quản lý trò chơi trực tuyến do Bô ̣ Văn hoá Thông tin, Bô ̣ Công an, Bô ̣ Bưu chính viễn thông ban hành tháng 6 – 2006 trò chơi trực tuyến (GO)

là “trò chơi trên mạng Internet có sự tương tác giữa những người chơi với hệ thống máy chủ của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trò chơi trực tuyến và giữa người chơi với nhau Đây là một sản phẩm công nghệ cao, nó đã xây dựng một thế giới ảo qua màn hình máy vi tính, phục vụ nhu cầu giải trí cho người chơi, người chơi có thể tương tác với nhiều người khác nhau thông qua hình thức giải trí này” [tr2;23]

Về cơ bản, game là một phần mềm mô phỏng lại một hay nhiều sự vật, hiện tượng xảy ra ngoài cuộc sống thực hoặc do con người tưởng tượng ra và được tái hiện lại trong một không gian ảo nơi người chơi có thể thông qua các thiết bị điều khiển (như nút bấm, cần gạt,…) để tương tác với các sự vật hiện tượng đang xảy ra trong không gian ảo đó theo một quy tắc nhất định do người lập trình ra game đó tạo ra từ trước

Tùy thuộc vào mục đích sử dụng, game sẽ được trang bị các tính năng cũng như giao diện rất khác nhau (giải trí, phát triển trí thông minh, truyền bá văn hóa, lịch sử, huấn luyện …) [30]

1.1.1.2 Người chơi game

Game thủ hay Gamer là cách gọi về người chơi game Không phải ai chơi game cũng gọi là game thủ mà chỉ là những người chơi game thường xuyên, có lòng đam mê, yêu thích đối với game [23]

1.1.1.3 Nghiện (Addiction)

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO) (1992), “trạng thái nghiện là một nhóm những hiện tượng sinh lý, tập tính và nhận thức ở một người nào đó có thói quen sử dụng một hay nhiều chất, với ưu tiên cao hơn nhiều so với các thói quen sử dụng trước kia Các đặc điểm trung tâm là giảm khả năng làm chủ sử dụng chất, một ý muốn mạnh mẽ (hay thèm muốn) dùng chất, ưu tiên cao đối với việc sử dụng so với các hoạt động khác, độ dung nạp tăng, các triệu chứng cai (trong một số trường hợp), hoặc thậm chí sử dụng mặc dù có hại Việc chẩn đoán đòi hỏi ba hay trên ba đặc điểm xảy ra cùng lúc lặp đi lặp lại trên 12 tháng” [26;tr10]

Theo Vũ Dũng và cuộc sống (2009), “nghiện là trạng thái tâm lý thường là bất bình thường của con người, xảy ra sau khi bị tiêm nhiễm một cách không chủ định một chất nào đó, hoặc sử dụng nhiều lần một sự vật, hiện tượng nào đó kèm theo sự biến đổi quá trình tâm sinh lý của cơ thể và biểu hiện ra ngoài thông qua hành vi, cách ứng xử và quan hệ của họ với những người xung quanh” [5;tr9]

Theo Nguyễn Khắc Viện (1992), thì thuật ngữ nghiện (tiếng Pháp:

toxicomanie; tiếng Anh: Addiction) được giải thích như sau: “Để giảm đau, giải sầu hoặc gây phấn chấn hào hứng thoát vào cảnh mơ mộng, từ xưa người ta vẫn dùng nhiều chất; lâu ngày cơ thể chịu được những liều cao, rồi đâm ra nghiện; thiếu thuốc sinh ra những triệu chứng sinh lý: uể oải, huyết áp hạ, chân tay run, có khi lên cơn giật, và những triệu chứng tâm lý: đứng ngồi không yên, nhớ thuốc Ngày nay dùng từ “lệ thuộc vào thuốc” (dependance)” [tr23;30]

Thông thường nghiện được biểu hiện ở nhiều mức độ: mức độ nhẹ, hành vi

và cách ứng xử của người nghiện rất khó phân biệt so với người bình thường Ở mức độ trung bình, hành vi và trạng thái bất bình thường thỉnh thoảng lại xuất hiện, nhưng người nghiện vẫn còn ý thức được hành vi, cách ứng xử của mình Ở mức độ nặng, hành vi và cách ứng xử của người nghiện hoàn toàn hoặc gần như mất khả năng kiểm soát ý thức Người nghiện ốm yếu, bạc nhược, dễ sinh ra trộm cướp, vì

bị thôi thúc phải tìm cho ra tiền mua thuốc; những lúc nhớ thuốc thì bất chấp mọi kỷ cương, pháp luật Người nghiện chủ yếu tìm cách dễ nhất để thoát khỏi những xung đột khó giải quyết trong cuộc sống, thoát khỏi trong chốc lát nhưng hết cơn lại phải

đối phó, bất lực quay về với thuốc Rồi bị xã hội xỉ vả, ruồng bỏ, ngày càng khó sống cuộc đời bình thường, sống ngoài rìa xã hội, trở thành bụi đời

Bối cảnh của những tâm trạng cá nhân ấy là cả cuộc khủng khoảng của một

xã hội: thất nghiệp, mất phương hướng của thanh niên, không còn lý tưởng, thần tượng nào để noi theo, cuộc sống mất ý nghĩa, mong tạo ra những thiên đường giả tạo (paradis artificiels) Những người nghiện thường bi quan, mất phương hướng, mất niềm tin vào cuộc sống, vào mọi người [30]

1.1.1.4 Nghiện Game online

Ban đầu , GO chỉ là một hình thức giải trí mang lại những phút giây thư giãn cho người chơi và hoàn toàn vô hại Song những năm trở la ̣i đây , với sự phát triển ma ̣nh mẽ của GO cả về số lượng và chất lượng, mô ̣t bô ̣ phâ ̣n người chơi đã trở nên ham mê , lạm dụng game quá mức , gây ra những ảnh hưởng tiêu cực đối với cuô ̣c sống của bản thân ho ̣ mà khái niê ̣m nghiê ̣n internet (trong đó bao gồm nghiê ̣n GO) đã đươ ̣c đưa ra Bác sĩ Kimberly Young là người đầu tiên đưa ra khái niệm

nghiê ̣n internet (1996) mô ̣t cách cơ bản Đó là “ một rối loạn kiểm soát xung lực không liên quan đến chất gây nghiện, tương tự như nghiện đánh bạc, nghiện tình dục…” [32; tr25]

Nghiện GO được từ điển bách khoa toàn thư của nước Anh định nghĩa “là xung động sử dụng máy tính để chơi trò chơi video đến mức cản trở cuộc sống bình thường Người nghiện GO chơi game quá nhiều, cô lập mình với gia đình, bạn bè hoặc mọi hình thức tiếp xúc với xã hội, sự tập trung của họ vào chơi game mạnh hơn tất cả các sự kiện khác trong cuộc sống” [28; tr7]

Ngày nay, các nhà tâm thần học trên thế giới đều thừa nhận sự tồn tại của bệnh nghiện GO và cho rằng bệnh này có những đặc điểm của nghiện ma túy, đánh bạc bệnh lý và trầm cảm

Nghiện GO là một hiện tượng tâm lý mà những người mắc phải hiện tượng này có sự gắn bó chặt chẽ với việc hoạt động chơi game, nhu cầu chơi game ngày càng lớn và có xu hướng ngày càng tăng về thời gian và cường độ chơi game

Trang web http://www.netaddiction.com đã lý giải nghiê ̣n internet như sau :

“Nghiê ̣n internet giống như một hành vi mang tính chất ép buộc , nó cản trở đến

cuộc sống thường ngày của con người , gây nên những căng thẳng trong mối quan

hê ̣ của người nghiê ̣n internet với gia đình , bạn bè , tình yêu và cả công việc Với người nghiê ̣n, internet trở thành mối quan tâm hàng đầu của họ , quan trọng hơn cả gia đình, bạn bè và công việ c Internet trở thành yếu tố cơ bản thiết lập nên cuộc sống của họ Họ sẵn sàng từ bỏ những cái mà họ yêu mến nhất để mà duy trì và tiếp tục hành vi có hại cho sức khoẻ này”

Nhà tâm thần học Michael Brody, đưa ra định nghĩa về GO, theo đó người nghiện GO phải thỏa mãn 2 tiêu chuẩn sau:

“Người nghiện GO luôn đòi hỏi chơi game ngày càng nhiều để giữ được tình trạng tâm lý hiện tại của mình

Nếu không được tiếp tục chơi GO, họ sẽ cáu gắt và cảm thấy rất khó chịu” Theo Trịnh Hòa Bình – Viện xã hội học đưa ra khái niệm người nghiện game

như sau: “Người nghiện game là những người quên đi thực tại, đắm mình vào game, chăm chút cho nhân vật hơn là quan tâm đến bản thân và những người xung quanh, không muốn tham gia các hoạt động xã hội khác Khi tách khỏi game, phản ứng của họ trở nên chậm chạp, kém linh hoạt…” [29;tr35]

Từ hành vi, biểu hiện của người nghiện game cũng như tổng hợp từ các khái niệm trên, chúng tôi đưa ra khái niệm người nghiện GO là những người có một số đặc điểm như sau:

Ngồi chơi game online hơn năm giờ/ ngày hoặc không có cảm giác về thời gian, không gian khi đang chơi game online Họ luôn bị thôi thúc bởi các hình ảnh trong trò chơi, cố gắng giảm thiểu thời gian ngồi trước máy vi tính nhưng đều thất bại.

Giấu gia đình hoặc người thân để thường xuyên chơi game online.

Quên mất các sự kiện quan trọng hoặc không thực hiện đầy đủ các công việc không liên quan đến máy tính do dành quá nhiều thời gian vào việc chơi game online Việc này có thể dẫn đến hiệu suất làm việc giảm, hoặc thờ ơ với các hoạt động xung quanh như học tập, công việc

Người nghiện game là những người quên đi thực tại, đắm mình vào game, chăm chút cho nhân vật hơn là quan tâm đến bản thân và những người xung quanh,

không muốn tham gia các hoạt động xã hội khác Họ hầu như không có các hoạt động xã hội và không có bạn bè Nếu có chỉ là bạn bè trên thế giới ảo Mọi hoạt động khác của người bị nghiện game đều bị thay thế bằng game Khi tách khỏi game, phản ứng của họ trở nên chậm chạp, kém linh hoạt

Tiếp tục chơi game online bất chấp những trục trặc hoặc khó khăn trong công việc, học tập hoặc các mối quan hệ gia đình, bạn bè Có những dấu hiệu của chứng suy nhược và có xu hướng hành xử theo các mối quan hệ trong trò chơi game online.

1.1.2 Các khái niệm công cụ liên quan đến lý luận về công tác xã hội trong hỗ trợ cai nghiện Game online cho sinh viên

1.1.2.1 Vai trò của nhân viên Công tác xã hội trong hỗ trợ sinh viên cai nghiện Game online

Công tác hỗ trợ, giúp đỡ những học sinh , SV nghiê ̣n GO trở la ̣i với cuô ̣c sống bình thường, thực hiê ̣n tốt những nhiê ̣m vu ̣, vai trò của bản thân các em như xã hô ̣i mong đơ ̣i là nhiê ̣m vu ̣ không phải của riêng ai Để thực hiê ̣n tốt công tác này rất cần

có sự phối hợp của chính bản thân các em , gia đình, nhà trường, bạn bè và toàn xã

hô ̣i, trong đó vai trò của nhân viên CTXH là rất quan tro ̣ng Trong khi ngay chính bản thân các em chưa thể tự giải quyết vấn đề của mình , gia đình và xã hô ̣i còn đang lúng túng, chưa biết hỗ trợ các em bằng cách nào , các trung tâm, hỗ trợ còn thiếu thì vai trò của nhân viên CTXH trong viê ̣c hỗ trợ các em ho ̣c sinh cai nghiê ̣n game càng trở nên quan trọng hơn Cụ thể , mô ̣t nhân viên CTXH với nhữ ng kỹ năng , phương pháp thực hành CTXH được đào ta ̣o có những nhiê ̣m vu ̣, vai trò như sau: Nhân viên CTXH có nhiê ̣m vu ̣ tuyên truyền , giáo dục, nâng cao nhâ ̣n thức của những học sinh nghiện GO và gia đình các em về những tác độn g tiêu cực của

GO đối với tâm lý , sức khoẻ và hành vi của đối tượng Từ đó góp phần thúc đẩy sự quyết tâm thay đổi hành vi chơi GO của các em

Nhân viên đóng vai trò sẻ chia , đồng cảm , hỗ trơ ̣ các em về mă ̣t tâm lý những khó khăn, cản trở trong quá trình cai nghiện GO cho các em, góp phần củng cố quyết tâm của thân chủ để đa ̣t được kết quả cao sau khi can thiê ̣p Mỗi cá nhân

SV có những nguyên nhân đến với game khác nhau , những khó khăn , rào cản của

các em trong quá trình cai nghiện game cũng có thể giống và khác nhau do đó nhân viên CTXH cần phải lắng nghe , đồng cảm với những tâm tư , những vấn đề xảy ra trong cuô ̣c sống có thể là nguyên nhân tác đô ̣ng đến hành v i chơi game của các em Nhân viên CTXH cũng có nhiê ̣m vu ̣ cung cấp cho các em những kỹ năng , phương pháp giúp đối tượng có thể sử du ̣ng và nâng cao khả năng của bản thân để giải quyết vấn đề cai nghiện GO của mình Điều này rất quan trọng bởi rất nhiều em muốn cai nghiê ̣n game , giảm bớt hành vi chơi game nhưng lại không có đủ quyết tâm, thiếu sự kiên đi ̣nh dẫn đến kết quả đa ̣t được chưa cao

Một vai trò quan tro ̣ng nữa của nhân viên CTXH đó là phá t triển những tương tác có ích giữa các ho ̣c sinh nghiê ̣n game với các hê ̣ thống trong môi trường sống của ho ̣ như gia đình , bạn bè, nhà trường… Nhân viên CTXH có thể tham gia vào trong các tương tác giữa SV với gia đình , bạn bè, nhà trường, những hê ̣ thống gần gũi với cuô ̣c sống của các em Từ đó, hỗ trợ, hợp tác với gia đình , bạn bè và thầy cô giáo của các em cùng giúp đỡ các em hoă ̣c có khi là giúp chỉnh sửa những tương tác không đem la ̣i hi ệu quả hỗ trợ cai nghiện game giữa các em với những hệ thống gần gũi mình

Ngoài ra, nhân viên CTXH cũng có vai trò giới thiê ̣u , kết nối thân chủ với những hê ̣ thống hỗ trợ khác bên ngoài xã hô ̣i mà thân chủ còn chưa bi ết đến như các trung tâm hỗ trơ ̣ tâm lý , các trung tâm cai nghiện game hoặc tham gia vào những nhóm nhỏ có cùng mục tiêu cai nghiện game như mình

1.1.2.2 Cơ sở đề xuất phương pháp can thiệp công tác xã hô ̣i nhóm để hỗ trợ sinh viên cai nghiện Game online

Có thể nói, những vấn đề xã hội phức tạp đang dần dần len lỏi vào trường học, nơi vốn được coi là một môi trường giáo dục thuần khiết hình thành nhân cách con người Môi trường học đường nói chung và trường đại học nói riêng đã và đang phải đối diện cũng như chịu nhiều thách thức trong việc giải quyết các vấn đề xã hội nảy sinh mà điển hình ở đây là tình hình nghiện GO trong chính môi trường giáo dục học đường này Giải pháp tích cực và hiệu quả cho việc giải quyết vấn nạn nghiện Game tại các trường nói chung và ĐHTL nói riêng đang là một vấn đề cấp bách và cấp thiết đòi hỏi phải có câu trả lời thỏa đáng với gia đình và toàn xã hội Tuy nhiên, đây vẫn là một

vấn đề còn đang bỏ ngỏ, chưa được giải quyết sâu sắc, triệt để Việc thực hiện các phương án như đình chỉ học, viết kiểm điểm, viết cam kết hay những hình thức phạt đối với SV nghiện GO thường là những giải pháp tức thời có tính răn đe nhưng không mang tính hiệu quả lâu dài, thậm chí còn có tác động ngược lại, không những không ngăn chặn được tình trạng nghiện tái diễn mà còn gây tình trạng ức chế trước những hình phạt của nhà trường dẫn đến việc gia tăng những hành vi chống đối của các em

Vì vậy, cần nhận thức rằng, công tác phát hiện, ngăn ngừa để giảm thiểu hành vi chơi

GO của SV là một giải pháp thiết thực trong việc loại trừ hành vi tiêu cực này trong chính môi trường giáo dục là vô cùng cần thiết

Hiện nay, có thể nhận thấy mô hình tham vấn, tư vấn tại các trường học phổ thông trên cả nước đã được áp dụng với những hiệu quả mang lại nhất định Tuy nhiên, những mô hình này mang nặng tính chất tư vấn và tham vấn để giải quyết những vấn đề chủ yếu thuộc về khó khăn tâm lí của SV Trong khi đó, tại trường học, giải pháp để ngăn ngừa hiệu quả các hiện tượng xã hội tiêu cực thì trước tiên cần quan tâm đến các vấn đề liên quan đến tâm lí cá nhân của học sinh, SV, sau đó cần có sự phối hợp kết nối giữa gia đình, nhà trường và cộng đồng cũng như các dịch vụ xã hội trong hỗ trợ SV khi gặp phải những tình huống khó khăn Vấn nạn học đường xảy ra với nhiều nguyên nhân và hoàn cảnh khác nhau nên để giải quyết được một cách toàn diện thì không chỉ có tư vấn, tham vấn tâm lí có thể làm thỏa đáng được trong tất cả các tình huống, vấn đề phát sinh, mà còn có sự phối kết hợp

và đồng bộ các giải pháp khác trong việc liên kết các nguồn lực gia đình, nhà trường,

xã hội cùng với những hoạt động tăng cường kĩ năng cuộc sống, xử lí các tình huống Những công tác này nếu chỉ đơn thuần là nhân viên tư vấn tâm lí tại các trường học thì chưa thể đảm nhận hết được, hoặc nếu để giáo viên phụ trách lớp, giáo viên chủ nhiệm kiêm nhiệm thực hiện cũng là điều vô cùng khó khăn vì đây không phải là nhiệm vụ chính của họ và bản thân họ cũng chịu những áp lực lớn của tiến độ làm việc với công tác chuyên môn của mình Mặt khác, tại trường học, ngoài SV là trung tâm thì giáo viên cũng là một đối tượng cần được hỗ trợ khi xuất hiện những vấn đề như phải đối mặt với áp lực từ công việc hay những khó khăn nảy sinh trong cuộc sống [20]

Để giải quyết những vấn đề trầm trọng như vấn nạn nghiện GO trong trường học hiện nay, nhất thiết phải có nhiều giải pháp đồng bộ mà trong đó CTXH học đường là một phương thức của ngành CTXH mà NVCTXH áp dụng trong bối cảnh

TC là học sinh, SV và thầy cô, phụ huynh SV, cán bộ quản lí giáo dục trong trường học cũng như tại cộng đồng Mô hình này đã được các nước trên thế giới áp dụng từ khá lâu, đem lại những kết quả tích cực, góp phần giảm thiểu những tác động xấu của các vấn đề xã hội nảy sinh

Mong muốn của SV về việc gia nhập một nhóm, hội nào đó và được bạn bè chấp nhận là minh chứng cho tầm quan trọng của những trải nghiệm trong quá trình tham gia nhóm sẽ giúp phát triển ý thức và bản sắc cá nhân Do đó, sử dụng mô hình nhóm để giúp đỡ, điều trị, hoặc tham vấn cho những em đang gặp rối loạn về bản thân, cảm xúc, hoặc hành vi có thể đem lại hiệu quả khá tích cực

Một nhóm tham vấn (tư vấn hoặc trị liệu) cung cấp cho SV kinh nghiệm xã hội trong môi trường “an toàn” để khuyến khích các em biểu lộ cảm xúc và giải quyết vấn đề qua quá trình trải nghiệm với nhiều phong cách cá nhân khác nhau để

có thể tương tác và đối phó với các vấn đề phổ biến Mỗi thành viên có nhiều kiểu phản ứng vượt ra ngoài khả năng cá nhân của mình trong tương tác với nhiều kiểu

mô hình nhóm và thành phần tham gia phong phú, đa dạng Do đó, ngoài việc nhận được sự hỗ trợ từ các thành viên trong nhóm còn giúp mỗi cá nhân tích lũy được nhiều kinh nghiệm để điều chỉnh các hành vi của mình [14]

Trong nhóm, các thành viên phải chịu áp lực tự thay đổi để được chấp nhận Thông qua các hoạt động nhóm, bao gồm cả tương tác bằng hành vi và lời nói có tác dụng hỗ trợ các em giải quyết các vấn đề liên quan đến cá nhân và nhu cầu tăng trưởng Trong giai đoạn đầu của mô hình nhóm, những cá nhân nhút nhát, e dè, ngại tiếp xúc có thể thu mình lại, nhưng dưới áp lực nhóm, sự cân bằng giúp các thành viên có thể chấp nhận mạo hiểm và thay đổi cách hòa nhập

Bên cạnh mục tiêu tìm hiểu nhu cầu của mỗi cá nhân, nhóm hỗ trợ cho các em

có thêm sức mạnh để vượt qua những vấn đề khó khăn của bản thân, tác động thay đổi hành vi và hoàn cảnh của mỗi cá nhân trong nhóm Ngoài ra, CTXH nhóm còn hướng các thành viên vươn tới nhiều mục tiêu khác nhau như cung cấp thông tin,

kiến thức, cải thiện môi trường sống, học tập… Những hoạt động đa đạng, nhiều chiều cạnh của CTXH nhóm mang lại những thay đổi tích cực về thái độ và hành vi cho các em Đặc biệt, các em có cơ hội nhận diện được vai trò tác động của nhóm đối với sự biến đổi tích cực của bản thân và những đóng góp của mình trong hoạt động nhóm Đồng thời, CTXH nhóm giúp các em nhìn nhận được những giá trị sống cần thiết để có những định hướng phù hợp với những chuẩn mực xã hội

Như vậy, trong khuôn khổ của đề tài này, dùng phương pháp CTXH nhóm có thể phát huy tối đa tiềm năng của các thành viên trong nhóm và sự tương tác giữa các thành viên để giải quyết vấn đề của từng cá nhân và nhóm với mục đích hỗ trợ giải quyết vấn đề, trợ giúp các đối tượng yếu thế, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn trong xã hội, đặc biệt ở đây là SV nghiện GO có kết quả học tập kém bị xếp vào diện bị thôi học (BTH) Thông qua qui trình can thiệp của CTXH nhóm có thể giảm thiểu hành vi chơi Game và hình thành hành vi lành mạnh thay thế

1.2 Lý thuyết ứng dụng trong can thiệp

1.2.1 Thuyết hê ̣ thống

Thuyết hệ thống được đề xướng năm 1940 bởi nhà sinh vật học nổi tiếng Ludwig von Bertalanffy (1901 1972) Ông đưa ra quan điểm rằng tất cả các cơ quan đều là hệ thống bao gồm những hệ thống nhỏ và phần tử của hệ thống lớn hơn Tác giả Ludwig von Bertalanffy cũng đưa ra một khái niệm khác của hệ thống

là tập hợp những thành tố được sắp xếp theo một trình tự và quy luật theo một thể thống nhất Tiểu hệ thống là hệ thống thứ cấp hoặc hệ thống hỗ trợ và các tiểu hệ thống tạo nên hệ thống lớn hơn Trong đó có 3 loại hệ thống thoã mãn cuộc sống của con người là:

Hệ thống chính thức: tổ chức công đoàn, cộng đồng…

Hệ thống phi chính thức: bạn bè, gia đình…

Chúng ta có thể thấy, lý thuyết hệ thống đã chỉ ra các mối liên kết tất yếu trong mạng xã hội giữa cá nhân với cá nhân, với nhóm và ngược lại Trong CTXH không thể không đề cập tới sự ảnh hưởng qua lại đó nhằm xây dựng và phát huy những tiềm năng, sức mạnh góp phần tạo nên những lợi thế trong thực hành CTXH [21] Mối liên hệ của nhóm TC với cộng đồng/ các nhóm xã hội khác được thể hiện qua sơ đồ sinh thái sau:

Bên cạnh đó, trong quá trình phát triển hệ thống xã hội nghiên cứu cũng chú ý đến các giải pháp hỗ trợ, chăm sóc của CTXH nhằm mục đích đẩy mạnh sự phát triển về mặt thể chất lẫn tinh thần cho SV đại học nói chung và SV ĐHTL nói riêng

lý SV Trường

SV ngành

CTXH

Bạn bè Câu lạc bộ

CTXH, cầu lông, bóng bàn, yoga, ghi ta…

ĐHTL

Văn phòng Đoàn, công đoàn Trường

Viê ̣c áp du ̣ng lý thuyết hê ̣ thống vào đề tài nhằm đánh giá mối liên hê ̣ giữa hành vi chơi GO , nghiê ̣n GO của mỗi cá nhân với các hệ thống khác trong môi trường sống của ho ̣, nhu cầu từng người và khả năng đáp ứng của môi trường còn

có những chênh lệch gì Qua đó, giúp các cá nhân thay đổi hành vi , nhâ ̣n thức cho phù hợp với môi trường sống của họ hoặc thay đổi các hệ thống gần gũ i trong môi trường [21]

1.2.2 Thuyết nhận thức – hành vi

Thuyết hành vi cổ điển với đại diện tiêu biểu là J Watson (1913) đã lấy hành vi

là đối tượng nghiên cứu của Tâm lý học Họ đưa ra công thức nổi tiếng sau:

Trong đó, S là kích thích và R là phản ứng lại kích thích

Lý thuyết cho rằng con người có phản ứng do có sự thay đổi của môi trường để thích nghi Như vậy, khi có 1S sẽ xuất hiện nhiều R của con người, nhưng dần dần

sẽ có 1R có xu hướng lặp đi lặp lại do chúng ta được học hay được củng cố khi kết quả của phản ứng đó mang lại điều gì chúng ta mong đợi Như vậy theo thuyết này thì hành vi con người là do chúng ta tự học mà có và môi trường là yếu tố quyết định và hành vi con người bị hoàn cảnh điều khiển giống như một cái máy từ tác nhân kích thích bên ngoài

Trường phái hành vi mới mà đại biểu là Thornkide và S Kinner đã bổ sung thêm yếu tố nhận thức của cá nhân trước phản ứng lại các kích thích của môi trường Trong cách tiếp cận của trường phái hành vi mới bổ sung thêm yếu tố O (phản ứng với sự tham gia của quá trình nhận thức và tư duy) Vì vậy, công thức của chủ nghĩa hành vi mới như sau:

S - O - R (O là yếu tố trung gian, là vốn sống, vốn kinh nghiệm, là những trải nghiệm của chủ thể có tình huống kích thích)

Theo cách tiếp cận mới này, vấn đề nghiện GO được hình thành ở chủ thể không chỉ chịu sự tác động của môi trường mà còn phụ thuộc vào tâm thế đón nhận của

S

(Kích thích)

R (Phản ứng)

chủ thể Con người không chỉ trả lời các kích thích một cách bản năng vô thức mà hành vi của họ có sự tính toán và có ý thức [31]

Vận dụng quan điểm của thuyết hành vi mới giúp chúng ta xác định được nguyên nhân gây ra nghiện GO và cách thức giải quyết của bản thân SV khi gặp vấn

đề này như thế nào Xem xét cách đón nhận và tháo gỡ đó đã hợp lý chưa, cần thiết phải đề xuất biện pháp can thiệp của CTXH hay không, từ đó phối hợp với nhà trường xây dựng mô hình trợ giúp hiệu quả nhất để giải quyết vấn đề cho SV trong trường

Trị liệu nhận thức hành vi được áp dụng sẽ là cơ sở cho công tác can thiệp vào việc làm thay đổi nhận thức, nâng cao nhận thức của các em SV và phụ huynh đối với vấn đề nghiện GO ở thanh thiếu niên Từ đó xây dựng những hành vi tích cực

có tính chất giảm thiểu việc chơi GO, tăng cường việc học tập, giúp đỡ các em cải thiện tình hình học tập của bản thân

1.3 Đặc điểm tâm lí của sinh viên nghiện Game online

Theo sự phát triển của con người và các nghiên cứu của các nhà tâm lý ho ̣c đã khẳng đi ̣nh, sinh viên là những người thuộc lứa tuổi từ 18 đến 25 Tuỳ thuộc vào từng đối tượng, viê ̣c chơi game lâu dài , nghiê ̣n game ít nhiều sẽ có những tác đô ̣ng lên sức khoẻ, tâm lý, hành vi của các game thủ Có một số đặc điểm chung dễ nhận thấy ở các SV nghiê ̣n game đó là:

* Về nhu cầu

GO trở thành nhu cầu nổi trội và bức bách nhất của người nghiện GO Thậm chí nó còn lấn át các nhu cầu tự nhiên khác của con người Theo các nghiên cứu từ phương diện tâm lý học, hệ thống nhu cầu của người nghiện GO ở tầng bậc thấp Nó chỉ liên quan đến những nhu cầu sơ đẳng nhất của con người Những nhu cầu xã hội ở mức độ cao dần dần bị biến mất Chính những điều này làm suy thoái con người xã hội và phát triển con người bản năng trong mô hình nhân cách của họ Trong khi lứa tuổi thanh niên, hệ thống nhu cầu của nhân cách đã phát triển ở mức

độ cao thì rõ ràng GO đã làm cho một bộ phận thanh niên trở nên khác biệt với bạn

bè đồng trang lứa [29]

* Về hứng thú