Bài giảng tế bào và tổ chức hệ miễn dịch đặc hiệu

 Mở đầu Tế bào của hệ miễn dịch  Giải phẫu và chức năng của các cơ quan lympho  Con đường và cơ chế tái tuần hoàn tế bào lympho...  Trình diện kháng nguyên cho tế bàolympho  Cung c

Trang 1

Bs Văn Trung Nghĩa

Trang 2

Các giai đoạn của đáp ứng miễn dịch đặc hiệu

Trang 3

Cơ chế phòng vệ trong miễn dịch bẩm sinh và miễn dịch đặc hiệu

Trang 4

1. Nêu được các loại tế bào của hệ miễn dịch

và chức năng của chúng

2. Nêu được chức năng của các cơ quan

lympho

3. Nêu được ý nghĩa sự tái tuần hoàn của tế

bào lympho qua các cơ quan lympho

Trang 5

 Mở đầu

 Tế bào của hệ miễn dịch

 Giải phẫu và chức năng của các cơ quan lympho

 Con đường và cơ chế tái tuần hoàn tế bào lympho

Trang 6

 Tế bào trình diện kháng nguyên

 Các tế bào hiệu lực loại trừ kháng nguyên

 Các loại tế bào khác

Trang 9

 APC: antigen-presenting cell

 Cư trú chủ yếu ở da, niêm mạc đường hô hấp và tiêu hóa

 Chuyên biệt hóa để bắt giữ kháng nguyên

lympho ngoại vi

Trang 10

 Trình diện kháng nguyên cho tế bào

lympho

 Cung cấp đồng tín hiệu cho sự tăng sinh

và biệt hóa của tế bào lympho

 Tế bào bạch tuộc, đại thực bào, lympho B,

tế bào bạch tuộc nang (FDC)

Trang 11

•Tế bào trình diện kháng nguyên quan trọng nhất để hoạt hóa tế bào lympho T

• Đóng vai trò quan trọng trong sự liên kết giữa miễn dịch bẩm sinh và miễn dịch thu được

Trang 13

 Nhận diện đặc hiệu kháng nguyên

 Có khả năng phân biệt các quyết địnhkháng nguyên khác nhau

 Quyết định 2 đặc tính quan trọng củamiễn dịch đặc hiệu

 Đặc hiệu

 Nhớ

Trang 17

 Tế bào lympho nhỏ (8-10 µm): lymphochưa tiếp xúc với kháng nguyên: “còntrinh” (naive)

phản ứng với kích thích kháng nguyên: chuyển dạng nguyên bào lympho:

lymphoblast

Trang 18

Cơ quan lympho tiên phát (trung ương) và thứ phát (ngoại vi)

Trang 20

 Tế bào lympho: được chia thành nhiều

 B nang (follicular B cells)

 B vùng rìa (marginal zone B cells)

 Lympho T

 T hỗ trợ (helper T cells: Th): T CD4: Th1 + Th2

 T gây độc tế bào (cytotoxic T cells): T CD8

 Tế bào diệt tự nhiên: NK cells

Trang 23

 Bursa of Fabricius, bone marrow

Trang 24

 Thymus

 Bộc lộ TCR gắn với kháng nguyên đã kết hợp MHC

 Chia thành các dưới nhóm nhỏ với chức năng khác nhau

 TH : CD4+ CD8- : hỗ trợ đáp ứng miễn dịch

 TC : CD4- CD8+ : gây độc tế bào (CTLs)

 T điều hòa

Trang 26

 Không có receptor đặc hiệu cho kháng

Trang 28

 Lympho B: tương bào …

 Lympho T: T giúp đỡ, T gây độc tế bào …

Trang 29

 Gồm đại thực bào và bạch cầu hạt trung tính

 Xác định vi sinh vật

 Thực bào

 Phá hủy vi sinh vật

Trang 30

 Thành phần nhiều nhất của bạch cầu

trong máu

cấp: vài giờ sau khi vi khuẩn xâm nhập

 Sau khi vào tổ chức: thực hiện chức năng, chết sau vài giờ

Trang 33

 Chức năng chính: thực bào và giết vi sinh vật

 Thực bào tế bào vật chủ chết

 Bạch cầu trung tính chết tại ổ viêm

 Các tế bào chết khác (apoptosis)

 Tiết cytokin

 Tế bào nội mạc mạch máu: tạo điều kiện

thuận lợi để bạch cầu tới ổ viêm

trợ

 Tham gia làm lành vết thương

Trang 34

- Bào tương có các hạt chứa chất trung gian gây viêm và kháng khuẩn

- Chống giun sán

- Tham gia vào các phản ứng dị ứng

Trang 35

GIẢI PHẪU VÀ CHỨC NĂNG CỦA CÁC CƠ

QUAN LYMPHO

Trang 36

 Môi trường cho sự huấn luyện, trình diện

KN, trưởng thành, tăng sinh và biệt hóacủa các tế bào lympho

 Trung ương (tiên phát): đào tạo ra tế bào

lympho trưởng thành

 Ngoại vi (thứ phát): đáp ứng với KN xâm

nhập, khởi động đáp ứng miễn dịch đặc hiệu

Trang 38

Cơ quan lympho tiên phát (trung ương) và thứ phát (ngoại vi)

Trang 39

1 Cơ thể cần đáp ứng nhanh với vi sinh vật xâm nhập ở bất cứ vị trí nào của cơ thể

2 Có rất ít tế bào lympho đặc hiệu với mỗi loại kháng nguyên

Trang 40

 Tế bào lympho di chuyển liên tục từ máuvào các cơ quan lympho ngoại vi và

ngược lại: tái tuần hoàn tế bào lympho

 Các tế bào hiệu lực đi đến vị trí viêm hoặcnhiễm trùng để tiêu diệt kháng nguyên

 Trung gian qua các phân tử bám dính,

chemokin của tế bào lympho, nội mạc và

tổ chức

Trang 41

Con đường tái tuần hoàn của tế bào lympho

Trang 43

 Tĩnh mạch hậu mao mạch chuyên biệt

hóa, các phân tử bám dính và chemokin

 25 * 109 lympho T/ngày (trung bình 1

ngày, mỗi tế bào lympho sẽ đi qua 1 lần các cơ quan lympho ngoại vi)

 Tăng lượng tế bào lympho tại hạch bạch huyết liên quan với vị trí nhiễm trùng

Trang 47

 Sự di chuyển của lympho T “trinh” vào tổchức lympho gồm nhiều bước

 Tế bào lăn: selectin

 Bám dính: integrin

 Xuyên mạch

Trang 49

 Tổ chức của tế bào và cơ quan lympho

 Rất quan trọng trong việc hình thành đáp ứng miễn dịch

 Cho phép một lượng nhỏ tế bào lympho đặc hiệu có thể đáp ứng hiệu quả với kháng

nguyên ở bất kỳ vị trí nào của cơ thể

 Tái tuần hoàn tế bào lympho

 Di chuyển liên tục giữa các cơ quan lympho

 Có ý nghĩa trong việc khởi động và đáp ứng miễn dịch đặc hiệu

Trang 50

 Cơ quan tạo máu của người trưởng thành

 Cơ quan lympho trung ương của tế bào lympho B

 Chứa nhiều tương bào: tạo kháng thể

Trang 52

 Nơi tế bào lympho T trưởng thành

 2 thùy: chia thành nhiều tiểu thùy nhỏ

 Tủy (medulla)

 Vỏ (cortex)

Trang 53

 Thymocyte: tế bào lympho T trong tuyến

ức

 Huấn luyện ở vùng vỏ, sau đó ra tủy và

ra ngoài qua các mạch bạch huyết

Trang 63