Đánh giá sự tham gia của người dân vào chương trình 135

bMục tiêu cụ thể của chương trình 135 Chương trình 135 với 4 mục tiêu lớn : + Phát triển sản xuất,nâng cao mức sống cho các hộ dân tộc thiểu số + Phát triển cơ sở hạ tầng + Phát triển cá

TRƯỜNG ðẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

KHOA KẾ HOẠCH – PHÁT TRIỂN

-o0o -

TIỂU LUẬN

Bộ môn: QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN

KINH TẾ XÃ HỘI

ðề tài: ðÁNH GIÁ SỰ THAM GIA CỦA NGƯỜI DÂN VÀO VIỆC THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH 135

Giáo viên hướng dẫn: GV Phí Thị Hồng Nhung

Sinh viên thực hiện: Nhóm 10 SV:

Bùi Thị Xuân

Vũ Thị Thuần Nguyễn Thị Hoa Nguyễn Thị Trang (A)

Lỗ Minh Vũ Nguyễn Công Hoan Phan Thế Quốc Trịnh Văn Trường Phạm Huy Hoàng Nguyễn Quốc Tuấn

Lớp: Kinh tế phát triển B – K47

Lời mở đầu

Chương trình 135 – một chương trình hỗ trợ các x vùng

miền núi, vùng sâu , vùng xa , vùng dân tộc thiểu số Qua 7 năm

thực hiện chương trình đ thu được những kết quả lớn , giúp cho

gần 20% dân số thoát được đói nghèo và đ xây dựng cơ sở vật

chất cho các x tạo tiền đề cho nhân dân các x thuộc chương

trình có thể sản xuất , cải thiện kinh tế, nâng cao mức sống

Đánh giá chương trình 135 qua mức độ tham gia của cộng

đồng với 4 tiêu chí : mức độ công khai minh bạch , tính công

bằng , tính hiệu quả , tính bền vững Tìm hiểu mức độ tham gia

của cộng đồng với chương trình 135 , nhóm em đ viết bài thảo

luận này Chúng em xin cám ơn cô đ giúp đỡ và góp ý cho

chúng em co thể hoàn thành bài viết này

Nhóm sinh viên thực hiện

I – Tổng quan về chương trình 135

1 Giới thiệu về chương trình 135

a) Chương trình 135

Chương trình phát triển kinh tế x hội các x đặc biệt khó khăn vùng dân tộc thiểu số và miền núi là một trong các chương trình xoá đói giảm nghèo ở Việt Nam do Nhà nước Việt Nam triển khai từ năm 1998 Chương trình được biết đến rộng ri dưới tên gọi: Chương trình 135 do Quyết định của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam phê duyệt thực hiện chương trình này có số hiệu văn bản

là 135/1998/QD – TTg

Theo kế hoạch ban đầu,chương trình sẽ kéo dài 7 năm và chia làm 2 giai đoạn :

+ giai đoạn 1 : từ năm ngân sách 1998 đến năm 2000 + giai đoạn 2 : từ năm 2001 đến năm 2005

Tuy nhiên đến năm 2006,Nhà nước Việt Nam quyết định kéo dài chương trình này thêm 5 năm và gọi giai đoạn 1998 – 2006 là giai đoạn I ;giai đoạn 2006 – 2010 là giai đoạn II Điều hành chương trình 135 là ban chỉ đạo chương trình phát triển kinh tế x hội các x đặc biệt khó khăn miền núi và vùng sâu vùng xa Người

đứng đầu ban này là một phó thủ tướng Chính phủ ;phó ban là Chủ nhiệm Uỷ ban dân tộc ;và các thành viên là một số thứ trưởng các

bộ ngành và các đại diện đoàn thể x hội

b)Mục tiêu cụ thể của chương trình 135

Chương trình 135 với 4 mục tiêu lớn :

+ Phát triển sản xuất,nâng cao mức sống cho các hộ dân tộc thiểu số

+ Phát triển cơ sở hạ tầng + Phát triển các dịch vụ công cộng địa phương thiết yếu như điện,trường học,trạm y tế,nước sạch

+ Nâng cao đời sống văn hoá

Có nhiều biện pháp thực hiện chương trình này : bao gồm đầu tư ồ ạt của Nhà nước,các dự án Nhà nước và nhân dân cùng làm

(Nhà nước và nhân dân cùng chịu kinh phí,cùng thi công), miễn giảm thuế,cung cấp miễn phí sách giáo khoa,một số báo chí ,…

Năm 1999,Thủ tướng Chính phủ đ phê duyệt danh sách

1870 x đặc biệt khó khăn và các x biên giới làm phạm vi của chương trình 135 Các năm tiếp theo,do có sự chia tách và thành lập x mới nên số x thuộc phạm vi chương trình 135 đ vượt con

số trên

Khi giai đoạn I kết thúc, Nhà nước Việt Nam đ chi khoảng

10 nghìn tỷ đồng,cả nước đ xây dựng và đưa vào sử dụng hơn 25 nghìn công trình thiết kế các loại,góp phần thay đổi đáng kể bộ mặt nông thôn miền núi,cải thiện và nâng cao đời sống nhân dân Tuy nhiên cũng có đánh giá rằng hiệu quả của chương trình 135 còn chưa cao, nhiều mục tiêu chưa thực hiện được

Sang giai đoạn II,Chính phủ Việt Nam đ xác định có 1644 x thuộc 45 tỉnh,thành được đưa vào phạm vi của chương trình 135

2 Chương trình 135 giai đoạn 2006 – 2010

Theo Quyết định số 07/2006/QD – TTg ngày 10/01/2006 của Thủ tướng chính phủ phê duyệt Chương trình phát triển kinh tế – x- hội các x- đặc biệt khó khăn vùng đồng bào dân tộc và miền núi giai đoạn 2006 – 2010 có các nội dung sau :

a)Mục tiêu

Tạo sự chuyển biến nhanh về sản xuất,thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ,nâng cao thu nhập,giảm nghèo bền vững Phấn đấu đến năm 2010,trên địa bàn cơ bản không còn hộ

đói,giảm hộ nghèo xuống còn dưới 30% theo chuẩn nghèo quy

định tại Quyết định số 170/2005/QĐ - TTg ngày 08 tháng 7 năm

2005 của Thủ tướng Chính phủ

Nâng cao kỹ năng và xây dựng tập quán sản xuất mới cho

đồng bào các dân tộc Phấn đấu trên 70% số hộ đạt được mức thu nhập bình quân đầu người trên 3,5 triệu đồng/năm vào năm 2010

Phát triển cơ sở hạ tầng,các x có đủ cơ sở hạ tầng thiết yếu phù hợp quy hoạch dân cư và quy hoạch sản xuất bảo đảm phục vụ

có hiệu quả nâng cao đời sống và phát triển sản xuất tăng thu nhập Phấn đấu trên 80% x có đường giao thông cho xe cơ giới từ trung

tâm x đến tất cả các thôn bản ; trên 80% x có công trình thuỷ lợi nhỏ đảm bảo năng lực phục vụ sản xuất cho trên 85% diện tích đất trồng lúa nước ; 100% x có đủ trường ,lớp học kiên cố,có lớp bán trú ở nơi cần thiết ; 80% số thôn bản có điện ở cụm dân cư ;giải quyết và đáp ứng yêu cầu cơ bản về nhà sinh hoạt cộng đồng

;100% x có trạm y tế kiên cố đúng tiêu chuẩn

Nâng cao đời sống văn hoá,x hội cho nhân dân ở các x đặc biệt khó khăn Phấn đấu trên 80% số hộ được sử dụng điện sinh hoạt; kiểm soát,ngăn chặn các bệnh dịch nguy hiểm; tăng tỷ lệ hộ

có hố xí hợp vệ sinh lên trên 50%; trên 95% người dân có nhu cầu trợ giúp pháp lý được giúp đỡ pháp luật miễn phí

Nâng cao năng lực : trang bị bổ sung những kiến thức về chuyên môn nghiệp vụ ,xoá đói giảm nghèo,nâng cao kiến thức quản lýcho cán bộ,công chức cấp x và trưởng thôn,bản Nâng cao năng lực của cộng đồng,tạo điều kiện cộng đồng tham gia có hiệu quả vào việc giám sát hoạt động về đầu tư và các hoạt động khác trên địa bàn

b)Nguyên tắc chỉ đạo

- Chương trình 135 là chính sách xoá đói ,giảm nghèo của đất nước Chương trình đầu tư tập trung,không dàn trải,xác định đúng

đối tượng là các x và thôn,bản khó khăn nhất

- Nhà nước hỗ trợ ,giúp đỡ bằng các chính cụ thể ,bằng các nguồn lực có thể huy động được một cách hợp lý phù hợp với khả năng cân đối của ngân sách

- Phát huy tối đa sự sáng tạo ,ý chí tự lực,tự cường của toàn thể cộng đồng và nội lực của các hộ nghèo vươn lên thoát nghèo

- Thực hiện nguyên tắc dân chủ công khai,minh bạch,tăng cường phân cấp cho cơ sở,phát huy mạnh mẽ quyền làm chủ của nhân dân trực tiếp tham gia vào chương trình

- Kết hợp chương trình này với việc thực hiện các chính sách khác trên địa bàn; các chương trình mục tiêu quốc gia và các chương trình khác có liên quan trên địa bàn phối hợp và dành phần

ưu tiên cho đầu tư cho chương trình này

c)Phạm vi và đối tượng Chương trình

- Phạm vi chương trình được thực hiện ở tất cả các tỉnh miền núi,vùng cao;vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở các tỉnh Nam bộ

- Đối tượng của chương trình

+ Các x đặc biệt khó khăn + Các x biên giới ,an toàn khu + Thôn,buôn, làng,bản,xóm, ấp… đặc biệt khó khăn ở các x ở khu vực II

Từ năm 2006, xét đưa vào diện đầu tư chương trình đối với các x chưa hoàn thành mục tiêu chương trình 135; xét bổ sung đối với các x đặc biệt khó khăn và thôn bản đặc biệt khó khăn Ơ các x khu vực II theo quy định tiêu chí phân định vùng dân tộc thiểu

số và miền núi theo trình độ phát triển và đưa vào diện đầu tư từ năm 2007

d) Nhiệm vụ chủ yếu

- Hỗ trợ phát triển sản xuất và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao trình độ sản xuất của đồng bào các dân tộc

- Phát triển cơ sở hạ tầng thiết yếu ở các x, thôn bản đặc biệt khó khăn

- Đào tạo bồi dưỡng cán bộ cơ sở, nâng cao trình độ quản lý hành chính và kinh tế, đào tạo nâng cao năng lực cộng đồng

- Hỗ trợ các dịch vụ, cải thiện và nâng cao đời sống nhân dân, trợ giúp pháp lý để nâng cao nhận thức pháp luật

e) Nguồn vốn

- Ngân sách Trung ương hỗ trợ cho các địa phương để thực hiện mục tiêu quy định tại khoản 2 điều 1 của quyết định này và

đựơc bố trí trong dự toán ngân sách nhà nước hàng năm của địa phương

- Ngân sách địa phương hàng năm

- Huy động đóng góp tự nguyện bằng nhiều hình thức của các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, các tổ chức quốc tế, tổ chức cá nhân trong và ngoài nước

f) Các đơn vị tham gia và thực hiện

- Uỷ ban dân tộc

- Bộ kế hoạch và đầu tư

- Bộ tài chính

- Bộ nông nghiệp và phát triển nông thôn

- Bộ giao thông vận tải

- Các bộ và cơ quan trung ương

- Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố thuộc chương trình

- Uỷ ban nhân dân các huyện, x, thôn, bản… thuộc chương trình

- Các tổ chưc đoàn thể, các cơ quan liên quan, cơ quan thông tin đại chúng

II - Đánh giá sự tham gia của cộng đồng vào chương trình 135

1 Mức độ minh bạch công khai

Chương trình 135 của Chính phủ được đánh giá là một trong những Chương trình đầu tư có hiệu quả , nội dung đầu tư cụ thể , thiết thực và giải quyết kịp thời những bức xúc đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số , vùng đặc biệt khó khăn Trong đó , dự án xây dựng cơ sở hạ tầng mang tính quyết định tạo tiền đề về cơ sở vật chất cho người dân phát triển

Chương trình 135 được công bố rộng ri trên tất cả các phương tiện thông tin đại chúng ,và Chính phủ đ có các văn bản hướng dẫn cụ thể Các địa phương , về cơ bản , đ bám sát nội dung chỉ đạo của Trung ương , ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện ; cụ thể hoá nhiệm vụ của Chương trình , lập kế hoạch hằng năm , công khai kế hoạch và nguồn vốn để phát huy tính dân chủ và chủ động trong quá trình thực hiện Việc đảm bảo dân chủ công khai trong quá trình thực hiện Chương trình , cơ bản , được các địa phương quan tâm , chỉ đạo thông qua việc họp dân để lấy ý kiến xây dựng kế hoạch cho giai đoạn 2006 – 2010 tại từng thôn bản … Trong quá trình thực hiện đ phát huy được dân chủ cơ sở , các công trình đầu tư đều có sự tham gia giám sát của người dân ,

được người dân đánh giá phù hợp và phát huy hiệu quả

Ban chỉ đạo chương trình đ lập kế hoạch triển khai thực hiện tới từng cấp , ngành ,và địa phương Trung ương và các tỉnh thực hiện trao quyền và giao cho các x huyện thuộc chương trình quyền làm chủ đầu tư và giám sát việc thực hiện chương trình do ban giám sát x được nhân dân bầu ra …

Do chương trình 135 được triển khai ở vùng nghèo , vùng sâu, vùng xa , người dân nghèo , trình độ dân trí hạn chế , trình độ cán

bộ có nhiều bất cập nên việc huy động sự tham gia đóng góp của người dân thuộc các công trình xây dựng của chương chương trình

135 chưa tốt Một số đơn vị chưa thực hiện nghiêm túc quá trình dân chủ cơ sở , ý kiến của nhân dân chưa thực sự được chính quyền tiếp nhận việc công khai các vấn đề về đầu tư và triển khai thực hiện còn nhiều bất cập ở một số địa phương Chính vì vậy , hiệu quả của chương trình chưa thực sự đạt được như mong muốn

a) Thực hiện ở Lai Châu

Kết thúc giai đoạn I , chuyển sang giai đoạn II , tỉnh Lai Châu

đ chủ động thành lập , kiện tòan tổ chức bộ máy điều hành chỉ đạo

từ cấp tỉnh đến cấp x , tránh chồng chéo và bỏ sót nhiệm vụ Trên cơ sở đó , ban chỉ đạo các cấp đ tham mưu kịp thời cho UBND cùng cấp trong viêc triển khai thực hiện chương trình như : cụ thể hoá các văn bản hướng dẫn của bộ, ngành , trung ương vào điều kiện thực tế của tỉnh ; xây dựng kế hoạch hằng năm và kế hoạch dài hạn các dự án thuộc chương trình ; kiểm tra , giám sát việc thực hiện chương trình trên địa bàn…

UBND tỉnh đ giao cho các huyện , xâ chịu trách nhiệm lập

và phê duyệt quy hoạch trên cơ sở rà soát quy hoạch cua giai đoạn

I và xây dựng quy hoạch mới đối với những x bổ sung vào chương trình 135 giai đoạn II Việc quy hoạch cũng như kế hoạch đầu tư

được chỉ đạo xây dựng từ cơ sở , đảm bảo sự tham gia của người dân và có sự giám sát của ban giám sát x Chính vì vậy , đến nay , các quy định về đầu tư xây dựng được chấp hành nghiêm chỉnh , phân cấp rõ ràng , phù hợp với năng lực , trình độ của cán bộ từng cấp cũng như các quy định hiện hành

Mặt khác , việc thực hiện nghiêm túc quy chế dân chủ , đảm bảo sự tham gia đầy đủ của người dân từ khâu lập kế hoạch ,chuẩn

bị dự án đầu tư đến nghiệm thu bàn giao công trình đưa vào sử dụng Từ đó, nguyên tắc “ x , bản có công trình , người dân có việc làm” được các cấp , các ngành chỉ đạo thực hiện góp phần đem lại thu nhập cho người dân địa phương Bên cạnh đó , hoạt động của Ban giám sát bước đầu cũng phát huy hiệu quả , qua đó kịp thời phát hiện xử lý những vướng mắc trong hoạt động đầu tư để có cơ sở thực hiện thuận lợi , đồng thời không để thất thoát , lng phí trong xây dựng

Tuy nhiên việc phân cấp cho các x còn ít ; tiến độ thực hiện quy hoạch chậm , chưa khoa học , phải điều chỉnh nhiều lần ; nguyên tắc dân chủ đ được thực hiện , song do trình độ dân trí thấp nên hiệu quả tham gia của người dân chưa cao ……Hoạt

động của ban giám sát nhiều lúc chưa thực sự hiệu quả ,…

b) Thực hiện ở Tuyên Quang

Tuyên Quang là tỉnh còn nhiều khó khăn , như những địa phương khác , những năm qua huyện miền núi của Tuyên Quang

được sự quan tâm phát triển kinh tế , x hội của chương trình 135 Năm 1999 tỉnh Tuyên Quang có 42 x , năm 2000 có 54 x và năm

2001 có 61 x thực hiện chương trình 135 và lồng ghép các chương trình , dự án khác trên địa bàn

Chương trình 135 giai đoạn II của tỉnh Tuyên Quang triển khai thực hiện ở 70 thôn thuộc 41 x của 5 huyện từ năm 2006 đến nay Đồng thời , lồng ghép với các nguồn vốn khác , tỉnh đ tập trung đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, hỗ trợ phát triển sản xuất;

đào tạo nâng cao năng lực cán bộ và cải thiện nâng cao đời sống nhân dân

Trong thực hiện chương trình giai đoạn I , Nhà nước đ phân cấp cho x làm chủ đầu tư , dự án cơ sở hạ tầng trong những năm

đầu thực hiện chương trình (1999) , nên ngay khi thực hiện chương trình 135 giai đoạn II , Tuyên Quang tiếp tục phân cấp cho 100% các x đ thành lập và kiện toàn ban giám sát x Đội ngũ này đ

đi vào hoạt động có nề nếp và đạt được kết quả , nhờ vậy khắc phục

được những tồn tại trong quá trình thực hiện chương trình , từng bước củng cố được vai trò , chức năng của chủ đầu tư cấp x

Cũng như Lai Châu , Tuyên Quang cũng có những tồn tại chưa

khắc phục được nên chương trình có hiệu quả chưa thực sự cao

Theo số liệu điều tra của kiểm toán nha nước tại 10 tỉnh , qua phát biểu và phỏng vấn 2083 người dân cho thấy :

- 91% người dân được biết có chương trình 135 đầu tư cho x

- 86% người dân được hỏi ý kiến khi dự án được đầu tư

- 94% người dân cho rằng công trình , dự án của chương trình 135

được đầu tư là hợp lý

- 95% người dân đánh giá công trình 135 đầu tư sử dụng đúng mục

đích

- 70% người dân được tham gia học tập về chương trình

- 97% người dân cho rằng nên kéo dài thời gian thực hiện chương

trình

2 Tính công bằng

Việc triển khai thực hiện chương trình 135 giai đoạn I (từ

năm 1998 đến 2005) đ đem lại sự thay đổi lớn về hạ tầng , giúp

nhân dân vùng đặc biệt khó khăn xoá đói , giảm nghèo , góp phần

quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế – x hội vùng dân tộc thiểu

số và miền núi Chương trình đ góp phần làm thay đổi cơ bản bộ

mặt của nông thôn miền núi , vùng dân tộc thiểu số , đời sống đồng

bào dân tộc từng bước cải thiện , tỷ lệ hộ đói nghèo giảm nhanh ,

giáo dục đào tạo , sức khoẻ của người dân được chăm lo , kết cấu

hạ tầng được cải thiện rõ rệt Đến nay , chương trình đ đưa được

hơn 600 x ra khỏi diện đặc biệt khó khăn , năng lực sản xuất của

đồng bào các dân tộc đ có bước chuyển biến tích cực , đời sống

sinh hoạt của đồng bào được cải thiện , những khó khăn bức xúc

lớn về đất sản xuất, nhà ở , nước sinh hoạt , y tế , giáo dục đ bước

đầu được giải quyết Thực hiện các dự án thành phần với các chính

sách tổng hợp về phát triển kinh tế x hội nói chung trên địa bàn

chương trình đ giảm nhanh tỷ lệ hộ nghèo , không còn hộ đói kinh

niên , góp phần quan trọng cải thiện rõ rệt đời sống của đồng bào ,

giữ vững an ninh chính trị , trật tự an toàn x hội , đảm bảo quốc

phòng , tăng cường tình đoàn kết giữa các dân tộc , rút ngắn

khoảng cách về trình độ phát triển giữa các vùng miền trong cả

nước ; thực hiện công bằng x hội, củng cố niềm tin của đồng bào