Phân tích tình trạng nghèo và chính sách hỗ trợ cho hộ nghèo có công với cách mạng trên địa bàn tỉnh long an

UBND: y ban Nhân dân... oàn Thanh niên có phong trào “Thanh niên giúp nhau phát tri n kinh t ”, “Câu l c b thanh niên giúp bà con thoát nghèo”... - Nhi u đ a ph ng đã có nh ng cách làm h

Tôi xin cam đoan lu n v n này hoàn toàn do tôi th c hi n Các đo n trích d n và s li u s d ng trong lu n v n đ u đ c d n ngu n và có đ chính xác cao nh t trong ph m vi hi u bi t c a tôi

Lu n v n này không nh t thi t ph n ánh quan đi m c a tr ng i h c Kinh t Thành ph H Chí Minh

Tp.H Chí Minh, ngày 30 tháng 3 n m 2015

Tác gi lu n v n

ng Ng c T o

L I C M N

Em xin chân thành c m n Quý th y, cô giáo Tr ng

i h c Kinh t thành ph H Chí Minh đã quan tâm d y d , truy n th cho em nh ng ki n th c trong khóa h c v a qua

c bi t, em bày t lòng bi t n sâu s c t i PGS.TS Nguy n Tr ng Hoài đã t n tình h ng d n và giúp đ em trong

su t quá trình nghiên c u và th c hi n đ tài: “Phân tích tình

tr ng nghèo và chính sách h tr cho h nghèo có công v i cách m ng trên đ a bàn t nh Long An”

ng th i, em c ng xin chân thành c m n toàn th cán

b công ch c UBND t nh Long An, y ban M t tr n T qu c

Vi t Nam t nh Long An, H i Liên hi p Ph n t nh Long An và

S Lao đ ng-Th ng binh và Xã h i t nh Long An đã t n tình giúp đ đ em hoàn thành lu n v n t t nghi p này

M c dù b n thân đã có s c g ng n l c nh ng không tránh kh i nh ng thi u sót, r t mong s góp ý c a Quý th y, cô giáo đ giúp em hoàn thi n h n n a

Tp.H Chí Minh, ngày 30 tháng 3 n m 2015

Tác gi lu n v n

ng Ng c T o

1 BHYT: b o hi m y t

2 GQVL-GN: gi i quy t vi c làm-gi m nghèo

3 L -TB&XH: Lao đ ng-Th ng binh và Xã h i

4 UBND: y ban Nhân dân

5 X GN: xóa đói gi m nghèo

DANH M C CÁC B NG

B ng 3.1 S li u gi m nghèo t n m 2010 đ n 2014 35

B ng 3.2 T ng h p h nghèo và h nghèo ng i có công n m 2014 36

B ng 4.1 Th ng kê h nghèo ng i có công theo gi i tính và trình đ h c v n 47

B ng 4.2 Th ng kê h nghèo ng i có công theo tiêu chí ngh nghi p 50

B ng 4.3 Th ng kê h nghèo ng i có công theo quy mô h và s ng i s ng ph thu c 51

B ng 4.4 Th ng kê h nghèo ng i có công đ c vay v n t đ nh ch chính th c 54

B ng 4.5 Th ng kê h nghèo ng i có công theo tiêu chí kho ng cách t nhà đ n ch và đ ng ô tô v đ n nhà 56

B ng 4.6 Th ng kê h nghèo ng i có công theo tiêu chí nhà v sinh và n c sinh ho t 58

B ng 4.7 Th ng kê h nghèo ng i có công theo tiêu chí nhà 60

B ng 4.8 Th ng kê h nghèo ng i có công theo tiêu chí tình hình kinh t so v i các n m tr c và nhu c u c n h tr 61

B ng 4.9 Th ng kê h nghèo ng i có công theo tiêu chí nh ng khó kh n 63

* * *

Trang ph bìa

L i cam đoan

L i c m n

Danh m c t vi t t t

Danh m c các b ng

Ch ng 1 PH N M U 1

Ch ng 2 T NG QUAN Lụ THUY T V CÁC NHÂN T NH H NG N H NGHÈO NG I Cị CÔNG 6

2.1 Khái ni m v ng i có công 6

2.2 Khái ni m v nghèo 7

2.3 Phân lo i nghèo 9

2.4 Khái ni m h nghèo ng i có công 9

2.5 M t s lý thuy t v nghèo 10

2.6 Nhóm y u t nh h ng đ n tình tr ng nghèo 10

2.7 Kinh nghi m gi m nghèo trên th gi i 16

2.8 Kinh nghi m gi m nghèo c a m t s đ a ph ng trong n c 20

2.9 K t lu n ch ng 2 29

Ch ng 3 PHÂN TệCH TH C TR NG V CÔNG TÁC GI M NGHÈO CÁC H NG I Cị CÔNG TRÊN A BÀN T NH LONG AN GIAI O N 2010 – 2014 32

3.1 Gi i thi u khái quát v t nh Long An 32

3.2 Phân tích th c tr ng v công tác gi m nghèo các h ng i có công trên đ a bàn t nh Long An giai đo n 2010-2014 35

3.3 K t lu n ch ng 3 45

T NH LONG AN 47

4.1 Các y u t xã h i tác đ ng ch quan 47

4.2 Các y u t xã h i tác đ ng khách quan 65

4.3 K t lu n ch ng 4 67

Ch ng 5 K T LU N, G I ụ CHệNH SÁCH VÀ CÁC GI I PHÁP GI M GHÈO NG I Cị CÔNG 71

5.1 Các k t lu n ch y u t nghiên c u 71

5.1.1 Các k t lu n t phân tích th c tr ng công tác gi m nghèo các h ng i có công trên đ a bàn t nh Long An giai đo n 2010-2014 71

5.1.2 Các k t lu n t phân tích các nhân t nh h ng t i tình tr ng nghèo c a các h ng i có công trên đ a bàn t nh Long An 72

5.2 G i ý chính sách 74

5.2.1 Các chính sách nh m c i thi n th c tr ng công tác gi m nghèo các h ng i có công trên đ a bàn t nh Long An 74

5.2.2 Các chính sách liên quan đ n nhân t nh h ng t i tình tr ng nghèo c a các h ng i có công trên đ a bàn t nh Long An 75

5.3 Các bài h c chính sách t các đ a ph ng khác mà Long An c n h c h i nh m gi m h nghèo ng i có công b n v ng 77

5.4 G i ý các gi i pháp 78

K T LU N 83

TÀI LI U THAM KH O

Hình nh minh h a

Ph l c b ng câu h i kh o sát

b và nhân dân Long An đã có nhi u đóng góp x ng đáng vào s nghi p kháng

chi n c u n c chung c a dân t c X ng danh v i 8 ch vàng “Trung d ng

kiên c ng, toàn dân đánh gi c” Trong các cu c đ u tranh gi i phóng dân t c,

b o v T qu c và làm ngh a v qu c t , đã có hàng ch c ngàn ng i con c a quê h ng tr c ti p ra m t tr n V i đ o lý “U ng n c nh ngu n”, “ n qu

nh ng i tr ng cây”, trong nh ng n m qua, ng và Nhà n c đã ban hành Pháp l nh u đãi Ng i có công v i cách m ng và Pháp l nh quy đ nh danh hi u vinh d Nhà n c “Bà m Vi t Nam anh hùng” Phong trào “ n n đáp ngh a”

đ c c ng đ ng xã h i quan tâm, t ng b c góp ph n nâng cao đ i s ng v v t

ch t và tinh th n cho các đ i t ng chính sách

i t ng ng i có công ngày càng đ c m r ng, ch đ u đãi t ng

d n hàng n m, đ m b o s công b ng và đ ng thu n c a xã h i n nay, toàn

t nh Long An đã xác nh n g n 30 ngàn li t s , trên 10 ngàn th ng b nh binh, g n

4 ngàn Bà m Vi t Nam anh hùng, trên 25 ngàn ng i và gia đình có công v i cách m ng, trên 1 ngàn ng i ho t đ ng kháng chi n và con đ c a h b ph i nhi m ch t đ c hóa h c, h n 2 ngàn ng i tham gia ho t đ ng cách m ng, ho t

đ ng kháng chi n b đ ch b t tù đày Hi n nay, t nh đang qu n lý chi tr ch đ tr

c p hàng tháng cho g n 22 ngàn đ i t ng ng i có công v i cách m ng, v i s

ti n tr c p hàng n m trên 300 t đ ng Nh ng đ i t ng ng i có công đang

h ng tr c p u đãi hàng tháng c a Nhà n c v i m c tr c p luôn đ c đi u

ch nh phù h p trên c s m c tiêu dùng bình quân xã h i và s phát tri n c a kinh

t đ t n c Bên c nh ch đ tr c p u đãi c a Nhà n c, các ho t đ ng ch m sóc đ i s ng ng i có công đ c duy trì th ng xuyên, h u h t ng i có công và thân nhân c a h đã đ c h ng các ch đ u đãi v ch m sóc s c kh e, c i

thi n nhà , u đãi trong giáo d c và đào t o, d y ngh , t o vi c làm… Tuy nhiên,

v n còn m t b ph n ng i có công thu c di n h nghèo Toàn t nh Long An có 384.958 h dân c S h nghèo là 11.480 h (t l 2,98%) Trong đó h nghèo thu c đ i t ng chính sách ng i có công là 130 h (t l 0,034%) (S Lao đ ng-

Th ng binh và Xã h i, 2014)

Có s khác bi t đ c bi t gì gi a h nghèo nói chung và h nghèo

ng i có công v i cách m ng khi n tác gi quan tâm đ n đ tài?

Th nh t, h nghèo ng i có công v i cách m ng đã có ít nh t m t thành viên trong h đ c h ng tr c p u đãi hàng tháng c a Nhà n c, m c cao nh t kho ng 7.000.000 đ ng/tháng, m c th p nh t là 684.000 đ ng/tháng V i m c th p

nh t thì c ng cao h n m c chu n h nghèo hi n nay (nông thôn 400.000

đ ng/ng i/tháng, thành th 500.000 đ ng/ng i/tháng) V y t i sao h v n nghèo, đây là m t câu h i l n thôi thúc tác gi tìm l i gi i đáp

Th hai, nh ng ng i có công v i cách m ng là nh ng ng i đã hy sinh

tu i thanh xuân, x ng máu ho c m t ph n thân th c a mình đ giành l y cu c

s ng đ c l p, t do, m no h nh phúc cho chúng ta ngày hôm nay Máu đào c a các Anh hùng li t s đã tô th m trang s vàng c a dân t c Vi t Nam anh hùng

V y mà đã 40 n m trôi qua, k t ngày gi i phóng hoàn toàn mi n Nam, th ng

nh t đ t n c (30/4/1975 - 30/4/2015), nh ng v n còn nh ng h ng i có công

v i cách m ng r i vào di n h nghèo

B n thân tác gi đang công tác t i S Lao đ ng - Th ng binh và Xã

h i t nh Long An, đ đ xu t các gi i pháp giúp cho các h ng i có công v i

cách m ng c a t nh Long An thoát nghèo, tác gi ch n th c hi n đ tài “Phân

tích tình tr ng nghèo và chính sách h tr cho h nghèo có công v i cách

m ng trên đ a bàn t nh Long An”

1 2 M c tiêu nghiên c u:

1.2.1 M c tiêu t ng quát:

Trên c s nghiên c u lý lu n và đi u tra, kh o sát th c ti n, tác gi

phân tích và tìm ra các nhân t nh h ng t i tình tr ng nghèo c a các h

ng i có công v i cách m ng trên đ a bàn t nh Long An T đó giúp cho vi c

đ a ra các chính sách nh m thoát nghèo b n v ng

1.2.2 M c tiêu c th :

- Phân tích th c tr ng nhóm đ i t ng h nghèo ng i có công c n

đ c s quan tâm, h tr c a nhà n c t i Long An

1.5.1 Không gian: Ph m vi nghiên c u t p trung ch y u vào các h

ng i có công sinh s ng trên đ a bàn t nh Long An

1.6.1 Ph ng pháp thu th p s li u

- S li u th c p đ c thu th p t 2 ngu n:

+ T các sách, công trình nghiên c u, các báo cáo khoa h c v đ y

m nh s nghi p CNH-H H nông nghi p, nông thôn và X GN

+ T các Ngh quy t đ i h i t nh ng b Long An, các báo cáo t ng

k t c a UBND t nh Long An, S L -TB&XH t nh Long An

- S li u s c p: th c hi n đi u tra tr c ti p các h ng i có công nghèo, các h m i tái nghèo b ng b câu h i so n th o s n

1.6.2 Ph ng pháp x lý s li u th ng kê

Vi c xây d ng h th ng b ng bi u, h th ng ch tiêu, tính toán s li u

đ c th c hi n trên ch ng trình ph n m m Excel làm c s cho nh ng k t

lu n ph c v m c tiêu nghiên c u c a đ tài

1 7 C u trúc đ tài

Nh m đ t đ c tính ch t ch trong vi c trình bày, k t n i các n i dung giúp cho ng i đ c có th tham kh o các v n đ và k t qu c a quá trình nghiên c u, n i dung c a đ tài đ c trình bày trong các ch ng nh sau:

Ch ng 1 Ph n m đ u

Gi i thi u các n i dung t ng quát c a đ tài, đ t v n đ nghiên c u,

m c tiêu nghiên c u, c ng nh gi i thi u s l c v ph ng pháp và ph m vi nghiên c u c a đ tài

Ch ng 2 T ng quan lý thuy t v các nhân t nh h ng đ n h nghèo ng i có công

- Khái ni m ng i có công v i cách m ng; khái ni m v nghèo; phân lo i nghèo;

- M t s lý thuy t v nghèo: Lý thuy t v phát tri n kinh t ; Lý thuy t

t ng tr ng nông nghi p và s nghèo đói nông thôn; Lý thuy t v nông

nghi p v i phát tri n kinh t

- Nhóm y u t nh h ng đ n tình tr ng nghèo: các công trình nghiên

c u t i Vi t Nam tr c đây; xu t các nhân t nh h ng đ n h nghèo

ng i có công v i cách m ng t các chuyên gia t nh Long An

- Kinh nghi m xóa đói gi m nghèo m t s n c trên th gi i và c a

m t s đ a ph ng trong n c

Ch ng 3 Phân tích th c tr ng công tác gi m nghèo các h ng i

có công trên đ a bàn t nh Long An giai đo n 2010-2014

- Gi i thi u khái quát v t nh Long An

- Phân tích th c tr ng công tác gi m nghèo các h ng i có công v i

cách m ng trên đ a bàn t nh Long An giai đo n 2010-2014

Ch ng 4 Phân tích các nhân t nh h ng t i tình tr ng nghèo

c a các h ng i có công trên đ a bàn t nh Long An

- Các nhân t ch quan: gi i tính, trình đ h c v n, ngh nghi p, quy

mô h , s ng i s ng ph thu c, quy mô v n vay t các đ nh ch chính th c,

c u t i Vi t Nam tr c đây và t đ xu t các nhân t nh h ng đ n h nghèo

ng i có công v i cách m ng t các chuyên gia t nh Long An Cu i ch ng

s nêu kinh nghi m xóa đói gi m nghèo c a m t s đ a ph ng giáp ranh v i

đ a bàn t nh Long An

2.1 Khái ni m v ng i có công

Ng i có công là ng i có c ng hi n đ c bi t ho c hy sinh cao c cho s nghi p d ng n c và gi n c, b o v h nh phúc cu c s ng bình yên c a nhân dân Là ng i có đóng góp công lao ho c hy sinh tính m ng, hy sinh m t ph n thân th trong th i k tr c cách m ng tháng Tám n m 1945, trong các cu c gi i phóng dân t c, b o v T qu c và ngh a v qu c t đ c c quan, t ch c có

th m quy n công nh n

Theo Pháp l nh u đãi Ng i có công v i cách m ng s UBTVQH 11 ngày 29/6/2005 c a y ban Th ng v Qu c h i thì ng i có công v i cách m ng bao g m:

26/2005/PL- Ng i ho t đ ng cách m ng tr c ngày 01 tháng 01 n m 1945;

 Ng i ho t đ ng cách m ng t ngày 01 tháng 01 n m 1945 đ n ngày kh i ngh a tháng Tám n m 1945;

 Li t s ;

 Bà m Vi t Nam anh hùng;

 Anh hùng L c l ng v trang nhân dân;

 Anh hùng Lao đ ng trong th i k kháng chi n;

s 242/SL ngày 12-10-1948, quy đ nh tiêu chu n xác nh n th ng binh, truy

t i ngay t i các qu c gia có n n kinh t phát tri n Tuy nhiên tùy thu c vào

đi u ki n t nhiên, th ch chính tr xã h i và đi u ki n kinh t c a m i qu c

gia mà tính ch t, m c đ nghèo đói c a t ng qu c gia có khác nhau Nhìn chung m i qu c gia đ u s d ng m t khái ni m đ xác đ nh m c đ nghèo

kh và đ a ra các ch s nghèo kh đ xác đ nh gi i h n nghèo kh Gi i h n nghèo kh c a các qu c gia đ c xác đ nh b ng m c thu nh p t i thi u đ

ng i dân có th t n t i đ c, đó là m c thu nh p mà m t h gia đình có th mua s m đ c nh ng v t d ng c b n ph c v cho vi c n, m c, và các nhu

c u thi t y u khác theo m c giá hi n hành

T i h i ngh v ch ng nghèo đói do y ban Kinh t xã h i khu v c

Châu á - Thái Bình D ng (ESCAP) t ch c t i Bangkok, Thái Lan vào tháng

9 n m 1993, các qu c gia trong khu v c đã th ng nh t cao và cho r ng:

“Nghèo kh là tình tr ng m t b ph n dân c không có kh n ng th a mãn

nh ng nhu c u c b n c a con ng i mà nh ng nhu c u y ph thu c vào trình đ phát tri n kinh t xã h i, phong t c t p quán c a t ng vùng và nh ng phong t c y đ c xã h i th a nh n”

Theo khái ni m này không có chu n nghèo chung cho m i qu c gia, chu n nghèo cao hay th p ph thu c vào đi u ki n c th c a t ng qu c gia

và nó thay đ i theo th i gian và không gian

Chu n nghèo là th c đo đ phân bi t ai nghèo, ai không nghèo t đó

có chính sách bi n pháp tr giúp phù h p và đúng đ i t ng

T i H i ngh th ng đ nh th gi i và phát tri n xã h i t ch c t i Copenhagen ( an M ch) n m 1995 đ nh ngh a “Nghèo là t t c nh ng ai mà thu

nh p th p h n 1 đôla (USD) m t ngày cho m i ng i, s ti n đ c coi nh đ đ mua s n ph m thi t y u đ t n t i (trích theo Nguy n Tr ng Hoài, 2007)

Theo inh Phi H (2006), b n thân khái ni m nghèo nó c ng bao hàm m c

đ nghèo khác nhau, vì trong các nhóm dân c có ng i thu c nhóm nghèo nh ng

ch a ph i là nghèo nh t trong xã h i mà b r i vào tình tr ng đói kém Do đó, cách

ti p c n khác nhau v tình tr ng thi u th n s phân bi t ng ng nghèo khác nhau

Nhà kinh t h c M Galbraith c ng quan ni m: “Con ng i b coi là nghèo

kh khi mà thu nh p c a h , ngay dù thích đáng đ h có th t n t i, r i xu ng rõ

r t d i m c thu nh p c ng đ ng Khi đó h không th có nh ng gì mà đa s trong c ng đ ng coi nh cái c n thi t t i thi u đ s ng m t cách đúng m c”

Còn nhóm nghiên c u c a UNDP, UNFPA, UNICEF trong công trình

“Xoá đói gi m nghèo Vi t Nam-1995” đã đ a ra đ nh ngh a: “Nghèo là tình

tr ng thi u kh n ng trong vi c tham gia vào đ i s ng qu c gia, nh t là tham gia vào l nh v c kinh t ”

2.2 2 Khái ni m nghèo c a Vi t Nam

T i Vi t Nam, Chính ph đã th a nh n đ nh ngh a chung v đói nghèo

do H i ngh ch ng đói nghèo khu v c Châu Á-Thái Bình D ng do ESCAP

t ch c t i Bangkok, Thái Lan vào tháng 9 n m 1993

Ngày 30/01/2011 Chính ph Vi t Nam bàn hành Quy t đ nh 09/2011/Q -TTg v vi c ban hành chu n h nghèo, h c n nghèo áp d ng cho giai đo n 2011 - 2015 nh sau:

- H nghèo nông thôn là h có m c thu nh p bình quân t 400.000

đ ng/ng i/tháng (t 4.800.000 đ ng/ng i/n m) tr xu ng

- H nghèo thành th là h có m c thu nh p bình quân t 500.000

đ ng/ng i/tháng (t 6.000.000 đ ng/ng i/n m) tr xu ng

2.2 3 M c chu n h nghèo c a t nh Long An

- H nghèo nông thôn là h có m c thu nh p bình quân t 400.000

Theo Ngân hàng th gi i, khái ni m nghèo tuy t đ i đ c hi u là m t

ng i ho c m t h gia đình khi m c thu nh p c a h th p h n tiêu chu n t i thi u (m c thu nh p t i thi u) đ c qui đ nh b i m t qu c gia ho c t ch c

qu c t trong kho ng th i gian nh t đ nh

2.3 2 Nghèo t ng đ i:

Theo inh Phi H (2006), nghèo t ng đ i là tình tr ng mà m t ng i

ho c m t h gia đình thu c v nhóm ng i có thu nh p th p nh t trong xã h i xét theo không gian và th i gian nh t đ nh Nh v y, nghèo t ng đ i đ c xác đ nh trong m i t ng quan xã h i v tình tr ng thu nh p v i nhóm ng i

b t k xã h i nào, luôn luôn t n t i nhóm ng i có thu nh p th p nh t trong

xã h i, do đó theo khái ni m này thì ng i nghèo t ng đ i s luôn hi n di n

b t k trình đ phát tri n kinh t nào

2.4 Khái ni m h nghèo ng i có công

Theo tác gi : h nghèo ng i có công v i cách m ng là h nghèo và trong h có ít nh t m t thành viên là đ i t ng ng i có công v i cách m ng,

có m c thu nh p bình quân t 400.000 đ ng/ng i/tháng tr xu ng ( nông thôn), m c thu nh p bình quân t 500.000 đ ng/ng i/tháng tr xu ng ( thành th )

2.5 M t s lỦ thuy t v nghèo

2.5 1 LỦ thuy t v phát tri n kinh t

Theo Nguy n Tr ng Hoài (2007), phát tri n kinh t , hi u m t cách đ y

đ , th ng bao hàm nh ng thay đ i toàn di n, liên quan đ n nh ng v n đ chính tr , v n hóa xã h i và th ch M t khái ni m khác th ng đ c đ c p

đ n trong giai đo n hi n nay đó là phát tri n b n v ng Trong H i ngh Rio de Janerio, 1992, khái ni m này đ c nh n m nh nh sau: phát tri n b n v ng là phát tri n đáp ng nh ng nhu c u c a hi n t i nh ng không gây tr ng i cho

vi c đáp ng các nhu c u c a th h mai sau

2.5.2 LỦ thuy t t ng tr ng nông nghi p và s nghèo đói nông thôn

Rao C.H.H và Chopra K (1991) tranh lu n v m i quan h này nh sau: trong quá trình t ng tr ng nông nghi p, hai ph ng th c ch y u đ c th

hi n là qu ng canh (t ng s n l ng do m r ng di n tích) và thâm canh (t ng

n ng su t trên đ n v di n tích b ng cách t ng c ng s d ng các y u t đ u vào do ngành công nghi p hóa ch t s n xu t)

Shepherd A (1998) cho r ng ngay c vi c đ m b o không suy thoái tài nguyên môi tr ng b ng k thu t t t c ng xu t hi n s nghèo đói, do đ c đi m

t nhiên khác nhau theo vùng và hi u qu áp d ng ti n b k thu t c ng đem

l i k t qu khác nhau Giai đo n đ u áp d ng k thu t m i, do đòi h i t ng nhanh đ u t v gi ng, phân bón, thu c sâu, làm đ t, th y nông n i đ ng … nên c ng g n v i r i ro cao và nh v y ch các h giàu vùng nông thôn m i

có kh n ng th c hi n và h ng l i ích l n t vi c đi tiên phong đ u t các k thu t m i Sau đó v i s h tr c a nhà n c thông qua tài tr giá đ i v i các

y u t s n xu t đ u vào và u đãi v tín d ng thì nông dân nghèo m i có đi u

ki n áp d ng r ng rãi nh ng k thu t đó Tuy nhiên khi đ i b ph n nông dân

có th áp d ng mô hình này, s n l ng s t ng nhanh và giá s r t xu ng làm

gi m hi u qu đ u t c a nông dân N u quá trình này ti p t c, h s r i vào gánh n ng n n n, t b vi c đ u t trong khi dân s t ng làm t ng tình tr ng

th t nghi p và tình tr ng nghèo đói s tr m tr ng

2.5 3 LỦ thuy t v nông nghi p v i phát tri n kinh t

Nông nghi p là m t trong nh ng ngành s n xu t v t ch t quan tr ng

c a n n kinh t qu c dân Ho t đ ng này không nh ng g n li n v i các y u t kinh t , xã h i mà còn g n li n v i các y u t t nhiên Nông nghi p n u xét theo đ i t ng s n xu t c a nó s bao g m các ngành: tr ng tr t, ch n nuôi, lâm nghi p và th y s n

Lý gi i cho tình tr ng t t h u c a nhi u n c đang phát tri n, các nhà

kinh t mô t “vòng lu n qu n c a nghèo đói”:

Góc đ xã h i Góc đ kinh t

Ngu n: Rao và Chopra (1991)

2.6 N hóm y u t nh h ng đ n tình tr ng nghèo

2.6 1 Các công trình nghiên c u t i Vi t Nam tr c đây

Madajewicz M (1999), Minot, N.(2004), Khandker, R (2009), WB

(2007), inh Phi H và Nguy n Tr ng Hoài (2007), Baker J.L (2000), đã nh n

di n có 8 y u t nh h ng đ n nghèo

2.6.1.1 Ngh nghi p, tình tr ng vi c làm: ng i nghèo th ng không có

vi c làm, làm thuê ho c làm vi c trong nông nghi p, trong khi ng i giàu

Sinh

s n nhi u

th ng có vi c làm trong nh ng l nh v c có thu nh p cao và t ng đ i n

đ nh nh buôn bán, d ch v , công ch c

2.6.1.2 Trình đ h c v n: vì không có đ ti n đ trang tr i cho chi phí

h c t p nên con cái h th ng b h c r t s m hay th m chí không đi h c

H n n a, ng i nghèo không nh ng thi u hi u bi t mà còn thi u kh n ng

ti p thu ki n th c chuyên môn c n thi t trong ho t đ ng kinh t H qu là r i vào cái b y: ít h c – nghèo

2.6.1.3 Gi i tính c a ch h : vùng nông thôn, nh ng h gia đình có

ch h là n có nhi u kh n ng nghèo h n nh ng h có ch là nam i u đó

do n th ng có ít c h i làm vi c v i thu nh p cao mà th ng làm vi c nhà

và s ng d a vào ngu n thu t ng i nam trong gia đình

2.6.1.4 Quy mô h : quy mô m t h gia đình càng l n thì h có chi tiêu bình

quân đ u ng i th p h n Do đó, có nhi u kh n ng nghèo h n h có ít ng i

2.6.1.5 S ng i s ng ph thu c: t l ng i n theo càng cao, h ph i

gánh ch u nhi u chi phí h n cho h c hành, khám ch a b nh Do đó có nhi u

kh n ng nghèo h n h có ít ng i ph thu c

2.6.1.6 Quy mô di n tích đ t c a h gia đình: nông thôn, đ t là t li u

s n xu t ch y u c a nông nghi p, ngu n t o ra thu nh p Không có đ t ho c quy mô đ t ít th ng đi đôi v i nghèo

2.6.1.7 Quy mô v n vay t đ nh ch chính th c: thi u v n đ u t d n

đ n n ng su t th p, kéo theo thu nh p h gia đình th p Do đó, vay v n t

đ nh ch chính th c là công c quan tr ng giúp h nông thôn thoát nghèo

2.6.1.8 Kh n ng ti p c n c s h t ng: c s h t ng nông thôn bao

g m đ ng giao thông, đi n, ch , n c s ch, h th ng thông tin liên l c C s

h t ng nông thôn phát tri n, nh t là thông qua th c hi n các d án phát tri n c

s h t ng, s t o nhi u c h i vi c làm cho ng i nghèo vùng nông thôn

Trong 8 y u t nh h ng đ n nghèo nêu trên, tác gi đ u s d ng đ

phân tích h nghèo ng i có công c a t nh Long An Tuy nhiên chú tr ng nhi u đ n y u t quy mô h , s ng i s ng ph thu c và kh n ng ti p c n c

s h t ng B i vì ng i có công v i cách m ng h đã có ngu n thu nh p c

đ nh hàng tháng đó là tr c p u đãi c a nhà n c, m c th p nh t là 684.000

đ ng/tháng c ng cao h n m c chu n h nghèo

2.6.2 xu t các nhân t nh h ng đ n h nghèo ng i có công

v i cách m ng t các chuyên gia t nh Long An

Tác gi đã tr c ti p ph ng v n các chuyên gia ph trách l nh v c gi m nghèo trên đ a bàn t nh Long An: bà Tr n Th Nhanh, Phó ch t ch UBND

t nh Long An; ông Hoa Thanh Niên, Phó giám đ c S Lao đ ng-Th ng binh

và Xã h i t nh Long An; ông Nguy n V n Hi n, Phó ch t ch y ban M t

tr n T qu c Vi t Nam t nh Long An; bà Thái M i, Phó ch t ch H i Liên hi p Ph n t nh Long An

Các chuyên gia đã nêu lên các nhân t nh h ng t i tình tr ng nghèo c a các h ng i có công v i cách m ng trên đ a bàn t nh Long An, c th nh sau:

2.6.2.1 Các y u t xã h i tác đ ng:

- H u qu c a chi n tranh, kh ng ho ng kinh t :

Xu t phát đi m v kinh t th p, k t h p v i chi n tranh lâu dài, gian

kh , c s v t ch t b tàn phá, ngu n l c b gi m sút do m t mát trong chi n tranh ng th i nh h ng c a nhi u cu c kh ng ho ng kinh t trên th gi i,

đã tác đ ng r t l n đ n đ i s ng ng i dân, trong đó có các h ng i có công

v i cách m ng Ng i có công v i cách m ng là đ i t ng đã m t mát r t nhi u trong các cu c kháng chi n, do đó r t d b t n th ng do các y u t môi tr ng kinh t b t l i tác đ ng đ n

- S tham gia c a c ng đ ng:

+ Nhà n c: th ch chính sách đ i v i ng i có công nghèo còn có

nh ng m t b t c p ch ng h n nh : chính sách đ u t c s h t ng (đ ng, đi n,

n c …), chính sách khuy n khích phát tri n s n xu t, t o vi c làm, h tr giáo

d c, xóa đói gi m nghèo, chính sách tr giúp cho gia đình chính sách còn thi u

… ch a khuy n khích cho ng i nghèo tham gia tích c c vào quá trình s n xu t

và c i thi n cu c s ng Ch a có các chính sách riêng đ i v i h nghèo thu c

di n u đãi ng i có công v i cách m ng

+ Các t ch c chính tr -xã h i: có nh h ng r t l n đ n công tác gi m nghèo Các hi p h i cùng các S ngành, đoàn th v i nhi u hình th c nh

Qu Vì ng i nghèo, phong trào ph ng d ng Bà m Vi t Nam anh hùng,

ng h gia đình có hoàn c nh đ c bi t khó kh n, phong trào xây d ng nhà tình ngh a, t ng s ti t ki m tình ngh a, xóa nhà tranh tre d t nát … Tuy nhiên

s đóng góp h tr còn h n ch , ch a th kh c ph c đ c hi n t ng nghèo

v n đang ti p di n

Phong trào ph ng d ng Bà m Vi t Nam anh hùng, phong trào xây

d ng nhà tình ngh a, t ng s ti t ki m tình ngh a là 3 phong trào dành riêng cho đ i t ng ng i có công Các n m qua 3 phong trào này đã phát huy

đ c s c m nh c a toàn xã h i, đã nh n nuôi d ng Bà m Vi t Nam anh hùng đ n cu i đ i (ngoài kho n tr c p c a nhà n c), giúp đ nhi u h nghèo không có nhà ho c nhà t m b , d t nát có đ c mái m gia đình, giúp h n đ nh cu c s ng và thoát nghèo

2.6.2.2 Nguyên nhân do đi u ki n t nhiên:

- t đai c n c i, ch a ch đ ng hoàn toàn v n c

- Th i ti t khí h u kh c nghi t gây khó kh n cho s n xu t Bão l , h n hán, d ch b nh th ng xuyên x y ra

- Xa trung tâm kinh t c a t nh, giao thông đi l i khó kh n

2.6.2.3 ói nghèo do h n ch c a chính ng i nghèo và gia đình h :

- Gia đình đông con ít lao đ ng: quy mô h gia đình là “m u s ” quan

tr ng có nh h ng đ n thu nh p bình quân c a các thành viên trong h , đông con v a là nguyên nhân v a là h qu c a đói nghèo H nghèo không có đi u

ki n ti p c n v i các bi n pháp s c kh e sinh s n, ch a có k ho ch hóa gia đình Quy mô gia đình l n làm cho t l ng i n theo cao và đi u này đ ng ngh a v i vi c r t thi u ngu n l c lao đ ng nên d n đ n thi u lao đ ng

- Thi u v n ho c không có v n đ kinh doanh, chi tiêu không có k

ho ch: Ng i nghèo th ng thi u nhi u ngu n l c, h b r i vào vòng lu n

qu n c a nghèo đói và thi u ngu n l c nên không th đ u t vào ngu n v n nhân l c, đi u này c n tr h thoát kh i đói nghèo Ng i nghèo thi u kh

n ng ti p c n các ngu n tín d ng do không có tài s n th ch p đ vay M t khác đa s ng i nghèo không có k ho ch s n xu t c th ho c s d ng ngu n v n vay không đúng m c đích Ngu n thu nh p b p bênh, tích lu kém nên h khó có kh n ng ch ng ch i v i các bi n c x y ra trong cu c s ng

- Do trình đ h c v n th p, vi c làm thi u và không n đ nh: ng i nghèo

tr i chi phí, d n đ n tình tr ng càng có ít c h i cho ng i nghèo thoát kh i vòng đói nghèo B t bình đ ng làm sâu s c h n tình tr ng đói nghèo, ph n

ít có c h i ti p c n v i khoa h c, k thu t công ngh m i, h ph i gánh n ng

vi c gia đình, thu nh p th p h n nam gi i

- Ng i nghèo không có kh n ng ti p c n v i pháp lu t, ch a đ c b o v quy n l i h p pháp: Ng i nghèo th ng có trình đ h c v n th p nên không có

kh n ng gi i quy t các v n đ v ng m c có liên quan đ n pháp lu t Nhi u v n

b n pháp lu t có c ch th c hi n ph c t p, ng i nghèo khó n m b t, m ng l i các d ch v pháp lý, s l ng các lu t gia, lu t s h n ch , phân b không đ u

- Nguy c d b t n th ng do nh h ng c a thiên tai và các r i ro khác:

Các h gia đình nghèo r t d b t n th ng b i nh ng khó kh n hàng ngày và

nh ng bi n đ ng b t th ng x y ra v i cá nhân, gia đình hay c ng đ ng Do ngu n thu nh p c a h r t th p, b p bênh, kh n ng tích l y kém nên h có khó

kh n ng làm vi c, thiên tai, m t ngu n lao đ ng, m t s c kho …)

Tóm l i:

Trong 8 y u t nh h ng đ n nghèo t các công trình nghiên c u t i Vi t Nam tr c đây và các nhân t nh h ng đ n h nghèo ng i có công v i cách

m ng t các chuyên gia t nh Long An Tác gi t p trung vào các nhân t nh

h ng đ n h nghèo ng i có công v i cách m ng trên đ a bàn t nh Long An

c th là: gi i tính c a ch h ; Trình đ h c v n th p; Ngh nghi p: Quy mô h gia đình; S ng i s ng ph thu c; Quy mô v n vay t đ nh ch chính th c;

Kh n ng ti p c n c s h t ng; H u qu c a chi n tranh, kh ng ho ng kinh

t ; s tham gia c a c ng đ ng Tuy nhiên tác gi chú tr ng nhi u đ n y u t quy mô h , s ng i s ng ph thu c và kh n ng ti p c n c s h t ng B i vì

ng i có công h đã có ngu n thu nh p c đ nh hàng tháng đó là tr c p u đãi

c a nhà n c, m c th p nh t là 684.000 đ ng/tháng c ng cao h n m c chu n

h nghèo, v y nguyên nhân vì sao h v n nghèo tr l i câu h i này, tác gi

ti n hành kh o sát 130 h nghèo ng i có công trên đ a bàn t nh Long An

2.7 Kinh nghi m gi m nghèo trên th gi i

2.7.1 Kinh nghi m c a m t s t ch c qu c t

Cu c đ u tranh t n công nghèo đói đang là v n đ toàn c u r t c p bách c a xã h i loài ng i, là nhi m v quan tr ng c a t t c các qu c gia trên th gi i hi n nay Chính vì th , X GN tr c tiên là thu c v trách nhi m

c a Chính ph các n c, bên c nh đó các t ch c qu c t nh Ngân hàng th

gi i (WB), Qu ti n t qu c t (IMF), Hi p h i phát tri n qu c t (IDA),

ch ng trình phát tri n c a Liên hi p qu c (UNDP) gi nh ng vai trò quan

tr ng h tr , giúp các qu c gia gi m b t gánh n ng nghèo đói

Bi n pháp quan tr ng đ c các t ch c qu c t th ng dùng là chu

c p các kho n vay có g n v i các đi u ki n gi i ngân theo các ch ng trình

X GN ây là m t bi n pháp tr c ti p và có nhi u y u t tích c c nên h n

ch đ c lãng phí và tham nh ng c a các quan ch c trung gian

Ti p theo là nh ng n l c c a các qu c gia công nghi p phát tri n,

H i ngh th ng đ nh RIO n m 1992 đã đ ra m t công c chung, theo đó

vi n tr phát tri n cho các qu c gia nghèo thu c th gi i th 3 c n ph i chi m

ít nh t 0,7% t ng s n ph m xã h i c a các qu c gia công nghi p phát tri n v i

m t m c tiêu đóng góp vào vi c gi m s ng i nghèo trên th gi i M t bi n pháp n a là t p trung vào các gi i pháp giãn n , gi m n đ i v i nh ng qu c gia r i vào c nh nghèo đói đ n n i m t kh n ng tr n Trong s các s ki n liên quan đ n vi c này, tr c h t ph i k đ n các h i ngh th ng niên c a

WB và IMF v x lí n cho các n c nghèo, các câu l c b nh : Câu l c b Luân ôn, Pari t i h i ngh Oa-Sinh-T n tháng 10/1996 đã quy t đ nh gi m

ít nh t 5,6 t USD n c a kho ng 20 n c nghèo nh t th gi i và đ n nh ng

n m g n đây con s gi m n đã lên đ n hàng ch c t USD

Các bi n pháp th ng gi i quy t nh ng v n đ phát sinh l n nh : b o

hi m, thi t l p m t h th ng can thi p c a các công ty b o hi m và Nhà n c vào nh ng thi t h i l n do thiên tai gây ra Ngoài ra, còn có ho t đ ng c a các

t ch c nhân đ o nh H i ch th p đ qu c t , UNICEP… c ng th ng t

ch c các ho t đ ng nhân đ o, tiêm ch ng m r ng, cung c p n c s ch,

h ng các ho t đ ng vào ng i nghèo, l y ng i nghèo làm trung tâm, đ i

t ng đ tri n khai các d án h tr và giúp đ

2.7.2 Kinh nghi m xóa đói gi m nghèo c a m t s n c trên th gi i

*Tuy-Ni-Di: Trong 25 n m cu i c a th k XX Tuy-Ni-Di đã t ng GDP lên g p đôi, không nh ng th còn gi m đ c m c t ng dân s xu ng

d i 2%/n m, gi m đáng k t l th t nghi p Ng i đói nghèo Tuy-Ni-Di

đ c h ng tr c p l ng th c t Chính ph , theo quan đi m c a Chính ph

Tuy-Ni-Di vi c duy trì chính sách tr c p l ng th c cho ng i nghèo đói là

m c tiêu lâu dài ch a th xóa b ngay đ c, đi u đó xu t phát t nhu c u thi t

th c nh m n đ nh chính tr - xã h i và phát tri n kinh t Các chính sách c i

cách kinh t c a Chính ph đ u g n li n v i các ch ng trình kinh t - xã h i

và chính sách xã h i đã th c s có nh ng tác đ ng tích c c tr l i

Ch ng h n, do phát tri n y t và giáo d c mà ngu n nhân l c đ c c i thi n, do chú tr ng đ u t vào c s h t ng kinh t - xã h i nên kinh t có

đi u ki n phát tri n kh p các vùng nông thôn đ n thành th , th c thi có hi u

qu nh ng chính sách nh m h ng t i nâng cao m c s ng cho ng i nghèo Chính vì v y mà b máy lãnh đ o chính tr nh n đ c s ng h c a nhân dân, h tích c c tham gia vào các ch ng trình hành đ ng c a Chính ph

Nh đó Nhà n c truy n th ng c a Tuy-Ni-Di v n duy trì n đ nh, phát huy

Riêng l nh v c nông nghi p trong th i k đó c ng có t c đ t ng

tr ng khá cao kho ng 5,3%/n m Và n u c n c chu n nghèo tuy t đ i c a Hàn Qu c cho các h dân là 525 USD/n m thì t l h nghèo đói n m đó đã

gi m xu ng còn 6,5% so v i 33,7% n m 1967

* Thái Lan: T nh ng n m 80 đ n nay, Thái Lan áp d ng mô hình phát tri n chính sách qu c gia g n li n v i chính sách phát tri n nông thôn thông qua vi c hình thành và phát tri n xí nghi p làng quê nghèo, phát tri n doanh nghi p v a và nh , m r ng trung tâm d y ngh nông thôn đ gi m

b t nghèo kh v i s ho t đ ng c a: Ban phát tri n nông thôn (IBIRD), T

ch c hi p h i dân s và phát tri n c ng đ ng (CAD) Theo báo cáo trình Chính ph tháng 6/2003 c a y ban qu c gia phát tri n kinh t - xã h i (NESDP) n m 2001 Thái Lan v n còn 8,2 tri u ng i nghèo, 80% s này

s ng nông thôn

Tháng 11/2003 Chính ph Thái Lan công b k ho ch 6 n m xóa đói nghèo, theo đó Thái Lan h ng quan tâm vào nông nghi p, nông thôn và th

tr ng n i đ a Th c hi n ch ng trình “M i làng m t s n ph m” Chính ph đang tìm kênh phân ph i, l u thông hàng hóa giúp nông dân tiêu th s n

ph m Theo k ho ch này, b c đ u 8 trong 76 t nh đ c ch n đ thí đi m,

ng i dân t i đó đ c yêu c u đ ng ký và trình bày hoàn c nh đ các c quan

ch c n ng xem xét, h tr T m th i, vi c gi i quy t d ki n phân theo b y nhóm: nông dân không có đ t, ng i không có nhà , ng i làm n b t chính,

n n nhân t nh ng v b l a đi lao đ ng n c ngoài, sinh viên hoàn c nh gia đình khó kh n, ng i b v n và ng i tu nh p th p thi u nhà

* n : M t ch ng trình n i b t trong vi c X GN c a n là

xây d ng các làng sinh h c trên c s t t ng: “Thay vì ban phát l ng th c cho ng i nghèo, Chính ph và các t ch c hãy t o đi u ki n cho m i ng i

có th ki m đ c mi ng bánh hàng ngày c a h ” Ch ng trình này đ c

th c hi n t n m 1994 t i 19 làng c a PONDICHERI bang TAMIL NUDU

và hi n nay thu hút đ c 24.000 ng i (m c tiêu c a ch ng trình này đ n

n m 2007 thu hút đ c 375.000 ng i), m t trong nh ng ph ng h ng c a

ch ng trình là nông nghi p sinh thái, ngh a là các hóa ch t v n là tr c t c a

n n nông nghi p hi n đ i đ c thay th b ng ki n th c và các tài nguyên sinh

h c và thu c di t tr sâu b nh sinh h c Nh ng ho t đ ng này góp ph n t o ra

nh ng vi c làm có n i dung sinh h c, c ng nh vi c buôn bán các s n ph m Các gia đình l a ch n nh ng ngu n thu nh p m i tùy theo hoàn c nh c a h ,

nh ng ng i không có đ t thì l a ch n vi c tr ng n m, nuôi cá c nh ho c các loài nhai l i nh , hay b n th ng s i d a Nh ng gia đình có chút đ t đai thì

s n xu t các lo i gi ng lai, làm v n, s n xu t s a, ch n nuôi gia c m, ph n nuôi trong cá trong các ao làng T t c các ho t đ ng này đ c lên k ho ch

th t sát v i nhu c u c a m i ng i và đ c h tr b ng kho n tín d ng nh

bé Vi c có nhi u ho t đ ng nh v y đã giúp ng i dân các làng sinh h c nâng cao thu nh p hàng tháng, trung bình 23 USD/ng i Giáo d c và đào

t o, t ch c xã h i và th ng m i đ u có ph ng h ng h tr ng i s n xu t

và đó là nh ng y u t quan tr ng b c nh t đ ch ng trình thành công Các nhóm t ng tr m nh ng ngân hàng nh c p xã v i chi phí giao d ch th p

và lãi xu t ti n g i ngân hàng cao M t đi u ch y u là các làng sinh h c

đ c t ch c theo nguyên t c thu n p ch không theo nguyên t c lo i tr

Nh ng ai tr thành cán b đào t o đ c đ a vào nhóm chuyên môn

c a làng Ph n l n nh ng ng i này không bi t ch ho c ch bi t chút ít, th

nh ng h đ u là nh ng nhân v t chính c a phong trào H cho th y ng i nghèo v n có th làm ch k thu t m i, m t khi h có c h i h c t p qua công tác th c t

2.8 K inh nghi m gi m nghèo c a m t s đ a ph ng trong n c

ng n h n cho lao đ ng nông thôn; chính sách cho vay tín d ng u đãi, h ng

d n cách làm n và khuy n nông - lâm - ng ; chính sách h tr ti n đi n cho h

nghèo ng i có công, h tr cho h c sinh – sinh viên ; c s h t ng nông thôn

đ c t ng c ng trên c s tri n khai th c hi n xây d ng nông thôn m i; đ i

s ng c a ng i nghèo ng i có công đ c t ng b c c i thi n, an sinh xã h i,

tr t t an toàn xã h i đ c gi v ng

Bên c nh đó t nh còn đ y m nh công tác tuyên truy n v ch tr ng, chính sách gi m nghèo h ng i có công, ph bi n nh ng đi n hình, mô hình

gi m nghèo có hi u qu y m nh th c hi n các mô hình gi m nghèo hi u qu ,

ph i h p v i S NN&PTNT tri n khai th c hi n 19 mô hình s n xu t, ch n nuôi (5 mô hình s n xu t lúa, 13 mô hình nuôi dê an toàn sinh h c, 1 mô hình nuôi gà

an toàn sinh h c) có 424 h tham gia, ti p t c tri n khai th c hi n D án C i thi n sinh k cho h nông dân nghèo huy n Tân Phú ông

Th c hi n xã h i hóa công tác gi m nghèo, huy đ ng các ngu n l c thông qua y ban M t tr n T qu c, các h i, đoàn th các c p đã đ y m nh công tác v n đ ng các t p th , cá nhân ng h Qu “Vì ng i nghèo”, Qu

đ n n đáp ngh a

H i Nông dân các c p trong t nh đã t p trung v n đ ng xây d ng qu h

tr nông dân H i C u chi n binh ph i h p m 11 l p d y ngh c p huy n H i Liên hi p Ph n t nh đã ph i h p v i các ngành, các c p t ch c phong trào giúp ph n gi m nghèo, h tr ph n chuy n đ i ngh , t o vi c làm m i, n

đ nh cu c s ng; ti p t c khai thác các ngu n v n, nh t là v n y thác Ngân hàng Chính sách Xã h i, v n tín d ng ti t ki m, v n Qu h tr ph n phát tri n kinh

t , v n xoay vòng trong cán b , h i viên

oàn thanh niên c ng s n H Chí Minh xây d ng phong trào giúp nhau làm n b ng nhi u hình th c thi t th c Liên đoàn Lao đ ng t nh nhân T t Nguyên đán, đã t ch c ch ng trình “Góp T t v i công nhân, viên ch c lao

đ ng nghèo”

2.8.2 T nh B n Tre

Qua h n 25 n m th c hi n công cu c đ i m i do ng kh i x ng và lãnh

đ o, ng b B n Tre đã xây d ng kh i đoàn k t, phát huy nh ng đi u ki n thu n

l i, v t qua khó kh n, thách th c, lãnh đ o đ y nhanh t c đ phát tri n kinh t -

xã h i và đã đ t nh ng thành t u quan tr ng, trong đó vi c ch đ o xóa đói, gi m

nghèo đ i v i h ng i có công v i cách m ng trong t nh đ t nhi u k t qu , rút ra nhi u kinh nghi m quý:

M t là, quy t tâm cao, ch đ o ch t ch c a các c p y:

Quá trình lãnh đ o X GN đã th hi n quy t tâm r t cao c a ng b

B n Tre trong vi c đ ra ch tr ng c ng nh lãnh đ o th c hi n T đ ra

ch tr ng đ n t ch c th c hi n th hi n s đ ng thu n, ch t ch , nh t quán trong quá trình ch đ o và th c hi n công tác gi m nghèo c a B n Tre

Hai là, xây d ng đ i ng cán b làm công tác X GN có n ng l c, bám sát c s :

T nh đã quan tâm xây d ng đ i ng cán b làm công tác X GN, coi tr ng đào t o cán b chuyên trách v X GN c p t nh (tr c thu c S L -TB&XH), m nhi u l p t p hu n đ b i d ng n ng l c cho các cán b c p c s T n m

2006-2010, S L -TB&XH đã ph i h p v i S , ban, ngành, đoàn th , các huy n

t ch c 156 l p t p hu n, đào t o cho 13.209 l t cán b làm công tác X GN các

c p Nh v y đã xây d ng m t đ i ng cán b không ng i khó kh n, v t v , s n sàng đem s c l c, trí tu c a mình đ g n g i, l ng nghe tâm t , nguy n v ng c a dân, ph c v dân, giúp công tác X GN mang l i k t qu

Ba là, đ y m nh xã h i hóa công tác X GN

T nh y ch đ o tri n khai tuyên truy n sâu r ng đ nhân dân hi u rõ

m c đích, ý ngh a, t m quan tr ng c a vi c X GN C v các ngành, các c p, các t ch c xã h i và m i ng i cùng tham gia đóng góp, ng h , t o ngu n

l c cho ch ng trình Các c quan, ban, ngành, đoàn th đã th c hi n nhi u

ch ng trình, phong trào, nh H i Nông dân v i vi c xây d ng “Qu h tr nông dân” và các phong trào “Thi đua s n xu t - kinh doanh gi i”, “Phong trào đoàn k t, t ng tr , giúp nhau X GN, làm giàu chính đáng” H i Ph

n có phong trào “Ph n giúp nhau phát tri n kinh t gia đình”, “Câu l c b

ph n xóa đói gi m nghèo” H i C u chi n binh có phong trào đóng góp xây

d ng “Nhà ngh a tình đ ng đ i” oàn Thanh niên có phong trào “Thanh niên giúp nhau phát tri n kinh t ”, “Câu l c b thanh niên giúp bà con thoát nghèo” Trong chi n d ch “xóa nhà d t nát”, y ban M t tr n T qu c t nh

B n Tre ph i h p v i ài Truy n hình, oàn Thanh niên t ch c ch ng trình truy n hình “ êm nh c t thi n” thu hút s quan tâm, đóng góp c a nhi u cá nhân, doanh nghi p T nh còn v n đ ng các c quan, doanh nghi p đóng trên đ a bàn xây d ng k ho ch giúp đ , ng h xây d ng nhà tình

th ng cho các h nghèo h ng n m; cán b , công nhân viên m i n m góp 1 ngày l ng vì ng i nghèo

B n là, phát tri n c s h t ng, nh t là h t ng giao thông nông thôn

B n Tre có 4 nhánh sông l n và hàng nghìn kênh r ch ch ng ch t nh

h ng l n đ n h th ng giao thông và phát tri n kinh t - xã h i c ng nh công cu c X GN T nh y xác đ nh, mu n phát tri n kinh t - xã h i, nâng cao hi u qu công tác X GN thì nh t thi t ph i xây d ng, phát tri n c s h

t ng, nh t là h t ng giao thông nông thôn

nâng c p và phát tri n c s h t ng giao thông trên đ a bàn c n v n

đ u t khá l n, trong khi ngu n v n t ngân sách c a t nh r t h n h p, ch có

th đáp ng đ c kho ng 20-30% nhu c u v n đ u t phát tri n cho giao thông T nh đã chú tr ng gi i pháp k t h p s h tr c a Trung ng v i huy

đ ng v n t nhi u ngu n khác nhau, nh : T thu ngân sách hàng n m c a

t nh, huy n và xã Ngân sách Trung ng d i 3 hình th c h tr t B Giao thông V n t i theo k ho ch h ng n m; v n đ i ng c a các kho n vay n c ngoài (ODA); v n t các Ch ng trình m c tiêu Qu c gia (theo ch tr ng xóa đói, gi m nghèo các huy n, xã khó kh n, đ c bi t khó kh n vùng đ ng

b ng sông C u Long… c a Chính ph ) Huy đ ng tài tr t các d án n c

ngoài ch y u t ngu n vi n tr không hoàn l i c a các n c, các t ch c

qu c t , Ngân hàng th gi i (WB) đ u t cho h th ng giao thông c a vùng, trong đó có B n Tre Thu hút ngu n v n t các doanh nghi p, t ch c kinh t ,

cá nhân thông qua các hình th c phát hành c phi u, trái phi u, khuy n kích

đ u t theo ph ng th c BOT (đ u t - khai thác - chuy n giao), huy đ ng

v n ng tr c c a các doanh nghi p, tr ch m có lãi su t ho c tr b ng ti n thu phí giao thông…

T nh c ng có chính sách khuy n khích nhân dân theo ph ng châm “Nhà

n c và nhân dân cùng làm”, “Nhân dân làm Nhà n c h tr ”, Nhà n c h tr

m t ph n, huy đ ng nhân dân tham gia ph n chính y u (k c đóng góp b ng ngày công lao đ ng công ích) trong xây d ng giao thông nông thôn…

N m là, t ch c s , t ng k t đ đánh giá, rút kinh nghi m, nhân đi n hình:

Hàng n m, t nh t ch c s k t, t ng k t đ đánh giá, rút kinh nghi m quá trình lãnh đ o, ch đ o, t ch c th c hi n công tác X GN nh m nâng cao hi u

qu c a ch ng trình và gi i thi u nh ng kinh nghi m hay, nh ng đi n hình tiên

ti n trong phong trào X GN đ nhân r ng ra toàn t nh

2.8.3 T nh ng Tháp

- Công tác gi m nghèo h chính sách ng i có công và đ m b o an sinh

xã h i luôn đ c xác đ nh là nhi m v tr ng tâm hàng đ u c a các c p u

đ ng, chính quy n đ a ph ng và c h th ng chính tr các c p, đ c s đ ng thu n và tham gia ng h tích c c c a các doanh nghi p và nhân dân

- H th ng Ban Ch đ o gi m nghèo các c p đ c ki n toàn, phân công trách nhi m c th cho t ng ngành, t ng c p trong vi c đ nh h ng n i dung

ho t đ ng, xây d ng k ho ch, t ch c h ng d n và ki m tra, giám sát trong

vi c th c hi n các chính sách, d án c a ch ng trình

- Công tác đi u tra, rà soát xác đ nh h nghèo, h c n nghèo hàng n m có chuy n bi n tích c c so v i các n m tr c Th c hi n vi c bình xét đúng quy trình, công khai, dân ch và có s tham gia c a ng i dân, không ch y theo thành tích,

ph n nh đúng th c t v t l h nghèo, h c n nghèo và h thoát nghèo

- Các chính sách an sinh xã h i và chính sách tr giúp ng i nghèo v y

t , giáo d c, nhà , vay v n tín d ng u đãi, đào t o ngh lao đ ng nông thôn

đ c l ng ghép tri n khai đ ng b , k p th i, t đó t o đi u ki n cho ng i nghèo phát tri n kinh t gia đình đ v n lên thoát nghèo

- Nhi u đ a ph ng đã có nh ng cách làm hay có nhi u mô hình gi m nghèo hi u qu nh Tháp M i, Châu thành, Thanh Bình, Tam Nông và thành ph Cao Lãnh Các mô hình gi m nghèo có hi u qu nh : mô hình ba trong m t (03 h khá, giàu giúp 01 h nghèo) c a H i Ph n tri n khai nhi u đ a ph ng; mô hình liên k t vay v n đ u t tr m b m n c, mua máy

s n xu t nông nghi p gi a nh ng h khá, h có ngh và h nghèo Tháp

M i, Tam Nông, Châu Thành…đ c nhân r ng đã giúp cho ng i nghèo có

vi c làm, có thu nh p n đ nh, thoát nghèo b n v ng

- Nhìn chung ng i nghèo thu c di n chính sách ng i có công đã ti p

c n thu n ti n h n các chính sách tr giúp c a nhà n c; c s h t ng nông

thôn đ c t ng c ng trên c s tri n khai th c hi n xây d ng nông thôn m i,

đ i s ng c a ng i nghèo đ c t ng b c c i thi n, an sinh xã h i, tr t t an toàn xã h i đ c gi v ng

- Công tác gi m nghèo thu c di n chính sách ng i có công là s nghi p lâu dài, g n v i quá trình phát tri n kinh t -xã h i c a đ a ph ng, do đó các

m c tiêu gi i pháp gi m nghèo đ ra ph i đ c th c hi n th ng xuyên, kiên trì, trong c ho ch đ nh chính sách đ n t ch c tri n khai th c hi n, tránh ch quan nóng v i, ch y theo thành tích mà ph n ánh sai l ch t l h nghèo t i

đ a ph ng; các c p y, chính quy n ph i quán tri t đ y đ trách nhi m và vai trò lãnh đ o c a mình, ph i huy đ ng đ c s tham gia c a c h th ng chính

có c ch đ huy đ ng ngu n l c h tr t c ng đ ng, doanh nghi p, các t

ch c qu c t và chính b n thân h nghèo trong th c hi n m c tiêu gi m nghèo; các chính sách và ngu n l c ph i đ c công khai, minh b ch, h tr đúng đ i t ng và hi u qu

2.8.4 T nh Tây Ninh

Tây Ninh là t nh thu c mi n ông Nam b có v trí đ a lý và đi u ki n t nhiên thu n l i Tuy nhiên m t s vùng có đông đ ng bào dân t c thi u s nh huy n Tân Châu, Hòa Thành t l h nghèo v n cao Nh ng n m g n đây v n vay u đãi đã tr thành “cú hích” đ các h nghèo v n lên làm giàu

Nh bao ch ng trình cho vay khác, ch ng trình cho vay gi i quy t

vi c làm huy n Hòa Thành đã m ra nh ng h ng đi tích c c cho nhi u h gia đình trong vi c phát tri n kinh t Gia đình nh anh Châu V n Sáu p Sán Cu, xã Long Thành B c, huy n Hòa Thành ch v i 12 tri u đ ng vay v n

ch ng trình gi i quy t vi c làm đã c i t o 3.000 m2đ t tr ng rau s ch, m i

n m thu hàng tr m tri u đ ng, thu hút 5 - 7 lao đ ng H p tác xã mây tre đan

s 2, p Long Bình c ng đ c vay 200 tri u đ ng đã m r ng nhà x ng, mua nguyên li u, thu hút 40 lao đ ng v i m c thu nh p n đ nh…

Tính đ n h t n m 2014, t ng d n các ch ng trình cho vay c a Ngân

hàng Chính sách Xã h i t nh Tây Ninh đ t g n 1.400 t đ ng, t p trung ch

y u các ch ng trình: Cho vay h nghèo, h c sinh sinh viên, gi i quy t vi c làm và cho vay xu t kh u lao đ ng Nh v n vay u đãi đã giúp hàng nghìn

h thoát nghèo, gi i quy t vi c làm cho hàng ch c nghìn lao đ ng, góp ph n không nh cho vi c th c hi n m c tiêu gi m nghèo t i đ a ph ng

Vi c ch m lo đ i s ng ng i có công v i cách m ng là đ ng bào dân

t c thi u s không ch d ng l i ph n lo đ t , xây nhà, n c sinh ho t N i

b n kho n chung c a bà con dân t c thi u s nghèo và c ng là n i lo c a

Ð ng b , chính quy n đ a ph ng chính là lo “cái n” sao cho n đ nh lâu dài

M c dù ch tr ng c p đ t s n xu t đã có, nh ng m t s xã vùng biên gi i,

qu đ t công không còn, cho nên mu n có đ t c p cho bà con ph i t ch c sang nh ng l i

Th nh ng, m c h tr sang nh ng đ t c a Trung ng và t nh quy

đ nh ch 50 tri u đ ng/ha, trong khi giá th c t t i các vùng sâu, vùng biên

gi i trong t nh m c bình quân 100-120 tri u đ ng/ha Ðây là v n đ gây lúng túng, b đ ng cho nh ng ng i th c hi n Ch ng trình 134 Cho nên, c n có

s kh o sát, hi u ch nh l i v giá trong vi c c p đ t đ đ y nhanh ti n đ th c

hi n, giúp bà con dân t c thi u s nghèo s m có đ t s n xu t Bên c nh đó,

c n có quy đ nh rõ ràng, c th v vi c c p đ t, b i vì đ t nông nghi p c p

cho bà con đ s n xu t, ch không đ c sang nh ng, nh m tránh tr ng h p

h dân l i bán đi đ lo cho chuy n khác và nh v y thì nghèo v n hoàn nghèo

M t khác, trên th c t , m t h dân khó có th làm n khá gi khi ch d a vào s n xu t trên di n tích nh đ t nông nghi p Do đó, c n thi t ph i t o cho h

m t ngh nghi p n đ nh đ v n lên, nh đào t o ngh ti u - th công nghi p,

ch n nuôi, làm bánh tráng, mu i tôm, mu i t theo đ c thù c a t ng dân t c

Tuy vi c d y ngh cho nông dân đã đ c t nh đ t ra nhi u n m nay,

nh ng đ i v i bà con dân t c thi u s là không d dàng, vì theo t p quán t xa

x a, đ ng bào dân t c đây ch bi t làm ru ng ho c làm r y, th i gian còn l i đi

làm thuê quanh khu v c, xem đây là thu nh p ph mà thôi Theo bà Nguy n Th

H ng H nh, Phó Ch t ch UBND xã Su i Dây, đ ng bào Ch m trong xã r t khó

đi làm theo ki u công nhân xí nghi p n i khác, do t p quán s ng luôn g n bó

m t thi t v i c ng đ ng c a mình Xã c ng đã có ý đ nh t ch c cho các h dân làm ngành ngh ti u-th công nghi p, nh d t th c m t i nhà nh ng xem ra khó th c hi n vì không có th tr ng và trình đ h c v n m c th p

xã Ninh Ði n, theo đ ng chí Nguy n V n Th , Phó Ch t ch UBND

xã, con em ng i dân t c thi u s th ng không đi h c lên b c cao Toàn xã có

40 em đi h c t ti u h c đ n trung h c ph thông (tr m t tr ng h p duy nh t

đ c c tuy n đi h c cao đ ng) dù Nhà n c đã đ u t xây d ng tr ng l p đ y

đ V n đ này c n đ c quan tâm đ ng i dân đ ng bào dân t c, nh n th c

đ c t m quan tr ng c a vi c nâng cao dân trí T đó, m i có th d ch chuy n s lao đ ng là ng i dân t c thi u s ra kh i th thu n nông Ðây c ng là cách c n

c nh t giúp bà con xóa đói, gi m nghèo, v n lên cùng c ng đ ng

B ng ngu n v n m c tiêu qu c gia và trái phi u Chính ph , trong

nh ng tháng đ u n m nay t nh Tây Ninh đã chi h tr cho 20 xã biên gi i có

đi u ki n kinh t khó kh n v i ngu n kinh phí 21 t đ ng Trung bình m i xã

đ c c p kinh phí 1 t đ ng, riêng xã Long Khánh, huy n B n C u 2 t đ ng

đ th c hi n các d án gi m nghèo b n v ng

V i ngu n v n h tr k trên, c ng v i ngu n kinh phí c a huy n, các

xã biên gi i đã th c hi n 20 d án đ ng giao thông nông thôn, n o vét kênh

m ng, đào đ p đê bao ch ng úng… ph c v đi l i cho ng i dân và phát tri n s n xu t

n nay, nhi u d án đã hoàn thành và đem l i l i ích thi t th c cho

ng i dân nh : nâng c p đ ng C10 p Hòa L i, xã Hòa Hi p (huy n Tân Biên); 6 d án n o vét kênh Tr ng h c, kênh R ch Nh n, kênh R ch Me, nâng c p s i đ đ ng Ph c Bình, đ ng nhánh Ph c ông 3, đ ng đê bao Ph c ông thu c xã Ph c Ch (huy n Tr ng Bàng)

Các d án còn l i ch y u làm đ ng giao thông liên p, liên xã d

ki n s đ c hoàn thành trong giai đo n t 2014-2015 C th nh các công trình nh s a ch a đ ng Chàng R c-Sóc Thi t thu c xã Hòa Hi p (huy n Tân Biên); m t s tuy n đ ng giao thông nông thôn các xã Hòa Th nh, Hòa H i, Biên Gi i, Ph c Vinh thu c huy n Châu Thành

Tóm l i: kinh nghi m gi m nghèo c a các đ a ph ng mà nó có th s

thích h p v i vi c áp d ng gi m nghèo cho các h nghèo di n chính sách

ng i có công Long An, c th là:

- T nh Ti n Giang: mô hình s n xu t lúa, mô hình nuôi dê và mô hình nuôi gà an toàn sinh h c H i Liên hi p Ph n phát huy v n Qu h tr ph n phát tri n kinh t , v n xoay vòng trong cán b , h i viên

- T nh B n Tre: Quá trình lãnh đ o X GN đã th hi n quy t tâm r t cao

c a ng b B n Tre trong vi c đ ra ch tr ng c ng nh lãnh đ o th c

hi n; Xây d ng đ i ng cán b làm công tác X GN có n ng l c, bám sát c s ; y

m nh xã h i hóa công tác X GN: y ban M t tr n T qu c t nh B n Tre ph i

h p v i ài Truy n hình, oàn Thanh niên t ch c ch ng trình truy n hình

“ êm nh c t thi n” thu hút s quan tâm, đóng góp c a nhi u cá nhân, doanh nghi p nh m “xóa nhà d t nát” T nh còn v n đ ng các c quan, doanh nghi p đóng trên đ a bàn xây d ng k ho ch giúp đ , ng h xây d ng nhà tình th ng cho các h nghèo h ng n m; cán b , công nhân viên m i n m góp

1 ngày l ng vì ng i nghèo; Phát tri n c s h t ng, nh t là h t ng giao

thông nông thôn: t nh c ng có chính sách khuy n khích nhân dân theo ph ng châm “Nhà n c và nhân dân cùng làm”, “Nhân dân làm Nhà n c h tr ”, Nhà n c h tr m t ph n, huy đ ng nhân dân tham gia ph n chính y u (k

c đóng góp b ng ngày công lao đ ng công ích) trong xây d ng giao thông nông thôn…

- T nh ng Tháp: các mô hình gi m nghèo có hi u qu nh : mô hình ba trong m t (03 h khá, giàu giúp 01 h nghèo) c a H i Ph n ; mô hình liên

k t vay v n đ u t tr m b m n c, mua máy s n xu t nông nghi p gi a

nh ng h khá, h có ngh và h nghèo Tháp M i, Tam Nông, Châu Thành…; Các chính sách h tr cho h nghèo thu c di n chính sách ng i có công ph i đ c t ch c th c hi n đ y đ , k p th i; chính sách gi m nghèo

2.9 1 Khái ni m ng i có công và h nghèo ng i có công

- Ng i có công là ng i có c ng hi n đ c bi t ho c hy sinh cao c cho s nghi p d ng n c và gi n c, b o v h nh phúc cu c s ng bình yên c a nhân dân Là ng i có đóng góp công lao ho c hy sinh tính m ng, hy sinh m t ph n thân th trong th i k tr c cách m ng tháng Tám n m 1945, trong các cu c gi i phóng dân t c, b o v T qu c và ngh a v qu c t đ c c quan, t ch c có

th m quy n công nh n

- H nghèo ng i có công v i cách m ng là h nghèo và trong h có ít

nh t m t thành viên là đ i t ng ng i có công v i cách m ng, có m c thu

nh p bình quân t 400.000 đ ng/ng i/tháng tr xu ng ( nông thôn), m c thu nh p bình quân t 500.000 đ ng/ng i/tháng tr xu ng ( thành th )

2.9.2 Các nhân t ch y u nh h ng đ n h nghèo ng i có công

Gi i tính c a ch h ; Trình đ h c v n th p; Ngh nghi p: Quy mô h gia đình; S ng i s ng ph thu c; Quy mô v n vay t đ nh ch chính th c; Kh

n ng ti p c n c s h t ng; H u qu c a chi n tranh, kh ng ho ng kinh t ;

S tham gia c a c ng đ ng

Tuy nhiên tác gi chú tr ng nhi u đ n y u t quy mô h , s ng i s ng

ph thu c và kh n ng ti p c n c s h t ng B i vì ng i có công h đã có ngu n thu nh p c đ nh hàng tháng đó là tr c p u đãi c a nhà n c, m c

th p nh t là 684.000 đ ng/tháng c ng cao h n m c chu n h nghèo, v y nguyên nhân vì sao h v n nghèo tr l i câu h i này, tác gi s ti n hành

kh o sát 130 h ng i có công nghèo c a t nh Long An

2.9 3 Các bài h c kinh nghi m t các đ a ph ng khác mà Long An

c n h c h i

- Mô hình s n xu t lúa, mô hình nuôi dê và mô hình nuôi gà an toàn sinh

h c c a t nh Ti n Giang H i Liên hi p Ph n t nh Ti n Giang phát huy v n

Qu h tr ph n phát tri n kinh t , v n xoay vòng trong cán b , h i viên

- y ban M t tr n T qu c t nh B n Tre ph i h p v i ài Truy n hình, oàn Thanh niên t nh B n Tre t ch c ch ng trình truy n hình “ êm nh c t

thi n” thu hút s quan tâm, đóng góp c a nhi u cá nhân, doanh nghi p nh m

“xóa nhà d t nát”; Phát tri n c s h t ng giao thông nông thôn theo ph ng châm “Nhà n c và nhân dân cùng làm”, “Nhân dân làm Nhà n c h tr ”

- Mô hình ba trong m t (03 h khá, giàu giúp 01 h nghèo) c a H i Ph

n t nh ng Tháp; mô hình liên k t vay v n đ u t tr m b m n c, mua máy s n xu t nông nghi p gi a nh ng h khá, h có ngh và h nghèo Tháp

M i, Tam Nông, Châu Thành…;

- Mô hình tr ng rau s ch; H p tác xã mây tre đan c a t nh Tây Ninh

c bi t ngh làm bánh tráng, mu i tôm, mu i t c a t nh Tây Ninh đã có

th ng hi u trên th tr ng c n c

Tr c khi đi tìm các nhân t các nhân t nh h ng t i tình tr ng nghèo

c a các h ng i có công trên đ a bàn t nh Long An, tác gi tìm hi u và phân

tích th c tr ng v công tác gi m nghèo các h ng i có công trên đ a bàn t nh

Long An giai đo n 2010 - 2014

Ch ng 3 PHÂN TệCH TH C TR NG V CÔNG TÁC GI M NGHÈO

GIAI O N 2010 - 2014

Trong ch ng 3, tác gi gi i thi u khái quát v t nh Long An Sau đó

phân tích th c tr ng công tác gi m nghèo các h ng i có công v i cách

m ng trên đ a bàn t nh Long An giai đo n 2010-2014

3.1 G i i thi u khái quát v t nh Long An

(UBND t nh Long An, 2014)

Water (piped, public tap, well): 266.008 71% 55% 14/63

Secondary school attendance

(among secondary-school age

T nh Long An có v trí đ a lý khá đ c bi t là tuy n m vùng ng b ng sông C u Long song l i thu c Vùng phát tri n kinh t tr ng đi m phía Nam (VPTKTT PN), v trí b n l gi a ông và Tây Nam B , gi a vùng tr ng

đi m phát tri n kinh t phía Nam và c n k v i thành ph H Chí Minh, trung