Giáo án tích hợp liên môn trong môn ngữ văn

Về kiến thức - Cảm nhận được vẻ đẹp của con người thời Trần qua hình tượng trang nam nhi với lý tưởng và nhân cách cao cả; cảm nhận được vẻ đẹp của thời đại qua hình tượng “ba quân” với

Phụ lục II Phiếu mô tả hồ sơ dạy học dự thi của giáo viên

1 Tên hồ sơ dạy học: Giáo án tích hợp liên môn trong môn Ngữ văn B

2 Mục tiêu dạy học

a Về kiến thức

- Cảm nhận được vẻ đẹp của con người thời Trần qua hình tượng trang nam nhi với lý tưởng và nhân cách cao cả; cảm nhận được vẻ đẹp của thời đại qua hình tượng “ba quân” với sức mạnh và khí thế hào hùng

b Về kỹ năng

- Biết vận dụng kiến thức đã học về thơ Đường luật để cảm nhận và phân tích được thành công nghệ thuật của bài thơ: thiên về gợi, bao quát gây

ấn tượng, dồn nén cảm xúc…

c Về thái độ

- Bồi dưỡng nhân cách, sống có lý tưởng, quyết tâm thực hiện lý tưởng

- Hiểu sâu sắc hơn về những trang sử hào hùng trong cuộc chiến chống ngoại xâm của dân tộc Bồi dưỡng lòng yêu nước, truyền thống uống nước nhớ nguồn cho học sinh Tích hợp với các môn lịch sử, địa lý, giáo dục công dân

3 Đối tượng dạy học

- Học sinh lớp 10a8, sĩ số 41

- Là tập thể lớp có nhiều học sinh nữ, yêu thích môn Ngữ Văn

4 Ý nghĩa của bài học

- Giáo dục nhân cách, sống có lý tưởng, quyết tâm thực hiện lý tưởng

- Hiểu sâu sắc hơn về những trang sử hào hùng trong cuộc chiến chống ngoại xâm của dân tộc Bồi dưỡng lòng yêu nước, truyền thống uống nước nhớ nguồn cho học sinh

5 Thiết bị dạy học, học liệu

- Sách giáo khoa môn Ngữ Văn 10

- Tranh ảnh, băng hình, tư liệu lịch sử về cuộc kháng chiến chống giặc thời Trần

- Máy chiếu.

- Bảng phụ

6 Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học

Hoạt động của

GV và HS

Nội dung bài học Nội dung tích hợp

Hoạt động 1: Hướng

dẫn học sinh tìm hiểu

tác giả; đọc, tìm hiểu thể

thơ, giải thích từ khó

- Yêu cầu đọc cả bản

phiên âm, dịch nghĩa và

dịch thơ

- Giọng hùng tráng,

chậm rãi, ngắt nhịp 4/3

- 3 học sinh đọc Gv

nhận xét cách đọc

- HS nhận xét thể thơ,

bố cục

Ngoài cách chia này có

thể chia theo từng câu

(Khai thừachuyển

-hợp)…

- Giải thích từ khó: Kết

hợp trong quá trình

đọc-hiểu chi tiết, theo các

chú thích trong sách

giáo khoa

Hoạt động 2: Hướng

dẫn đọc - hiểu chi tiết

- HS đọc lại hai câu đầu

I Tiểu dẫn:

1 Tác giả:

+ Có công lớn trong cuộc kháng chiến quân Mông- Nguyên

+ Nhà thơ lớn

* Văn võ song toàn

2 Bài thơ Tỏ lòng:

- Hoàn cảnh ra đời bài

thơ

- Thể thơ và bố cục:

Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật chữ Hán

Bản dịch cũng theo thể thơ này

+ Bố cục:

+ 2 câu đầu(tiền giải):

vẻ đẹp hào hùng của con người thờiTrần

+ 2 câu sau(hậu giải):

chí làm trai, tâm tình của tác giả

- Chủ đề:

II Đọc – hiểu văn bản:

1.Vẻ đẹp hào hùng con người thời Trần (2câu đầu)

- Bản dịch chưa hoàn

Liên hệ thời đại nhà Trần: Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, Trần Quốc Toản…

GV tái hiện lại không khí lịch sử của đất nước

ta vào thế kỉ XII- XIII khi giặc Mông –Nguyên xâm lược

Giúp HS hiểu rõ hơn và

- So sánh với nguyên

tác, bản phiên âm và bản

dịch nghĩa nhận xét:

cụm từ múa giáo và

hoành sóc; Khí thôn

ngưu và nuốt trôi trâu,

át sao ngưu

GV hướng dẫn HS thảo

luận nhóm và cử đạu

diện lên trình bày.

- Vẻ đẹp của vị tướng

thời Trần ( có thể chính

là chân dung của Phạm

Ngũ Lão) được thể hiện

như thế nào trong câu

thơ đầu?

- Giái thích từ ba quân.

Mối liên hệ giữa câu 1

và câu 2?

toàn chuẩn xác

- Câu thứ hai có hai cách hiểu: Vì “ngưu” có thể hiểu là trâu hoặc là tên một ngôi sao Hiểu cách nào cũng có lý

+ Khí thế hào hùng của

ba quân xông lên đến tận trời, làm át, làm mờ

cả sao ngưu

+ Khí thế hùng mạnh của ba quân có thể nuốt trôi cả con trâu

- Ở tư thế tầm vóc lớn lao, kì vĩ mang tầm vũ trụ

Hình ảnh dũng tướng oai phong, lẫm liệt, cầm ngang ngọn giáo bảo vệ non sông, đất nước Độ dài ngọn giáo đo bằng kích thước núi sông

Con người xuất hiện với:

Tư thế hiên ngang, hào

hùng, mang tầm vóc vũ trụ kì vĩ như át cả không gian bát ngát…

Không gian theo chiều

rộng của non sông và chiều cao lên đến tận trời

Thời gian đã mấy năm

rồi…

- Ba quân: ba đạo quân gồm : trung quân, tiền quân và hậu quân Nghĩa rộng chỉ quân sĩ, quân đội nhà Trần

- Vị đại tướng chỉ huy

cả đoàn quân đông đảo,

khắc sâu kiến thức về

hào khí Đông A và Quân

đội thời Trần

- Kể ngắn gọn cho HS nghe về Ba lần đánh bại quân Nguyên Mông… Câu nói nổi tiếng của Thái sư Trần Thủ Độ

“Đầu tôi chưa rơi xuống đất thì bệ hạ không cần lo gì cả”.

- GV tái hiện ngắn gọn trận Bạch Đằng(1288) với kế cắm cọc trên sông Bạch Đằng của Hưng Đạo Đại Vương…

- GV tích hợp bài Bạch

Đằng giang phú.

- Kể chuyện Chàng trai làng Phù Ủng

- Quan niệm tích cực của người xưa thời phong kiến:

Làm trai đứng ở trong trời đất

Phải có danh gì với núi sông

Công danh và sự nghiệp được coi là món nợ đời phải trả của người đàn

- HS đọc hai câu thơ

cuối

- Giải thích cụm từ công

danh nam tử, công danh

trái; Đọc lại những câu

thơ đã học của Nguyễn

Công Trứ nói vể chí làm

trai

Phạm Ngũ Lão đã có cả

công và danh Tại sao

tác gỉa lại thẹn khi nghe

dân gian kể chuyện Vũ

Hầu? Sự hổ thẹn ấy có ý

nghĩa gì?

Hoạt động 3: Hướng

dẫn tổng kết và luyện

tập

1.Nhận xét ý kiến:

“Thuật hoài” là chân

dung tinh thần của tác

giả đồng thời là chân

dung tinh thần của thời

đại nhà Trần rạng ngời

hào khí Đông A

Gv hướng dẫn HS thảo

luận nhóm và cử đại

hùng tráng, mạnh mẽ

Kết hợp vẻ đẹp cá nhân-tập thể tạo nên vẻ đẹp của sức mạnh và khí thế Đông A

2 Chí làm trai- tâm tình của tác giả(2 câu cuối)

- Công danh nam tử: sự

nghiệp của người đàn ông

+ Công: Lập công lớn trong cuộc kháng chiến

+ Danh: vua phong tước

Phạm Ngũ Lão đã lập cả công và danh

- Tự thấy hổ thẹn trước tấm gương tài - đức ấy

là vì chưa trả được nợ công danh cho nước, cho đời

- Đó là cái tâm chân thành, trong sáng của người anh hùng Đó là nỗi hổ thẹn đầy khiêm

ông Trong hoàn cảnh lịch sử ấy, chí làm trai trở thành lý tưởng tích cực có tác dụng to lớn đối với con người và xã hội

- GV liên hệ mở rộng với tình hình lịch sử của đất nước( liên hệ biển đảo: Đất nước trong thời chiến và thời bình.) Dựng nước đã khó, giữ nước càng khó hơn

- Kể vắn tắt chuyện

Vũ Hầu-Khổng Minh, Gia Cát Lượng bậc kì tài, hiền tài nổi tiếng tài- đức thời Tam Quốc…

- Đều xuất thân từ tầng lớp bình dân

Bồi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc Trách nhiệm của thế hệ trẻ trong công cuộc xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc hôm nay

điện lên trình bày.

2 Đặc sắc nghệ thuật

của bài thơ là gì? Lời

thơ bày tỏ ý chí không

chỉ của riêng tác giả mà

cũng là ý chí của cả một

thời đại mà không hề

khô khan, vì sao?

3 Liên hệ với thế hệ trẻ

hôm nay, thể hiện lòng

yêu nước như thế nào?

tốn và cao cả

III Tổng kết:

HS đọc Ghi nhớ trong SGK

7 Kiểm tra đánh giá kết quả học tập

- Mô tả cách thức, tiêu chí đánh giá kết quả học tập của học sinh

Lớp Sĩ

số

Tỉ lệ bài làm

8 Các sản phẩm của học sinh