Bài giảng mô phôi tuần hoàn (BS trần kim thương)

Sơ đồ cấu tạo thành của động mạch trái và tĩnh mạch phải... ĐỘNG MẠCH VÀ TIỂU ĐỘNG MẠCH: Áo trong:Tunica intima + Nội mô ở trong cùng, + Lớp dưới nội mô + Màng ngăn chun trong.. - Màng

MẠCH MÁU

BS Trần Kim Thương

MỤC TIÊU BÀI GIẢNG:

1. Phân biệt được cấu tạo của động mạch,

1 CẤU TẠO CHUNG CỦA ĐỘNG MẠCH VÀ

Sơ đồ cấu tạo mạch máu

Sơ đồ cấu tạo thành của động mạch (trái) và tĩnh mạch (phải)

2 ĐỘNG MẠCH VÀ TIỂU ĐỘNG MẠCH:

 Áo trong:(Tunica intima)

+ Nội mô ở trong cùng, + Lớp dưới nội mô

+ Màng ngăn chun trong

- Màng ngăn chun trong là một lá chun gần như liên tục, nằm giữa lớp dưới nội mô và áo giữa

- ĐM nhỏ màng ngăn chun trong rất mỏng và rất khó nhận thấy

Áo giữa: (Tunica media)

+ Rất dày: cơ trơn, tế bào liên kết, sợi tạo keo và nhiều lá chun

+ Động mạch càng lớn thì số lượng lá chun càng nhiều

+ Màng ngăn chun ngoài

Áo ngoài: (Tunica adventitia)

+ Mô liên kết khá dày: nhiều sợi keo, sợi chun, tế bào sợi

+ Chứa nhiều mạch của mạch (vasa vasorum) và một ít mạch bạch huyết , thần

kinh của mạch

Sơ đồ cấu tạo động mạch cơ (trái) và động mạch chun (phải)

Phân loại

 1 Động mạch chun

 2 Động mạch cơ

 3 Tiểu động mạch

a Động mạch chun:

+ Lớn, gần tim: ĐM chủ, thân ĐM cánh tay

đầu, ĐM dưới đòn, ĐM cảnh, ĐM phổi

+ Đặc điểm cấu tạo như sau:

- Áo trong: dày, tế bào nội mô lớn

- Áo giữa: nhiều lá chun để chịu áp lực cao và tốc độ lớn của máu

- Áo ngoài: mỏng, có nhiều mạch và thần kinh của mạch,

lệ thấp hơn so với ĐM chun.

- Áo ngoài: khá dày, nhiều MLK

c Tiểu động mạch:

+ Nhỏ, có đường kính ≤100 micron,

+ Áo trong: không có lớp dưới nội mô tiểu ĐM lớn

vẫn còn màng ngăn chun ngoài khá rõ Ở các tiểu

ĐM nhỏ, chỉ có một lớp tế bào nội mô

+ Áo giữa: Chỉ còn một hai lớp tế bào cơ trơn,

+ Áo ngoài: có chiều dày như áo giữa

+ Tiểu động mạch nhỏ (≤ 35 micron) không còn màng ngăn chun trong và màng ngăn chun ngoài Áo ngoài rất mỏng, gôm một ít sợi keo mà thôi.

Thành của ĐM chun (trái) và ĐM cơ (phải)

Tiểu động mạch

3 TĨNH MẠCH VÀ TIỂU TĨNH MẠCH:

Đặc điểm cấu tạo khác với ĐM như sau:

- Thành mỏng, lòng rộng hơn so với ĐM cùng cỡ

- Thành nhiều mô liên kết và ít cơ trơn

- Các lá chun ít phát triển và màng ngăn chun trong hoàn toàn không có hoặc không rõ ràng

- Áo ngoài khá dày, nhiều thành phần xơ, mạch của mạch phát triển hơn

- Ở nhiều tĩnh mạch có van: ngăn không cho máu chảy ngược lại do trọng lực

Tiểu động mạch (ở trên) tĩnh mạch (ở dưới)

+ Áo giữa có cơ nằm xen trong mô liên kết

+ Áo ngoài dày và có nhiều mạch của mạch

+ TM lớn như TM chủ cơ trơn có cả ở áo ngoài

+ TM trung bình và nhỏ chạy song song với các động mạch

cơ mức độ phát triển cơ khác nhau.

c Tiểu tĩnh mạch:

+ TM nhỏ sau mao mạch, có kích

thước từ 8-30 micron, gần giống với mao

mạch nhưng có nhiều chu bào, sợi

collagen hơn

+ Tiểu TM đường kính 50-100 micron

có một vài lớp TB cơ trơn ở áo giữa, áo

ngoài cũng phân biệt được

4 NỐI ĐỘNG - TĨNH MẠCH:

+ Là những đoạn mạch ngắn nối giữa ĐM

và TM, mang máu động mạch đổ thẳng vào tĩnh mạch, không qua lưới mao mạch + Có thể phân nhánh hoặc tạo thành cuộn.+ Thành có cơ trơn phong phú, nhất là ở phần ĐM

Nối động - tĩnh mạch

5 MAO MẠCH:

+ Là hàng rào sinh học máu - mô

+ ĐK: 7-9 micron Kích thước mao mạch

ở phần tiểu ĐM thường có kích thước nhỏ hơn so với mao mạch phần tiểu TM

+ Thành gồm ba lớp mỏng: lớp nội mô, màng đáy và chu bào

Sơ đồ cấu tạo mao mạch

Phân loại mao mạch:

Có 03 loại:

+ Mao mạch liên tục: (m/mạch điển hình)

Có TB nội mô và màng đáy liên tục, kín

+ Mao mạch có lổ:

TB nội mô tạo nên những lỗ thủng Ví dụ: mao mạch ở tiểu cầu thận

+ Mao mạch kiểu xoang:

- Lòng khá rộng nhưng không đều, không

có chu bào & màng đáy

- TB nội mô không liên tục hoặc hoàn toàn không có (mao mạch nan hoa ở gan, mao mạch ở lách, hạch, tủy tạo huyết)

Sơ đồ cấu tạo mao mạch liên tục (trên), mao mạch có lỗ thủng

(giữa) và mao mạch kiểu xoang (dưới)

Lưới mao mạch:

 Ở hầu hết các cơ quan, mao mạch tạo thành lưới rất phong phú.

SỰ TRAO ĐỔI QUA THÀNH MAO MẠCH:

Việc trao đổi có thể thực hiện bằng các cơ chế:

- Khuếch tán (đối với khí)

- Thẩm thấu

- Ẩm bào

- Qua khe gian nội mô

- Vận chuyển qua chất trung gian

Trong quá trình trao đổi đó màng đáy cũng

có ý nghĩa rất quan trọng