Bài giảng mô phôi ống tiêu hóa (BS trần kim thương)

Nắm được cấu tạo mô học chung của ống tiêu hóa chính thức.. Nhận biết được cấu tạo mô học của thực quản, dạ dày và ruột.. Phân biệt được cấu tạo mô học của các đoạn ruột non, ruột già

ỐNG TIÊU HÓA

CHÍNH THỨC

Bs Trần Kim Thương

MỤC TIÊU:

1. Nắm được cấu tạo mô học chung của

ống tiêu hóa chính thức.

2. Nhận biết được cấu tạo mô học của

thực quản, dạ dày và ruột.

3. Phân biệt được cấu tạo mô học của

các đoạn ruột non, ruột già và ruột

thừa.

NỘI DUNG:

I ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO CHUNG CỦA ỐNG TIÊU HÓA CHÍNH THỨC:

 Từ thực quản đến hậu môn

 Cấu tạo mô học giống nhau: 4 tầng

- Tầng niêm mạc

- Tầng dưới niêm mạc

- Tầng cơ

Sơ đồ cấu tạo chung của ống tiêu hóa

Biểu mô Lớp đệm

Cơ niêm

Niêm mạc

Niêm mạc

Dưới niêm Cơ

Lòng ống

- Cơ niêm:

2 Tầng dưới niêm mạc

Gắn tầng niêm mạc với tầng cơ

Là MLK thưa chứa nhiều m/m, BH lớn và đám rối TK dưới niêm (ĐRTK Meissner)

Thực quản, tá tràng: có chứa các tuyến nhầy

3 Tầng cơ

 Cơ trơn: trong vòng, ngoài dọc (trừ thực quản, hậu môn là thêm cơ vân).

 Giữa 2 lớp cơ có ĐRTK Auerbach.

 CN: giúp nhào trộn và đưa thức ăn xuống.

II THỰC QUẢN:

Giống phần cấu trúc chung

1 Niêm mạc:

- Biểu mô: Lát tầng không sừng hóa

- Lớp đệm: chứa tuyến thực quản - vị

Sơ đồ cấu tạo của thực quản(cắt ngang)

Sơ đồ cấu tạo của thực quản.

III DẠ DÀY

Chia 4 vùng: tâm vị, đáy vị, thân vị và môn vị

BM trụ đơn chế tiết nhầy không tế bào đài

+ TB nội tiết dạ dày - ruột:

TB Viền (Thành)

TB Chính (sinh men)

2 Tầng dưới niêm:

- MLK

3 Tầng cơ:

- Đáy, thân vị: thêm cơ chéo / lớp trong

- Môn vị: cơ vòng rất phát triển cơ thắt

môn vị

4 Tầng vỏ ngoài: lá tạng của phúc mạc.

IV RUỘT NON

- Dài nhất

- Hấp thu thức ăn

- Gồm 3 đoạn: tá tràng, hổng tràng, hồi tràng

Đặc điểm của ruột non:

- Có van ngang.

- Tá tràng có tuyến Brunner/dưới niêm.

- Trên bề mặt van ngang có nhiều nhung mao.

- Trục liên kết nhung mao có nhiều mạch dưỡng chấp trung tâm.

- Hồi tràng có mãng Payer.

- Tuyến Lieberkun có ở tất cả các đoạn

1 Niêm mạc:

+ Van ngang:

- Do tầng dưới niêm đội tầng niêm mạc lên.

- Ở tá tràng chưa có van ngang.

- Hổng tràng có nhiều van ngang , càng về dưới càng thấp và thưa dần đến góc hồi - manh tràng thì hết

- Không bị mất đi kể cả khi ruột căng phồng

do chứa nhiều thức ăn.

+ Nhung mao:

- Do lớp đệm đội biểu mô lên.

- BM trụ đơn.

Tuyến Brunner ở tá tràng

Van ngangNhung mao

Nhung mao

BM trụ đơn ở ruột non

+ TB hấp thu (TB mâm khía):

- Hình trụ, cực ngọn có nhiều vi nhung mao

+ TB đài (TB hình ly):

- Tiết nhầy, xen kẽ với các TB hấp thu

+ TB nội tiết dạ dày - ruột (hệ nội tiết lan tỏa):

- Rải rác ở BM phủ và tuyến Lieberkuhn

BM trụ đơn ở ruột non

Tuyến Lieberkuhn:

+ TB hấp thu (TB mâm khía)

+ TB đài (TB hình ly)

+ TB nội tiết dạ dày - ruột

+ TB Paneth: hình tháp, ở đáy tuyến

Tuyến Lieberkunh

Đáy tuyến Lieberkuhn và tế bào Paneth

Tế bào Paneth

V RUỘT GIÀ:

+ Chức năng:

- Hấp thu nước, tạo phân

- Chế tiết nhầy để bảo vệ niêm mạc

+ Đặc điểm:

- Không có van ngang và nhung mao

- Biểu mô giống ruột non nhưng nhiều

TB đài hơn

- Có 3 dãy cơ dọc

Ruột già

VI RUỘT THỪA:

• Cấu tạo mô học gần giống với ruột già

• Lòng hẹp, không đều.

• Mô bạch huyết rất phát triển

• Tuyến Lieberkun ít và ngắn, không có 3

dãy cơ dọc

RUỘT THỪA (CẮT NGANG)

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1 GS Trương Đình Kiệt, 1994, Mô Học, NXB Y học.

2 PGS.TS.BS Nguyễn Trí Dũng, TS.BS Phan Chiến

Thắng, 2005, Mô học, NXB Y học.

3 Liz Carlos Juunqueira, 2003, José Carneiro, Basic

Histology, Lange Medical Books McGraw-Hill, tenth

editon, United States of American.

4 José Carneiro, Louis C Junqueira & John A Long, 1971,

Basic Histology, Lange Medical Books McGraw-Hill,

United States of American.

Hệ thống tiêu hóa