Bài giảng mô phôi mô xương (BS trần kim thương)

Cốt bào: Osteocyte - Nằm vùi trong chất gian bào xương.. Sự tạo xương trực tiếp: xương dẹt a.. Một số trung tâm tạo xương được hình thành, tạo cốt bào tạo ra chất căn bản rồi tự vùi tro

MÔ XƯƠNG

BS Trần Kim Thương

1 Mô tả được cấu tạo mô học chung của

4 Nêu được các hình thức tạo xương.

MỤC TIÊU BÀI GIẢNG:

+ Chức năng: chống đỡ, vận động, bảo vệ, tạo huyết

+ Là MLK đặc biệt, nhiễm muối canci

xương cứng chắc.

+ 70% chất vô cơ và 30% chất hữu cơ

+ Luôn có sự hủy và tạo xương

NỘI DUNG:

1 Tế bào mô xương:(03 loại)

a Cốt bào: (Osteocyte)

- Nằm vùi trong chất gian bào xương

- Thân hình bầu dục nằm / ổ xương

- Nhánh bào tương nằm trong vi quản xương, nối với nhau.

I Cấu tạo :

Cốt bào

b.Tạo cốt bào : (Osteoblast)

- Hình bầu dục, lớn xấp xỉ cốt bào.

- Tạo gian bào tự vùi vào ổ xương

- Nằm ở bè xương đang hình thành

c Hủy cốt bào :(Osteoclast)

- Lớn.

- Ở xương đang bị phá hủy.

- Đa nhân.

4 Màng xương:

- Dày 1 - 2 mm, chia 02 lớp.

* Ngoài: ít TB, nhiều mạch máu.

*Trong: nhiều TB lá xương

5 Tủy xương:

- Tủy tạo xương.

- Tủy tạo máu

- GP: 03 loại: xương dài, ngắn và dẹt.

- Mô: Havers đặc và xốp.

II PHÂN LOẠI MÔ XƯƠNG:

a.Thân xương:

- Havers đặc.

- Lớp giữa dày chứa HT Havers

- Màng ở ngoài trong là tuỷ xương

1 Xương dài: (Màng, thân và 2 đầu)

- Trung tâm dày, Havers xốp

- Ngoại vi mõng, là xương cốt mạc

- Mặt khớp là mô sụn trong

b Đầu xương:

- Xương ngắn giống đầu xương dài

- Xương dẹt: ngoài đặc, giữa xốp, trong là màng

- Hốc /xương dẹt = xoang

2 Xương ngắn & xương dẹt:

1 Sự tạo xương trực tiếp: (xương dẹt )

a Giai đoạn nguyên phát:

- TKì phôi thai TB trung mô tập trung ở nơi

sẽ phát triển thành xương Một số trung tâm tạo xương được hình thành, tạo cốt bào

tạo ra chất căn bản rồi tự vùi trong đó trở

thành tế bào xương điển hình

b Giai đoạn thứ phát:

- Sau sanh sự tạo xương tiếp tục màng

liên kết giữa các trung tâm tạo xương chưa

bị cốt hoá trở thành xương thật sự

III SỰ TẠO XƯƠNG:

a Giai đoạn nguyên phát:

- Miếng sụn có hình dáng của xương dài

trong tương lai

- Sụn tiếp tục phát triển Các TB ở giữa phì đại, trưởng thành Canxi đọng quanh ổ sụn ngăn cản sự khuyếch tán chất dinh dưỡng

TB sụn chết ổ sụn vỡ tạo hốc tủy đầu tiên / thân xương Hủy cốt bào hủy

2 Sự tạo xương trên mô hình sụn:

b Giai đoạn thứ phát:

- Cùng lúc với gđ nguyên phát sửa sang lại sau 2 hiện tượng hủy tạo xương hệ thống Havers điển hình + Havers không đầy đủ

+ Sự tạo xương trong sụn:ở 2 đầu tủy xương làm xương dài ra có 01 đĩa sụn nối chia 04 vùng :

- Vùng sụn trong = vùng sụn nghĩ

- Vùng sụn tăng sinh = sụn xếp hàng

- Vùng sụn phì đại: = sụn trưởng thành,

- Vùng sụn nhiễm canxi: hủy cốt bào từ máu

tới sẽ phá hủy vùng sụn nhiễm canxi, tạo

thành đường ăn mòn.

- Vùng tạo xương trong sụn: Tạo cốt bào

IV CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

- Mô học, Gs Trương Đình Kiệt, NXB Y học 1994.

- Basic Histology, 1971, José Carneiro, Louis C Junqueira & John A Long.