Bài giảng mô phôi mô liên kết (BS trần kim thương)

MỤC TIÊU: Biết nguồn gốc, chức năng, và cấu tạo của mô liên kết... Tế bào sợi: Nhiều nhất có khắp nơi/ MLK  2 lọai: nguyên bào sợi fibroblast và TB sợi trưởng thành fibrocyte... Đại

MÔ LIÊN KẾT

Bs Trần Kim Thương

MỤC TIÊU:

 Biết nguồn gốc, chức năng, và cấu tạo

của mô liên kết

 Kể tên và mô tả được 9 lọai tế bào liên

kết

 Phân loại mô liên kết

ĐẶC ĐIỂM CHUNG

trao đổi chất, bảo vệ, tổng hợp các chất

- Tế bào

- Chất căn bản

- Các sợi liên kết.

MÔ LIÊN KẾT CHÍNH THỨC

I TẾ BÀO LIÊN KẾT

1 TB sợi:

- Nguyên bào sợi

- TB sợi trưởng thành

2 TB nội mô: (Endothelial cell)

3 Đại thực bào: (Macrophage)

4 Tương bào: (plasma cell)

5 Chu bào: (Pericyte)

6 TB mỡ: (adipocyte)

7 TB sắc tố: (Pigmentocyte)

8 Tế bào trung mô

9 Masto bào

1 Tế bào sợi:

 Nhiều nhất có khắp nơi/ MLK

 2 lọai: nguyên bào sợi (fibroblast) và

TB sợi trưởng thành (fibrocyte)

a Nguyên bào sợi:

+ Cấu tạo:

- Non, ít biệt hóa, hình thoi, ít nhánh ngắn

- Nhân bầu dục, cầu có 1 vài hạt nhân

- Lưới nội bào , ti thể ít phát triển

b TB sợi trưởng thành:

 Đã biệt hóa

 Hình thoi dài, đôi khi có nhánh

 Bào tương: không bào, hạt lipid, glycogen

 Có nhiều trong gân, cơ, màng bao xơ

nhiều cơ quan

 CN trên không đáng kể

 Là cơ sở cấu tạo của vết sẹo

2 Đại thực bào = mô bào: (Macrophage)

 Ở CQ miễn dịch, nơi nhiều mạch, vùng viêm

 Di động mạnh, số lượng, kích thước biến

động

 Nguồn gốc: Mono bào

 Đa số ĐTB đơn nhân (trừ Hủy cốt bào, đại

thực bào trong lao: đa nhân)

 CN: bảo vệ, thực bào, tương tác với Lympho bào T và B trong phản ứng miễn dịch

Sơ đồ cấu tạo của đại thực bào

3 Tương bào: (plasma cell)

 Biệt hóa từ lympho bào B

 CN: tổng hợp kháng thể

Cấu tạo của tương bào

4 Masto bào: (Mast cell)

Chức năng:

- Chế tiết heparin, histamin

- Điều hòa nội môi tại chổ, kiểm sóat kích thước mạch và tính thấm thành mạch

 Nguồn gốc: Có lẽ từ bạch cầu ưa baz

- Số lượng phụ thuộc trạng thái sinh lý, tăng nhiều ở dạ dày-ruột khi cao điểm

tiêu hóa hoặc ở tử cung, tuyến vú ở phụ

nữ có thai

Cấu tạo vi thể của Masto bào

5 TB nội mô: (Endothelial cell)

 Lợp mặt trong của mạch, là hàng rào sinh học máu-mô

 Khá lớn, rất mỏng

 TB nội mô mao mạch có những lổ

thủng

Chức năng:

 Bảo vệ, tạo hàng rào sinh học

 Trao đổi chất, khí giữa máu-mô

A TB nội mô trải rộng B Cắt ngang

Sơ đồ cấu tạo mao mạch

6 Chu bào: (Pericyte)

 Có nhánh bào tương, dạng hình sao

 Nằm sát m/mạch và có màng đáy bọc ngoài

 Có thể gặp 1 số tận cùng thần kinh, điều chỉnh lòng m/mạch

 Biệt hóa thành TB sợi, TB cơ trơn

7 TB mỡ: (adipocyte)

 Tập trung thành mô mỡ

 Hình cầu lớn

 Bào tương chứa hạt mỡ lớn

 Số lượng mỡ trong TB và TB mỡ trong

mô LK luôn thay đổi

 Nguồn gốc: từ TB sợi, 1 ít từ chu bào

 CN: Dự trữ mỡ, tạo năng lượng, chuyển đổi hormon sinh dục, chuyển hóa nước

Tế bào mỡ

8 TB sắc tố: (Pigmentocyte)

 Gặp trong trong biểu bì, mô LK

 Nguồn gốc từ mào thần kinh, bào tương có ít nhánh, khá dài

 Chức năng: Tổng hợp sắc tố Melanin

Tế bào hắc tố

9 Tế bào trung mô:

Tạo thànhTB mỡ, TB sụn, TB xương

III CHẤT CĂN BẢN:

- Do TB MLK (quan trọng là TB sợi) và huyết tương tạo nên.

- Là chất nền, vùi những TB và sợi LK

- Ưa nước, dạng chất đông, vô định hình

- Thuần nhất, trong suốt, không màu

- Vận chuyển, trao đổi chất giữa máu-mô.

- Là môi trường chuyển hóa các chất

IV SỢI LIÊN KẾT:

1 Sợi tạo keo: (collagen)

- Bó sợi dày, không phân nhánh, có vân ngang.

- Ở nhiệt độ cao sẽ giải phóng ra chất keo.

- Có 5 loại collagen I – V.

2 Sợi lưới: (reticulin)

- Thuộc loại sợi tạo keo.

- Sợi mảnh nối với nhau tạo thành lưới.

3 Sợi chun: (elastin)

- Mảnh hơn sợi tạo keo, phân nhánh nối với

nhau tạo thành lưới.

Sợi collagen dưới KHV điện tử

Sợi chun

V MÀNG ĐÁY:

Ngăn cách giữa mô LK với các mô khác (biểu mô, cơ, thần kinh) giữa lớp TB nội mô và mô

LK dưới nó.

VI PHÂN LOẠI MÔ LIÊN KẾT:

1 Mô LK giàu chất căn bản: mô LK thưa,

chất đông ở dây rốn

2 Mô LK giàu TB: trung mô, mô lưới, trục

LK nhung mao ruột non, mô mỡ

3 Mô LK giàu sợi: lớp chân bì dưới (dạng

gân), gân