Hoàn thiện quy định về tội rửa tiền trong Luật Hình sự Việt Nam trên cơ sở kinh nghiệm quốc t

Hoàn thiện quy định về tội rửa tiền trong Luật Hình sự Việt Nam trên cơ sở kinh nghiệm quốc tế Trần Văn Tuân Khoa Luật Luận văn ThS.. Quy định về hành vi rửa tiền trong pháp luật Việt

Hoàn thiện quy định về tội rửa tiền trong Luật Hình sự Việt Nam trên cơ sở

kinh nghiệm quốc tế

Trần Văn Tuân

Khoa Luật Luận văn ThS Luật hình sự; Mã số: 60 38 40 Người hướng dẫn: TS Nguyễn Khắc Hải

Năm bảo vệ: 2013

Abstract Nghiên cứu thực trạng việc áp dụng Điều 251 Bộ luật Hình sự Việt Nam về tội

rửa tiền Trên cơ sở phân tích những thiếu sót, khuyết điểm và những vướng mắc của việc

áp dụng pháp luật hình sự liên quan đến việc xác định hành vi rửa tiền trên thực tế, đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm góp phần tạo sự nhận thức và áp dụng pháp luật được thống nhất Tìm ra nguyên nhân và đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm phục vụ công tác đấu tranh phòng, chống tội rửa tiền

Keywords Pháp luật Việt Nam; Luật hình sự; Việt Nam

Content

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa

Lời cam đoan

Mục lục

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ RỬA TIỀN 6

1.1 Lược sử hình thành và phát triển của các quy định pháp lý về

hành vi rửa tiền

6

1.1.1 Lược sử hình thành và phát triển của các quy định pháp lý về

hành vi rửa tiền trên thế giới

6

1.1.2 Lược sử hình thành và phát triển của các quy định pháp lý về

hành vi rửa tiền tại Việt Nam

8

1.2 Quy định về rửa tiền trong một số Công ước quốc tế, 40+9 khuyến nghị

của FATF và trong pháp luật một số nước trên thế giới

10

1.2.1 Quy định về rửa tiền trong một số Văn kiện pháp lý quốc tế 10

1.2.1.2 Công ước 141 về tội phạm rửa tiền; phát hiện, bắt giữ và tịch thu

các khoản tiền và tài sản do phạm tội mà có

11

1.2.2 40+9 Khuyến nghị của Lực lượng đặc nhiệm tài chính về chống

rửa tiền quốc tế (FATF)

14

1.2.3 Quy định về rửa tiền trong pháp luật một số nước trên thế giới 15

1.2.3.1 Pháp luật của Hợp chủng quốc Hoa Kỳ 15

1.2.3.9 Pháp luật Cộng hòa nhân dân Trung Hoa 22 1.3 Quy định về hành vi rửa tiền trong pháp luật Việt Nam 23

Chương 2: TỘI RỬA TIỀN TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ

VIỆT NAM VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG

27

2.1 Khái niệm rửa tiền, dấu hiệu pháp lý đặc trưng và khung hình

phạt của tội rửa tiền trong Bộ luật Hình sự Việt Nam năm 1999

30

sửa đổi, bổ sung năm 2009

2.2 Thực trạng của hoạt động rửa tiền và tội rửa tiền tại Việt Nam

hiện nay

39

2.3 Một số vướng mắc trong việc áp dụng các quy định của tội rửa

tiền trong Bộ luật Hình sự Việt Nam

49

Chương 3: MỘT SỐ ĐỀ XUẤT NHẰM HOÀN THIỆN QUY

ĐỊNH VỀ TỘI RỬA TIỀN TRONG LUẬT HÌNH

SỰ VIỆT NAM

54

3.1 Kinh nghiệm quốc tế và một số nước trên thế giới trong việc quy

định về tội rửa tiền và việc hoàn thiện quy định về tội rửa tiền

trong luật hình sự Việt Nam

54

3.1.1 Thông qua một số Công ước quốc tế và Khuyến nghị của FATF 54

3.1.2 Thông qua pháp luật của một số nước trên thế giới 56

3.1.2.3 Pháp luật Cộng hòa nhân dân Trung Hoa 60

3.2 Một số đề xuất nhằm hoàn thiện quy định về tội rửa tiền 68

KẾT LUẬN 76

References

1 Ban Chỉ đạo phòng, chống rửa tiền (2010), Quyết định số 163/QĐ-BCĐPCRT ngày 12/4

về việc ban hành Quy chế hoạt động của ban chỉ đạo phòng, chống rửa tiền, Hà Nội

2 Nguyễn Hòa Bình (2004), Đấu tranh phòng, chống tội phạm rửa tiền ở Việt Nam,

(Sách chuyên khảo), Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

3 Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tư pháp, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Viện

kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao (2011), Thông tư liên tịch số

09/2011/TTLT-BCA-BQP-BTP-NHNNVN-VKSNDTC- TANDTC hướng dẫn áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự về tội chứa chấp hoặc tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có và tội rửa tiền, Hà Nội

4 Bộ Ngoại giao (2008), Tuyên bố chung của Hội nghị liên Bộ trưởng Ngoại giao -

Kinh tế APEC lần thứ 20 tại Peru, (Tài liệu dịch), Hà Nội

5 Bộ Tài chính (2010), Thông tư số 148/2010/TT-BTC ngày 24/9 về việc hướng dẫn

thực hiện các biện pháp phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực bảo hiểm, chứng khoán

và trò chơi giải trí có thưởng, Hà Nội

6 Bộ Xây dựng (2011), Thông tư số 12/2011/TT-BXD ngày 01/9 về việc hướng dẫn

thực hiện một số nội dung của Nghị định số 74/2005/NĐ-CP ngày 07/6/2005 của Chính phủ về phòng, chống rửa tiền đối với hoạt động kinh doanh bất động sản, Hà

Nội

7 Chính phủ (2005), Nghị định số 74/2005/NĐ-CP ngày 07/6 về phòng, chống rửa tiền,

Hà Nội

8 Chính phủ (2009), Quyết định số 470/2009/QĐ-TTg ngày 13/4 của Thủ tướng Chính phủ

về việc thành lập Ban chỉ đạo phòng, chống rửa tiền, Hà Nội

9 Chính phủ (2009), Nghị quyết số 21/2009/NQ-CP ngày 12/5 về việc ban hành Chiến lược

quốc gia phòng, chống tham nhũng đến năm 2020, Hà Nội

1 0 Chính phủ (2010), Quyết định số 1451/2010/QĐ-TTg ngày 12/8 của Thủ tướng

Chính phủ về việc ban hành kế hoạch hành động quốc gia về chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố, Hà Nội

1 1 Chính phủ (2011), Quyết định số 287/2011/QĐ-TTg ngày 24/02 của Thủ tướng

Chính phủ về việc sửa đổi, bổ sung Quyết định số 1451/QĐ-TTg ngày 12/8/2010 về việc ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố, Hà Nội

1 2 Chính phủ (2011), Tờ trình số 238 ngày 21/10 về dự án luật phòng, chống rửa tiền,

Hà Nội

1 3 Chủ tịch nước (2009), Quyết định số 950/2009/QĐ-CTN ngày 30/6 của Chủ tịch

nước về việc phê chuẩn Công ước của Liên hợp quốc về chống tham nhũng, Hà Nội

1 4 Vũ Huy Cương (2002), "Rửa tiền một tội phạm quốc tế điển hình", Khoa học pháp

lý, (5)

1 5 Lê Đăng Doanh, Trần Thị Hồng Nhạn (2010), "Tìm hiểu về tội rửa tiền - Một số vấn

đề lý luận và thực tiễn áp dụng", Tòa án nhân dân, kỳ 1, 10(19)

1 6 Trần Hữu Dũng (2005), "Rửa tiền và toàn cầu hoá", http://www.viet-studies.info,

ngày 22/12

1 7 Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Nghị quyết số 04-NQ/TW ngày 21/8 của Hội nghị

lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, Hà Nội

1 8 Đảng Cộng sản Việt Nam (2008), Chỉ thị số 21-CT/TW ngày 26/3 của Bộ Chính trị

về tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống kiểm soát ma túy trong tình hình mới, Hà Nội

1 9 Nguyễn Minh Đức (2011), Bộ luật Hình sự Liên bang Nga, Nxb Công an nhân dân,

Hà Nội

2 0 FATF (Lực lượng đặc nhiệm tài chính về chống rửa tiền) (2004), 40+9 Khuyến nghị

2 1 Trần Thị Hiền (2011), Bộ luật Hình sự Nhật Bản, Nxb Từ điển bách khoa, Hà Nội

2 2 Nguyễn Văn Hoàn (2009), "Sửa đổi, bổ sung quy định của Bộ luật Hình sự về tội rửa tiền góp phần tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc

tế", Kiểm sát, (4)

2 3 Đinh Thế Hưng, Trần Văn Biên (2010), Bình luận Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung

2009, Nxb Lao động, Hà Nội

2 4 Khoa Luật - Đại học quốc gia Hà Nội (2003), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam phần

chung, Nxb Đại học quốc gia Hà Nội, Hà Nội

2 5 Liên hợp quốc (1988), Công ước về chống buôn bán bất hợp pháp các chất ma túy

và chất hướng thần năm 1988

2 6 Liên hợp quốc (1990), Công ước về rửa tiền, khám xét, thu giữ và tịch thu các khoản

thu nhập từ tội phạm

2 7 Liên hợp quốc (2000), Công ước về chống tội phạm có tổ chức xuyên quốc gia (Công

ước Palermo năm 2000)

2 8 Liên hợp quốc (2003), Công ước về chống tham nhũng

2 9 "Luật hình sự của một số nước trên thế giới" (1998), Dân chủ và pháp luật, (Số

chuyên đề)

3 0 Vương Tịnh Mạch (2009), "Phòng chống rửa tiền ở Việt Nam trong bối cảnh hội

nhập kinh tế quốc tế", Nghiên cứu lập pháp, (144)

3 1 Nguyễn Ngọc Minh (2011), "Một số nội dung cơ bản trong Luật chống rửa tiền của

nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa", Cảnh sát nhân dân, 5(27)

3 2 Nguyễn Ngọc Minh (2011), "Nghiên cứu phạm vi chủ thể của tội phạm rửa tiền trong

luật hình sự Việt Nam", Dân chủ và pháp luật, 12(237)

3 3 Quang Minh (2011), "Hoàn thiện khung pháp lý về phòng chống rửa tiền",

http://www.saigondautu.com.vn, ngày 07/11

3 4 Khuất Văn Nga, Lê Thư, Mai Anh Thông, Nguyễn Mạnh Toàn, Nguyễn Mạnh Tiến,

Nguyễn Đăng Thắng (2009), Tội phạm có tổ chức, đưa hối lộ, nhận hối lộ và rửa

tiền - thực tiễn và giải pháp đấu tranh phòng, chống loại tội này, Dự án hỗ trợ thể

chế cho Việt Nam

3 5 Ngân hàng Nhà nước (2007), Quyết định số 1727/QĐ-NHNN ngày 23/7 của Thống

đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về việc ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Trung tâm Thông tin phòng, chống rửa tiền, Hà Nội

3 6 Ngân hàng Nhà nước (2009), Thông tư số 22/2009/TT-NHNN ngày 17/11 về việc

hướng dẫn thực hiện các biện pháp phòng, chống rửa tiền, Hà Nội

3 7 Ngân hàng Nhà nước (2011), Quyết định số 378/QĐ-NHNN ngày 08/3 của Thống

đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về việc ban hành Kế hoạch thực hiện công tác phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố trong ngành Ngân hàng, Hà Nội

3 8 Ngân hàng Nhà nước (2011), Báo cáo số 109/BC-NHNN ngày 07/9 về việc tổng kết 6

năm thi hành Nghị định số 74/2005/NĐ-CP về phòng, chống rửa tiền, Hà Nội

3 9 Ngân hàng Nhà nước (2011), Bản thuyết minh dự thảo Luật phòng, chống rửa tiền

ngày 01/9, Hà Nội

4 0 Ngân hàng Nhà nước (2011), Thông tư số 41/2011/TT-NHNN ngày 15/12 hướng dẫn

nhận biết và cập nhật thông tin khách hàng trên cơ sở rủi ro phục vụ công tác phòng, chống rửa tiến, Hà Nội

4 1 Hồ Trọng Ngũ (2009), "Vấn đề tội phạm có tổ chức và trách nhiệm hình sự pháp

nhân trong sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 1999", Nghiên cứu lập pháp, (3)

4 2 Nhà Pháp luật Việt - Pháp (2007), Tài liệu tập huấn về đấu tranh phòng, chống tội

hợp pháp hoá tiền, tài sản do người khác phạm tội mà có, từ ngày 19 - 27/11, Hà

Nội

4 3 Nhóm Châu Á - Thái Bình Dương (APG), Đánh giá về mức độ tuân thủ của Việt

Nam đối với 40+9 Khuyến nghị về chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố của Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF)

4 4 Nguyễn Ngọc Nhuận (Chủ biên) (2006), Một số văn bản điển chế và pháp luật Việt

Nam, Tập 1, Từ thế kỷ 15 - 18 (Quốc triều hình luật, Quyển 2, Chương Vi chế, Điều

80, 95, 96), Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

4 5 Nguyễn Ngọc Nhuận (Chủ biên) (2009), Một số văn bản điển chế và pháp luật Việt

Nam, Tập 2, Từ thế kỷ 15 - 18 (Hồng Đức thiện chính thư, Năm Hồng Đức thứ 7 -

1476, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội

4 6 Tú Oanh - Hoàng Đoàn (2009), "Cuộc chiến chống rửa tiền ở Việt Nam",

http://www.anninhthudo.vn, ngày 02/8

4 7 Paul Allan Schott (2007), Hướng dẫn tham khảo về chống rửa tiền và chống tài trợ

khủng bố, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội

4 8 Hồng Phúc (2005), "Việt Nam thúc đẩy mạnh hoạt động chống rửa tiền",

http://vietbao.vn, ngày 05/3

4 9 Đinh Văn Quế (2006), Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự, tập IX, các tội xâm phạm

an toàn công cộng, trật tự công cộng, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ

Chí Minh

5 0 Quốc hội (1985), Bộ luật Hình sự, Hà Nội

5 1 Quốc hội (1992), Hiến pháp, Hà Nội

5 2 Quốc hội (1997), Luật Các tổ chức tín dụng, Hà Nội

5 3 Quốc hội (1999), Bộ luật Hình sự, Hà Nội

5 4 Quốc hội (2001), Hiến pháp (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội

5 5 Quốc hội (2009), Bộ luật Hình sự (sửa đổi, bổ sung), Hà Nội

5 6 Quốc hội (2010), Luật Các tổ chức tín dụng, Hà Nội

5 7 Văn Tạo (2009), "Thanh toán không dùng tiền mặt: Thực trạng, nguyên nhân và giải

pháp", Ngân hàng, (19)

5 8 Văn Tạo, Kim Anh (2011), "Phòng, chống rửa tiền: kinh nghiệm của các nước và bài

học cho Việt Nam", www.nclp.org.vn, ngày 05/12

5 9 Minh Tiến (2009), "Tội phạm rửa tiền ở Việt Nam tiềm ẩn nhiều phức tạp",

http://www.cand.com.vn, ngày 17/4

6 0 Trịnh Quốc Toản (2011), Trách nhiệm hình sự của pháp nhân trong pháp luật hình

sự - Sách chuyên khảo, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

6 1 Nguyên Trang (2012), "Ai chịu trách nhiệm phòng chống rửa tiền?",

http://vneconomy.vn, ngày 23/5

6 2 Trung tâm Nghiên cứu tội phạm học và phòng ngừa tội phạm - Học viện Cảnh sát

nhân dân (2008), Sổ tay hướng dẫn điều tra tội phạm về rửa tiền, Nxb Công an nhân

dân, Hà Nội

6 3 Trung tâm Từ điển học - Viện Ngôn ngữ học (2004), Từ điển tiếng Việt, Nxb Đà

Nẵng, Đà Nẵng

6 4 Nông Xuân Trường (2005), "Tìm hiểu về việc phòng chống tội phạm rửa tiền trên thế

giới", Kiểm sát, (9)

6 5 Trường Đại học Luật Hà Nội (2011), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam, Nxb Công

an nhân dân, Hà Nội

6 6 UNODC (2008), Báo cáo so sánh hệ thống pháp luật Việt Nam với 40 khuyến nghị và 9

khuyến nghị đặc biệt của lực lượng đặc nhiệm tài chính

6 7 Phùng Thế Vắc, Trần Văn Luyện, Phạm Thanh Bình, Nguyễn Đức Mai, Nguyễn Sỹ

Đại, Nguyễn Mai Bộ (2001), Bình luận khoa học Bộ luật Hình sự năm 1999 - Phần

các tội phạm, Hà Nội

6 8 Viện Khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp (2005), Bộ luật Hình sự Cộng hòa Liên bang

Đức, (Tài liệu dịch tham khảo), Hà Nội

6 9 Viện Khoa học pháp lý - Bộ Tư pháp (2011), "Nghiên cứu các giải pháp pháp lý

phòng chống rửa tiền ở Việt Nam trong xu thế hội nhập", Thông tin khoa học pháp

lý, (8 + 9)

7 0 Viện Nghiên cứu lập pháp (2012), Nội dung cơ bản trong luật chống rửa tiền của một

số nước, (Tài liệu tham khảo phục vụ Kỳ họp thứ 3 Quốc hội khoá XIII), Hà Nội

7 1 "Việt Nam: Đang trở thành điểm đến của nạn rửa tiền" (2011), http://davilaw.vn, ngày 31/10

7 2 Võ Khánh Vinh (Chủ biên) (2002), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần chung),

Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

7 3 Võ Khánh Vinh (Chủ biên) (2002), Giáo trình Luật hình sự Việt Nam (Phần các tội

phạm), Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

7 4 Nguyễn Xuân Yêm (2005), Phòng chống các loại tội phạm ở Việt Nam thời kỳ đổi

mới, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội

TIẾNG ANH

7 5 FATF (2006), Mutual Evaluation Report on Anti-money Laundering and Combating

the Financing of Terrorism - Italy

7 6 Tatiana Minaeva Aksenova, Anti-Money Laundering in Russia, White and Case

LLC, Moscow

7 7 US (2008), Anti money Laundering compliance and terrorist financing prevention

program