cơ chế thị trường và vai trò của nhà nước trong quản lý kinh tế

nhà nước ta tham gia điều tiết nền kinh tế trong giai đoạn hiện nay. phương pháp tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý kinh tế ở nước ta

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel (: 0918.775.368

Mục lục

Lời mở đầu 1

Phần nội dung 2

Chơng 1:Cơ sở lý luận 2

I.Cơ chế thị trờng 2

1.Khái niệm 2

2.Những vấn đề rát ra về đặc trng của cơ chế thị trờng 3

a.Ưu điểm 3

b.Khuyết điểm 4

II.Vai trò kinh tế của nhà nớc 4

Chơng 2: Nhà nớc ta tham gia điều tiết nền kinh tế trong giai đoạn hiện nay 6

1.Quản lý kinh tế vĩ mô 6

2.Tổ chức quản lý các doanh nghiệp nhà nớc 9

Chơng 3: Phơng pháp và giải pháp chủ yếu tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý kinh tế ở nớc ta 12

1.Nhận thức về cơ chế quản lý kinh tế mới ở nớc ta 12

2.Tổ chức quản lý các doanh nghiệp nhà nớc 12

kết luận 14

phụ lục 15

Lời mở đầu

Ngời dân Việt Nam đã rất tự hào về lịch sử của dân tộc mình Chúng ta đã có hàng ngàn năm bảo vệ dân tộc khỏi quân xâm lợc phơng Bắc Hơn 80 năm chiến dấu kiên cờng khỏi ách đô hộ của thực dân Pháp và đế quốc Mỹ Song nếu ngời dân Việt Nam chỉ biết tự vỗ ngực về bản thân của mình thì chúng ta sẽ không thể theo kịp với các cờng quốc trên thế giới Cuộc chiến tranh đế quốc đã kết thúc với phần thắng thuộc về ta nhng hậu quả của cuộc chiến tranh để lại thật nặng nề Những năm cuối thập niên 70 đầu thập niên 80, cả nớc cha bừng tỉnh hết những kinh hoàng của cuộc chiến tranh thì đẫ phải đối mặt với giặc đói, giặc rét, giặc dốt Nhân dân ta lại bắt tay vào một cuôcj chiên mới chống giặc đói, giặc dốt và những âm mu chống phá cách mạng bằng kinh tế của bè lũ đế quốc và phản động.Đến nay nhân dân ta

đã thoát khỏi nghèo đói, kinh tế phát triển và dần dần có vị thế trên tr ờng quốc tế.Trong thành công đó của nhân dân ta không thể không kể đến những đóng góp to lớn của Đảng và Nhà Nớc Đảng và chính phủ quyết định nớc ta sẽ tiếp tục xây dựng nền kinh tế thị trờng theo định hớng xã hội chủ nghĩa và đã thu dựoc những thành tựu to lớn.Chúng ta cần học tập, nghiên cứu những biện pháp mà nhà nớc đã

sử dụng, khắc phục những khuyết điểm mà nhà nớc đã mắc phải.Vì vậy, em đã lấy

đề tài bài tiểu luận của mình là:”Cơ chế thị truờng và vai trò của nhà nớc trong

quản lý kinh tế “

Phần nội dung

Chơng I:Cơ sở lí luận

I.Cơ chế thị trờng:

1.Khái niệm:

Cơ chế thị trờng là phơng thức vận động khách quan của nền kinh tế hàng hóa dựa trên cơ sở các yếu tố quan hệ, môi trờng, động lực và các quy luật vận hành của thị trờng nh quy luật giá trị, quy luật cung cầu, quy luật cạnh tranh, quy luật lu thông tiền tệ v.v

Do đó ở bất kì đâu có nền kinh tế hàng hóa ở đó có nền kinh tế vận động theo quy luật của kinh tế thị trờng

Chúng ta cần phân biệt giữa nền kinh tế hàng hóa và kinh tế thị trờng.Kinh tế thị trờng dùng để phân biệt với nền kinh tế tự cung tự cấp và kinh tế hàng hóa thị tr-ờng.Xét về góc độ hình thức tổ chức kinh tế thì kinh tế thị trờng cũng chính là kinh

tế hàng hóa.Mọi hoạt động kinh tế đều chịu sự chi phối, tác động một cách khách quan của các quan hệ thị trờng.Đơng nhiên theo sự phát triển của lịch sử, ở mỗi giai đoạn khác nhau thị trờng và cơ chế thị trờng cũng có giai đoạn phát triển và những biểu hiện khác nhau

Trong nhiều thập niên qua, kể từ khi xuất hiện hệ thống các nớc XHCN thì thuật ngữ kinh tế thị trờng đợc sử dụng để chỉ nền kinh tế của cá nớc TBCN.Đó là nền kinh tế hàng hóa phát triển đến trình độ cao, trong đó các quan hệ của thị trờng thể hiện sự chi phối bao quát mọi hoạt động kinh tế, đồng thời nền kinh tế cũng chịu sự

điều tiết của nhà nớc t sản bằng biện pháp, công cụ và mức độ khác nhau qua mỗi giai đoạn lịch sử

Các nứoc XHCN trớc đây trong đó có nớc ta đã quan niệm kinh tế thị trờng là thuộc tính của CNTB.Các nớc này dùng thuật ngữ kinh tế hàng hóa có kế hoạch hay kinh tế hàng hóa XHCN

Nhng thực tiễn hoạt động theo cơ chế kế hoạch hóa thị trờng thậm chí đã thể hiện sự không thừa nhận một cách đầy đủ nền kinh tế hàng hóa và vi phạm những quy luật khách quan của nó, dẫn đến tình trạng trì trệ, khủng hoảng và nhiều hiện t-ợng tiêu cực khác.Bởi vậy quá trình chuyển từ nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế thị trờng theo định hớng XHCN đòi hỏi phải chấp nhận sự vận động khách quan của cơ chế thị trờng với những đặc trng vốn có của nó.Đông thời, phân biệt đặc trng của cơ chế kế hoạch tập trung với cơ chế kinh tế thị trờng hiện đại đã

và đang diễn ra ở các nớc t bản để nghiên cứu vận dụng nó

2.Những vấn đề rút ra đặc trng của cơ chế thị trờng:

- CCTT ra đời tồn tại vầphts triển là khách quan, gắn liền với KTHH.Bởi vậy, CCTT không phải là sản phẩm riêng vốn có của nền kinh tế TBCN.Do vậy, không thể đồng nhất CCTT với TBCN và cũng không đối lập nố với CNXH

- CCTT luôn chịu sự tác động, chi phối của quan hệ sản xuất thống trị cùng với chủ trơng chính sách của Nhà Nớc.Tùy theo mức độ, biện pháp, hiệu quả của các tác động này mà hình thành các mô hình kinh tế khác nhau

nh kinh tế thị trờng “.tự do cạnh tranh”, kinh tế thị trờng có sự điều tiết của

Nhà nớc theo kiểu CNTB độc quyền nhà nớc kinh tế hỗn hợp, kinh tế kế hoạch hóa tập trung

- Đặc điểm nổi bật của CCTT khác với kinh tế kế hoạch hóa tập trung là sự hoạt động và phát huy tác dụng một cách khách quan của quan hệ H-T và các quy luật vận động của thị trờng.Bởi vậy, trong CCTT cạch tranh là tất yếu và cần thiết.Lợi nhuận là động lực, lợi ích là mục tiêu của mọi chủe thể kinh doanh.Tính tự chịu trách nhiệm cá nhân, khả năng nhạy bén tự chủ của mọi chủ thể kinh doanh đợc bảo vệ, trong khuôn khổ pháp luật của nhà nớc.Quan hệ giữa các chủ thể là quan hệ kinh doanh đợc bảo vệ

a.Ưu điểm chủ yếu của CCTT:

- CCTT tạo điều kiện phát huy mọi tiềm năng, thúc đẩy tính chủ động sáng tạo, phản ứng nhanh nhạy, kịp thời nắm bắt nhu cầu của thị trờng, thờng xuyên cải biến phơng pháp tổ chức quản lý, áp dụng tiến độ khoa học kỹ thuật v v làm cho nền kinh té phát triển năng động có hiệu quả hơn

- CCTT có khả năng tự sửa chữa sai lầm kịp thời hơn.Bởi vậy hạn chế đợc phạm vi và mức độ tác hại của những sai lầm trong hoạt động kinh tế

- Do hoạt động giá cả làm tín hiệu phản hồi khách quan của thị trờng, cho nên các hoạt động kinh tế sát với thực tế cáo yếu tố chủ quan, duy ý chí giảm hơn

so với kế hoạch hóa tập trung

b.Nhợc điểm của nền kinh tế thị trờng:

- Thờng xuyên tạo a sự mất cân đối, bất hợp lí ở tầng vĩ mô, làm giảm hiệu quả trên quy mô nền kinh tế quốc dân

- CCTT cũng có những yếu tố làm giảm tốc độ phát triển kinh tế do nảy sinh

độc quyền từ cạnh tranh tự do và việc giữ bí mật bí quyết kinh doanh của từng đơn vị

- Trong hoạt động thực tiễn CCTT không thể tránh khỏicác hiện tợng buôn gian, bán lận, đầu cơ , làm hàng giả v.v và nhiều bệnh trạng xã hội khác nhau nh phân phối hàng hóa, giàu nghèo, thất nghiệp, lạm phát, phá sản dẫm

đến sự phá hoại lực lợng sản xuất, vi phạm đạo đức, lối sống, gây ô nhiễm môi trờng, phá hoại thiên nhiên v.v

Trên phạm vi quốc tế, CCTT dễ dẫn đến mâu thuẫn giữa các nớc, các trung tâm kinh tế bất công giữa các nớc giàu nghèo

Những nhợc điểm trên đây của CCTT là một trong những nguyên nhân dẫn đến cuộc khủng hoảngkinh tế và đòi hỏi khách quan cần có sự điều tiết của nhà nớc để hạn chế khuyết tật của CCTT

II.Vai trò kinh tế của nhà nớc

Bất kì một nhà nớc nào cũng có vai trò kinh tế.Tùy thuộc vào chế độ xã hội, giai

đoạn lịch sử và từng quốc gia khác nhau mà vai trò điều tiết nền kinh tế của nhà nớc

là khác nhau

Các nhà nớc chiếm hữu nô lệ, phong kiến, t bản ở giai đoạn ch xuất hiện t bản

độc quyền nhà nớc, vai trò của nhà nớc là điều tiết nền kinh tế bằng chính sách thuế

và hệ thống luật pháp của nhà nớc là chủ yếu Theo F.Anghen, các nhà nớc này ở

“.bên trên,bên ngoài”các quá trình kinh tế.Đó là sự can thiệo gián tiếp của nhà nớc vào nền kinh tế

Từ khi xuất hiện CNTB độc quyền nhá nớc đến nay, ở mọi quốc gia trên thế giới nhà nớc đều can thiệp vào kinh tế thông qua hai chức năng :quản lý nến kinh tế vĩ mô thông qua các công cụ chính sách của nhà nớc, trực tiếp chỉ đạo các xí nghiệp nhà nớc(XNQD) thông qua các cơ quan chức năng với những chính sách hợp lí

Sở dĩ có sự thay đổi đó là do những nguyên nhân sau:

1 Quá trình nâng cao trình độ xã hội hóa sản xuất do tác động của sự phat triển lực lợng sản xuất làm cho các mối quan hệ kinh tế ngày càng trở nên phát triển.Nền kinh tế có đòi hỏi phải có tính kế hoạch hóa, phải có sự điều tiết của nhà nớc nhằm tạo điều kiện phát triển các mối quan hệ kinh tế, tạo

sự phát triển cân đối cho nền kinh tế

2 Có nhiều ngành , nhiều lĩnh vực kinh tế mà t nhân hoặc không có khả năng

đầu t hoặc không muốn đầu t.Bởi vạy để đảm bảo sự phát triển cân đối của nền kinh tế cần phải có xí nghiệp nhà nớc

3 Nhà nớc đại diện cho lợi ích quốc gia có điều kiện khả năng giải quyết mối quan hệ phát triển kinh tế với sự tiến bọ xã hội

4 Nhà nớc là cơ quan đại diện cao nhất cho đất nớc, với t cách là chủ sở hữu toàn bộ tài sản quốc gia có quyền và có trách nhiệm quản lý, điều tiết để nâng cao hiệu quả sử dụng, bảo tồn và phát triển mọi tài sản đó

5 Chỉ có nhà nớc mới có điều kiện khả năng hạn chế những khuyết tật của cơ chế thị trờng, tạo điều kiện môi trờng thuận lợi cho các hoạt động kinh tế

Chơng 2: Nhà nớc ta đã tham gia điều tiết nền kinh tế trong

giai đoạn kinh tế hiện nay

Nhà nớc ta la nhà nớc của dân, do dân và vì dân bởi vậy ngoài những lý do chung ở trên nhà nớc ta là cơ quan đại diện cao nhất (hành pháp) cho lợi ích của toàn dân của toàn xã hội quản lý đất nớc ,quản lý điều tiết tải sản quốc gia ( với t cách là chủ sở hữu) tổ chức thực hiện quán triệt đờng lối của Đảng thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế kết hợp với tiến bộ xã hội đa nền kinh tế phát triển theo hớng XHCN

Vai trò kinh tế của nhà nớc Việt Nam đợc thực hiện qua hai chức năng chủ yếu: quản lí nền kinh tế vĩ mô và tổ chức quản lý các doanh nghệp nhà nớc

1.Quản lí kinh tế ở tầm vĩ mô:

Nhà nớc thực hiện chức năng quản lý nền kinh tế vĩ mô bằng cách là chủ thể sở hữu toàn bộ tài sản quốc gia, có chức năng (có quyền và có trách nhiệm), quản lý, phân bổ mọi nguồn lực của đất nớc để sử dụng có hiệu quả cao nhất

a.Tạo mọi điều kiện cần thiết cho quá trình tăng trởng nhanh và lâu bền của nền kinh tế, đa đất nớc tiến kịp với trình độ phát triển chung của thế giới.Hiện nay chúng ta đang tìm cách gia nhâp các tổ chức kinh tế thế giới.Nhà nớc đac có những điều chỉnh nền kinh tế và những chính sách của mình để tạo mọi điều kiện cho các doanh nghiệp và các thành phần kinh tế cùng phát triển.Nếu nh trơc năm 85, Đảng và nhà nớc xây dựng kinh tế theo mô hình hợp tác xã, tem phiêú bao cấp thì nay nhà nớc lại khuyến kích sở hữu t nhân, tìm mọi cách thu hut vốn

đầu t trong nớc và nớc ngoài

Nhà nớc đa ra những u đãi cho các doanh nghiệp bằng nhiều hình thức.Với các ngành chủ chốt nh truyền thông, năng lợng đợc nhà nớc chú trọng đầu t và

hỗ trợ giá.Với đâu t trong nớc nhà nớc cũng có những điều chỉnh sao cho các nhà đầu t trong nớc và nớc ngoài yên tâm đâu t vào Việt Nam bằng “.Luật khuyến khích đầu t trong nớc” ( Ban hành ngày 5 tháng 7 năm 1994)Bộ luật này đã nêu rõ những hạng mục, những quy định và u đãi mà những nhà đầu

t trong nớc và nớc ngoài rất quan tâm.Trớc đây các nhà đâu t nớc ngoài mạc dù rất muốn đầu t vào nớc ta nhng họ lại e ngại trớc cơ chế hoạt động quan liêu bao cấp còn tàn d lại trong bộ máy lãnh đạo nhà nớc ta, sự không ổn định của các bộ luật và những thủ tục hành chính rớm rà.Nhận thấy những khuyết điểm vá thiếu xót của mình, Đảng và nhà nớc đã từng bớc cải tổ lại chính mình, liên tục thanh tra, xem xét các cán bộ, lãnh đạo trong nội bộ chính phủ, không sợ sai, không trốn tránh trách nhiệm, luôn đề cao đức tính trung thực và nhiệt tình của đội ngũ cán bộ.Điển hình là nhng đợt thanh tra thanh trừng những phần tử xấu, các cán

bộ tham ô, tham nhũng, kiên quyết chống phá những đờng dây buôn lậu ma túy,

buôn lậu lớn mà có sự dính líu đến những vị quan chức cấp cao của Đảng nh vụ

Vũ Xuân Trờng, đờng dây mafia Năm Cam, Khánh Trắng v v

Thuật ngữ “.doanh nhân “ bây gìơ không còn xa lạ gì với ngời đan Việt Nam.Mọi ngời đã không còn coi sở hữu t nhân là phản động, là đế quốc.Hay các công ty nhà nớc không còn chiếm u thế độc quyền, không còn đợc hởng toàn bộ

u đãi của nhà nớc.Đảng và nhà nớc ta đã khẳng định hình thức kinh tế vừa và nhỏ.Đặc biệt là sự ra đời của ngày “.Doanh nhân Việt Nam “ do thủ tớng chính phủ quyết định vào ngày 13 tháng 10 năm 2004.Nhà sử học Dơng Trung Quốc khẳng định :”Ngày doanh nhân Việt Nam là ngày đoàn kết, là nguồn động viên mới cho doanh nhân Việt Nam bởi từ nay doanh nhân Việt đã có ngày để tôn vinh.Ngày doanh nhân Việt Nam còn thể hiện sự quan tâm của Đảng đối với doanh nhân cũng nh với sự phát triển đất nớc ”

Hay nh để hàng hóa Việt Nam có chỗ đứng trên thị trờng quốc tế và bạn bề năm châu phải biết đến hàng hóa đó nh một nét gì đó rất riêng của doanh nghiệp

và của Việt Nam, Nhà nuớc ta đang khuyế n khích, hỗ trợ các doanh nghiệp xây dựng thơng hiệu của riêng mình.Sự ra đời của thuật ngữ thơng hiệu đã đánh dấu bớc ngoặt trong chiến lợc phát triển và mở rộng hoạt động của các doanh nghiệp.Các doanh nghiệp giờ đây không chỉ còn là tìm cách bán đợc hàng mà còn tìm cách tạo chỗ đức cho sản phẩm của mình trên thị trờng bằng một cái tên, bằng một bản sắc mà không nhãn hiệu nào trên thế giới có.Thơng hiệu vừa

là bộ mặt của sản phẩm vừa là bộ mặt của doanh nghiệp.Thơng hiệu là cơ sở dị biệt hóa các doanh nghiệp trên thị trờng.Dần dần thơng hiệu quyết định sự sống còn của doanh nghiệp trên thị trờng.Đó là xu hớng chung của thế giới và của đất nớc ta.Ngời dân không còn chỉ mua hàng vì sự thỏa mãn yêu cầu về sử dụng và còn thỏa mãn lòng tin của chính mình.Họ sẽ chỉ mua những hàng hóa nhãn hiệu

họ cho là đáng tin cậy , chất lợng trong khi những hàng hóa khác có thể chất l-ợng tơng đơng hoặc hơn.Sớm nắm bắt đựoc tình hình đó, nhà nớc ta đã từng bớc tạo ý thức về việc xây dựng thơng hiệu của các doanh nghiệp, các hãng có tên tuổi của ta

Hòa cùng với xu hớng chung của thế giớilà hội nhập kinh tế, Đảng và nhà

n-ớc ta đã có những chính sách kinh tế hết sức linh hoạt Sau khi đàm phán thành công gia nhập AFTA, mục tiên cuả ta đến hết 2005 là gia nhậ đợc tổ chức thơng mại thế giới WTO.Hàng loạt các buổi tọa đàm các cuộc họp đợc tổ chức nhằm kêu gọi sự ủng hộ của bạn bè thế giới gia nhập WTO.Vì Đảng và nhà nớc hiểu

rõ tầm quan trọng của việc gia nhập tổ chức này đối với nền kinh tế.Nếu gia nhập tổ chứ này thì chúng ta không còn sợ sự đàn áo của các nớc mạnh đối với hàng hóa của ta trên thị trờng hay trong nhng thơng vụ quốc tế.Khi đó vấn đề kinh tế của Việt Nam không chỉ một mình Việt Nam giải quyết mà sẽ có sự trợ giúp của các nớc và tổ chức trên thế giới.Và ngợc lại chúgn ta cũng phải có u đãi

đối với các nớc khác.Một trong những mục tiêu của tổ chức thơng mại nàu là tháo bỏ hàng rào thuế quan đối với tất cả hàng hóa ở tất cả các nớc thành viên.Các nớc thành viên tham gia trao đổi buôn bán với nhau sẽ không phải chịu mức thuế riêng mà chịu cùng mức thuế với các tổ chức kinh tế của nớc đó.Việc tham gia tổ chức này vừa có những thuận lợi và khó khăn.Có những mặt hàng

của ta nếu bỏ qua thuế cao thì rất có khả năng cạnh tranh trên thị trờng.Nhng cũng co những mặt hàng của ta sẽ bị các hãng khác trên thế giới đấnh bạt trên thị trơng cả về giá và chất lợng.Vì vậy nhà nớc đã không ngừng khuyến khích tố chức kinh tế trong nớc tăng cờng cạnh tranh, cải tổ lại công nghệ, cải tiến sản phẩm và hơn cả nhà nớc đã giảm thuế gỗ trợ một số ngành nh dệt may, điện tử , không ngừng quảng cao hàng Việt Nam trong các cuộc họp, hội nghị thợng

đỉnh.Trong cuộc họp thợng đỉnh A-Au ASEM5 diễn ra tại Hà Nội trong những ngày đầu tháng 10 vừa qua, ngoài các buổi tọa đàm chính thức còn diễn ra rất nhiều hình thức văn hóa nghệ thuật, kinh tế.Điển hình là hội trợ triển lãm hàng hóa các nớc tham dự hội nghị , quảng bá rất nhiều hàng hóa của ta đối với các ban trên thế giới.Và tranh thủ sự đồng tình của EU trong việc ủng hộ Việt Nam tham gia WTO trong năm 2005

Trong xây dựng khu công nghiệp, bất kể đó là doanh nghiệp trong nớc hay doanh nghiệp có vốn đầu t nớc ngoài, nhà nớc đều hỗ trợ đát và thuế nếu doanh nghiệp đó đầu t theo đúng quy hoạch của khu công nghiệp.Nhà nớc đảm bảo các yếu tố giúp doanh nghiệp nớc ngoài đầu t tại Việt Nam

b.Tạo mọi điều kiện liên kết tăng trởng kinh tế với công bằng và tiến bộ xã hội, đa nền kinh tế phát triển theo định hớng XHCN

Quá trình phát triể kinh tế theo cơ chế thị trờng cùng làm phát sinh những vấn

đề trong văn hóa.Nhiều ngời vì chạy theo lợi nhuận mà đã quên đi những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc.Con ngời dần dần bị cuốn theo cơn lốc kiếm tiền, bỏ qua cả những rào cản pháp luật làm ăn phi pháp với lòng tham vô

đáy.Tỉ lệ buôn lậu, đầu cơ, làm giàu phi pháp tăng cao.Nhiều ngời dân vì ham lợi nhuận, ham giàu ma làm theo những xúi giục của bè lũ phản động chống phá cách mạng và chế độ xã hội chủ nghĩa của nớc ta.Trớc thực trạng đó nhà nớc có những biện pháp đối phó triệt để.Đảng và nhà nớc ta kiên quyết xây dựng đất

n-ớc ta phát triển kinh tế theo định hớng XHCN

2.Tổ chức quản lý các doanh nghiệp nhà nớc

Các doanh nghiệp nhà nớc (DNNN) là những đơn vị kinh tế trong đó phần tài sản quan trọng thuộc về nhà nớc(toàn dân).Nhà nớc ta, với t cách là chủ sở hữu phần tài sản đó, tham gia trong khâu tổ chức quản lý điều hành thông qua các cơ quan chức năng với cơ chế quản lý thích hợp, theo luật định

Các doanh nghiệp nhà nớc, một mặt là những đơn vị hoạt động kinh doanh trong nền kinh tế thị trờng phát triển theo định hớng xã hội chủ nghĩa.Mặt khác, cácc doanh nghiệp này còn là nột trong những công cụ quản lý vĩ mô của nhà ớc.Chúng ra đời tồn tại và phát triển với t cách là tực lực kinh tế vật chất nhà n-ớc.Bởi vậy, nhà nớc có trách nhiệm giúp đỡ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp này hoạt động.Việc quy hoạch, lựa chọn, sắp xếp lĩnh vực quy mô đầu t kinh doanh, lựa chọn phơng pháp tổ chức quản lý, điều hành các doanh nghiệp này là chức năng hết sức quan trọng của nhà nớc, thông qua các cơ quan chức năng từ cấp trug ơng đến địa phơng, nhằm đạt đợc mục tiêu kinh tế-xã hội đã định

Căn cứ vào các thực trạng của các doanh nghiệp nhà nớc và yêu cầu của công cuộc đổi mới.Để các doanh nghiệp nhà nớc ( thuộc thành phần kinh tế nhà nớc ) vơn lên giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế, làm tròn nhiệm vụ là một trong những công cụ quản lý vi mô của nhà nớc, góp phần thực hiện mục tiêu định h-ớng XHCN.Việc sắp xếp quy hoạch củng cố, đổi mới các doanh nghiệp nhà nớc

để nâng cao hiệu quả hoạt động đang đặt ra hết sức quan trọng và cấp bách.Quá trình này đòi hỏi phải nghiên cứu kinh nghiệm thực tế của các nớc trên thế giới

và điều kiện cụ thể, yêu cầu của đất nớc, từng địa phơng, từng ngành

Nh trong quá trình dần dịch chuyển cơ cấu của nền kinh tế chuyển nớc ta từ một nớc nghèo chạm phát triển sang nớc đang phat triển, nhà nớc phải đẩy nhanh quá trinh công nghiệp hóa hiện đại hóa.Trớc đây hơn 80% dân số làm nghề nông,sống ở nông thôn thì nay rất nhiều thành thị, khu đô thị mới mọc lên Nhà nớc khuyến khích các doanh nghiệp đầu t vào công nghiệp nhẹ, hàng dệt may, hàng thủ công mỹ nghệ truyền thống, nâng cao đời sống của nhân dân nông thôn và các làng nghề văn hóa đang ngày càng mai một.Các khu công nghiệp xuất hiện ngày càng nhiều.Đời sống của nhân dân đợc cải thiện kéo theo

sự phát triển của các ngành dịch vụ, vui chơi, giải trí

Để thực hiện tốt 2 chc năng trên, đòi hỏi nhà nớc ơhải sử dụng một cách đồng

bộ các loại công cụ, các biện pháp khác nhau, bao gồm cả biện pháp hành chính

và biện pháp kinh tế.Một mặt, phải đảm bảo sự phù hợp với điều kiện thức tế, tâm lí, truyền thống đặc thù của đất nớc của dân tộc.Mặt khác, phải đáp ứng yêu cầu phát triển nền kinh tế năng động có hiệu quả cao, theo định hớng XHCN và phù hợp với đặc điểm, xu thế trung của thời đại

Sau đây là các công cụ chủ yếu mà nhà nớc sử dụng để thực hiện các chức năng trên:

a)Kế hoạch hóa nền kinh tế quốc dân :

Là công cụ quan trọng của nhà nớc để hoạch định các chơng trình, định hớng mục tiêu trong từng thời kì, đó là loại hoạt đông tự giác có ý thức của nhà nớc để quản lí toàn bộ nên kinh tế theo một mục tiêu thống nhất đã định trớc trên cơ sở nhận thức và vận sụng các quy luật kinh tế khách quan nhằm xác định tốc độ, quan hệ tỉ lệ cơ cấu kinh tế hợp lí để không ngừng mở rộng sản xuất với hiệu quả kinh tế xã hội ngày càng cao.Bởi vậy, có thể nói rằng quá trình kế hoạch hóa nền kinh tế quốc dân chính là quá trình cụ thể hóa đờng lối, chủ trơng, chính sách của Đảng, nhà nớc thành những chỉ tiêu, số liệu cụ thể trên cơ sở đó mà thực hiện để biến đờng lối chủ trơng, chính sách thành hiện thực.Bởi vậy, kế hoạch hóa nền kinh tế quốc dân là công cụ củ nhà nớc để quản lí nền kinh tế, thực hiện đờng lối của Đảng cầm quyền, là sự lợng hóa chủ trơng chính sách của

Đảng và Nhà nớc

b)Hệ thống luật pháp:

Đặc biệt là luật kinh tế thật đầy đủ, đồng bộ, thống nhất không ngừng đợc hoàng chỉnh và có đủ hiệu lực để thựoc hiện nó.Thông qua công cụ này, nhà nớc tạo

ra hành lang đủ để lập và duy trì kỉ cơng trật tự, hớng dẫn các doanh nghiệp hoạt

động theo pháp luật, chống mọi hiện tợng làm ăn phi pháp

c.Hệ thống chính sách kinh tế – xã hội:

Bao gồm các chính sách về tài chính- tiền tệ, tín dụng, ngân hàng, chính sách

đầu t, chính sách thuế, chính sách kinh tế đối ngoại, chính sách kinh tế nhiều thành phần, chính sách thu nhập, chính sách đối với các vùng dân tộc ít ngời, nông thông miền núi v v Đây là công cụ góp phần tạo ra môi trờng kinh tế-xã hội ổn định có lợi cho sự tăng trởng và phát triển kinh tế-xã hội

d.Các loại công cụ khác:

Với t cách là thực lực kinh tế vật chất quan trọng của nhà nớc nh: lực lợng kinh tế quốc doanh, lực lợng dự trữ quốc gia thông tin, dự báo v mà nhà nớc để sử dụng

để tác động vào nền kinh tế thị trờng, nhằm đảm bảo những cân đối vĩ mô, điều tiết thị trờng v.v theo hớng có lợi cho sự phát triển kinh tế-xã hội

- Thông qua việc sử dụng có hiệu quả hệ thôngs các công cụ nói trên nhà nớc thực hiện đợc vai trò chức năng kinh tế của mình nhằm mục đích cuối cùng là quản lí, phân bố, sử dụng có hiệu quả mọi tiềm năng của đất nớc, tạo mọi

điều kiện cần thiết để thực hiện mục tiêu tăng trởng kinh tế kết hợp với công bằng và tiến bộ xã hội đa nền kinh tế phát tiển theo định hớng xã hội xhủ nghĩa