Tác động của tự do kinh tế, chất lượng quy định và gánh nặng thuế lên thu nhập bình quân đầu người phân tích chi các quốc gia thuộc nhóm thu nhập trung bình và thu nhập cao

OÀN TH BÍCH VÂN NH VÀ GÁNH N NG THU LÊN THU NH P BÌNH GIA THU C NHÓM THU NH P TRUNG BÌNH VÀ THU... The Fraser Institute -Gwartney et al... De Haan et al... Travis Wiseman và Andrew T.

OÀN TH BÍCH VÂN

NH VÀ GÁNH N NG THU LÊN THU NH P BÌNH

GIA THU C NHÓM THU NH P TRUNG BÌNH VÀ THU

B GIÁO D C VÀ O T O

oàn Th Bích Vân

QUY NH, VÀ GÁNH N NG THU LÊN THU NH P

QU C GIA THU C NHÓM THU NH P TRUNG BÌNH

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a b n thân, đ c xu t phát t yêu c u phát sinh trong quá trình h c t p đ hình thành h ng nghiên c u Các s li u

có ngu n g c rõ ràng tuân th đúng nguyên t c và k t qu trình bày trong lu n v n

đ c thu th p đ c trong quá trình nghiên c u là trung th c và ch a t ng đ c ai công

b tr c đây

Tp H Chí Minh, 15 tháng 4 n m 2015

Tác gi lu n v n oàn Th Bích Vân

M C L C

TRANG PH BÌA

L I CAM OAN

M C L C

DANH M C T VI T T T

DANH M C B NG

Tóm t t 1

Ch ng 1 2

Gi i thi u 2

1.1 t v n đ 2

1.2 M c tiêu nghiên c u 3

1.3 i t ng và ph m vi nghiên c u 4

1.4 Ph ng pháp nghiên c u 4

1.5 Ý ngh a th c ti n c a đ tài 4

1.6 K t c u c a lu n v n 5

Ch ng 2 6

C s lý thuy t 6

2.1 M t s khái ni m 6

2.1.1 T do kinh t 6

2.1.2 T ng tr ng kinh t và thu nh p bình quân đ u ng i 8

2.1.3 Th ch 8

2.1.4 Th c đo t do kinh t 9

2.1.5 o l ng t do kinh t 12

2.1.6 Cách đo l ng c a ch s t do tài khóa và m i quan h c a nó v i gánh n ng thu 13

T do tài khóa đo l ng m c đ mà chính ph cho phép ng i dân t qu n lý tài s n vì l i ích c a chính mình Chính ph có th h n ch quy n này b ng vi c áp đ t gánh n ng thu lên thu nh p và tài s n c a ng i dân, b i vì khi áp đ t thu su t thì b t c gì còn l i sau thu là ph n th ng cho nh ng n l c làm vi c c a h 13

2.1.7 Cách đo l ng c a ch s t do kinh doanh và m i quan h c a nó v i ch s ch t l ng quy đ nh c a World Bank 14

2.2.2 M i quan h gi a gánh n ng thu và t ng tr ng kinh t / thu nh p bình quân đ u ng i 24

2.2.3 M i quan h gi a ch t l ng quy đ nh và t ng tr ng kinh t / thu nh p bình quân đ u ng i 28

2.2.4 n đ nh chính tr , thâm h t ngân sách và t ng tr ng kinh t / thu nh p bình quân đ u ng i 31

Ch ng 3 33

D li u và ph ng pháp nghiên c u 33

3.1 Ngu n d li u 33

3.2 Ph ng pháp nghiên c u 35

Ch ng 4 41

K t qu 41

4.1 K t qu h i quy v i t t c các qu c gia 41

4.2 Ki m đ nh c ng c : h i quy theo m c thu nh p 46

4.2.1 K t qu h i quy v i các n c thu nh p trung bình 46

4.2.2 K t qu h i quy v i các n c thu nh p cao 51

4.3 Ki m đ nh vi ph m mô hình OLS 56

4.3.1 Hi n t ng đa c ng tuy n 56

4.3.2 Hi n t ng t t ng quan 56

4.3.2.1 Ph ng pháp 1: s d ng đ th ph n d 56

4.3.2.1.1 M u toàn b các qu c gia 57

4.3.2.1.2 M u các qu c gia thu nh p trung bình 59

4.3.2.1.3 M u các qu c gia thu nh p cao 60

4.3.2.2 Ph ng pháp 2: s d ng ki m đ nh Lagrange (LM) 62

4.3.3 Hi n t ng ph ng sai thay đ i 63

Ch ng 5 65

K t lu n 65

5.1 T ng k t các k t qu c a bài nghiên c u 65

5.2 Khuy n ngh cho Vi t Nam 65

5.3 u nh c đi m c a bài nghiên c u 66 DANH M C TÀI LI U THAM KH O

PH L C

Ph l c 1: 10 th c đo đ đo l ng t do kinh t theo Heritage Foundation

2014

Ph l c 2: Danh sách các qu c gia

Ph l c 3: ki m đ nh Hausman

kì nghiên c u 2003-2013 Bi n ph thu c Thu nh p bình quân đ u ng i (PPP) 44

B ng 4.2.1.1 Ma tr n h s t ng quan Giai đo n 2003-2013 M u 30 n c thu

nh p trung bình 47

B ng 4.2.1.2 K t qu h i quy b ng ph ng pháp OLS v i tác đ ng ng u nhiên

Th i kì nghiên c u 2003-2013 Bi n ph thu c Thu nh p bình quân đ u ng i (PPP)

B ng 4.2.2.2 K t qu h i quy b ng ph ng pháp OLS v i tác đ ng ng u nhiên

Th i kì nghiên c u 2003-2013 Bi n ph thu c Thu nh p bình quân đ u ng i (PPP)

M u 29 n c thu nh p cao 53

Tóm t t

Lu n v n th c hi n nh m nghiên c u tác đ ng c a t do kinh t , ch t l ng quy

đ nh và gánh n ng thu lên thu nh p bình quân đ u ng i

Ph ng pháp nghiên c u th c nghi m đ c th c hi n d a trên mô hình h i quy

đa bi n, s d ng bi n ph thu c là thu nh p bình quân đ u ng i theo ngang giá s c mua Các bi n đ c l p bao g m t do kinh t , ch t l ng quy đ nh, gánh n ng thu , t

l th t nghi p, lãi su t th c dài h n, n đ nh chính tr , và thâm h t ngân sách Trong đó,

ch s t do kinh t đ c l y t t ch c Heritage Foundation và đ c hi u ch nh

Ph ng pháp nghiên c u đ c th c hi n d a trên mô hình h i quy OLS v i tác đ ng

ng u nhiên D li u thu th p bao g m 59 n c có thu nh p trung bình và thu nh p cao trong giai đo n 2003-2013

B ng vi c th c hi n c l ng v i các m u khác nhau bao g m m u toàn b các qu c gia, m u các qu c gia thu nh p trung bình và m u các qu c gia thu nh p cao,

k t qu c a bài nghiên c u ch ra r ng t do kinh t có tác đ ng tích c c đ n thu nh p bình quân đ u ng i trong giai đo n nghiên c u Tuy nhiên tác đ ng c a bi n này lên thu nh p bình quân đ u ng i các n c thu nh p cao là không rõ ràng Tác đ ng

d ng c a ch t l ng quy đ nh đ i v i thu nh p bình quân đ u ng i đ c c ng c

c ba m u Cu i cùng bi n gánh n ng thu cho th y tác đ ng âm và n đ nh nh t các

qu c gia có thu nh p trung bình

Ch ng 1

Gi i thi u 1.1 t v n đ

Trong nh ng n m g n đây, các nhà nghiên c u quan tâm nhi u đ n vi c c g ng tìm ra các y u t quy t đ nh t c đ t ng tr ng kinh t c a m t qu c gia i u này quan tr ng vì t c đ t ng tr ng cao h n đ ng ngh a v i s n l ng qu c gia l n h n, tiêu chu n s ng cao h n, thu nh p bình quân cao h n và kh n ng đ đ t đ c các m c tiêu kinh t và xã h i đ c t ng c ng Các nghiên c u tr c đó v nguyên nhân c a

s t ng tr ng kinh t t p trung vào t m quan tr ng c a vi c t ng các y u t ngo i sinh: các ngu n l c v t ch t (đ t đai, lao đ ng, và v n) đ nâng cao t c đ t ng tr ng, trong khi b ng ch ng g n đây cho th y s t ng tr ng đ c xác đ nh b i m t t p h p

l n h n nhi u c a các bi n n i sinh N i b t là công trình trên Bauer (1972) và North

(1990), đã đ a ra m t "lý thuy t t ng tr ng m i" nh n m nh t m quan tr ng c a m t môi tr ng kinh t đó là: phù h p v i s phát tri n và s d ng hi u qu các ngu n l c Nhi u nghiên c u đã tìm th y r ng ti n t và n đ nh giá c , b o đ m quy n s h u, và

các t ch c khác, hay b i chính ph Ch s t do kinh t hàng n m cho th y r ng các

qu c gia giàu m nh là các qu c gia có nhi u t do kinh t , trong khi các qu c gia nghèo đa s là các qu c gia có ít t do kinh t Các qu c gia th ng s p h ng đ u v

t do kinh t là: H ng Kông, Singapore, Ireland, Úc, và Hoa K Trong khi đó các

qu c gia th ng s p h ng chót v t do kinh t là: Myanma, Libya, Zimbabwe, Cuba,

và Tri u Tiên Trong khi đó, Vi t Nam đ c đánh giá là n c thi u t do kinh t v i

đi m t do kinh t c a Vi t Nam n m 2014 là 51, x p h ng th 140 trên t ng s 177

n c trong b ng x p h ng c a Heritage ây là m c th p h n so v i ch s trung bình 59,6 c a th gi i, m c trung bình 57,4 c a khu v c và thua xa m c 84,5 c a m t n n kinh t đ c cho là t do Tuy nhiên, trong n l c h i nh p vào kinh t th gi i (Vi t Nam đang là thành viên c a ASEAN, WTO, và s p t i đây là AEC- c ng đ ng kinh

t ASEAN ), v i các cam k t v m t môi tr ng th ng mai t do, thu nh p bình quân

đ u ng i c a Vi t Nam g n đây đã đ c công nh n m c thu nh p trung bình trên

th gi i, cùng v i m c t ng tr ng kinh t suýt soát 6%, GDP bình quân đ u ng i c a

Vi t Nam đã chính th c v t ng ng 2.000 USD trong n m 2014

Nh v y, T do Kinh t có ph i là chìa khóa d n đ n th nh v ng hay không

ó chính là lý do tôi ch n đ tài “Tác đ ng c a T do Kinh t , ch t l ng quy đ nh, và

gánh n ng thu lên thu nh p bình quân đ u ng i: Phân tích cho các qu c gia thu c nhóm thu nh p trung bình và thu nh p cao” nh m đánh giá vai trò c a t do kinh t

trong vi c c i thi n thu nh p bình quân đ u ng i và xem xét m c đ phát tri n c a các qu c gia nh h ng nh th nào đ n vài trò c a t do kinh t lên thu nh p bình quân đ u ng i

1.2 M c tiêu nghiên c u

Trên c s nghiên c u th c nghi m, đ tài này nh m gi i quy t ba v n đ sau:

Th nh t, đánh giá m i quan h gi a Ch s t do kinh t theo Heritage Foundation 2014 và thu nh p bình quân đ u ng i m i qu c gia

Th hai, đánh giá tác đ ng c a gánh n ng thu c a m t qu c gia đ n thu nh p bình quân đ u ng i

Th ba, đánh giá tác đ ng c a ch t l ng quy đ nh đ n thu nh p bình quân đ u

ng i

1.3 i t ng và ph m vi nghiên c u

Bài nghiên c u t p trung vào 59 n c thu c nhóm thu nh p trung bình và thu

nh p cao trong giai đo n 2003-2013

1.4 Ph ng pháp nghiên c u

V m t c s lý lu n và t ng quan các nghiên c u tr c, bài lu n v n t ng h p

m t cách có h th ng k t qu c a các tác gi trên th gi i

V nghiên c u th c nghi m, bài nghiên c u s d ng h i quy đa bi n s d ng d

li u b ng v i bi n ph thu c là thu nh p bình quân đ u ng i theo ngang giá s c mua Các bi n đ c l p bao g m t do kinh t , ch t l ng quy đ nh, gánh n ng thu , t l th t nghi p, lãi su t th c dài h n, n đ nh chính tr , và thâm h t ngân sách Trong đó, ch s

t do kinh t đ c l y t t ch c Heritage Foundation 2014 và đ c hi u ch nh

Ph ng pháp nghiên c u đ c th c hi n d a trên mô hình h i quy OLS v i tác đ ng

ng u nhiên

1.5 Ý ngh a th c ti n c a đ tài

Bài nghiên c u nh n m nh r ng m t m c đ t ng th cao h n v t do kinh t thúc đ y m t m c đ cao h n c a ho t đ ng kinh t và do đó mang l i thu nh p (GDP) bình quân đ u ng i th c t cao h n c a n n kinh t đó, trong đi u ki n các y u t khác không đ i

1.6 K t c u c a lu n v n

D a trên m c đích nghiên c u, bài lu n v n đ c b c c nh sau Ch ng 1

gi i thi u Ch ng 2 t ng quan các nghiên c u tr c đây v t do kinh t và t ng

tr ng kinh t , t do kinh t và thu nh p bình quân đ u ng i Ch ng 3 ph ng pháp nghiên c u Ch ng 4 trình bày k t qu h i quy Ch ng 5 t ng k t, khuy n ngh , ch

ra nh ng m t h n ch và h ng nghiên c u ti p theo

Ch ng 2

C s lý thuy t 2.1 M t s khái ni m

2.1.1 T do kinh t

T t ng t do và nh ng lý t ng t b n ch ngh a đã đ c hình thành t th i Adam Smith, John Locke, và g n đây là c a Milton Friedman K t th i Adam Smith, các nhà kinh t h c đã tin r ng t do l a ch n ngu n cung và c u, c nh tranh trong kinh doanh, th ng m i v i các n c khác, và đ m b o quy n tài s n là thành ph n thi t y u c a ti n b kinh t (North và Thomas, 1973) Smith (1776-1937) nh n m nh bàn tay vô hình c a th tr ng trong vi c làm gia t ng s giàu có c a các qu c gia David Ricardo (1821-1912) ng h t do th ng m i nh là ph ng ti n c a vi c t o

ra t ng tr ng kinh t Milton Friedman kh ng đ nh “Tôi tin r ng các xã h i t do xu t

hi n và t n t i ch b i vì: t do kinh t mang l i hi u qu v m t kinh t nhi u h n nhi u so v i các ph ng pháp khác trong vi c ki m soát ho t đ ng kinh t ” (L i t a trong Gwartney et al., 1996), n n t ng c a khái ni m t do kinh t

Trong tác ph m Hi n pháp t do (1960) c a Friedrich Hayek, ông phân tích t

do kinh t nên đ c hi u nh là s t do d i pháp lu t c a Chính ph , và t do không

ph i là s v ng m t c a t t c các hành đ ng c a chính ph Nh v y, t do kinh t không có ngh a là t do theo ngh a tuy t đ i; m t s hành đ ng c a chính ph ph i

đ c t n t i Do đó, c ng ch là m t khái ni m r t quan tr ng đ làm nên ý ngh a c a

t do Hayek l p lu n, " t do đòi h i c ng ch và b o l c, gian l n và d i trá ph i

đ c ng n ch n, ngo i tr vi c s d ng c ng ch c a chính ph cho m c đích là đ m

b o các đi u ki n t t nh t, theo đó các ho t đ ng c a m i cá nhân đ c li n m ch và

hi u qu N u c ng ch nhà n c v t quá gi i h n quy đ nh, t do kinh t s b t n

th ng Do đó, xã h i c n nh ng quy ph m mà áp đ t các h n ch lên s c m nh c ng

ch c a chính ph v cách th c mà chính ph th c hi n s c m nh c a mình

Trong báo cáo c a The Heritage Foundation m i nh t n m 2014 mô t t do kinh t (Economic Freedom) là: "quy n c b n c a m i con ng i có th ki m soát tài

s n ho c lao đ ng c a mình Trong m t xã h i t do kinh t , cá nhân đ c t do làm

vi c, s n xu t, tiêu th và đ u t trong b t k cách nào h mu n Trong xã h i t do v kinh t , chính ph cho phép lao đ ng, v n và hàng hóa di chuy n t do, và và hoàn toàn không có chèn ép hay gi i h n t do kinh t ngo i tr nh ng gi i h n t i thi u c n thi t đ b o v và duy trì t do " Ch s t do kinh t (Indices of Economic Freedom)

đo l ng chính sách t do kinh doanh các qu c gia trên th gi i

Trong báo cáo c a Economic Freedom of the World 2014 c a James Gwartney, Robert Lawson, Joshua Hall: T do kinh t t n t i khi cá nhân đ c quy n l a ch n và tham gia vào các giao d ch mi n là h không gây t n h i v ng i ho c tài s n c a

ng i khác Cá nhân có quy n v i th i gian, tài n ng và ngu n l c c a h , nh ng h không có quy n đ có nh ng đi u này t ng i khác ho c yêu c u ng i khác cung c p cho h Vi c s d ng b o l c, tr m c p, l a đ o, và xâm ph m v t ch t là không đ c

ch p nh n trong m t xã h i t do kinh t , nh ng bên c nh đó, cá nhân đ c t do l a

ch n giao d ch th ng m i và h p tác, c nh tranh v i ng i khác khi h th y phù h p

Tóm l i, t do kinh t liên quan đ n trao quy n cho các cá nhân, không phân

bi t đ i x , và c nh tranh công khai Tuy nhiên, nói nh v y không có ngh a là t do kinh t hoàn toàn không có s giám sát c a chính ph mà t do kinh t đây ngh a là

t ch và không có tình tr ng h n lo n M c tiêu c a t do kinh t không ch đ n gi n

là v ng m t s ép bu c ho c h n ch c a chính ph , nh ng là vi c t o ra và duy trì m t

c m giác v quy n t do cho t t c m i ng i Là cá nhân đ c h ng các l i ích c a

t do kinh t , h l n l t có trách nhi m tôn tr ng các quy n và t do kinh t c a

nh ng ng i khác trong các quy đ nh c a pháp lu t Chính ph đ c l p ra đ đ m b o công dân có đ c nh ng b o v c b n ch ng l i s tàn phá c a t nhiên ho c s phá

ho i đ n t công dân khác M t s hành đ ng c a chính ph là c n thi t cho các công dân c a m t qu c gia nh m b o v b n thân, thúc đ y s phát tri n hòa bình c a xã h i,

và t n h ng thành qu lao đ ng c a h (Heritage Foundation 2014)

2.1.2 T ng tr ng kinh t và thu nh p bình quân đ u ng i

T ng tr ng kinh t là s t ng lên c a s n l ng hàng hóa và d ch v đ c duy trì trong m t th i gian dài Nh v y, t ng tr ng kinh t là s bi n đ i kinh t theo chi u h ng ti n b , m r ng qui mô v m t s l ng c a các y u t c a n n kinh t trong m t th i k nh t đ nh

Thu nh p tính theo đ u ng i là ch tiêu đánh giá t ng tr ng theo chi u sâu,

đ c tính b ng t ng s n l ng ( GDP/ GNP) chia cho dân s , vì v y giá tr c a t ng

tr ng có th đ c nh n th y r t rõ thông qua m c s ng đ c nâng cao

GDP đ u ng i c a các qu c gia khác nhau có th so sánh b ng cách chuy n

đ i giá tr c a chúng theo ngang giá s c mua (PPP), ngh a là GDP trên đ u ng i c a

m i lo i ti n t đ c tính t ng đ i theo m t chu n ch n l a (thông th ng là đ ng đôla M ) v i t l quy đ i sao cho s l ng hàng hóa mua đ c là nh nhau trong

n c và n c ngoài M t t giá h i đoái ngang giá s c mua s cân b ng s c mua c a hai lo i ti n t khác nhau t i m i qu c gia v i m t gi hàng hóa nh t đ nh và do đó có

th so sánh m c s ng c a ng i dân t i hai hay nhi u qu c gia khác nhau

2.1.3 Th ch

Th ch bao g m th ch kinh t và th ch chính tr Trong đó:

Th ch kinh t là h th ng nh ng quy ph m pháp lu t nh m đi u ch nh các ch

th kinh t , các hành vi s n xu t kinh doanh và các quan h kinh t Th ch kinh t bao g m các y u t ch y u: các đ o lu t, lu t l , quy đ nh, quy t c, v kinh t g n v i các ch tài x lý vi ph m; các t ch c kinh t ; c ch v n hành n n kinh t Ch t l ng

th ch kinh t liên quan đ n th c đo ch s t do kinh t vì các nhà kinh t cho r ng

t do kinh t c i thi n ch t l ng th ch kinh t

Th ch chính tr (hay còn g i là th ch dân ch ) bao g m ch đ pháp quy n,

b o v quy n s h u, t do cá nhân nh m phát huy sáng t o n ng l c ho t đ ng trong các ngành công nghi p, th ng m i, d ch v Các nhà nghiên c u th ng s d ng

th c đo t do quy n chính tr và t do dân ch c a Gastil đ đo l ng ch t l ng c a

th ch chính tr Trong đó, t do chính tr có m t khi ng i dân đ c t do tham gia vào ti n trình chính tr (b u c , v n đ ng hành lang, và ch n trong s các ng c viên), các cu c b u c công b ng và c nh tranh, và các bên khác đ c phép tham gia m t cách t do T do dân s bao g m quy n t do báo chí và quy n c a các cá nhân đ c

t p h p, gi quan đi m tôn giáo, và bày t quan đi m c a mình mà không s b tr đ a (Gwartney et al 1996)

2.1.4 Th c đo t do kinh t

Có b n b các th c đo t do kinh t : i) the Fraser Institute, ii) the Heritage Foundation, iii) Freedom House, và iv) Scully và Slottje (1991) Hai th c đo đ u tiên

đ c duy trì trên c s liên t c cho đ n hôm nay

The Fraser Institute -Gwartney et al (1996) đ c coi là toàn di n nh t vì kho ng th i gian c a d li u Báo cáo m i nh t (2014) trình bày d li u cho giai đo n 1970-2012 Ch s này đ c công b l n đ u tiên n m 1996 trong Economic Freedom

of the World, đo l ng m c đ mà các chính sách và th ch c a các qu c gia ng h

t do kinh t Nhi u nghiên c u đã s d ng d li u này đ ki m tra tác đ ng c a t do kinh t lên đ u t , t ng tr ng kinh t , m c thu nh p bình quân đ u ng i và t l đói nghèo Trong đó, các n n t ng c a t do kinh t là s l a ch n cá nhân, trao đ i t nguy n, t do gia nh p th tr ng và c nh tranh, và đ m b o quy n s h u t nhân Ch

s t do đ c tóm t t trên n m l nh v c r ng.: (1) kích th c c a Chính ph : chi tiêu, thu và các doanh nghi p; (2) c c u pháp lý và đ m b o quy n s h u; (3) quy n đ i

v i ti n t ; (4) t do trao đ i v i ng i n c ngoài; và (5) quy đ nh, tín d ng và kinh doanh

Các th c đo c a Heritage Foundation đ c công b th ng niên b i t p chí

The Wall Street Journal và Qu Di s n (The Heritage Foundation) Th c đo này c ng

có u đi m v đ liên t c c a d li u t ng t nh các th c đo c a The Fraser Institute, nh ng nó đ c xây d ng b t đ u vào n m 1995, bao g m 161 qu c gia và

đ c xu t b n hàng n m D li u s b gián đo n n u m t đ t n c tr i qua chi n tranh, b o l c, ho c b t k s b t n nghiêm tr ng khác Ch s T do Kinh t có cái nhìn bao quát và toàn di n v kinh t c a các n c, nó đo l ng 10 m ng riêng bi t c a

t do kinh t M t s nh ng khía c nh c a t do kinh t đ c đánh giá là có liên quan

v i s t ng tác c a m t qu c gia v i ph n còn l i c a th gi i, ch ng h n nh m c đ

c i m c a n n kinh t đ i v i đ u t ho c th ng m i toàn c u H u h t còn l i, t p trung vào các chính sách trong m t qu c gia, đánh giá s t do c a cá nhân trong vi c

s d ng lao đ ng ho c tài chính c a h mà không có s h n ch quá m c và s can thi p c a chính ph Chúng đ c nhóm l i thành b n lo i l n: (1) Quy đ nh c a pháp

lu t (quy n t h u, t do không b tham nh ng); (2) Vai trò gi i h n c a chính quy n (t do tài khóa, đ l n c a nhà n c); (3) Hi u qu qu n lý (t do kinh doanh, t do lao

đ ng, t do ti n t ); (4) M c a th tr ng (t do th ng m i, t do đ u t , t do tài chính)

M t s tác gi nói r ng s l a ch n t t nh t cho các nhà nghiên c u là th c đo

đ c cung c p b i Heritage Foundation, vì nó ch y u d a trên các bi n s chính sách

mà chính ph có th th c s ki m soát (Heckelman 2000) M t khác, các ch s đ c cung c p b i Vi n Fraser h u h t là nh ng n l c đ y tham v ng đ đ nh l ng t do kinh t Trong bài báo này, tôi xem xét các thành ph n c a t do kinh t đ c cung c p

b i Heritage Foundation 2014 Ch s t do Heritage Foundation không ch cung c p

d li u c a nhi u n c h n so v i các ch s khác, mà còn có mà còn có đ dài c a d

li u b t đ u t n m 1995 Ch s này c ng c g ng đ duy trì tính liên t c c a d li u theo th i gian b ng cách liên t c áp d ng s a đ i và c i ti n trong vi c s d ng các

ph ng pháp m i và d li u m i h i t đ t p h p thành b d li u hi n t i M t khác,

ch s Heritage còn có u đi m là báo cáo d li u hàng n m trong khi ch s Fraser c p

nh t n m n m m t l n s gây khó kh n trong vi c xem xét các đóng góp c a các ch s

t do kinh t trong ng n h n

Freedom House có m t lo t các ch s , đ c xây d ng không liên t c (trong đó

R Gastil là n i ti ng nh t) t n m 1982 đ n n m 1996 u tiên n l c xây d ng các

th c đo t do kinh t đ c th c hi n b i Wright (1982) và các th c đo m i nh t

đ c xây d ng b i Messick (1996) Ch s này ti p c n t do kinh t và chú tr ng nhi u h n vào quy n chính tr và t do dân s so v i the Fraser và Heritage, trong đó

nh n m nh các ho t đ ng tùy nghi nh chính sách ti n t và kích th c c a chính ph

Scully và Slottje (1991) là m t c g ng đ xây d ng các th c đo đ u tiên c a Freedom House Nó ch có s n cho n m 1980, bao g m 144 qu c gia, và có 15 thu c tính khác nhau, đó là: i) t do ch đ ngo i t ; ii) s t do t d th o quân s ; iii) t do tài s n; iv) t do di chuy n; v) t do thông tin; vi) Ch s quy n t do dân s c a Gastil; vii) phân lo i Gastil - Wright các lo i h th ng kinh t ; viii) quy n t do in n, truy n thông; ix) t do phát sóng; x) t do du l ch n i b ; xi) t do đi du l ch bên ngoài;

xii) t do t p h p hòa bình; xiii) t do gi y phép lao đ ng; xiv) t do t tìm ki m mà không c n gi y phép; và xv) t do gi b t đ ng s n

Ngoài ra còn có ch s v quy n s h u đ a ra b i Knack và Keefer (1995) đ đánh giá r i ro qu c gia, ch ng h n nh th c thi h p đ ng và r i ro b chi m đo t tài

c gì còn l i sau thu là ph n th ng cho nh ng n l c làm vi c c a h

Hay nói cách khác, t do tài khóa là m t th c đo c a các gánh n ng thu c a chính ph Nó bao g m các lo i thu tr c thu, g m m c thu su t c n biên đ u vào thu

nh p cá nhân và doanh nghi p, và t ng thu bao g m t t c các hình th c đánh thu

tr c ti p và gián ti p t t c các c p chính quy n, tính b ng t l ph n tr m c a GDP

Vì v y, các thành ph n t do tài chính bao g m ba y u t đ nh l ng:

• Các m c thu su t c n biên thu nh p cá nhân

• Các m c thu su t c n biên thu nh p doanh nghi p

• T ng gánh n ng thu tính theo t l ph n tr m c a GDP

Trong đi m s t do tài khóa, m i bi n s có tr ng s b ng nhau là m t ph n

ba Tr ng s này cho phép m t qu c gia đ đ t đ c m t đi m s cao nh t là 67 d a trên hai y u t ngay c khi nó nh n đ c m t đi m s 0 y u t th ba

i m t do tài khóa đ c tính toán v i m t hàm chi phí b c hai đ ph n ánh l i nhu n suy gi m khi m c thu càng cao Các d li u cho m i y u t đ c chuy n đ i sang thang đi m 100 đi m b ng cách s d ng ph ng trình sau đây:

Fiscal Freedomij = 100 - (Factorij)2

Trong đó, Fiscal Freedom đ i di n cho s t do tài khóa trong n c i đ i v i

y u t j; Factorij đ i di n cho các giá tr (d a trên thang đi m t 0 đ n 100) trong n c

i cho y u t j; và là h s thi t l p b ng 0,03 i m s t i thi u cho m i y u t là s không

2.1.7 Cách đo l ng c a ch s t do kinh doanh và m i quan h c a nó v i

ch s ch t l ng quy đ nh c a World Bank

T do kinh doanh là m t ch s t ng th nói lên hi u qu c a các quy đ nh c a

chính ph v kinh doanh i m s đ nh l ng b t ngu n t m t lo t các phép đo c a s khó kh n khi b t đ u, đi u hành, và đóng c a m t doanh nghi p i m s t do kinh doanh cho m i qu c gia là m t s t 0 đ n 100, v i 100 b ng v i môi tr ng kinh doanh t do T s đ c d a trên 10 y u t , t t c tr ng s b ng nhau, s d ng d li u

t nghiên c u c a World Bank v ch s ch t l ng quy đ nh – m t ch s ph n ánh

kh n ng chính ph cung c p các quy đ nh đúng đ n cho phép và khuy n khích khu

v c t nhân:

• B t đ u m t doanh nghi p-th t c (s l ng)

• B t đ u m t doanh nghi p-th i gian (ngày)

• B t đ u m t doanh nghi p-chi phí (% trên thu nh p bình quân đ u ng i)

• B t đ u m t doanh nghi p-v n t i thi u (% trên thu nh p bình quân đ u

ng i)

• L y đ c gi y phép- th t c (s l ng)

• L y đ c gi y phép-th i gian (ngày)

• L y đ c gi y phép-chi phí (% thu nh p bình quân đ u ng i)

• óng c a m t doanh nghi p-th i gian (n m)

• óng c a m t doanh nghi p-chi phí

• óng c a m t doanh nghi p-t l doanh nghi p ph c h i

M i nhân t li u đ c chuy n đ i sang thang đi m t 0 đ n 100, sau đó l y trung bình c a các giá tr chuy n đ i đ c k t qu đ i di n cho ch s t do kinh doanh

t b n v ng là y u t quan tr ng nh t đ thay đ i tiêu chu n s ng c a ng i dân Do

đó, các ph n sau đây gi i thi u các nghiên c u tr c đây s đ c p đ n m i quan h

gi a các bi n quan sát chính lên c hai ph ng di n t ng tr ng kinh t và t ng tr ng thu nh p bình quân đ u ng i đ c xem là có tác đ ng nh nhau

2.2.1 M i quan h gi a t do kinh t , t ng tr ng kinh t / thu nh p bình quân đ u ng i

Các nhà kinh t t lâu đã có s quan tâm đ n các v n đ nh quy n s h u, t

do kinh t và th tr ng t do Tuy nhiên, các nghiên c u th c nghi m trên t do kinh

t và t ng tr ng là t ng đ i m i, ch có m t vài nghiên c u cho đ n cu i nh ng n m

1990, sau đó đã xu t hi n nhi u s quan tâm h n v v n đ này H u nh t t c các nghiên c u đ u công b m t m i quan h tích c c gi a t do kinh t và t ng tr ng kinh t và trong khi xây d ng các th c đo t do kinh t , c s lý thuy t c a nó v n còn t ng đ i m h , và cu c "Tranh lu n" đã thi u m t lý thuy t chính th c

Trong th p k qua các khái ni m v t do kinh t , đã thu hút đ c nhi u s chú

ý h n i u này là do s n i lên c a các ch s x p h ng các n c theo m t quy mô

ho t đ ng t t do ít nh t cho đ n t do nh t Hi n t i có hai ch s đ c ch p nh n

r ng rãi c a t do kinh t : m t ch s đ c phát tri n b i Fraser Institute và ch s th hai đ c xây d ng b i Heritage Foundation cùng v i t Wall Street Journal K t khi xây d ng các ch s này, các nhà nghiên c u đã s d ng chúng khá r ng rãi trong vi c

ki m tra các tác đ ng c a t do kinh t lên hi u qu kinh t d a vào các th c đo khác nhau c a phúc l i cho con ng i nh t ng tr ng kinh t , thu nh p bình quân đ u

ng i, m c đ h nh phúc…

Nh ng nghiên c u v t do và t ng tr ng th ng d n đ n k t lu n r ng các

qu c gia trong đó có ít rào c n đ i v i t nhân và các giao d ch có xu h ng v m c

t ng tr ng kinh t cao h n Tuy nhiên, cho dù t do gây ra s t ng tr ng, hay t ng

tr ng tác đ ng lên t do, ho c là tác đ ng đ ng th i c a c hai thì đ đánh giá đ c

nh ng kh n ng này, ki m đ nh Granger-quan h nhân qu nên đ c th c hi n

Bài nghiên c u c a Heckelman (2000) xem xét m i quan h nhân qu gi a t do kinh t và t c đ phát tri n kinh t trong ng n h n đ i v i 147 qu c gia trong giai đo n 1991-1997 b ng ph ng pháp nhân qu Granger D li u v t do kinh t đ c l y t

Heritage Foundation Có hai lý do ông ch n ch s này đ đo l ng t do kinh t và s

d ng trong nghiên c u th c nghi m Th nh t, tác đ ng c a t do kinh t đ n t ng

tr ng có th b lu m b i chu kì kinh t gi i quy t v n đ này b ng cách đ a vào

mô hình h i quy các bi n tr Các ch s khác đo l ng t do kinh t nh The Fraser

th hi n kho ng 5 n m Trong khi đó, d li u c a Heritage Foundtion c p nh t d li u hàng n m, đi u này h tr r t nhi u trong vi c nghiên c u th c nghi m đóng góp ng n

h n c a m i lo i t do kinh t đ n t ng tr ng Th hai, các ch s t do kinh t nên

ch ra lo i t do kinh t nào là đóng góp tích c c đ n t ng tr ng và các ph ng pháp

đo l ng nên d a trên các chính sách mà không nên d a trên các k t qu v mô ch ng

h n nh m t s thành ph n trong ch s c a The Fraser Ví d nh ch s đo l ng v

gi i h n v t giá qu c t “kích th c th c c a khu v c th ng m i so v i kích th c

kì v ng” Ch s này khá ph thu c vào ph ng pháp h i quy M t bi n khác đo l ng

“t do t nh ng quy đ nh chính ph và các chính sách có th gây ra lãi su t th c âm”

Ch s này d a trên s xu t hi n lãi su t th c âm mà không d a trên b t kì chính sách

c th nào K t qu tìm ra r ng các ch s v chính sách ti n t , t do dòng v n, ki m soát giá/ ti n l ng, quy n tài s n, và lu t l c ng c t ng tr ng kinh t Trong khi đó, không t n t i m i quan h gi a t ng tr ng kinh t đ i v i chính sách th ng m i và thu i u này cho th y r ng các n c nên duy trì m c l m phát th p đ đ t đ c t ng

tr ng kinh t trong ng n h n Bên c nh đó là xu h ng đ t do hóa các l nh v c v

dòng v n và đ u t n c ngoài, ki m soát giá/ti n l ng, quy n tài s n, quy đ nh đ

đ ng th i tác đ ng đ n t ng tr ng kinh t

Bài nghiên c u c a John W Dawson (2002) đ c p đ n các v n đ v quan h nhân qu gi a các lo i khác nhau c a th ch , c th là, t do chính tr và t do kinh t trong m i quan h v i t ng tr ng kinh t dài h n Bài nghiên c u này dùng ki m đ nh Granger đ xem xét quan h nhân qu c a t do so v i t c đ t ng tr ng ( đo b ng t c

đ t ng GDP bình quân đ u ng i), và t do so v i đ u t ( đo b ng t l ph n tr m

c a đ u t so v i GDP), s d ng th c đo t ng h p c a t do c ng nh các thành ph n

c b n c a t do kinh t Trong đó, t do kinh t đ c s d ng theo báo cáo x p h ng

t do Gwartney và Lawson (2001) bao g m ch s t ng th và b y khu v c c a t do

đ i di n cho các th c đo thành ph n đó là: l n c a chính ph , h u d ng c a th

tr ng, giá c , đ ng ti n thay th , quy n s h u, th ng m i qu c t và tài chính qu c

t Ph ng trình h i quy đ c c tính trên d li u t n m 1970 đ n n m 2000 cho t t

c các qu c gia, đ tr q= 1,2,3 k t h p v i gia s là 5 (ví d , q = 3 là t ng đ ng v i

m t đ tr 15 n m) K t qu cho th y m c đ t ng th c a t do kinh t gây ra s t ng

tr ng, và thay đ i trong t do c ng có t ng quan xác đ nh v i t c đ t ng tr ng

Trong s các l nh v c c b n c a t do kinh t , m c đ t do liên quan đ n h u d ng

c a th tr ng và quy n s h u d n d t m i quan h nhân qu gi a t do kinh t và

t ng tr ng Nh ng k t qu này nh n m nh t m quan tr ng c a t do kinh t nói chung

và vai trò c a th tr ng t do và các quy n tài s n, đ c bi t là trong vi c thúc đ y s

th nh v ng kinh t dài h n K t qu c ng cho th y c m c đ và nh ng thay đ i trong

t do, đ c đo b ng kích th c c a chính ph đ u có t ng quan d ng v i t ng

tr ng Bên c nh đó thay đ i trong t do tài chính qu c t c ng t ng quan d ng v i

t ng tr ng Cu i cùng, t do ti n b c và t do n đ nh giá c , c m c đ và s thay

đ i đ u có ý ngh a xác đ nh đ i v i đ t ng tr ng Khi phân tích Granger đ c m

r ng đ n các m i quan h gi a t do kinh t và đ u t , bài vi t tìm th y b ng ch ng cho th y c m c đ và nh ng thay đ i gia t ng trong t do là nguyên nhân c a gia

t ng trong đ u t Trong đó, t do trong l nh v c tài chính qu c t có m i quan h nhân

qu v i đ u t K t qu này nh n m nh t m quan tr ng c a kênh đ u t trong vai trò

c a t do kinh t đ i v i t ng tr ng

Bài nghiên c u c a Henryk Gurgul và Lukasz Lach (2011) tìm cách đánh giá

m i liên h nhân qu gi a t do kinh t và t ng tr ng kinh t c a các thành viên m i

c a EU trong giai đo n chuy n ti p t 2000-2009 H s d ng c hai th c đo v ch

s t do kinh t đ c cung c p b i các Heritage Foundation và b i Fraser Institute trong các báo cáo hàng n m c a Economic Freedom of the World Các k t qu th c nghi m cho th y có m i quan h nhân qu có ý ngh a gi a t do ti n t , t do tài khóa,

đ m th ng m i, quy đ nh v tín d ng, lao đ ng, kinh doanh, c c u pháp lý và b o

đ m quy n s h u, và quy n t do đ i v i đ ng ti n đ c tin t ng và t ng tr ng kinh t , đ c bi t là đ i v i nh ng n c thu nh p trung bình và th p Thêm vào đó, tác

gi tìm th y b ng ch ng cho th y s t do kinh t là m t trong nh ng y u t kích thích

s h i t v các qu c gia EU giàu có c a các n n kinh t Tuy nhiên, các b ng ch ng

v quan h nhân qu theo h ng ng c l i là y u h n nhi u

Bài vi t c a Jakob de Haan và Jan-Egbert Sturm (2000) c ng t p trung vào các

ch s c a The Heritage Foundation và c a Fraser Institute Các phân tích đ c tính cho giai đo n 1975-1990 cho 80 qu c gia, s d ng c hai m c đ t do kinh t trong

n m 1975 và nh ng thay đ i c a nó t gi a 1975-1990 làm bi n gi i thích cho t ng

tr ng kinh t K t lu n đ c rút ra là t do kinh t h n thúc đ y t ng tr ng kinh t ,

nh ng m c đ t do không liên quan đ n t ng tr ng Nói cách khác, k t qu nghiên

c u c a tác gi ng ý r ng t do kinh t h n s mang l i cho các n c ti n t i m c đ

tr ng thái n đ nh v t ng tr ng kinh t m t cách nhanh chóng h n nh ng mà m c đ

t ng tr ng n đ nh không b nh h ng b i m c đ t do kinh t

M t nghiên c u khác c a Julio H Cole (2002) v i m c đích là đ đánh giá m c

đ gi i thích c a ch s t do kinh t th gi i (EFW) c a The Fraser Institute b ng nhi u mô hình t ng tr ng kinh t Theo cách tính c a Ch s T do Kinh t Th gi i (EFW), m c đ t do kinh t cao t ng quan v i c hai m c đ và t l t ng tr ng GDP bình quân đ u ng i th c t Tuy nhiên, nh ng so sánh này có hai h n ch : t ng quan gi a chúng là t ng quan gi a hai bi n đ n gi n và k t qu có đ c là k t qu tính trung bình cho các nhóm n c Phân tích k t qu cho các n c đ c phân thành

n m nhóm t ít t do nh t cho đ n t do nh t s làm d li u b phân tán, và b qua các

hi u ng c a các bi n gi i thích khác d n đ n k t qu b sai l ch do "b qua bi n " Thêm vào đó, k t qu t EFW d ng nh trái ng c v i d đoán c a mô hình t ng

tr ng tân c đi n mà trong đó hàm ý r ng các qu c gia có thu nh p cao s có xu

h ng v t c đ t ng tr ng th p h n do su t sinh l i theo v n gi m d n (Solow 1956) Theo EFW, các n c có m c đ t do kinh t cao không ch giàu có h n so v i các n c có ch s này th p h n mà còn phát tri n nhanh h n, trái ng c v i nh ng d đoán v “ s h i t ” Tuy nhiên, các hi u ng h i t đ c d đoán v i đi u ki n các

y u t khác không đ i, ngh a là các y u t khác b ng nhau, các qu c gia có thu nh p ban đ u cao h n s t ng tr ng ch m h n, và ng c l i Do đó, m t th nghi m tr c

ti p c a s t n t i c a c hi u ng h i t c a Slow và c a EFW s là h i quy t c đ

t ng tr ng GDP bình quân đ u ng i v i (1) log c a GDP bình quân đ u ng i đi u

ch nh theo PPP, (2) ch s EFW, và (3) các bi n gi i thích Hi u ng h i t d đoán h

s c a bi n đ u tiên mang d u âm, và vi c gi i thích h i quy nh sau: (1) n u các n c

có cùng m t m c đ t do kinh t , đ c đo b ng ch s EFW, các qu c gia có thu nh p ban đ u cao h n s có xu h ng có t c đ t ng tr ng th p h n do hi u ng h i t ; (2)

n u hai n c b t đ u v i cùng m c thu nh p, đ t n c t do kinh t cao h n s có xu

h ng phát tri n nhanh h n Bài vi t đánh giá s h u ích c a ch s EFW trong vi c

gi i thích cho t ng tr ng kinh t này v i th i gian nghiên c u là 1980-1999, và các

h i quy t ng tr ng kinh t đ c c tính cho m t m u c a 106 qu c gia d i các mô hình khác nhau Mô hình h i quy đ u tiên đ c s d ng d a trên mô hình t ng tr ng Solow (Mankiw, Romer và Weil 1992; Knight, Loayza, và Villanueva 1993) Mô hình theo cách ti p c n này h i quy t c đ t ng tr ng v i các bi n bao g m thu nh p, EFW, t tr ng đ u t trong GDP, m c đ t ng tr ng dân s , và m t s th c đo v ngu n nhân l c M t mô hình khác đ c đ xu t g n đây c a Gallup, Sachs, và Mellinger (1999), gi i thích t c đ t ng thu nh p đ u ng i v m t hi u ng h i t và

ba bi n v trí đ a lý K t qu , các h s h i quy đ u có ý ngh a và mang d u nh d

ki n trong t t c các mô hình khác nhau, trong đó, EFW gi i thích m nh m cho t ng

tr ng kinh t T đó có th k t lu n r ng t do kinh t th c s là m t y u t quan

tr ng trong s phát tri n kinh t , b t k khung lý thuy t c b n nào

Bên c nh đó, m t s nghiên c u đi u tra các kênh mà qua đó t do kinh t tác

đ ng đ n t ng tr ng kinh t W Ken Farr, Richard A Lord, và J Larry Wolfenbarger (1999) xem xét m i quan h gi a t do kinh t và t ng tr ng thông qua ch t l ng th

ch H l p lu n r ng t t c các quy t đ nh kinh t đ u đ c th c hi n trong m t thi t

l p th ch nh t đ nh, và m i quan h gi a th ch và t ng tr ng đ c gi đ nh r ng t

do kinh t và chính tr l n h n nh ch t xúc tác đ t ng c ng t ng tr ng Nh ng s

t ng tr ng kinh t c ng có th tác đ ng làm t ng c ng t do kinh t và t do chính

tr Bài nghiên c u cung c p b ng ch ng v quan h nhân qu gi a các ch s kinh t t

do, t do chính tr và t ng tr ng kinh t gi a hai nhóm n c công nghi p và phi công nghi p giai đo n 1975-1980 K t qu ch ra r ng t do kinh t có quan h nhân qu v i

t ng tr ng kinh t cho c hai nhóm qu c gia công nghi p và phi công nghi p i v i

c hai nhóm qu c gia này, b ng ch ng c ng đ c tìm th y r ng m c đ t ng tr ng kinh t có tác đ ng lên t do chính tr trong khi không có b ng ch ng r ng t do chính

tr gây ra m c đ t ng tr ng kinh t

Bài vi t c a Ali, Abdiweli M., và W Mark Crain (2002) phân tích c tác đ ng

tr c ti p c a t do t do kinh t lên t ng tr ng c ng nh tác đ ng gián ti p c a nó lên

đ u t cho m t m u g m 119 n c t 1975 đ n 1989 K t qu tìm th y, ch s t do

kinh t có t ng quan d ng m nh m v i t c đ t ng tr ng kinh t nh ng không có

ý ngh a đ i v i kích thích đ u t Do đó tác gi h i quy thêm 2 mô hình v i bi n gi i thích là ch s t do kinh t và bi n ph thu c là giá c đ u vào và ch s ch t l ng th

ch c a Knack và Keefer (1995) (nh n m nh r ng các th ch b o v quy n s h u đóng vai trò r t quan tr ng trong t ng tr ng kinh t và đ u t ) Các ông s d ng các

th c đo tr c ti p c a ch t l ng th ch ch ng h n nh các quy đ nh c a pháp lu t v

th c thi h p đ ng, nguy c chi m đo t tài s n t nhân, ch t l ng c a b máy nhà

n c, và s ph bi n c a v n đ tham nh ng chính ph H th y r ng s khác bi t trong ch t l ng th ch t o ra s khác bi t khá l n trong t ng tr ng gi a các n c

K t qu là, t do kinh t làm gi m bi n đ ng giá đ u vào và gia t ng ch t l ng th

ch Nh v y, t do kinh t tác đ ng thúc đ y t ng tr ng gián ti p thông qua c i thi n phân b ngu n l c xã h i Ngoài ra, nghiên c u còn m r ng m i quan h gi a t ng

tr ng và t do b ng cách đo l ng s khác bi t gi a tác đ ng c a t do chính tr so

v i tác đ ng c a t do kinh t lên t ng tr ng Trong đó, tác gi s d ng hai ch s c a Gastil là ch s v quy n chính tr và t do dân s đ đ i di n cho th c đo t do chính

tr Tuy nhiên, k t qu cho th y hai ch s t do chính tr và t do dân s không có m i quan h v i t ng tr ng k c tr c ti p ho c gián ti p thông qua tác đ ng lên đ u t

Bài vi t c a Chris Doucouliagos và Mehmet (2004) đi u tra m i quan h gi a t

do kinh t và t ng tr ng kinh t b ng cách suy lu n t các nghiên c u có s n và đ phát hi n nh ng qui lu t có th trong m i liên h gi a t do kinh t và t ng tr ng kinh

t Trong đó xem xét đ ng tr c ti p c a t do kinh t lên t ng tr ng và tác đ ng gián

ti p thông qua đ u t Phân tích tìm th y t do kinh t có tác đ ng tích c c lên đ u t ,

và đ u t là m t trong s ít các bi n (bao g m v n con ng i, đ u t , n đ nh chính tr ,

và b t bình đ ng thu nh p…) có liên k t tích c c rõ ràng đ n t ng tr ng kinh t Do

đó, có th suy lu n r ng t do kinh t ho t đ ng thông qua đ u t đ kích thích t ng

tr ng kinh t

Trong nh ng nghiên c u khám phá m i quan h gi a t do kinh t và t ng

tr ng kinh t , t c đ t ng tr ng kinh t th ng đ c h i quy v i m c đ t do kinh

t Tuy nhiên, nh ng đóng góp g n đây cho th y r ng s thay đ i trong t do kinh t ,

ch không ph i m c đ c a nó, có liên quan đ n t ng tr ng kinh t De Haan et al (2006) đã ch trích xu h ng trong nhi u nghiên c u mà s d ng c m c đ và s thay

đ i trong ch s t do kinh t (EF) nh bi n h i quy trong mô hình t ng tr ng Theo ý

ki n c a h ch thay đ i trong ch s EF nên đ c đ a vào xem xét James Gwartney, Robert Lawson và Randall Holcombe (1999) c ng c m i quan h gi a t do kinh t

và t ng tr ng b ng cách ki m tra nh ng thay đ i trong t do kinh t có th gây tác

đ ng lên thu nh p bình quân đ u ng i cho 82 qu c gia Bài vi t d a trên phân tích s

b b i Gwartney, Lawson, và Block (1996) r ng ch s t do kinh t c a h t ng quan

v i t ng tr ng kinh t và lý thuy t kinh t cung c p m t s lý do t i sao thu nh p trong m t n n kinh t t do h n s t ng tr ng nhanh h n và cu i cùng t ng lên m c cao h n so v i nh ng n n kinh t ít t do Quy n s h u tài s n và thu th p s khuy n khích các cá nhân tham gia m nh m h n trong ho t đ ng s n xu t T do h n trong

trao đ i s m r ng vi c th c hi n các l i ích thu đ c t chuyên môn hóa và n n kinh

t theo quy mô T do đ gia nh p và c nh tranh trên th tr ng s giúp phát huy hi u

qu trong s n xu t và s d ng các ngu n l c tr c ti p theo h ng có giá tr cao nh t

H n n a, khám phá công ngh m i và c i ti n, ph ng pháp t t h n trong s n xu t, và các c h i mà đã b b qua tr c đây là m t ngu n quan tr ng c a kinh t t ng tr ng

T do kinh t t o đi u ki n cho quá trình này và do đó thúc đ y t ng tr ng Tuy nhiên, t i b t k th i đi m nào, ch s t do kinh t đ ng m t mình không th xác đ nh

li u t do kinh t đã đ c t ng ho c gi m trong nh ng n m g n đây tác đ ng nh th nào lên s thay đ i trong t ng tr ng kinh t B i vì th ng s có đ tr th i gian gi a

m t s thay đ i trong t do kinh t có th gây s c nh h ng vào ho t đ ng kinh t Ví

d , khi m t qu c gia di chuy n h ng t i m t chính sách ti n t n đ nh h n hay ch

đ th ng m i t do h n, nó s m t th i gian đ thuy t ph c các nhà ho ch đ nh r ng

s thay đ i là v nh vi n, ch không ph i là t m th i i u này đ c bi t đúng n u m t

qu c gia có l ch s c a s thay đ i chính sách và b t n Vì v y, các m i quan h ti m

n ng gi a t do kinh t và t ng tr ng kinh t c n đ c ki m tra trong th i gian t ng

đ i dài T vi c d đoán r ng nh ng thay đ i trong t do kinh t có th gây tác đ ng có

đ tr v t ng tr ng Bài nghiên c u s d ng phân tích h i quy v i bi n ph thu c là GDP bình quân đ u ng i giai đo n 1980-1995, bi n đ c l p là ch s t do kinh t

đ c xây d ng b i Gwartney (1996) n m 1975 và ph n tr m thay đ i ch s này trong

b n giai đo n cho m i n m n m ti p theo (1975-1980, 1980-1985, 1985-1990, 1995) cho 82 n c Sau đó, tác gi l n l t thêm vào mô hình t l đ u t so v i GDP,

1990-v n con ng i, t l ph thu c trong giai đo n 1980-1995 T t c các mô hình đ u có

R2 đi u ch nh t 0.3 đ n 0.4 cho th y s c m nh gi i thích c a các mô hình h i quy và

b t k là mô hình nào, các bi n t do kinh t v n tác đ ng m nh m lên GDP bình quân đ u ng i và đó là m i quan h tích c c

Travis Wiseman và Andrew T Young (2011) đã đ a vào thêm y u t ho t đ ng kinh doanh đ ki m tra m i quan h gi a t do kinh t và t ng tr ng kinh t C th , tác gi c tính th c nghi m m i quan h gi a các c p bi n sau đây: th ch và t ng

tr ng kinh t ; ho t đ ng kinh doanh và t ng tr ng kinh t Bài vi t s d ng GDP

th c t bình quân đ u ng i M , ch s t do kinh t B c M , và đi m s hi u qu

ho t đ ng c a doanh nghi p đ c cung c p b i Sobel (2008) Tác gi ki m tra xem

li u ho t đ ng kinh doanh hi u qu (không hi u qu ) có t ng quan thu n m c t ng

tr ng c a thu nh p cao h n (th p h n) không Ngoài ra, tác gi ki m tra li u m c đ

v ch t l ng th ch cao h n (c th t do kinh t ) có nh h ng đ n thu nh p thông qua tác đ ng c a nó lên ho t đ ng kinh doanh không K t qu , nhóm tác gi th y r ng

ho t đ ng kinh doanh có m t m i quan h d ng m nh m và có ý ngh a th ng kê v i thu nh p bình quân đ u ng i th c M Tuy nhiên bài vi t không tìm th y b ng

ch ng v m i quan h gi a các ho t đ ng kinh doanh và t ng tr ng kinh t Ngoài ra, bài báo c ng cung c p b ng ch ng r ng M ho t đ ng kinh doanh là nh ng kênh chính mà qua đó t do kinh t tác đ ng d n đ n m c thu nh p cao h n

Bài nghiên c u c a Cebula và Mixon (2013) xem xét tác đ ng c a t do kinh t lên GDP th c các n c OECD trong giai đo n 2002-2006 Bài nghiên c u tìm ra m i quan h d ng và có ý ngh a th ng kê m nh gi a t do kinh t và GDP th c b ng

ph ng pháp h i quy bình ph ng bé nh t v i tác đ ng c đ nh Bi n t do kinh t

đ c đo l ng b i ch s t do kinh t c a t ch c Heritage Foundation C th , GDP

th c t l thu n v i t do kinh doanh, t do ch ng tham nh ng, t do đ u t , t do ti n

t , t do kích th c chính ph , t do th ng m i, t do quy n t h u Trong khi đó, bài nghiên c u không tìm ra m i quan h có ý ngh a th ng kê gi a GDP th c và t do tài chính, t do lao đ ng, và t do tài khóa

2.2.2 M i quan h gi a gánh n ng thu và t ng tr ng kinh t / thu nh p bình quân đ u ng i

Kinh t h c đã ch ra r ng thu t thu luôn g n ch t v i th c tr ng kinh t và s

v n đ ng c a các y u t kinh t v mô nh giá c , thu nh p, đ u t , lãi su t, tiêu dùng,

nh p kh u, xu t kh u, chi tiêu công Ch tiêu quan tr ng bi u hi n th c tr ng c a n n kinh t có nh h ng quy t đ nh đ n quy mô và m c đ đ ng viên c a thu chính là GDP GDP và s thu t thu luôn có quan h 2 chi u bi n ch ng v i nhau, ngh a là GDP t ng tr ng thì s thu thu s t ng lên t l t ng ng (ngo i tr y u t nh h

th ng thu kém hi u qu ) và t l đ ng viên c a thu m c h p lý thì s góp ph n kích thích ho t đ ng s n xu t, kinh doanh, tiêu dùng, đ u t , xu t nh p kh u m r ng

t đó GDP s t ng tr ng theo Xét v lý thuy t, các nhà kinh t tr ng phái tr ng cung cho r ng, thu su t th p s d n đ n chi tiêu nhi u h n, t đó thúc đ y s n xu t

t ng lên C t gi m thu s t o đ ng c cho các doanh nghi p s n xu t nhi u h n, trong khi ng i tiêu dùng s c m giác mình có nhi u ti n h n và chi tiêu nhi u h n, t đó

d n đ n t ng tr ng kinh t Khi n n kinh t t ng tr ng cao h n s kéo theo thu ngân sách c a Chính ph c ng t ng lên dù cho có c t gi m m nh thu su t

Tiêu bi u cho t t ng này là nhà kinh t h c A Laffer (1940) Ông đã nghiên

c u và đ a ra mô hình đ ng cong th hi n m i quan h gi a thu su t và t ng thu t thu , g i là đ ng cong Laffer D a trên đ ng cong lý thuy t, Laffer đã ch ng minh

đ c r ng t ng thu M s tác đ ng tiêu c c t i n ng su t xã h i, t c là m t m c thu su t h p lý, t ng thu t thu s là t i đa

ng cong Laffer

Trong hình, tr c tung mô t t ng thu t thu T, tr c hoành mô t thu su t t

đi m O, m c thu su t là 0% đ c xã h i đ ng tình nh t nh ng Chính ph l i không thu đ c đ ng thu nào Khi chính ph áp d ng m c thu su t t i A’, t c đ t ng c a

t ng thu thu là cao nh t, t ng thu t thu là , t ng ng v i đi m A trên đ ng cong Laffer, xã h i đ ng thu n v i m c này Khi thu su t t ng t A’ lên E’, t ng thu thu c a Chính ph là l n nh t (Tmax) t ng ng đi m cân b ng E, nh ng t c đ t ng

c a t ng thu thu l i có xu h ng gi m d n và s ph n đ i c a ng i dân c ng t ng

d n khi thu su t càng t ng cao N u chính ph áp d ng m c thu su t quá cao, v t quá đi m E’, t ng thu thu c a chính ph không nh ng không t ng mà còn có xu

h ng gi m m nh do ng i dân ngày càng ph n đ i m nh m i u đó làm gia t ng tình tr ng tr n thu làm th t thu ngân sách và khi n cho đ ng l c s n xu t c a xã h i tri t tiêu, làm gi m thu nh p c a toàn xã h i Cùng v i đó, áp l c chi phí thu cao s làm thu h p đ u t , s n xu t và kinh doanh do đó làm gi m t ng tr ng kinh t N u chính ph đánh thu đi m D v i m c thu su t 100%, chính ph s không thu đ c

đ ng thu nào vì ho t đ ng đ u t , s n xu t và kinh doanh c a xã h i b ng ng tr

Do đó, n u mu n t ng tích l y v n và m r ng đ u t , s n xu t và kinh doanh,

A Laffer đ xu t r ng nên bãi b ph ng th c đánh thu l y ti n và làm gi m gánh

n ng thu t ng th cho n n kinh t Nh v y, nhà n c c n gi m thu đ t ng thu nh p

c a dân c và doanh nghi p đ làm t ng c h i đ u t t đó kích thích t ng tr ng kinh

t

M t s nghiên c u th c nghi m đã ki m tra tác đ ng c a thu đ i v i t ng

tr ng H u h t t p trung phân tích tác đ ng c a thu c p đ các qu c gia, trong khi

m t s nhà nghiên c u khác đã kh o sát v n đ trên t c p chính quy n đ a ph ng,

đ c bi t là các ti u bang Hoa K Các tác đ ng c a các m c thu su t khác nhau lên

t ng tr ng có th đ c xác đ nh d dàng h n trong b i c nh liên bang b i các ti u bang trong m t qu c gia có đi m t ng đ ng nhi u h n so v i các n c khác nhau (Helms, 1985; Holcombe và Lacombe, 2004; Tomljanovich, 2004; Reed, 2008) Trong các nghiên c u th c nghi m, các tác gi s d ng thu su t trung bình hi u l c (t l

ti n n p thu so v i thu nh p đ y đ ) thu su t biên có hi u l c (ti n thu t ng thêm khi thu nh p t ng thêm m t đ ng) đ i di n cho gánh n ng thu S d ng các th c đo thu nh v y, Helms (1985), Mullen và Williams (1994), Miller và Russek (1997), Kneller, Bleaney, và Gemmell (1999), Bleaney, Gemmell, và Kneller (2001), và Folster Henrekson (2001) , Padovano và Galli (2002), Tomljanovich (2004), Holcombe

và Lacombe (2004), và Reed (2008) tìm th y m t m i quan h tiêu c c gi a thu và

t ng tr ng Koester và Kormendi (1989) và Mendoza, Milesi-Ferretti, và Asea (1997), tuy nhiên, không phát hi n b t k tác đ ng tiêu c c đáng k các lo i thu đ i v i t ng

tr ng Trong m t nghiên c u khác c a Richard Cebula và Je Clark (2014) đã s d ng

t l ph n tr m c a t t c các lo i thu c a m t qu c gia đ đo l ng gánh n ng thu và

th y r ng gánh n ng thu có t ng quan tiêu c c đáng k v i t ng tr ng GDP bình quân đ u ng i Phân tích th c nghi m g n đây c a T ch c H p tác Kinh t và Phát tri n (OECD) c ng x p nh h ng c a các lo i thu trên t ng s n ph m trong n c

(GDP) bình quân đ u ng i OECD (2010) ch ra r ng thu thu nh p doanh nghi p có

nh h ng b t l i nh t v t c đ t ng GDP theo sau thu thu nh p và tiêu dùng cá nhân

Ergete Feredeand Bev Dahlby (2012) xem xét tác đ ng c a thu su t trên t c đ

t ng tr ng kinh t b ng cách s d ng d li u b ng v t l các lo i thu gi a các c p chính quy n liên bang Canada trong giai đo n 1977-2006 Phân tích th c nghi m c a

h ch ra r ng t l thu thu nh p doanh nghi p cao h n có liên quan đ n đ u t t nhân th p h n và t ng tr ng kinh t ch m h n, c th là m t ph n tr m c t gi m thu doanh nghi p d n đ n 0,1-0,2 ph n tr m gia t ng trong t l t ng tr ng hàng n m Tuy nhiên, t l thu thu nh p cá nhân không nh h ng đ n t c đ t ng tr ng và đ u

t Ngoài ra bài vi t còn đánh giá tác đ ng c a vi c c t gi m thu n m 2001 c a bang British Columbia (BC) lên s n l ng và t c đ t ng tr ng c a bang này K t qu cho

th y trong th i gian dài GDP bình quân đ u ng i c a BC v i vi c c t gi m thu thu

nh p doanh nghi p s cao h n kho ng 16 ph n tr m so v i không c t gi m thu Nh

v y, v lâu dài, vi c t ng trong t c đ t ng tr ng bình quân đ u ng i chuy n thành

t ng s n l ng trong dài h n đáng k cho BC

2.2.3 M i quan h gi a ch t l ng quy đ nh và t ng tr ng kinh t / thu

nh p bình quân đ u ng i

Lch s h c thuy t kinh t đã tr i qua nhi u lý thuy t t ng tr ng kinh t , trong

đó lý thuy t t ng tr ng kinh t dài h n đã ch u nh h ng sâu s c mô hình Solow; theo đó t l t ng tr ng kinh t dài h n ph thu c vào ti n b k thu t và t c đ t ng dân s ( đ c xem là các y u t bên ngoài mô hình) C ng trong kho ng th i gian trên,

lý thuy t t ng tr ng ng n h n ch u nh h ng m nh b i mô hình Keynes, trong đó

c u đóng vai trò trung tâm trong đi u ch nh kinh t Các nghiên c u sau này cho r ng

ti n b công ngh ph thu c vào các nhân t kinh t và chính tr , vì v y lý thuy t kinh

t c không còn phù h p n a; m t lý thuy t t ng tr ng m i ra đ i vào gi a nh ng

n m 80 c a th k tr c: lý thuy t t ng tr ng n i sinh

Lý thuy t t ng tr ng n i sinh c b n v n d a trên khuôn kh c a lý thuy t t ng

tr ng tân c đi n vì v n cho r ng m t trong nh ng kênh quan tr ng tác đ ng đ n t ng

tr ng kinh t theo lý thuy t t ng tr ng n i sinh là v n đ u t Th m chí lý thuy t

t ng tr ng n i sinh còn cho r ng v n s n xu t đóng vai trò quan tr ng nh t t i t ng

tr ng và là nhân t c b n t o c s cho s ra đ i và tích t các ti n b k thu t và công ngh , ngu n g c c a t ng tr ng (Boyer và Didier, 2000) Tuy nhiên, đi m khác nhau gi a hai lý thuy t c ng r t đáng k N u nh lý thuy t t ng tr ng tân c đi n cho

r ng ti t ki m và đ u t d n t i t ng tr ng t c th i, đ ng th i t l l i t c trên v n

gi m d n, bu c n n kinh t ph i phát tri n theo m t qu đ o t ng tr ng n đ nh xác

đ nh theo c ch “d ng”, thì ng c l i, theo lý thuy t t ng tr ng n i sinh, đ u t có

th d n t i t c đ t ng tr ng kinh t liên t c t ng lên và ch t l ng phát tri n ngày càng t t h n

Theo lý thuy t t ng tr ng n i sinh, n n kinh t c a m i qu c gia có nh ng đ c thù riêng nên m c đ ti p c n các lu ng tri th c, m c đ tham gia trao đ i hàng hoá,

s n ph m s khác nhau Các qu c gia không có cùng m t nh p đ t ng tr ng kinh t dài h n gi ng nhau và con đ ng d n đ n s t ng tr ng c ng r t đa d ng, phong phú; chính đây, các chính ph có th đ ra đ ng l i chính sách phát tri n c a mình cho phù h p v i đ c đi m m i n c Vì v y, lý thuy t này đ cao vai trò c a Chính ph , thông qua các c ch , chính sách c a mình, Chính ph có th tác đ ng t i t c đ t ng

tr ng dài h n c a n n kinh t vì các ho t đ ng chính sách c a Chính ph nh t ng

gi m thu , xây d ng k t c u h t ng, b o h s h u trí tu , đi u ch nh quy t c ng x thông qua h th ng pháp lu t , đ u có th tác đ ng t i các ho t đ ng tích l y t b n phát minh, sáng ch , đ u t công và phát tri n ngu n nhân l c… có th t o ra s t ng

tr ng trong c ng n h n và dài h n Vì th , trong lý thuy t t ng tr ng n i sinh, ch t

l ng các quy đ nh, chính sách c a Chính ph có th nh h ng l n (t t ho c x u) t i

t c đ t ng tr ng dài h n c a n n kinh t

Nhi u nhà nghiên c u quan tâm đ n ch t l ng c a các quy đ nh, lu t l trong

m i quan h v i vi c thúc đ y hay kìm hãm hi u su t c a n n kinh t ki m tra tác

đ ng này, h ki m tra gi a hai th tr ng ch ng khoán đ i di n cho hai n n kinh t

đ c ki m soát ch t ch và ít đ c ki m soát, th tr ng nào ho t đ ng hi u qu h n,

đó là th tr ng ch ng khoán Ba Lan (Warsaw Stock Exchanges) v i s giám sát ch t

ch c a chính ph và C ng hòa Séc (Prague Stock Exchanges) v i r t ít s giám sát

Có hai ý ki n trái chi u nhau v v n đ này Neal và Davis (2005) và Stringham (2003) cho th y r ng th tr ng ch ng khoán đã phát tri n thành công v i r t ít s giám sát

c a chính ph , trong khi đó nhi u tác gi khác (bao g m Black, 2001; Coffee, 1999; Frye, 2000; Glaeser et al, 2001; Mlčoch n m 2000; Pistor, n m 2001, và Stiglitz, n m

1999, Zhang, 2006) l p lu n r ng n c C ng hòa Czech và chính ph các n c ông

Âu khác c n ki m soát nhi u h n cho th tr ng ch ng khoán m i n i c a mình H cho r ng th tr ng ch ng khoán Warsaw, đ c xem nh đ c ki m soát nhi u h n, đã

v t tr i so v i th tr ng ch ng khoán Prague đ c xem nh là ph n l n không đ c

ki m soát

Nh v y gia t ng các quy đ nh có ph i là chìa khóa c a bài toán gia t ng hi u

su t n n kinh t ? Clark, J.R., Peter J Boettke, và Edward Stringham (2008) cho r ng các b ng ch ng t kinh nghi m Czech đã b hi u sai V i nghiên c u nhìn vào chi u sâu c a th tr ng ch ng khoán, c th là v n hóa th tr ng trên đ u ng i, các ông cho th y r ng (a) các th tr ng v n Czech đã b c n tr b i s can thi p c a chính ph

t giai đo n đ u, (b) các b ng ch ng v hi u su t cao c a Ba Lan không ph i là m nh

m nh đã ngh , và (c) giám sát và đi u ti t C ng hòa Séc là không đ ch t l ng, thi u các bi n pháp khuy n khích thích h p, và không có kh n ng đem l i l i ích th

tr ng Hàm ý c a bài vi t mà nhóm tác gi này mu n nh n m nh đó là mu n gia t ng