Tác động của tín dụng từ ngân hàng chính sách xã hội đến mức sống của hộ gia đình nghèo ở nông thôn việt nam

27 CH NGă3ă:ăPH NGăPHỄPăNGHIểNăC U ..... Jahangir Alam Chowdhury 2002 http://www.tapchitaichinh.vn/Trao-doi-Binh-luan/Mot-so-van-de-ve-chinh-sach-tin-dung-cho-nong-nghiep-Bangladesh; Quá

Tôiăxinăcamăđoanăđ tài lu năv năth căs ă“ăTácăđ ng c a tín d ng t Ngân

Hàng Chính Sách Xã H iăđ n m c s ng c a h giaăđìnhănghèoă nông thôn

Vi tăNamă” là do chính tôi th c hi năd i s h ng d n c a Ti năs ăNguy n Qu nh

Hoa

Tôiăxinăcamăđoanăcácăthôngătinătríchăd năđ uăđãăđ c ghi rõ ngu n g c và có

đ chính xác cao trong ph m vi hi u bi t c a mình Các s li u và k t qu trong

lu năv nălàătrungăth c và ch aăt ngăđ c ai công b trong b t k công trình nghiên

M C L C

DANH M C CÁC T VI T T T

DANH M C B NG BI U

DANH M C HÌNH

CH NGă1: GI I THI U 1

1.1 V năđ nghiên c u 1

1.2 M c tiêu và câu h i nghiên c u 3

1.2.1 M c tiêu nghiên c u 3

1.2.2 Câu h i nghiên c u 3

1.3ă iăt ng và ph m vi nghiên c u 3

1.3.1ă iăt ng nghiên c u 3

1.3.2 Ph m vi nghiên c u 3

1.4ăPh ngăphápănghiênăc u 4

1.5ăụăngh aăth c ti năđ tài 4

1.6 K t c u c aăđ tài 4

CH NGă2ă:ăT NG QUAN LÝ THUY T NGHIÊN C U 6

2.1 M t s khái ni m 6

2.1.1 Khái ni m v tín d ng nông thôn chính th c 6

2.1.2 Khái ni m v h giaăđình 6

2.1.3 Khái ni m v nghèo 8

2.1.4 Khái ni m m c s ng h giaăđình 9

2.2.2 Vai trò c a ngân hàng trong tín d ng khu v c nông thôn 12

2.3 M i quan h gi a tín d ng và m c s ng c a h giaăđình 13

2.4 Th tr ng tín d ng nông thôn Vi t Nam 15

2.4.1 H th ng các t ch c tín d ng nông thôn Vi t Nam 15

2.4.2 Vai trò c aăNhàăN c trong th tr ng tín d ng nông thôn 18

2.5 Tín d ng nông thôn c a Ngân hàng Chính Sách Xã H i 19

2.6 M t s nghiên c u liên quan 21

2.7 Các nhân t tácăđ ngăđ n thu nh p và chi tiêu c a h giaăđình 24

2.7.1 Các nhân t thu c v h giaăđình 24

2.7.2 Các nhân t thu c v n ngăl c s n xu t c a h giaăđình 26

2.7.3 Các nhân t thu c v ti p c n th tr ng 27

CH NGă3ă:ăPH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 30

3.1ăPh ngăphápăkhácăbi t trong khác bi t (Different In Different ậ DID) 31

3.2ăPh ngăphápăDIDăk t h p v iăph ngăphápăh i quy tuy n tính OLS 33

3.3 Các bi n s d ng trong mô hình 36

3.3.1 Bi n ph thu c 36

3.3.2 Bi năđ c l p 36

3.4 Mô t d li u 38

3.5ăCácăb c xây d ngămôăhìnhăđánhăgiáătácăđ ng 41

CH NGă4ă:ăK T QU NGHIÊN C U 43

4.1ăTácăđ ng c a tín d ng VBSP đ n thu nh p c a h giaăđìnhănghèo 43

4.2.2ăTácăđ ng c a tín d ngăđ n chi tiêu cho giáo d c c a h nghèo

nông thôn 59

CH NGă5: K T LU N VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH 65

5.1 K t lu n 65

5.2 Hàm ý chính sách 68

5.3 M t s h n ch vàăh ng phát tri n nghiên c u 70

TÀI LI U THAM KH O

PH L C

KÍ HI U TÊN TI NG ANH TÊN TI NG VI T

VHLSS Vietnam Household Living

Standards Survey

i u tra m c s ng h gia đìnhăVi t Nam

DID Difference In Difference Khác bi t trong khác bi t

OLS Ordinary Least Squares Ph ngăphápăbìnhăph ngăbéă

nh t

Commission for Asia and the Pacific

y ban Kinh t Xã h i châu

FDI Foreign Direct Investment uăt ătr c ti păn c ngoài

FII Foreign Indirect Investment uăt ăgiánăti p n c ngoài

Research Group

Nhóm Nghiên c u phát tri n

ậ i h căCopenhagenă(ă ană

M ch)

NHNN&PTNT Vietnam Bank for Agriculture

and Rural Development

Ngân hàng nông nghi p và phát tri n nông thôn Vi t Nam

NHCSXH Vietnam Bank for Social

Policies

Ngân hàng chính sách xã h i

Vi t Nam

B ng 3.1 ậ Các bi năđ c l p d ki n trong mô hình h i quy tuy n tính 37

B ng 3.2 ậ Ki măđ nh th ng kê T-test hai nhóm tham gia vàăđ i ch ngăn mă2010 40

B ng 4.1 ậ T ng h p k t qu căl ngătácăđ ng c a tín d ng c aăVBSPăđ n thu

nh păbìnhăquânăđ uăng i c a h giaăđìnhănghèoă nông thôn Vi t Nam 47

B ng 4.2 ậ Giá tr các kho n vay t VBSP c a các nông h Vi t Nam 51

B ng 4.3 ậ Giá tr các kho n vay t VBSP c a nông h nghèo thu c nhóm tham gia

nông thôn Vi t Nam 2010 52

B ng 4.4 ậ T tr ng m căđíchăcácăkho n vay theo giá tr kho n vay 54

B ng 4.5 ậ T ng h p k t qu căl ngătácăđ ng c a tín d ng c aăVBSPăđ n t ng chiătiêuăquânăđ uăng i c a h giaăđìnhănghèoă nông thôn Vi t Nam 56

B ng 4.6 ậ T ng h p k t qu căl ngătácăđ ng c a tín d ng c aăVBSPăđ n chi

tiêu giáo d căquânăđ uăng i c a h giaăđìnhănghèoă nông thôn Vi t Nam 61

Hình 2.1 ậ H th ng tài chính nông thôn Vi t Nam 18

Hình 2.2 ậ Các nhân t nh h ngăđ n thu nh p và chi tiêu h giaăđình 28

Hình 3.1 ậ th khác bi t thu nh p theo ph ngăphápăDID 32

Hình 4.1 ậ th phân ph i c a bi n thu nh păbìnhăquânăđ uăng i 43

Hình 4.2 ậ th phân ph i c a thu nh păbìnhăquânăđ uăng i sau khi l y giá tr Log 44

Hình 4.3 ậ T tr ng các kho n vay t VBSP c a các nông h Vi t Nam 52

Hình 4.4 ậ T tr ng các kho n vay t VBSP c a nông h nghèo thu c nhóm tham gia nông thôn Vi t Nam 2010 53

Vi c s d ngă ph ngă phápă DIDă k t h p v iă ph ngă phápă bìnhă ph ngă béă

nh t nh măđánhăgiáătácăđ ng c a tín d ng chính th căđ c cung c p b i Ngân hàng

Chính sách Xã h iăđ n m c s ng c a h giaăđìnhănghèoă nông thôn Vi tăNamăđãă

cung c păvàăđóngăgópăthêmănh ng b ng ch ng quan tr ng trong nghiên c u th c

nghi m B ng b d li u b ngăđ c xây d ng t Kh o sát m c s ng h giaăđìnhă

Vi tăNamă(VHLSS)ăn mă2010ăvàă2012,ăcácăk t qu nghiên c u cho th y tín d ng t VBSPăkhôngătácăđ ng tích c căđ n thu nh păvàăchiătiêuăchungăbìnhăquânăđ uăng i;

tuy nhiên, tác gi l i tìm th yăđ c b ng ch ng quan tr ng th hi n m iăt ngăquană

thu n gi a y u t tin d ng và chi tiêu cho giáo d c Bên c nhăđó,ăcácăy u t khác

nh ădânăt c,ătrìnhăđ giáo d c, quy mô h , ho tăđ ng phi nông nghi p và vùng mi n

sinh s ngăc ngă nhăh ngăđángăk đ n m c s ng c a nông h nghèo Vi t Nam

CH NGă1:ăGI I THI U

1.1 V năđ nghiên c u

nhăh ng phát tri n kinh t xã h i Vi tăNamăđ năn mă2020ăc ăb n tr thành

m tăn c công nghi p Trong chi năl c phát tri n này, NhàăN căđ ra các chính

sách và k ho ch phát tri n t ngăb cătheoăgiaiăđo nă5ăn mătrongăquáătrìnhăchuy n

đ i, chú tr ng phát tri n công nghi p n ngăđ t o ti năđ choăcácăngànhăkhácăt ngă

tr ng;ăsongăsongăđó,ă ngăvàăNhàăN căc ngăr tăquanătâmăđ n chính sách phát

tri n khu v c nông nghi p nh măđ m b oăanăninhăl ngăth c cho khu v c và th

gi i

Giá tr t s n xu t nông nghi p chi m t tr ng nh trongăc ăc u t ng s n ph m

qu c n i c a c n c,ătuyănhiênăđâyăl iălàăl nhăv c quan tr ngăđ i v i m i qu c gia,

nó không ch cung c păl ngăth c, th c ph mătrongăn c mà còn là th tr ng tiêu

th l n các s n ph m hàng hóa ậ d ch v và là ngu n cung c păđ u vào cho các

ngành kinh t khácănh ălaoăđ ng, nguyên v t li u cho các ngành công nghi p s n

xu t Không ch d ng l i đó,ăphátătri n khu v c nông nghi păđ ngăngh aăv i vi c

phát tri n kinh t các h giaăđìnhă nông thôn Vi t Nam ậ khu v c chi măh nă80%ă

dân s c n c ậ t oăđi u ki n c i thi n thu nh p,ătáiăđ uăt ăm r ng trong s n xu t

và nâng cao m c s ng; t đó có th gi măđ c b tăbìnhăđ ng thu nh p gi a thành

th và nông thôn, gi m kho ng cách chênh l chănghèoăđóiăgi a các khu v c nh m

t oăđàăchoăvi c phát tri n kinh t xã h i và năđ nh chính tr c aăđ tăn c

Nh n th y t m quan tr ng c a khu v c nông nghi p,ătrongăcácăn măqua,ăNhàă

N căđãăcóănh ng chính sách thi t th c và hi u qu nh m t oăđi u ki n thu n l i

cho ngành nông nghi p phát tri nănh ăxâyăd ng các công trình th y l i ph c v s n

xu t, xây d ngăcôngătrìnhăgiaoăthôngănôngăthônăđ khaiăthôngăth ngăm i gi a các vùng,ăđ uăt ăm r ng và nâng c păcácăc ăs giáo d c đ aăph ng.ăC th , Chính

Ph banăhànhăcácăv năb n v vi căquyăđ nh h tr tín d ngă uăđãiăchoăkhuăv c nông thônănh ăQuy tăđ nhă67/1999/Q -TTg c a Th t ng Chính Ph quyăđ nh v m t

s chính sách tín d ng ngân hàng ph c v phát tri n nông nghi p và nông thôn,

Ngh đ nhă41/2010/N -CPăquyăđ nh v chính sách tín d ng ph c v phát tri n nông

nghi p và nông thôn nh m t oăđi u ki n cho các h giaăđìnhă nông thôn d dàng

ti p c n v i ngu n v n vay uăđãi

Song song v i chi năl c phát tri n kinh t nói chung và khu v c nông nghi p nóiăriêng,ăNhàăN căc ngăchúătr ng công tác an sinh xã h i nh m nâng cao phúc l i

c aăng i dân V i m cătiêuăxóaăđóiăgi mănghèoăvàănângăcaoătrìnhăđ giáo d c cho

ng i dân khu v c nông thôn, thông qua các chính sách tín d ngă choă cácă đ i

t ng chính sách và h nghèo giúp các h này ti p c n v i các ngu n v năvayă uăđãiăngoàiăvi c ph c v cho s n xu t nông nghi p, còn s d ng v n tín d ng này cho

các m căđíchătiêuădùngăkhácănhauă:ăđ iăt ng h căsinhăsinhăviênăvayăđ trang tr i

chi phí vi c h c,ăng iălaoăđ ng c n v năđiăxu t kh uălaoăđ ng, h có hoàn c nh khóăkh n,…ăTh ng các ngu n tín d ngănàyăđ c cung c p b i Ngân hành chính

sách xã h i, ho tăđ ng v i m căđíchăkhôngăl i nhu n theo s ch đ o c a Chính

Ph

Nhi u nghiên c u v tácăđ ng c a tín d ngăđ n m c s ng h giaăđìnhăđãăđ c

nhi u tác gi th c hi n các qu c gia khác nhau H u h t các nghiên c u này cho

r ng tín d ngăcóătácăđ ng tích c căđ n phúc l i h giaăđình trong vi căt ngăthuănh p

hay chi tiêu và giúp h giaăđìnhăgi mănghèoăđói.ă năc nh ănghiênăc u c a Phan ìnhăKhôi (2012), Morduch và Haley (2002), World bank (2004) Tuy nhiên các

nghiên c u này ch chú tr ng xem xét m i quan h đ năthu n gi a tín d ng và thu

nh p d a trên d li uăchéoăđ c kh o sát các th iăđi m khác nhau, s d ng h i quy đaăbi năthôngăth ng nên k t qu nghiên c uăđemăl iăch aăcóătínhăthuy t ph c cao

Chính vì th , tác gi ch n nghiên c uă đ tài “ă Tácă đ ng c a tín d ng t

Ngân Hàng Chính Sách Xã H iăđ n m c s ng c a h giaăđìnhănghèoă nông

thôn Vi tăNamă”ă nh măđánhăgiáăhi u qu c aăch ngătrìnhătínăd ng chính th c

trong vi c c i thi n thu nh p c a h giaăđìnhă nông thôn Vi t Nam; không ch th ,

thông qua k t qu nghiên c u, tác gi còn mu n tìm th y m i quan h gi a tín d ng

và chi tiêu giáo d c nh m minh ch ng cho hi u qu c a chính sách tín d ng c a

Ngân hàng Chính Sách Xã H i trong vi c h tr tích c c và nâng cao m c s ng c a các nông h nghèo Vi t Nam

1.2 M c tiêu và câu h i nghiên c u

1.2.1 M c tiêu nghiên c u

Xemă xétă vàă đánhă giáă m i quan h gi a tín d ng chính th c t Ngân hàng

Chính Sách Xã H i và m c s ng c a h giaăđìnhă nông thôn Vi t Nam, t đóăđ aă

ra các ki n ngh và hàm ý m t s chính sách nh m c i thi năh năn a hi u qu s

d ng ngu n v nă uăđãiăvàăc i thi n m c s ng c a nông h nghèo

1.2.2 Câu h i nghiên c u

Tín d ng t Ngân hàng Chính sách Xã h iăcóătácăđ ng tích c căđ n m c s ng

c a h giaăđìnhănghèoăkhôngă?

C n có nh ng chính sách c th nàoăđ phát tri năcácăch ngătrìnhătínăd ng

c a VBSP theoăh ng h tr và nâng cao h năn a m c s ng cho nh ng h nghèo

nông thôn Vi t Nam

1.3 iăt ng và ph m vi nghiên c u

1.3.1 iăt ng nghiên c u

iăt ng nghiên c u c aăđ tài là tácăđ ng c a vi c tham gia vào tín d ng

chính th c c aăngânăhàngăđ n thu nh p và chi tiêu c a h giaăđìnhănghèoă nông

thôn Vi t Nam

1.3.2 Ph m vi và th i gian nghiên c u

tài nghiên c u v thu nh p và chi tiêu c a các h giaăđìnhăthu c di n nghèo

theo x p lo i c aăđ aăph ngă nông thôn Vi t Nam

D li u chính mà tác gi s d ng trong vi căxácăđ nhătácăđ ng c a tín d ng

chính th căđ n m c s ng nông h nghèo là b d li u t đi u tra v Kh o sát m c

s ng h giaă đìnhă (Vietnam Household Living Standards Survey ậ VHLSS)ă n mă

2010 và 2012

Th i gian nghiên c uălàăgiaiăđo n 2010 ậ 2012

1.4 Ph ngăphápănghiênăc u

Ph ngăphápăphânătíchăt ng h p:ăđ cădùngăđ t ng h p các lý thuy t, nghiên

c uăcóăliênăquanăđ n v năđ nghiên c u

Ph ngă phápă th ng kê mô t : đ c s d ng trong quá trình mô t d li u

nhóm tham gia tín d ng

Ph ngăphápănghiênăc uăđ nhăl ng: s d ngăph ngăphápăKhácăbi t trong

Khác Bi t (DID) k t h p v i H i quy tuy nătínhătheoăph ngăphápăbìnhăph ngă

nh nh t (OLS)ăđ đánhăgiáătácăđ ng c a vi c tham gia tín d ng ngân h ngăđ i v i

m c s ng c a h giaăđìnhănghèoă nông thôn Vi t Nam

1.5 ụăngh aăth c ti n c aăđ tài

V i vi c s d ng d li uătrongăhaiăn mă2010ăvàă2012,ăđ tài nghiên c u không

ch đánhăgiáătácăđ ng c a tín d ngăngânăhàngăđ n thu nh p và chi tiêu chung c a h giaăđìnhănghèoămàănóăcònătìmăth yăđ cătácăđ ng tích c c c a tín d ng t Ngân

hàng Chính sách Xã h iăđ n chi tiêu cho giáo d c c a các nông h nghèo.ă i u này

ph năánhăđ c chính sách tín d ngăngânăhàngăvàănhàăn c phát huy tác d ng trong

vi c nâng cao phúc l i xã h i cho các h giaăđìnhănghèoă nông thôn Vi t Nam

1.6 K t c uăđ tài

tài nghiên c uăchiaălàmă5ăch ng:

Ch ng 1 : Gi i thi u chung v năđ ngiên c u, g m: V năđ nghiên c u; M c

tiêu và câu h i nghiên c u; iăt ng và ph m vi nghiên c u; Ph ngăphápănghiênă

c u; ụăngh aăth c ti năđ tài; K t c u c aăđ tài

Ch ng 2 : T ng quan lý thuy t nghiên c u, g m: M t s khái ni m nghiên

c u liên quan; Vai trò c a v n tín d ng t ngân hàng trong nông nghi p và nông thôn; Vai trò c aăNhàăN c trong th tr ng tín d ng nông thôn; Các nghiên c u

liên quan

Ch ng 3 : Ph ngăphápănghiênăc u, g mă:ăTrìnhăbàyăph ngăphápăđ c s

d ngătrongăđánhăgiáătácăđ ngănh ăph ngăphápăDID; s k t h p gi a DID và h i

quy OLS; Các bi n s d ng trong mô hình; Mô t d li u; Xây d ng mô hình

Ch ng 4 : K t qu nghiên c u, g m : D aătrênăph ngăphápăvàămôăhìnhăxâyă

d ng,ăch ngănàyăti n hành trình bày k t qu nghiên c uăvàăphânătíchătácăđ ng c a

tín d ngăngânăhàngăđ n thu nh p, chi tiêu chung và chi tiêu cho giáo d c c a h gia đìnhănghèoă nông thôn Vi t Nam

Ch ng 5 : K t lu năvàăhàmăỦăchínhăsách,ăch ngănàyănh mătómăl c chính

các k t qu c aăch ngă4ăvàăđ aăraănh ng g i ý chính sách tín d ng phù h p v i

th c ti n nghiên c u

CH NGă2: T NG QUAN LÝ THUY T NGHIÊN C U

2.1 M t s khái ni m

2.1.1 Khái ni m v tín d ng nông thôn chính th c

Tín d ng là gì ?

Theo Lê Thanh Tâm (2008) thì tín d ng là khái ni m th hi n m i quan h

gi aăng iăđiăvayăvàăng i cho vay M tăđ nhăngh aăt ngăquátăh năthìătínăd ng là

quan h chuy nănh ng quy n s d ng v n t ch th này sang ch th khác trong

m t kho ng th iăgiană xácăđ nh v i m t kho ng chi phí nh tăđ nh (Nguy n Minh

Ki u, 2008)

Tín d ng nông thôn là gì ?

Theo Qu phát tri n nông nghi p th gi iă(2009)ăđ aăraăkháiăni m “Tài chính

nông thôn là các giao d ch tài chính liên quan đ n các ho t đ ng nông nghi p và

phi nông nghi p di n ra gi a các h gia đình và các th ch khu v c nông thôn”

Nh ăv y, có th th y tín d ng nông thôn là m t b ph n c a tài chính nông

thôn, cung c p các d ch v tài chính c a ngân hàng cho riêng th tr ng nông thôn

v các kho n vay dành cho h giaăđìnhăcóăs n xu t trong nông nghi p, các h có

hoàn c nhăkhóăkh nănh m ph c v cho các m c tiêu phát tri n kinh t xã h i c a

đ tăn c

Tín d ng nông thôn chính th c là gì ?

Lê Thanh Tâm (2008)ăc ngăchoăr ng: “Tín d ng nông thôn chính th c là các

quy n và ph i tuân theo các quy đ nh và s ki m soát c a ngành ngân hàng”

2.1.2 Khái ni m v h giaăđình

H giaăđìnhălà m t trong nh ng khái ni măch aăcóăm tăđ nhăngh aăth ng nh t

gi aăcácăn c trên th gi i Tùy thu c vào b n s căv năhóa,ăphongăt c t p quán c a

t ng t ch c, t ng qu c gia, t ng châu l c mà có nh ngăcáchăđ nhăngh aăkhácănhau

Phòng Th ng Kê Liên Hi p Qu c (United Nations Statistics Division) 1đãăđ aă

ra khái ni m v h giaăđìnhăbaoăg m h giaăđìnhăm tăng i và h giaăđìnhănhi u

ng i.ă âyăcóăth đ căxemălàăđ nhăngh aăđ c nhi u nghiên c u s d ng, c th :

“H gia đình m t ng i đ c đ nh ngh a nh là m t s s p x p, trong đó m t

thành viên cung c p th c ph m và các y u t c n thi t cho nhu c u b n thân mà không c n k t h p v i b t k ng i nào khác đ t o thành m t ph n c a m t h gia đình đa thành viên”

“H gia đình nhi u ng i, đ c đ nh ngh a là m t nhóm c a hai hay nhi u

thành viên cùng chung s ng v i nhau và cùng l p d phòng chung cho th c ph m

và các y u t c n thi t khác cho cu c s ng Nh ng ng i trong h gia đình này có

th góp chung thu nh p c a h và hình thành m t ngân sách chung v i m c đ

nhi u hay ít; nh ng ng i này có th có m i quan h ho c không có quan h ho c

m t s k t h p c a nh ng ng i liên quan và không liên quan”

Ngoài ra, Vi t Nam, h giaăđìnhăđ căđ nhăngh aăvàăquyăđ nh chi ti t t i

i u 106 c a B Lu t Dân S 2005: “H gia đình mà các thành viên có tài s n

chung, cùng đóng góp công s c đ ho t đ ng kinh t chung trong s n xu t nông, lâm, ng nghi p ho c m t s l nh v c s n xu t – kinh doanh khác do pháp lu t quy

đ nh là ch th khi tham gia quan h dân s thu c các l nh v c này”

Cácăđ nhăngh aătrênăcóăth đ c s d ngăđ xácăđ nh m t h giaăđìnhăv i các

đ căđi m chính:

H giaăđìnhălàăt p h p m tănhómăng i có chung huy t th ng v i nhau hay

không chung huy t th ng

năchungăvàăgópăchungăthuănh p t o ngu n ngân sách chungăđ c phân ph i

và s d ngăđ muaăl ngăth c, th c ph m

Có thê s ng chung v i nhau ho c không s ng chung trong m t ngôi nhà

Có th cùng tham gia vào quá trình s n xu t

1

http://unstats.un.org/unsd/demographic/sconcerns/fam/fammethods.htm

2.1.3 Khái ni m v nghèo

Nghèo là m t khái ni măch aăcóăm tăđ nhăngh aăc th , chính xác và chung

nh t Tùy theo m iă quană đi m nghiên c u c a t ng qu c gia mà có nh ngă đ nh ngh aăvàătiêuăchu n v nghèo khác nhau M i t ch căcóăcácăxácăđ nh nghèo d a

trên các tiêu chí v thu nh p, m c s ng và nhu c u tham gia quá trình phát tri n c a

xã h i,…Nhìnă chungă thìă nghèoă th ngă đ c hi uă nh ă làă m tă ng i có m c thu

nh p ho căchiătiêuăkhôngăđápă ngăđ c các nhu c uăc ăb n c a cu c s ng và b h n

ch trong vi c tham gia các ho tăđ ng c a xã h i

 M t s quanăđi m v nghèo:

Nghèoăđ căđ nhăngh aătheoăcách khác t i H i ngh bàn v gi mănghèoăđóiă

khu v c Châu Á ậ TháiăBìnhăD ngădoăESCAPăt ch c t i Bangkok, Thái Lan vào

tháng 9-1993: “Nghèo là tình tr ng m t b phân dân c không đ c h ng và th a

mãn nhu c u c b n c a con ng i đã đ c xã h i th a nh n tùy theo trình đ phát

tri n kinh t - xã h i và phong t c t p quán c a các đ a ph ng”

H i ngh Th ngă đ nh th gi i v phát tri n xã h iă đ c t ch c t i

Copenhaghen anăM chăn mă1995ăđãăđ aăraăkháiăni m v nghèo:ăắăNg i nghèo

là t t c nh ng ai có thu nh p bình quân đ u ng i d i m t đô la m t ngày, s

ti n đ c coi nh đ đ mua nh ng s n ph m thi t y u đ t n t i”

Trong Báo cáo phát tri n Vi tăNamăn mă2004,ăNgânăHàngăTh Gi i cho r ng

ắNghèo là tình tr ng thi u th n nhi u ph ng ti n, thu nh p h n ch ho c thi u c

h i t o ra thu nh p, thi u tài s n đ đ m b o tiêu dùng trong nh ng lúc khó kh n,

d b t n th ng tr c nh ng hoàn c nh b t l i, ít có kh n ng truy n đ t nhu c u

đ n nh ng ng i có kh n ng gi i quy t, ít đ c tham gia vào quá trình ra quy t

đ nh,…”

Theo Abapia Sen, chuyên gia thu c T ch căLaoăđ ng qu c t (ILO), cho r ng

“Nghèo là s thi u c h i l a ch n tham gia vào quá trình phát tri n c a c ng

đ ng”

2.1.4 Khái ni m v m c s ng h giaăđình

M c s ng là m t khái ni m, ph m trù kinh t - xã h iăđ cătr ngăm c th a

mãn nhu c u v th ch t, tinh th n và xã h i c aăconăng i.ă c th hi n b ng h

th ng các ch tiêu s l ng và ch tăl ng c aăcácăđi u ki n sinh ho tăvàălaoăđ ng

c aăconăng i M c s ng và các ch tiêu th hi n nó là do tính ch t c a hình thái

kinh t - xã h i quy tăđ nh Do v yănóiăđ n m c s ngăthìăkhôngăđ năthu n ch là

khía c nh kinh t v t ch t mà nó bao hàm c y u t v m t tinh th năliênăquanăđ n

s n đ nh ậ phát tri n xã h i nói chung và t ng h giaăđìnhănóiăriêng

M c s ng h giaăđìnhăth hi n nhi u khía c nh khác nhau nên có nhi u ch tiêuăđoăl ng m c s ng Tuy nhiên, trong nghiên c uăđánhăgiáătácăđ ng c a m t

ch ngăătrìnhăhayăchínhăsáchăthìăh u h t các nhà nghiên c uăđ u s d ng hai tham

s chính làm bi n đ i di n cho m c s ng h giaăđìnhăhayăm c s ngădânăc ă2 là thu

nh p và chi tiêu

Thu nh p c a h gia đình là toàn b s ti n và giá tr hi n v t mà h và các

thành viên c a h nh n đ c trong m t th i gian nh t đ nh, bao g m: (1) Thu t

ti n công, ti n l ng; (2) Thu t s n xu t nông, lâm nghi p, thu s n (đã tr chi phí

s n xu t và thu s n xu t); (3) Thu t s n xu t ngành ngh phi nông, lâm nghi p, thu s n (đã tr chi phí s n xu t và thu s n xu t); (4) Thu khác đ c tính vào thu

nh p (không tính ti n rút ti t ki m, bán tài s n, vay thu n tuý, thu n và các kho n

Chi tiêu h gia đình là t ng s ti n và giá tr hi n v t mà h và các thành

viên c a h đã chi cho tiêu dùng trong m t th i gian nh t đ nh, bao g m c t s n,

t tiêu v l ng th c, th c ph m, phi l ng th c, th c ph m và các kho n chi tiêu

khác (bi u, đóng góp ) Các kho n chi tiêu c a h không bao g m chi phí s n xu t,

thu s n xu t, g i ti t ki m, cho vay, tr n và các kho n chi t ng t

2

http://ngtk.hanam.gov.vn/ngtk/10.htm

2.2 Vai trò c a v n tín d ng dành cho phát tri n nông nghi p và nông thôn 2.2.1 Vai trò c a v n và tín d ng trong phát tri n nông nghi p

Vai trò c a v n trong phát tri n nông nghi p

TheoăSungăSangăParkă(1992)ăđ aăraămôăhìnhăs n xu t nông nghi p theo các giaiăđo n phát tri n,ătrongăđóăcóănh n m nh vai trò c a v năđ i v i khu v c nông

nghi p Mô hình g măbaăgiaiăđo n:

Giai đo n s khai làăgiaiăđo n mà s n xu t nông nghi p ch y u d a vào các

đi u ki n t nhiên ( th i ti t, khí h u,ăđ tăđaiăcanhătác,…)ăvàăngu nălaoăđ ng Quá

trình s n xu t theo quy lu tă n ngă su t biên gi m d nă doă laoă đ ngă khôngă đ c

chuy n t khu v c nông nghi p sang công nghi p và d ch v V năítăđ c chú tr ng

đ uăt ătrongăgiaiăđo năs ăkhai

Giai đo n đang phát tri n làăgiaiăđo n mà ngoài các y u t t nhiên, s n xu t

nông nghi p còn ph thu c vào nhi u y u t đ uăvàoăđ c cung c p t khu v c

công nghi p, các y u t này là phân bón, thu c tr sâu, thu c hóa h c trong nông nghi p.ă i uănàyălàmăchoăn ngăsu tăt ngălênăt ngă ng v iăl ng thu c và phân bónăđ căđ aăvàoăs d ng Có s xu t hi n c a các y u t đ u vào này làm cho chi

phí khu v c s n xu t nông nghi păt ngălên,ăd năđ n vi căđ uăt ăthêmăv n trong quá

trình s n xu t giaiăđo n này, v năđãăth hi n vai trò quan tr ng c a mình

Giai đo n phát tri n làăgiaiăđo n n n kinh t đ t m c toàn d ng, không còn

tình tr ng bán th t nghi p trong nông nghi p, s năl ng nông nghi p ph thu c vào

y u t thâm d ng v n (máy móc) s d ng trong nông nghi p

Nhìn chung, v n có vai trò r t quan tr ng trong phát tri n khu v c nông nghi p Ngành nông nghi p càng phát tri n, s n xu t trong nông nghi p càng hi n

đ i hóa thì nhu c u v v n c a các h giaăđìnhăcàngăt ngălên

Vai trò c a tín d ng nông thôn

Tín d ng trong nông nghi p hay tín d ng nông thôn là ngu n v n quan tr ng cho s n xu t nông nghi p

inhăPhiăH (2008) cho r ng v n trong khu v c nông nghi păđ c hình thành

ch y u t các ngu n sau:

o Ngu n v nă tíchă l yă làă ngu n v n t b n thân khu v c nông nghi p,ă đâyă làă

ngu n v n t có, do nông dân ti t ki măđ c và s d ngăđ uăt ăvàoătáiăm

r ng s n xu t

o Ngu n v nă đ uă t ă c a ngân sách là ngu n v nă đ uă t ă choă nôngă nghi p t

ngu năNgânăSáchăNhàăN c Ngu n v nănàyăđ c dùng vào vi c xây d ng

vùng kinh t m i, th y l i, trung tâm nghiên c u k thu t nông nghi p

o Ngu n v n t tín d ng nông thôn là v n vay t các h th ng ngân hàng, các

đ nh ch tài chính thu c khu v c chính th c, bán chính th c và phi chính th c

nh măđ uăt ăchoăs n xu t nông nghi p c a nông h , trang tr i và các doanh

nghi p nông nghi p

o Ngu n v năn c ngoài bao g m v năđ uăt ătr c ti păn c ngoài (FDI) và v n

đ uăt ăgiánăti păn c ngoài ( FII)

Có th th y, v n tín d ng nông thôn làm m t trong nh ng ngu n b sung v n

vayăđ phát tri n nông nghi p Vi t Nam, ngoài v nătíchăl yăc a các h giaăđìnhă

thì v n tín d ngănôngăthônăcóăỦăngh aăquanătr ngăđ i v i phát tri n nông nghi p, b i đâyălàăl nhăv c kém kh n ngăthuăhútăv năđ uăt ăt n c ngoài hay c a Chính Ph

do giá tr t oăraăkhôngăcaoăh năsoăv iăcácăl nhăv c công nghi p và d ch v

Tín d ng t khu v c chính th c là c n thi t cho s n xu t nông nghi p c a nông h ,ăđi uănàyăđ c tìm th y trong nghiên c u Mikkel Barslund và Finn Tap

(2008) v th tr ng tín d ng nông thôn c a Vi tăNamăđ c kh o sát b n t nh

thành (Long An, Qu ng Nam, Hà Tây và Phú Th ) Bên c nhăđó,ătínăd ng nông

thôn còn có nh ngătácăđ ng tích c căđ n vi c nâng cao m c s ng c a h giaăđình,ă

gi m b tăbìnhăđ ng thu nh p gi a thành th và nông thôn Không ch d ng l i đó,ă

tín d ng cho khu v cănôngăthônălàmăgiaăt ngăphúcăl i h giaăđình, các ngu n tín

d ngăđ n t khu v c chính th c, phi chính th c hay bán chính th c mà h giaăđìnhă

ti p c n, ngoài vi c dùng cho s n xu t trong nông nghi p, h cóăxuăh ng s d ng

m t ph n v năvayănàyăđ chi tiêu cho d ch v y t (Mikkel Barslund và Finn Tap,

2008)

Ngoài ra, tín d ng nông thôn là m t trong nh ng công c tài chính giúp các h

giaăđìnhă nông thôn thoát kh i tình tr ngănghèoăđói.ăTrongănghiênăc u v tácăđ ng

c a tín d ngă viă môă đ n nghèo Bangladesh c a M.Jahangir Alam Chowdhury

(2002) cho th y v i kho ng th iăgianăquanăsátădàiă(6ăn m)ăđãăcungăc păđ c b ng

ch ng v hi u qu tácăđ ng m nh m c a tín d ngăviămôăđ n vi c gi m nghèo c a

các h giaăđình

2.2.2 Vai trò c a ngân hàng trong tín d ng khu v c nông thôn

Tín d ng cho khu v cănôngăthônăđ c cung c p b iăcácăđ nh ch tài chính

thu c khu v c chính th c ậ h th ng ngân hàng ậ đóngăvaiătròăquanătr ng trong vi c

tài tr ngu n v n cho các ho tăđ ng s n xu t nông nghi p Thông qua ch căn ngăhuyăđ ng và tài tr v n, các t ch c tài chính thu c h th ng ngân hàng nông thôn

cung c p các kho n vay tín d ng v i m c lãi su tă uăđãiăchoăcácăh giaăđìnhă nông

thôn Chính các kho n vay này tr thành ngu n v n b sung thi t y uăđ các h này cóăthêmăđi u ki n ti p c n v i th tr ng các y u t đ u vào trong s n xu tănh ăthuêă

thêm nhân công, nguyên v t li u,ămáyămóc,….nh m m r ng quy mô và phát tri n

s n xu t nông nghi p Có th th y, tín d ng ngân hành dành cho khu v c nông thôn không ch phát huy hi u qu trong vi c b sung v n t c th i cho các h giaăđìnhă

phát tri n s n xuât nông ậ lâm ậ ng ănghi p,ălàmăt ngăthuănh p, c i thi n m c s ng

c a h mà còn gián ti p gi i quy t vi c làm nhàn r i nông thôn và kích c u th

tr ng y u t đ u vào c a khu v c nông nghi p

S n xu t nông nghi p luôn t n t i ti m n r i ro do thi u các công c phòng

ng a và h n ch r i ro 3, do s n xu t nông nghi p ch u nhi u nhăh ng c aăđi u

ki n t nhiên nên thu nh p c a h giaăđìnhăc ngăb tácăđ ngătheoăxuăh ng không

d đoánăđ c Tín d ng nông thôn cung c p cho các h giaăđìnhăm tăc ăch phòng

ng a r i ro Khi x y ra các s c ngoài ý mu n hay các bi năđ ngăkhôngăl ng

tr c, các h giaăđìnhăcóăkhuynhăh ng s d ng các lo i tài s n có tính thanh kho n caoănh ăti t ki m hay các lo i tài s n có giá tr khácăđ kh c ph c ho căbùăđ p cho

các kho n thi t h i t s n xu t mang l i;ăđi u này làm gi măn ngăl c s n xu t hi n

t iăvàăph ngăh iăđ n kh n ngătáiăđ uăt ătrongăt ngălaiăc a nông h Phát sinh t

đi u này, tín d ngăđóngăvaiătròănh ăm t công c phòng ng a và h n ch các r i ro

không bi tătr c trong s n xu t nông nghi p

Không ch d ng l i đó,ătínăd ng nông thôn còn phát huy vai trò c a mình

trong phát tri năc ăs h t ng cho s n xu t nông nghi pănh ăxâyă d ng các công

trình th y l i,ă giaoă thôngă nôngă thôn,…gópă ph n thúc đ y phát tri n s n xu t và

th ngăm i trong nông nghi p, t oăđi u ki n cho các s n ph m nông nghi p giao

th ngă v i các vùng kinh khác trong c n c,ă thayă đ i b m t nông thôn, gi m

kho ng cách chênh l ch phát tri n gi a thành th và nông thôn Bên c nhăđó, tín

d ng t các h th ng ngân hàng dành cho khu v c nông thôn càng d dàng trong

vi c ti p c n c a các h thì càng giúp h n ch s phát tri năvàăbànhătr ng c a các

t ch c tín d ng phi chính th c hi n h u nông thôn hi n nay

2.3 M i quan h gi a tín d ng và m c s ng c a h giaăđình

Nghiên c u v đánhăgiáătácăđ ng c a tín d ngăđ n thu nh p hay m c s ng c a

h giaăđìnhănh m tìm ra m i quan h gi a vi c vay tín d ng có tác d ngălàmăt ngă

thu nh p và c i thi n phúc l i c a h đãăđ c th c hi n b i nhi u tác gi các qu c

gia khác nhau trên th gi iă nh ă nghiênă c u c aă Diagneă vàă đ ng s (2000)

3

nong-thon/55929.tctc

http://www.tapchitaichinh.vn/Trao-doi-Binh-luan/Mot-so-van-de-ve-chinh-sach-tin-dung-cho-nong-nghiep-Bangladesh và Malawi; M Jahangir Alam Chowdhury (2002) http://www.tapchitaichinh.vn/Trao-doi-Binh-luan/Mot-so-van-de-ve-chinh-sach-tin-dung-cho-nong-nghiep-Bangladesh; Quách

M nh Hào (2005), Nguy n Vi tăC ngă(2008)ăvàăPhană ìnhăKhôiă(2012)ă Vi t

Nam; Brett E.Coleman ôngăB c Thái Lan

Theo Sadoulet và de-Janvry (1995) cho r ng các h giaăđìnhăcóăxuăh ng gi

l i m t ph n s n ph măcóăđ c t s n xu t nông nghi păhayălaoăđ ngăđ tiêu dùng

cho riêng h trong th tr ng hoàn h o Ch khi các s n ph m ho călaoăđ ngănàyăd ă

th a thì các h m i bán ra ngoài th tr ng và khi h giaăđìnhăr iăvàoătìnhătr ng

thi u các y u t này thì s tìm mua ho căthuêălaoăđ ng nh măđ m b o cho cu c

s ng và s n xu t nông nghi p Trong th tr ng hoàn h o thì vi c quy tăđ nh s n

xu t hay tiêu dùng ch ph thu c vào thu nh păcóăđ c t ho tăđ ng s n xu t nông

nghi p.ăTrongăkhiăđó,ăthìăth tr ng không hoàn h o quy tăđ nh vi c s n xu t hay

tiêu dùng l i có quan h m t thi t v i nhau H giaăđìnhăs quy tăđ nh vi c s n xu t,

tiêu dùng và bán y u t laoăđ ngăđ u ph thu c vào chi phí giao d chăvàăt ăli u s n

q làăl ngăhàngăhóaăs năxu tăbaoăg măth căph măvàăthuăho chăhoaăl i;

c làăl ngăhàngăhóaătiêuădùngăbaoăg măth căph m,ăchiătr ăchoăhàngăhóaăvàăth iăgiană

r i;

làăgiáăhi uăqu ăth ătr ng;

zq làăcácăđ cătr ngăs năxu tă(cácăy uăt ăc ăđ nhăvàădi nătíchăcanhătác);

zh làăcácăđ cătr ngăh ăgiaăđình;

S làăchuy năgiaoăròng;

K làăti păc nătínăd ng

Thông qua mô hình hành vi quy tăđ nh c a h giaăđình,ăSadouletăvàăde-Janvry

nh n th y các h giaăđìnhăthamăgiaăs n xu t và giao d ch trong th tr ng hoàn h o

là không th c t Th t b i th tr ng x y ra trong th tr ng v n thu c khu v c s n

xu t nông nghi p, xu t phát t đ c thù c a ngành nông nghi p là r i ro cao và thu

nh p ph thu c nhi u v th i ti t nên các h khó có th ti p c năđ c ngu n v n tín

d ng Thu nh p b p bênh và không năđ nh; trong khi các h giaăđìnhăv n ph i chi tiêuădùngăvàătáiăđ uăt ăm r ng s n xu t.ăDoăđó,ăh n ch v m t tín d ng làm cho

quy tăđ nh c a h ph thu c vào giá hi u qu c a th tr ng ( ) các y u t thu c v

đ cătr ngăc a h ,ăđ cătr ngăs n xu t và ti p c n tín d ng

Nhìn chung, t các k t qu nghiên c u và mô hình v hành vi quy tăđ nh c a

h giaăđìnhăchoăth y tín d ngăcóătácăđ ngăđ n thu nh p hay m c s ng c a h gia đình,ăgiúpăh cóăđ c nh ng quy tăđ nh t iă uăchoăho tăđ ng s n xu t c a mình t đóăcóăth c i thi n phúc l i c a h giaăđình

2.4 Th tr ng tín d ng nông thôn Vi t Nam

2.4.1 H th ng các t ch c tín d ng nông thôn Vi t Nam

Th tr ng tín d ngănôngăthônăđãăcóănh ng chuy n bi n tích c c sau th i kì

đ i m i v h th ng chính tr vàăconăđ ng phát tri năđ tăn c V i s raăđ i c a

các h th ng ngân hàng Nông Nghi p và Phát tri n nông thôn, Ngân hàng Chính Sách Xã H i thì th tr ng tín d ng càng kh ngăđ nh vai trò quan tr ng c a mình

trong vi c phát tri n kinh t xã h iăđ tăn căvàăđ m b o an sinh xã h i thông qua cácăch ngătrìnhătínăd ngă uăđãiădànhăchoăkhuăv c s n xu t nông nghi p,ăcácăđ i

t ng chính sách xã h i

M c dù các ngu n tín d ngănàyă đ c cung c p chính th c t khu v c Nhà

N c v iă uăth v th i gian vay dài h n, lãi su t th p;ănh ngăth c t hi n nay, vi c

ti p c n v i tín d ng chính th c t khu v c ngân hàng g p nhi u rào c n b i th t c hành chính, tài s n th ch p,…đi u này làm cho các h giaăđìnhă nông thôn khó có

kh n ngăvayăđ c ngu n tín d ngă uăđãiănày.ăChínhăvìăth , làm n y sinh và phát

tri n các lo i hình tín d ng phi chính th c v iă uăđi m nhanh g n, th t căđ năgi n

nh ngăh giaăđìnhăph iăđánhăđ i v i m c lãi su t vay khá cao và th iăgianăđáoăh n

các kho n vay ng năh n.ă âyăchínhălàăđi m h n ch c a h th ng tín d ng nông

thôn Vi t Nam Theo DERP (2012), th tr ng tín d ng nông thôn t n t i ba khu

v c chính g m th tr ng tín d ng chính th c, th tr ng tín d ng bán chính th c và

th tr ng tín d ng phi chính th c

Th tr ng tín d ng chính th c là các h th ng ngân hàng và các t ch c tín

d ngăđ c thành l p và ho tăđ ng theo Lu t Ngân Hàng và Lu t các t ch c tín

d ng, bao g m: Ngân hàng Nông Nghi p và Phát Tri n Nông Thôn (NHNN&PTNT

- Agribank), Ngân Hàng Chính Sách Xã H i (NHCSXH - VBSP), Qu tín d ng

nhână dân,ă cácă ngână hàngă th ngă m i thu c s h uă Nhàă N c và các ngân hàng

thu c s h uăt ănhân.ăTuyănhiên,ăh u h t các kho n tín d ng cho khu v c nông thôn

đ c th c hi n b i hai h th ng ngân hàng chính là NHNN&PTNT và NHCSXH

d i s y quy n c aăNhàăN c nh m h tr các h giaăđình,ăcácăđ iăt ng chính sáchăđ c ti p c n v i ngu n v nă uăđãiăđ phát tri n s n xu t nông nghi p,ăđ uăt ă

v n nhân l c

Trong nh ngăn măqua,ăd i s ch đ o c aă ngăvàăNhàăN c các chính sách

tín d ng c aă haiă ngână hàngă nàyă đãă phátă huyă đ c hi u qu ho tă đ ng c a mình

thông qua các ho tăđ ng cho vay cho s n xu t nông nghi p và h tr v n cho các

đ iăt ngăchínhăsáchănh ăđ iăt ng h c sinh, sinh viên, các h nghèo vùng sâu,

vùng xa

C th , là ngân hàng d năđ u trong các t ch c tín d ng nông thôn, các ho t

đ ng tín d ng c aăAgribankăđãăcóănh ngăb c chuy n bi n tích c cătrongăc ăc u tín

d ng Các kho n vay ch y u t pătrungăvàoăđ iăt ng là nông nghi p, nông thôn,

s n xu tă kinhă doanhă vàă cácă l nhă v că uă tiênă c a Chính Ph và Ngân Hàng Nhà

N c.ăTínhăđ n h t ngày 31-12-2014 thì t ngăd ăn c aăAgribankăđ t 605.324 t

đ ng;ătrongăđó,ăd ăn cho vay khu v c nông nghi p, nông thôn duy trì m căt ngă

tr ng, chi m 74,3% t ngăd ă n vàăđ t 411.295 t đ ngă(t ngă8,5%ăsoăv iăn mă2013,ăt ngă ng v i giá tr là 32.310 t đ ng) 4

V phíaăVBSP,ălàăngânăhàngăđ c thành l p v i m c tiêu ho tăđ ng không l i

nhu n và th c hi n các nhi m v c a Chính Ph trong công tác h tr nh ng h

nghèoăcóăđi u ki n ti p c n v n vay nh m c i thi n s n xu t nông nghi p, nâng cao

m c s ngăvàăxóaăđóiăgi m nghèo Chính vì th màăđ iăt ng c aăVBSPălàăcácăđ i

t ng chính sách trong xã h iănh ăh giaăđìnhănghèo,ăh c sinh ậ sinh viên K t

khi hình thành và phát tri n,ăVBSPăđãăch ng t đ c các ho tăđ ng c a mình là đúngă đ n.ă Tínhă đ n h t ngày 31-12-2014, t ngă d ă n c aă VBSPă đ t 129.456 t

đ ng;ătrongăđó,ă128.111ăt đ ng dành cho các H i Ph N , Nông dân, H i C u

Chi năBinhăvàă oànăThanhăNiênă đ aăph ng qu n lý chi m 99% t ngăd ăn ,ăt ngă

t n tay các h giaăđìnhănghèoătrongăvùngăvàăđúngăđ iăt ng vay tín d ng

Th tr ng tín d ng phi chính th c ho tăđ ng thông qua các ngu n v n vay

t ng i thân, b năbè,ăcácăng iăchoăvayăt ănhânăt phát và các h i ti t ki mănh ă

h i, h ,…ă âyălàănh ng ngu n tín d ngăđápă ng t c th i cho các h giaăđình trong

vi c b sung v n cho các ho tăđ ng s n xu t và chi tiêu dùng, v iă uăđi m là nhanh,

th i gian vay ng n, không c n th ch p tài s n và không có các th t c hành chính

ph c t pănh ătínăd ng ngân hàng, ho tăđ ng này ch y u d a trên ni m tin gi a con

ng i v i nhau Tuy nhiên, các h giaăđìnhăvayăv n ph iăđ i di n v i chi phí vay

hay lãi su tăcaoăh n,ăđi u này nhăh ngăđ n kh n ngăs n xu t và phúc l i c a các

h giaăđìnhănghèoăkhiămàăh dành m t ph n thu nh p cho vi c tr lãi vay

Ngu n : Tác gi t ng h p d a theo DERP, 2012

Hình 2.1 H th ng tài chính nông thôn Vi t Nam 2.4.2 Vai trò c aăNhƠăN c trong th tr ng tín d ng nông thôn

Th tr ng tín d ng nông thôn là m t th tr ng không hoàn h o, t n t i nhi u

r iăroăđ i v iăcácăđ iăt ng vay v n và các t ch c tín d ng chính th c i u này có

th doăđ c thù s n xu t nông nghi p ch aăđ ng nhi u y u t b tăđ nh và ph thu c

nhi u v đi u t nhiên nên thu nh p mà h giaăđìnhăcóăđ c t quá trình s n xu t là

Các NHăth ngăm i qu c doanh

Các H i,ă oànăth đ aăph ng

Các t ch c phi Chính Ph

B năbè,ăng i thân

T ănhânăchoăvay

Các nhóm tiêt ki m (h i, h )

không năđ nh,ădoăđóăvi c hoàn tr các kho n vay c a h giaăđìnhăg p nhi u khó

kh năvàăcóăth d năđ n tình tr ng hoàn tr v n vay đúngăh n ho c m t kh n ngăchiă

tr Bên c nhăđó,ăvi c h n ch v tài s năđ m b o có th c n tr các h giaăđìnhăti p

c n tín d ngă uăđãiăc a khu v c tín d ng chính th c

aăph n các h giaăđìnhă nông thôn ho c vùng sâu, vùng xa nên g p nhi u

h n ch trong vi c ti p c năđ c các t ch c tín d ng do thi uăc ăs ăh t ng v giao

thông, thông tin liên l c; đi uănàyălàmăt ngăthêmăchiăphíăc a h trong vi căđiăvay.ă

Không ch th , xu t phát t nh ng h n ch này, h giaăđìnhăcóăxuăh ngătìmăđ n

các t ch c phi tín d ng v i m c lãi su tăcaoăh n

Có th th y,ăNhàăN c có vai trò quan tr ng trong th tr ng tín d ng nông thôn,ăđ m b o cho ngu n v n tín d ngă uăđãiăphátăhuyăhi u qu c aămìnhăđ i v i

khu v c s n xu t nông nghi p và phát tri n kinh t - xã h i c aă đ tă n c Theo

DERP (2012) trong nghiên c u v tín d ng nông thôn Vi t Nam, ngu n v n t tín

d ng chính th c do Chính Ph ch đ o cho các h th ng ngân hàng thu c khu v c

chính th că đóngă vaiă tròă h t s c quan tr ng nh m kh c ph c s th t b i c a th

tr ng,ăđ m b o cho ti p c n tín d ng c a h giaăđìnhă nông thôn

2.5 Tín d ng nông thôn c a Ngân Hàng Chính Sách Xã H i

V i m c tiêu h tr tín d ng cho các h nghèo, h giaăđìnhăchínhăsách,ăvùngă

nghèo, vùng dân t c thi u s , vùng cao; m r ng hình th c cho vay thông qua tín

ch păđ i v i các h có hoàn c nhăkhóăkh n,…trongăcôngătácăxóaăđóiăgi m nghèo và

an sinh xã h i Ngân hàng chính sách xã h i (VBSP)ăraăđ i v i ti n thân là Qu cho vayă uăđãiăh nghèoăn mă1993

Ho tăđ ngăbanăđ u v i s v n 400 t đ ng doăbaăngânăhàngăđóngăgópălàăNgână

hàng Nông nghi p và Phát tri n nông thôn, Ngân hàng Ngo iăTh ngăvàăNgânăhàngăNhàăN c đóngăgóp.ăNgu n v nănàyăđ c s d ng cho các h nghèo thi u v n s n

xu t vay v i m c lãi su tă uăđãiăthôngăquaăhìnhăth c tín ch p và không c n tài s n

đ m b o cho v n vay T nh ng thành qu đ tăđ c trong công tác tri n khai, sau haiăn măth c hi n, ngày 31/8/1995, Ngân hàng ph c v ng iănghèoăraăđ i thay cho

Qu choăvayă uăđãiăng i nghèo theo Quy tăđ nh s 525/Q -TTg c a Th T ng

Chính Ph và tr c thu c s qu n lý c a Ngân hàng nông nghi p và phát tri n nông thôn

Do ngu n v n cho vay thu c s h u c a nhi u h th ng ngân hàng v iăcácăc ă

ch ho tăđ ng và qu n lý khác nhau, không tách b chăđ c gi a tín d ng chính sách

và tín d ngăth ngăm iăđãăt o ra s b t c p trong phân lo i hình th c tín d ng h

tr choăcácăđ iăt ngăchínhăsáchăvàăkhóăkh nătrongăcôngătácăki m soát tài chính c a Nhàă N c Chính vì v y, Th T ng Chính Ph đãă quy tă đ nh tách Ngân hàng

Ph c v Ng i Nghèo ra kh i Ngân hàng Nông nghi p và Phát tri nănôngăthônăđ

thành l p Ngân Hàng Chính Sách Xã H i theo quy tăđ nh s 131/2002/Q -TTg

Tr iăquaăh nă12ăn măhìnhăthànhăvàăphátătri n,ăVBSPăđãăphátăhuyăđ c hi u

qu ho tăđ ng c a mình V iăph ngăchâmălàăngânăhàngăc aăng i nghèo và ho t

đ ng cho vay tín d ng thu căcácăđ iăt ngăchínhăsách,ăVBSPăđãăđ c s tín nhi m

và giao phó c a Chính Ph trongăcôngătácăxóaăđóiăgi m nghèo và an sinh xã h i

trong qua trình phát tri n kinh t - xã h i c aăđ tăn c Trong nh ngăn măqua, ngoài

công tác h tr h c sinh ậ sinh viên (HSSV) vay v n,ăVBSPăcònăđ c Chính Ph giaoăchoă18ăch ngătrìnhătínăd ngăkhácătrongăn c và m t s ch ngătrìnhănh n y

thác c aăn căngoàiăcóăỦăngh aăvàătínhăthi t th căcaoănh ă:ăch ngătrìnhăn c s ch

và v sinhă nôngă thôn;ă ch ngă trìnhă choă vayă xâyă d ng nhà c a; cho vay h c n

nghèo

Trongă báoă cáoă th ngă niênă n mă 2013ă c a VBSP cho th y,ă tínhă đ n

31/12/2013 thì t ngă d ă n đ t 121.699 t đ ng,ă t ngă 7.778ă t đ ng so v iă n mă2012,ăt ngăđ ngăt l t ngălàă6,8%.ăTrongăđó,ăchoăvayăh nghèo chi m t tr ng

v n cao nh t v i 34,22% t ngăd ăn ,ăt ngă ng v i 41.650 t đ ng ; cho vay HSSV điăh c chi m 34.262 t đ ng, chi m 28,15% ; cho vay h giaăđìnhăs n xu t kinh

doanh t iăvùngăkhóăkh năđ t 13.167 t đ ng v i t tr ng 10,82%

Có th th y, Ngân hàng chính sách xã h iăc ngălàăm t trong nh ng ngân hàng

có ngu n cung v n tín d ng quan tr ng trong vi c giúp các h giaăđìnhănghèoăcóă

kh n ngăvayăv năđ ti p t c th c hi n s n xu t nông nghi p,ămangăđ năc ăh i phát

tri n kinh t giaă đìnhă nh m c i thi n thu nh pă đ thoát nghèo Bên c nhă đó,ă t

nh ng ngu n v nă uă đãiă t VBSP, nh ng h nghèo này có th đ uă t ă v n vào

ngu n l căconăng iănh ănângăcaoătrìnhăđ giáo d c, phát tri năđàoăt o ngh nh m

t ngăb c góp ph năthayăđ i di n m o nông thôn trong quá trình công nghi p hóa ậ

hi năđ iăhóaăđ tăn c

2.6 M t s nghiên c u liên quan

Nghiên c u c a M.Jahangir Alam Chowdhury và c ng s (2002)

Trong nghiên c u th c nghi m v tácăđ ng c a tín d ngăviămôăđ năđóiănghèoă

Bangladesh ậ m tăđ tăn c nghèo v i nhi u nghiên c u quan tr ng v ti p c n tín

d ng, tác gi xây d ng b s li u b ng cu c kh o sát c p h giaăđìnhăv i s quan sát

là 954 h nh m thu th păcácăthôngătinăliênăquanăđ năđ cătr ngăc a h giaăđìnhănh n

đ c tín d ng vi mô t ba t ch c tín d ng vi mô chính Bangladesh (Grameen

Bank, BRAC và ASA) S d ngăph ngăphápăh i quy Logit v i s quan sát trong 6

n m,ăk t qu đãăcungăc păđ c m t s b ng ch ng quan tr ng v tín d ng cho gi m

nghèo Hi u qu c a tín d ng vi mô là m t công c gi m nghèo hi u qu nh ngă

không th t s thi t th c trong ng n h n,ăngh aălàăcácăh nghèoăvayăđ c ti n có th

thoát kh i tình tr ngănghèoăđóiăt c th i,ănh ngăkhiăh chi tiêu dùng cho b n thân

b ng v n vay tín d ngăthìălúcăđóăl i ti p t căr iăvàoăvòng l n qu n c aănghèoăđói.ăTácăđ ng tích c c c a tín d ngăviă môăđ nănghèoăđóiă Bangladesh thì m nh m

trong kho ng th iăgiană6ăn măquanăsátăliênăt c

Nghiên c u c a David Ellertsson (2012)

Nh m cung c p các b ng ch ng thuy t ph c c a viêc ti p c n tín d ngăđ n

t ngăthuănh p cho h giaăđìnhăvàăquaăđóăđánhăgiáăhi u qu c aăch ngătrìnhăđ n

gi m b tăbìnhăđ ng thu nh p S d ng d li u t các cu căđi u tra h giaăđìnhăVi t

Nam t 2006ăđ n 2008 k t h p mô hình h iăquyăđaăbi n, k t qu nghiên c u cho

th y vi c thamăgiaăch ngătrìnhătínăd ng giúp các h giaăđìnhăđ uăt ăvàăv n con

ng i (chú tr ng giáo d căvàănângăcaoătrìnhăđ ) và mua tài s n ph c v cho s n

xu t thì có thu nh păcaoăh năsoăv i các h giaăđìnhăkhác;ăđi u này làm gi m kho ng

cách c a s b tăbìnhăđ ng v thu nh p gi aăng i nghèo và không nghèo là 5,14% trongăgiaiăđo n 2006 ậ 2008 Tuy nhiên, nghiên c uăc ngătrìnhăbàyăm t s h n ch

nh tăđ nh trong vi c ti p c năđ c ngu n v n vay t các t ch c tài chính và các t

ch c tín d ngăviămôăkhácănh : tài s n th ch p, kh n ngătàiăchính,ăthôngătinăs

d ng v n vay

Nghiên c u c a Kondo và công s (2007)

Các tác gi ti n hành xây d ng m t cu c kh o sát 2.200 h giaăđìnhă 116 làng

trên kh păbaănhómăđ o (Luzon, Visayas và Mindanao) và 38 t ch c tài chính vi mô

thu c các h th ng bao g m ngân hàng, h p tác xã và các t ch c phi chính ph S

d ngăph ngăphápăh i quy OLS k t h p v iăph ngăphápăkhácăbi t trong khác bi t

(DID)ăđ đánhăgiáătácăđ ng c a tài chính vi mô t i các h giaăđìnhă nông thôn

Philippin Nghiên c u này ti năhànhăxemăxétătácăđ ng c a các y u t thu c v đ c

tr ngăc a ch h (tu i, gi iătính,ătrìnhăđ c a ch h ),ăđ căđi m c a h giaăđìnhă(ă

quy mô h ), di n tích nhà , s n măsinhăs ng t iăđ aăph ng,…ăđ n m c s ng c a

h giaăđìnhăv i các bi năđ i di n g m thu nh păbìnhăquânăđ uăng i, chi tiêu dùng bìnhăquânăđ uăng i, chi tiêu dùng th c ph măbìnhăquânăđ uăng i và ti t ki m bìnhăquânăđ uăng i Thông qua k t qu căl ng c a mô hình h i quy, v i m c ý ngh aăth ng kê là 10%, các tác gi không tìm th yăđ cătácăđ ng c a vi c ti p c n

tín d ngăđ n ti t ki măbìnhăquânăđ uăng i.ă i u này không ph i là y u t quan

tr ng trong vi c th hi n m c s ng c a h giaăđình; theo k t qu phân tích nghiên

c u,ăKondoăvàăcácăđ ng s đãăchoăth y vi c ti p c n tín d ngăđãăcóănh ngătácăđ ng

tích c căđ n các bi năđ i di n cho m c s ng c a nông h Philippin Cùng v i m c ý ngh aănh ătrên,ănh ng nông h có vay v n t các ngu n tín d ngăthìăđ u có thu

nh păvàăchiătiêuăbìnhăquânăđ uăng iăcaoăh năsoăv i các nhóm h không vay M t

cách c th , thu nh păbìnhăquânăđ uăng i c a nhóm h vayăcaoăh nă5,222ăpesoăsoă

v iănhómăkhôngăvay;ăt ngăt , chi tiêu dùng bình quân và chi tiêu dùng th c ph m bìnhăquânăđ uăng i c a nhóm h vayăcaoăh năl năl t là 4,136 peso và 1,333 peso

Nguy n Vi t C ng (2007)

V iăđ tài nghiên c uăắTác đ ng c a tín d ng vi mô đ n nghèo đói và b t bình

đ ng: Tr ng h p Ngân hàng Chính sách Xã h i”.ăB ng vi c s d ng b d li u

kh o sát m c s ng h giaăđìnhă Vi t Nam (VHLSS)ătrongăhaiăn mă2002ăvàă2004

k t h p v iăph ngăphápăh i quy tham s c đ nh (fixed-effect)ăđ đánhăgiáăhi u

qu t ch ngătrìnhătínăd ng c a Ngân hàng chính sách xã h iăđ n phúc l i xã h i

thông qua các kho n vay chính th c không yêu c u th ch p nh m t o n n t ng cho chính sách xóa đóiăgi m nghèo Vi t Nam Trong nghiên c u c a mình, tác gi đãă

cung c p m t cách ti p c n hoàn toàn khác và s d ng mô hình h i quy tham s c

đ nhăđ căl ng nhăh ng trung bình c a vi căthamăgiaăch ngătrình.ăTácăgi

cho r ng nh ng k t qu c a quá trình h i quy s không ch th hi nătácăđ ng trung

bình c aăch ngătrìnhăđ n thu nh p và chi tiêu các h giaăđìnhăthamăgia,ămàăcònăs

d ng nh ng k t qu này cho vi cătínhătoánătácăđ ng c aăch ngătrìnhătínăd ngăđ i

v i vi c gi mănghèoăđóiăvàăb tăbìnhăđ ng trong xã h i K t qu nghiên c u cho

th y, vi căthamăgiaătrungăbìnhăch ngătrìnhătínăd ngăđãălàmăt ngăthuănh p và chi

tiêu c a h giaăđìnhăkho ng 30% giá tr kho n vay M c dù ch có 1/3 s h giaăđìnhă

nghèo trong d li uăquanăsátăđ c ti p c n v i ngu n v n tín d ng chính th c t

Ngân hàng Chính sách Xã h i,ănh ngăhi u qu t ch ngătrìnhăc ngăđãăgiúpălàmă

gi măđ c 4% s l ng h nghèo

Tr n Th Thanh Tú và Hoàng H u L i (2013)

Nghiên c u v hi u qu c a vi c ti p c n tín d ngăđ n m c s ng c a các h

giaăđìnhănghèoă vùng Tây B c, tác gi s d ng hai b s li u v Kh o sát m c

s ng h giaăđìnhăVi t Nam là VHLSS 2010 và 2012 k t h p v i s d ng mô hình

kinh t l ngăProbit,ăTobităvàăph ngăphápăkhácăbi t trong khác bi t (DID) k t h p

đ n m c s ng c a h giaăđìnhănghèoănày.ăTuyănhiên,ăk t qu nghiên c uăc ngăchoă

th y r ng,ăđ i v i các kho n vay có th i h n ng n (d iă1ăn m)ăthìăkhôngătìmăth y

đ că tácă đ ng c a tín d ngă đ n thu nh pă vàă chiă tiêuă l ngă th că bìnhă quână đ u

ng i Chính vì th ,ăđ c i thi n m c s ng t tăh năvàăgi mănghèoăđóiăthìăy u t ti p

c n tín d ng không ph iălàăph ngăánăt t nh t mà c n ph i chú tr ng vi c nâng cao trìnhăđ giáo d c,ăđàoăt o ngh nghi p và chuy năđ iătheoăh ngăt ngăt l thu nh p

phi nông nghi pătrongăđaăd ng hóa sinh k nh m s d ng hi u qu ngu n v n vay

c a các h giaăđìnhănghèoăvùngăTâyăB c

2.7 Các nhân t tácăđ ngăđ n thu nh p và chi tiêu c a h giaăđình

T các mô hình lý thuy tăt ngătr ng và các b ng ch ngăđ c cung c p t các

k t qu nghiên c u th c nghi m liên quan cho th y m c s ng c a m t h giaăđìnhă

ch uătácăđ ng t nhi u y u t nh ătrìnhăđ h c v n, di nătíchăđ t dùng cho s n xu t

nông nghi p, tu i c a ch h giaăđình,ăgi i tính, tôn giáo, quy mô h hay s ng i

trong m tă giaă đình,ă vùngă mi n sinh s ng, kh n ngă ti p c n tín d ng,…ă Trongă

nghiên c u này, tác gi chia các nhân t này làm ba nhóm chính g m: các nhân t thu c v h giaăđình,ăcácănhânăt thu c v n ngăl c s n xu t c a h và các nhân t

thu c v ti p c n th tr ng

2.7.1 Các nhân t thu c v h giaăđình

Quy mô h hay s nhân kh u trong h là t t c cácăthànhăviênătrongăgiaăđìnhă

g m tr em,ăng i l năvàăng i già Quy mô nhân kh u càng l n thì thu nh p và chi tiêuăbìnhăquânăđ uăng i càng gi m, th hi n m i quan h ngh ch bi n gi a s nhân

kh u và m c s ng c a h i uănàyăđ c tìm th y trong các nghiên c uăđánhăgiáătácă đ ngă đ n thu nh p h giaă đìnhă nh : Phană ìnhă Khôiă (2012),ă Nguy n Vi t

C ng (2008) và Báo cáo phát tri n Vi t Nam (2004) c a Ngân Hàng Th Gi i

T l ng i ph thu c là t l các thành viên trong h ch aă t i tu i ho c

ngoàiăđ tu iălaoăđ ng, không có kh n ngăt o ra thu nh p và s ng nh vào thu

nh p c a các thành viên khác Nh ngăng i ph thu cănàyăđ c chia làm hai nhóm

chính:ănhómăng iăd i 15 tu i,ăch aăcóăkh n ngăkỦăk t h păđ ng laoăđ ng theo

quyăđ nh c a pháp lu t và không t o ra thu nh p;ănhómăng i quá tu iălaoăđ ng hay

v h uă(trên 60 tu iăđ i v i nam và 55 tu iăđ i v i n ) T l ph thu c cao thì m c

s ng c a h giaă đìnhă gi m xu ng, do s thành viên không t o ra thu nh p càng

nhi u thì s làmăt ngătiêuădùngăl ngăth c - th c ph m c a h trong khi thu nh p khôngăt ng,ăđi u này d năđ n phúc l i c a h giaăđìnhăgi m xu ng Nguy n Vi t

C ng (2008) tìm th y các h giaăđìnhăcóăt l thànhăviênăd i 16 và trên 60 tu i

gây ra m tătácăđ ng tiêu c c, làm gi m thu nh p c a các h nông thôn ậ n iăcóăt

l ph thu c cao so v i thành th Nghiên c u c aăArunăvàăđ ng s (2006) t i n

c ngăchoăk t qu t ngăt

Gi i tính v năđ gi i tính c a ch h giaăđìnhătrongăcácănghiênăc uăđ u có s

kh ngăđ nh khác nhau trong vi căđánhăgiáătácăđ ng lên thu nh p hay chi tiêu c a h

nă v i nghiên c u c aăArunăvàăđ ng s (2006) và Kenya v i nghiên c u c a

Kiiru và Machakos (2007) cho th y vi căng iăđ ngăđ u h giaăđìnhălàănamăthìăcóă

thu nh păcaoăh năsoăv i các ch h là n gi i Tuy nhiên, m t k t qu tráiăng c

đ c tìm th y Bangladesh cho r ngăchiătiêuăt ngălênăkhiăch h là n thamăgiaăđiă

vay (Piit và Khandker, 1998) M t k t qu t ngăt trong nghiên c u c a Kondo và

đ ng s (2007) Philippin

Dân t c th hi năđ căđi m dân t c c a h giaăđình.ă Vi t Nam, dân t c Kinh

chi măđ iăđaăs trong t ng dân s c n c nh ngăth ng t p trung vùngăđ ng

b ng ậ n iăcóăđi u ki năc ăs h t ng phát tri n, kh n ngăti p c n d dàng v i h

th ng giáo d c và y t t t;ăătrongăkhiăđó, dân t c thi u s chi m t l dân s ítănh ngă

l i t pătrungăđôngăđúcă các vùng sâu, vùng xa ậ n iăb h n ch nhi u v đi u ki n

h c t păvàăch măsócăs c kh e nên không có kh n ngă ng d ng ki n th c vào trong

s n xu t Chính vì th , nh ng h giaăđìnhădânăt c ítăng i có m c s ng th păh năsoă

v i các h ng i Kinh Trong nghiên c u c a Nguy n Vi tăC ng (2008) cho r ng

y u t dân t c nhăh ng t i thu nh p và chi tiêu, các h giaăđìnhăng i Kinh và

Hoa có m c s ngă caoă h nă soă v i các h giaă đình có dân t c khác M t k t qu

t ngăt c ngăđ c tìm th y trong các nghiên c u th c nghi m c a Phană ìnhăKhôiă

(2012)

2.7.2 Các nhân t thu c v n ngăl c s n xu t c a h giaăđình

Di n tích đ t s n xu t nông nghi p:ăđ tăđaiălàăm t trong nh ngăt ăli u s n

xu t quan tr ngăđ i v i khu v c nông nghi p H giaăđìnhăs ng nông thôn v i

ngh chính là tr ng tr tăvàăch nănuôiănênădi nătíchăđ t s d ng cho s n xu t nông

nghi păđóngăvaiătròălàăy u t t o ra thu nh p cho h Nh ng nông h s h u di n tíchăđ t canh tác càng nhi u thì càng có nhi u kh n ngăt o ra thu nh păcaoăh n.ă

H u h t các nghiên c u g năđ y c aăPhană ìnhăKhôiă(2012), Nguy n Vi tăC ng (2008),ă inhăPhiăH vàăChivăVannăDiă(2010)ăđ u th a nh n r ng y u t đ tăđaiăvàăă

s h u di nătíchăđ t s n xu t nông nghi p giúp c i thi n thu nh p và nâng cao phúc

l i c a h giaăđình

a d ng hóa sinh k làăđaăd ng hóa vi c làm ngoài s n xu t nông nghi p hay

t l vi c làm trong khu v c phi nông nghi p, y u t nàyăth ngăcóătácăđ ng tích

c căđ n m c s ng hay phúc l iăhôăgiaăđình,ălàmăt ngăthuănh păbìnhăquânăđ uăng i

c a h Có th th y, nh ng h giaăđìnhăcóăcácăthànhăviênălàmăvi cătrongăl nhăv c

phi nông nghi păcóăh ngăl ngăthìăcóăm c s ngăcaoăh năsoăv i các h giaăđìnhăch

ho tă đ ng thu n nông nghi p (R.Khandker, 2009).ă i uă nàyă c ngă đ c tìm th y

trong nghiên c u c aăL uă c Kh iăvàăđ ng s (2013)

Trình đ h c v n hayătrìnhăđ giáo d c, chính là s n măđiăh c c a ch h

ho c s n măđiăh c trung bình c a h giaăđình.ă âyălàăm t trong nh ng nhân t

quan tr ng, có nhăh ng m nh m đ n thu nh p c a h ăTrìnhăđ giáo d c càng

cao thì kh n ngă ng d ng các ki n th c, k n ngăvàoăs n xu t nông nghi p càng

nhi u; t đó,ăc i thi n thu nh p và nâng cao m c s ng c a h giaăđình.ăTheoăWorldă

Bank (2012), nh ng h cóătrìnhăđ h c v n càng cao (s n măđiăh c nhi u) thì có

thu nh păcaoăh năcácăh giaăđìnhăkhácăvàănh ng h này có chi uăh ng tham gia

ho tăđ ng s n xu t phi nông nghi p nhi uăh n.ăKhôngăch d ng l i đó,ătácăđ ng

tích c c c aătrìnhăđ giáo d c c a h hay c a các thành viên trong h c ngăđ c tìm

th y trong các nghiên c u c a Quách M nh Hào (2005), Ph m B oă D ngă vàă

Izumida (2002), Phan Th N (2010)

2.7.3 Các nhân t thu c v ti p c n th tr ng

Vùng mi n sinh s ng làăn iămàăh giaăđìnhăc ăng , sinh s ng và tham gia quá

trình s n xu t nông nghi p, phát tri n kinh t Y u t vùng mi n có nhăh ngăđ n

m c s ng c a h giaăđìnhă nông thôn; do m i vùng có nh ngăđi u ki n t nhiên,

c ăs h t ng k thu tăvàăđ căđi măv năhóaăxãăh i khác nhau nên hi u qu tácăđ ng

đ n thu nh păvàăchiătiêuăc ngăcóăs khác nhau Theo Báo Cáo Phát Tri n Vi t Nam

c a World Bank (2004), các h giaăđìnhăsinhăs ng vùngăsâu,ăvùngăxaănh ăăvùngă

Tây Nguyên, các t nh mi n núi phía B c và các t nh ven bi n mi n Trung có t l

nghèoăcaoăh năsoăv i các h giaăđìnhă mi nă ôngăNamăB vàă ng b ng Sông

H ng.ă i u này hoàn toàn d hi u, các h giaăđìnhănày cóăđi u ki n t nhiên kh c

nghi t, s n xu t nông nghi p b nhăh ng n ng n b i th i ti tăhayăđ tăđaiăkémă

màu m , ít có kh n ngăti p c n v i các d ch v công c ngănh ăgiáoăd c, y t và b

h n ch tham gia các ho tăđ ng s n xu t phi nông nghi păh n

Ti p c n tín d ng t c là kh n ngăti p c n v i ngu n v n vay t cácăđ nh ch

tài chính thu c khu v c chính th c, bán chính th c và phi chính th c Tín d ng vi

mô không ch giúp các h giaăđình,ănh t là nh ng h nghèo nông thôn trang tr i

các kho n chi tiêu dùngă(l ngăth c, th c ph m, giáo d c, y t ,…)ămàăcònălàăngu n

v n b sung cho vi c phát tri n s n xu t nông nghi p nh măt ngăthuănh p và c i

thi n m c s ng, gi m kho ng các chênh l ch giàu nghèo gi a khu v c thành th và nông thôn Theoă Diagneă vàă đ ng s (2000), trong nghiên c u th c nghi m

Malawi và Bangladesh cho r ng vi c ti p c n tín d ng giúp gi m b t nh ng h n ch

v v n c a các h giaăđìnhăs n xu t nông nghi p M t trong nh ngăkhóăkh năc a

nông h là các chi phí cho v tăt ănôngănghi p hay các y u t đ u vào trong s n

xu t, trong khi ti t ki m c a h giaăđìnhăkhôngăcóăho căkhôngăđ cung c p cho vi c

mua s m này thì tín d ngăđóngăvaiătròălàăm t nhân t quan tr ng trong vi c b sung

t c th i ngu n v n thi u h t Bên c nhăđó,ătácăgi c ngăchoăth y vi c ti p c n tín

d ngălàmăt ngăn ngăsu tălaoăđ ng thông qua vi c khuy n khích áp d ng các công

ngh m i trong s n xu t nông nghi p M t s nghiên c u th c nghi m c a các tác

gi M Jahangir Alam Chowdhury (2002) Bangladesh; Quách M nh Hào (2005),

Nguy n Vi tăC ngă(2008)ăvàăPhană ìnhăKhôiă(2012)ă Vi tăNamăđ u có chung

m tăquanăđi m cho r ng các h giaăđìnhăcóăthamăgiaăvàăti p c năđ c ngu n v n tín

d ng thì có m c thu nh păvàăchiătiêuăcaoăh năsoăv i các h khôngăthamăgiaăch ngă

trình

T các nghiên c u v nhân t tácăđ ngăđ n m c s ng c a h giaăđình,ătácăgi

phát tri n khung phân tích c aăđ tàiănh ăsau:

Di nătíchăđ t s n xu t nông nghi p

aăd ng hóa sinh k Trìnhăđ h c v n

M C S NG

H GIAă ÌNH

TÓM T TăCH NGă2

Ch ngă2ăđãătrìnhăbàyănh ngăc ăs lý thuy t và các nghiên c u th c nghi m cóăliênăquanăđ n v năđ nghiên c u v tácăđ ng c a vi căthamăgiaăch ngătrìnhătínă

d ngăđ n thu nh p c a h giaăđìnhănghèoă nông thôn Vi t Nam Ngoài y u t tín

d ng thì còn các m t s y u t khác thu c v đ cătr ngăh giaăđình,ăn ngăl c s n

xu t c a h và ti p c n th tr ngăc ngăcóănh ng nhăh ng nh tăđ nhăđ n vi c c i

thi n m c s ng c a nông h nghèo.ăCh ngăsauăc a lu năv năs trìnhăbàyăph ngă

pháp nghiên c u, mô t d li uăvàăcácăb c xây d ngămôăhìnhăđánhăgiáătácăđ ng

Ph ngăphápăbi n công c (IV)

Tuy nhiên, h u h t các nghiên c uătr căđâyăđ u s d ng mô hình h iăquyăđaă

bi năđ đánhăgiáătácăđ ng c a tín d ngăđ n m c s ng c a h giaăđình

Mô hình h iăquyăđaăbi năth ngăđ c s d ng:

Yă=ă ă+ă 1 *X 1 +ă 2 *X 2 +ă 3 *X 3 +ă….+ă n *X n

Trongăđóă:

o Y là bi n ph thu c,ăđ i di n cho thu nh p ho căchiătiêuăbìnhăquânăđ uăng i

o X1,X2,X3,…Xn là các bi năđ c l p,ăđ i di n cho các y u t tácăđ ng tích c c

ho c tiêu c căđ n thu nh p ho c chi tiêu bình quân c a h giaăđìnhănh ă:ăgi i

tính, tôn giáo, dân t c,ătrìnhăđ giáo d c, vay tín d ng,….ăCácăh s căl ng

trong mô hình h iăquyăđaăbi n này s cho bi tăđ cătácăđ ng c a v n vay tín

d ng và các nhân t khácătácăđ ngănh ăth nàoăđ n m c s ng c a h giaăđình

H n ch c a ph ngăphápănàyătrongăđánhăgiáătácăđ ng,ăđ c bi tălàătácăđ ng tín

d ngăđ n thu nh p ho c chi tiêu là không th tách b chăđ cătácăđ ng c a các y u

t khácăvàătácăđ ng c aăchínhăsáchăđ n m c s ng c a h giaăđình.ă i uănàyăc ngăcóăngh aălàăvi c thu nh p ho c chi tiêu c a h t ngăhayăgi măđ u không th bi t chính

xác là do y u t nàoătácăđ ng:ătrìnhăđ h c v n c a h , di nătíchăđ t nông nghi p,…

hay do hi u qu c a v n vay tín d ng mang l i.ăDoăđó,ăvi c s d ng mô hình h i