Đô thị hóa và những vấn đề kinh tế xã hội vùng ven đô hà nội hiện nay (trường hợp nghiên cứu xã mễ trì, huyện từ liêm, hà nội)

Đô thị hóa và những vấn đề kinh tế - xã hội vùng ven đô Hà Nội hiện nay Trường hợp nghiên cứu xã Mễ Trì, huyện Từ Liêm, Hà Nội Bùi Văn Tuân Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển Luận

Đô thị hóa và những vấn đề kinh tế - xã hội vùng ven đô Hà Nội hiện nay (Trường hợp nghiên cứu xã Mễ Trì, huyện Từ Liêm, Hà

Nội) Bùi Văn Tuân

Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển Luận văn ThS ngành: Việt Nam học; Mã số: 60 31 60 Người hướng dẫn: GS.TS Nguyễn Quang Ngọc

Năm bảo vệ: 2011

Abstract Tìm hiểu cơ sở lý luận và thực tiễn về tác đ ộng của đô thị hóa tới cấu trúc

kinh tế-xã hội khu vực vùng ven đô hiện nay Nghiên cứu trường hợp xã Mễ Trì để rõ thực trạng và những nguyên nhân tác động tích cực, tiêu cực của quá trình đô thị hóa đến đời sống kinh tế -xã hội c ủa người dân hiện nay Đề xuất phương hướng, giải pháp về quản lý quy hoạch, phát triển kinh tế-xã hội ở Mễ Trì và khu vực ven đô trong quá trình đô thị hóa nhằm

phát triển vùng ven đô Hà Nội hài hòa và bền vững

Keywords Đô thị hóa; Kinh tế; Xã hội; Việt Nam học; Mễ Trì

Content

vi

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài……… 1

2 Mục tiêu, nội dung nghiên cứu của luận văn……… 3

3 Đối tượng và phạm vi khu vực nghiên cứu……… 3

4 Phương pháp nghiên cứu……… 4

5 Khung lý thuyết nghiên cứu……… 6

6 Đóng góp của luận văn ……… 6

7 Cấu trúc của luận văn……… 6

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VÀ PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN NGHIÊN CỨU ĐÔ THỊ HÓA VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ KINH TẾ-XÃ HỘI VÙNG VEN ĐÔ 7 1.1 Tổng quan vấn đề nghiên cứu……… 7

1.1.1 Nghiên cứu đô thị hóa trên thế giới……… 7

1.1.2 Nghiên cứu đô thị hoá ở Việt Nam ……… 12

1.2 Cơ sở lý thuyết của luận văn……… 20

1.2.1 Các hướng tiếp cận lý thuyết nghiên cứu ……… 20

1.2.1.1 Tiếp cận nghiên cư ́ u đô thị hóa theo quan điểm lịch sử……… 20

1.2.1.2 Tiếp cận nghiên cứu đô thị hóa từ góc nhìn văn hóa……… 20

1.2.1.3 Đô thị hóa từ cách tiếp cận nhân học và địa lý……… 21

1.2.1.4 Tiếp cận nghiên cứu đô thị hóa theo quan điểm xã hội học……… 21

1.2.1.5 Tiếp cận kinh tế học……… 21

1.2.2 Một số lý thuyết nghiên cứu 22

1.3 Các khái niệm công cụ nghiên cứu……… 23

1.3.1 Đô thị……… 23

1.3.2 Vùng ven đô……… 24

1.3.3 Đô thị hóa ……… 26

1.3.4 Đô thị hóa vùng ven……… 27

1.3.5 Biến đổi xã hội……… 27

vii

1.3.6 Lối sống đô thị……… 27

Chương 2 ĐÔ THI ̣ HÓA VÙNG VEN HÀ NỘI TRƯỜNG HỢP: XÃ MỄ TRÌ-HUYỆN TỪ LIÊM 29 2.1 Các nhân tố tác động đến quá trình đô thị hóa vùng ven 29

2.1.1 Nhân tố kinh tế……… 29

2.1.2 Nhân tố khoa học-kỹ thuật……… 29

2.1.3 Cơ chế chính sách……… 30

2.1.4 Xu thế hội nhập và kinh tế thị trường……… 30

2.1.5 Điều kiện địa lý tự nhiên môi trường sinh thái……… 31

2.1.6 Nhân tố văn hóa xã hội……… 31

2.2 Vai trò của vùng ven đối với sự phát triển của Hà Nội 32

2.3 Khái quát đô thị hóa ở Hà Nô ̣i……… 34

2.4 Khái quát xã Mễ Trì……….……… 46

2.4.1 Lịch sử hình thành……… 46

2.4.2 Đặc điểm tự nhiên……… 46

2.4.3 Vài nét khái quát về tình hình kinh tế- xã hội Mễ Trì trước năm 2000 49

Chương 3 TÁC ĐỘNG CỦA ĐÔ THỊ HÓA ĐẾN SỰ BIẾN ĐỔI KINH TẾ-XÃ HỘI XÃ MỄ TRÌ, HUYỆN TỪ LIÊM HIỆN NAY 58 3.1 Tác động của đô thị hóa đến sự biến đổi cơ cấu kinh tế …… ……… 58

3.1.1 Biến đổi cơ cấu sử dụng đất……… 58

3.1.2 Chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp……… 60

3.1.3 Tác động của đô thị hóa đến đời sống kinh tế của người dân……… 66

3.2 Tác động của đô thị hóa đến các vấn đề xã hội ……… 76

3.2.1 Đô thị hóa tác động đến cơ cấu dân số……… 77

3.2.2 Hoạt động giáo dục, y tế ……… 78

3.2.3 Biến đổi văn hóa, lối sống của cư dân trong quá trình đô thi hóa……… 81

3.2.4 Biến đổi trong quan hệ cộng đồng 84

3.2.5 Chuyển đổi lao động, việc làm ……… 89

3.2.6 Ảnh hưởng của đô thị hóa đến tệ nạn xã hội……… 96

viii

3.2.7 Đô thị hóa làm biến đổi cảnh quan, môi trường ……… 100 3.2.8 Sự tham gia của cô ̣ng đồng trong quản lý và phát triển đô thị ………… 104 3.3 Tiểu kết……… 107

DANH SÁCH CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ

cơ sở ha ̣ tầng thay đổi theo xu hướng thuâ ̣n lợi ch o công nghiê ̣p hóa, hiê ̣n đa ̣i hóa

Đô thị hóa làm cho các làng xã trước đây trở thành các phố, phường, các khu đô thi ̣ mở rô ̣ng và phát triển

Ở Việt Nam quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế-xã hội chung của đất nước Nhiều con số thống kê cho thấy từ năm 1991 đến nay, đô thị hóa ở nước ta đã có những bước phát triển mạnh, năm 1989 (18,5%), năm 1995 (20,7%), năm 2000 (24,2%), năm 2006 (27%) và 2010 đạt 29,6% Trong định hướng phát triển đô thị Việt Nam, dự báo đến 2015 dân số đô thị chiếm 38%, năm 2020 chiếm 45% và đến năm 2025 chiếm 50% dân số (dân số đô thị dự báo lúc này khoảng 52 triệu)1

Hà Nội là một trong hai thành phố có tốc độ đô thị hóa đạt mức cao nhất của

cả nước và có sức lan tỏa theo chiều rộng Những địa chỉ hấp dẫn đã tạo nên tốc độ

đô thị hóa nhanh nhất, các điểm dân cư ven đô; những khu vực có khả năng tạo động lực phát triển đô thị; những quỹ đất thuận lợi đã liên tục được khoác lên mình những chiếc áo đô thị ngày một rộng hơn Diện tích đất tự nhiên của Hà Nội hiện nay đã lên tới trên 300 nghìn ha (tăng lên gấp 3,6 lần so với trước) Dân số Hà Nội gia tăng với tốc độ cao, năm 1990 Hà Nội mới chỉ có 2 triệu dân, đến năm 2000 là 2,67 triệu và đến năm 2009 đã đạt tới 6,5 triệu dân2 Trong vòng 10 năm, dân số Hà Nội đã tăng lên khoảng gần 4 triệu người và trong tương lai, Hà Nội đang phấn đấu gia nhập hàng ngũ các thành phố có dân số lớn hơn 10 triệu người của thế giới

Có thể nói rằng, trong khi mức độ và tốc độ đô thị hóa trên phạm vi toàn quốc

ở Việt Nam chậm hơn so với các nước khác trên thế giới và trong khu vực, thì Hà Nội đã có tốc độ đô thị hóa nhanh hơn nếu so sánh với chính bản thân thành phố qua các thời điểm, nó đã đạt được tương đương với tỷ lệ đô thị hóa ở các thành phố của các nước phát triển trong khu vực châu Á

Quá trình đô thị hóa ở Hà Nội được tập trung ở các vùng ven đô và vùng ngoại thành, vừa mang những đặc trưng chung của các vùng đô thị hóa, vừa có

1 Số liệu tác giả tổng hợp từ các báo cáo tham luận tại Hôi thảo Quốc tế: Phát triển bền vững thủ đô Hà Nội văn

hiến, anh hùng, vì hòa bình, Hà Nội 2010

Phát triển bền vững thủ đô Hà Nội văn hiến, anh hùng, vì hòa bình, Hà Nội 2010, tr 834

2

những đặc thù riêng của Thủ đô Vùng ven đô được xem là các quận, huyện nằm ở vị trí chuyển tiếp giữa khu vực nội thành và ngoại thành, ở đó nền văn minh nông nghiệp được tiếp xúc nhanh với nền văn minh công nghiệp, thương mại Trong hơn một thập kỷ qua, khu vực này đã có những chuyển biến khá nhanh, đang từng ngày làm đổi thay và có tác động trực tiếp đến cuộc sống dân cư, diện mạo vùng ven Quá trình đô thị hóa nhanh ở Hà Nội đã biến nhiều khu vực ven đô thành khu vực nội thành, nhiều vùng ngoại ô trở thành vùng ven đô Đi kèm với quá trình này là sự thay đổi mạnh mẽ từ cảnh quan, môi trường, hoạt động nghề nghiệp, đến sự biến đổi lối sống, phong tục, tập quán, từ biến đổi kinh tế đến những biến đổi xã hội trên bình diện xã hội lẫn bình diện cá nhân

Mễ Trì là một xã nằm trên khu vực ven đô, chịu sự tác động của đô thị hóa nhanh Hà Nội đã làm cho kinh tế-xã hội của Mễ Trì phát triển mạnh mẽ, có ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của cư dân Cơ cấu kinh tế-xã hội đã có nhiều biến đổi, cơ sở hạ tầng kỹ thuật được xây dựng, nhiều khu đô thị hiện đại xuất hiện, do đó đời sống của người dân cũng dần được thay đổi Có thể nói trước những năm 2000,

Mễ Trì là một xã thuần nông thì hiện nay với những chính sách phát triển của Thủ đô,

Mễ Trì đã được quy hoạch, xây dựng lại và phát triển mạnh mẽ, nông nghiệp không còn là hoạt động chính của địa phương Tuy vâ ̣y, đô thị hóa nhanh và tự phát trên diện rộng cũng làm nảy sinh nhiều hiện tượng tiêu cực như: tình trạng thất nghiệp, tệ nạn xã hội, ô nhiễm môi trường, phân tầng xã hô ̣i ngày một sâu sắc và một số vấn đề về quy h oạch, quản lý đô thị đã và đang diễn ra có ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống người dân, gây nhiều áp lực đối với sự phát triển chung của đô thị Hà Nô ̣i và vùng ven đô hiê ̣n nay

Những vấn đề trên nếu không đươ ̣c nghiên cứu và giải quyết một cách cụ thể, kịp thời và triệt để sẽ có ảnh hưởng không nhỏ đến sự tăng trưởng và phát triển của khu vực ven đô Hà Nội trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế Trong khuôn khổ của luâ ̣n văn, chúng tôi muốn làm rõ và khẳng định vai trò của các nhân tố đô thị hóa đối với sự biến đổi kinh tế -xã hội ở vùng ven đô hiện nay qua trường hợp nghiên cứu xã Mễ Trì, huyê ̣n Từ Liêm, Hà Nội Những nhân tố đó đã tác động, ảnh hưởng đến biến đổi kinh tế-xã hội và đời sống của người dân vùng ven hiê ̣n nay như thế nào, ra sao?

Luâ ̣n văn chọn xã Mễ Trì, huyê ̣n Từ Liêm, Hà Nội làm địa bàn nghiên cứu là

vì các lý do: (1) Mễ Trì là địa phương diễn ra tốc độ đô thị hóa nhanh so với các địa phương khác trong khu vực ven đô nhưng lại có những đặc thù chung và riêng với khu vực ven đô trong quá trình đô thị hóa của Thủ đô, nông nghiệp không còn là hoạt động chính của địa phương; (2) Mễ Trì là địa phương được quy hoạch, xây dựng và phát triển thành khu thương mại, văn hóa thể thao Quốc gia nói chung và Hà Nội nói riêng Do đó sự giao thoa trong sinh hoạt đời sống của cư dân ven đô với Hà Nội diễn

ra với tần suất lớn, nên tính chất đô thị đã xuất hiện nhiều trong cuộc sống của người

3

dân Vị thế của một bộ phận không nhỏ dân cư đã thay đổi về căn bản, từ cư dân nông thôn đã được công nhận là thị dân một cách chính thức (3) Những biến đổi về

hệ thống giá trị với tư cách là nhân tố điều chỉnh hành vi của các chủ thể hành động

sẽ cho chúng ta thấy khả năng thích ứng của người dân đang sống ở vùng ven đô hiện nay trước sự biến đổi chức năng từ một xã hội tự cung, tự cấp sang xã hội bị điều tiết bởi kinh tế thị trường có sự can thiệp trực tiếp của nhà nước, từ sự biến đổi chức năng sản xuất dần tới biến đổi cấu trúc nghề nghiệp xã hội Cuối cùng, Mễ Trì là nơi thuận lợi cho việc triển khai nghiên cứu, gần và dễ tìm hiểu tài liệu, thông tin liên quan đến

nô ̣i dung nghiên cứu của luâ ̣n văn Tất cả những lý do trên sẽ được chúng tôi phân tích rõ ở các phần, các chương nghiên cứu dưới đây

Có thể nói, nghiên cứu trường hợp xã Mễ Trì, huyê ̣n Từ Liêm, Hà Nội như là một mô hình về biến đổi kinh tế-xã hội khu vực ven đô dưới sự tác động của đô thị hoá ở Hà Nội hiện nay

2 Mục tiêu và nội dung nghiên cứu

Tìm hiểu cơ sở lý luận và thực tiễn về tác động của đô thị hóa tới các vấn đề kinh tế-xã hội khu vực vùng ven đô, qua nghiên cứu trường hợp đô thị hóa ở Mễ Trì luận văn mong muốn sẽ góp phần làm rõ thực trạng và những nguyên nhân tác động

tích cực, tiêu cực của quá trình đô thị hóa đến đời sống kinh tế-xã hội của người dân

vùng ven đô hiện nay Từ đó đưa ra kết luận và đề xuất một số giải pháp, kiến nghị

về quản lý, quy hoạch, phát triển kinh tế-xã hội ở Mễ Trì và khu vực ven đô trong quá trình đô thị hóa nhằm phát triển vùng ven đô Hà Nội hài hòa và bền vững

3 Đối tƣợng và phạm vi khu vực nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đô thị hóa và những vấn đề kinh tế-xã hội vùng ven đô Hà Nội hiện nay tại xã Mễ Trì, huyê ̣n Từ Liêm, Hà Nội

3.2 Phạm vi khu vực nghiên cư ́ u: xã Mễ Trì, huyê ̣n Từ Liêm, Tp Hà Nội 3.3 Phạm vi thời gian nghiên cứu: từ 2000 trở lại đây Sở dĩ tác giả luận văn

quyết định chọn thời gian nghiên cứu từ năm 2000 đến nay là vì đây có thể là giai đoạn thể hiện rõ nét nhất về quá trình đô thị hóa ở Mễ Trì và nó được khởi đầu từ những năm 2000 Điều này được thể hiện qua Chiến lượng phát triển kinh tế xã hội của địa phương trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Mễ Trì lần thứ XX (2000), cũng trong giai đoạn này Đảng, Nhà nước và UBND thành phố Hà Nội đã ban hành một số quyết định, thông tư về việc quy hoạch mở rô ̣ng và phát triển khu vực phía Tây của TP Hà Nô ̣i , trong đó đi ̣a bàn xã Mễ Trì thuô ̣c khu vực trên : Quyết định số 56/1999/QĐ-UB của UBND TP Hà Nội về việc phê duyệt quy hoạch chi tiết khu liên hợp thể thao quốc gia (1999); Quyết định về việc phê duyệt Quy hoạch chi tiết khu đô thị mới Mỹ Đình-Mễ Trì, huyện Từ Liêm (2000); Quyết định của UBND thành phố về việc phê duệt Quy hoạch chi tiết khu đô thị Mễ Trì Hạ, Mễ Trì Thượng

(2001); Quyết định của UBND thành phố về về việc phê duyệt Quy hoạch chi tiết

khu nhà ở tại xã Mễ Trì, huyện Từ Liêm (2002)…

4

4 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp sưu tầm và phân tích tư liệu được sử dụng trong luận văn nhằm nghiên cứu, thu thập tư liệu trên cơ sở các sách, bài báo chuyên khảo đã được công

bố, từ đó phân loại, hệ thống và hình thành hệ thống thư mục các tài liệu nghiên cứu

để thấy được đặc điểm chung cũng như đặc trưng riêng của quá trình đô thị hóa vùng ven đô Hà Nội trước đây và hiện nay Ngoài ra luận văn còn sử dụng một số tài liệu chính từ các kết quả khảo sát, bài viết trên sách, báo và tạp chí đặc biệt là các nghiên cứu trước đây có liên quan đến vấn đề nghiên cứu luận văn đề cập tới

Phương pháp xã hội học lịch sử được sử dụng trong nghiên cứu quá trình hình thành, vận động và phát triển của Mễ Trì từ trước tới nay, đặt nghiên cứu gắn với hoàn cảnh, điều kiện lịch sử cụ thể Phương pháp lôgíc được thể hiện xuyên suốt quá trình nghiên cứu, chi phối đến lựa chọn nội dung, kết cấu tổng quan cũng như xử lý từng vấn đề cụ thể của đối tượng nghiên cứu để rút ra bản chất, hiện tượng và các quy

luật hình thành và phát triển của đô thị hóa

Phương pháp điều tra Xã hội học được vận dụng với ba hình thức chủ yếu trong quá trình nghiên cứu luận văn là phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm và điều tra

bằng bảng hỏi Điều tra bảng hỏi được tiến hành gắn liền với thiết kế phiếu trưng cầu

ý kiến bao gồm hệ thống các câu hỏi mang tính giả thuyết theo phương án phù hợp

với mục tiêu nghiên cứu Quy mô, mẫu khảo sát cũng phải đảm bảo tính đại diện, hợp lýcủa đối tượng nghiên cứu Trong xử lý kết quả điều tra, nghiên cứu sẽ nhờ sự

hỗ trợ tối đa của phần mềm chuyên dụng, đặc biệt là chương trình thống kê kinh tế-xã hội SPSS

Phương pháp quan sát, nhằm quan sát cách thức sinh hoạt của người dân tại

Mễ Trì trong một thời gian nhất định, nhằm tìm hiểu về thói quen sinh hoạt, sự thích nghi lối sống đô thị trong cách xây dựng nhà ở, cách chi tiêu sinh hoạt, sử dụng các dịch vụ, thời gian nhàn rỗi, quan hệ gia đình, cộng đồng cũng như các sinh hoạt tập thể Qua quan sát thực tế kết hợp với phỏng vấn nhanh người dân, tác giả phần nào đánh giá được những tác động của đô thị hóa đối với đời sống kinh tế-xã hội của người dân hiện nay, qua đó có thêm cơ sở cho những phân tích, đánh giá phục vụ nghiên cứu

Chúng tôi luôn ý thức được rằng mỗi phương pháp và kỹ thuật được sử dụng cần phải phù hợp với từng nội dung nghiên cứu cụ thể và phải được đặt trong các mối quan hệ tổng thể để có thể nhìn nhận một cách khách quan, toàn diện toàn bộ quá trình hình thành, biến đổi, các mối quan hệ, các chiều tác động của đô thị hóa đối với đời sống kinh tế-xã hội của người dân vùng ven đô hiện nay Đến đây phương pháp nghiên cứu liên ngành được sử dụng như một phương pháp chủ công trong quá trình nghiên cứu của luận văn

Thông tin về mẫu khảo sát

Cơ cấu mẫu khảo sát của luận văn được lựa chọn trên cơ sở: giới tính, trình độ

Bảng 1.1 Thông tin cấu mẫu khảo sát ở xã Mễ Trì

Cơ cấu tuổi

Phỏng vấn sâu, ở mỗi thôn chúng tôi cũng thực hiện 5 cuộc phỏng vấn sâu Đối tượng phỏng vấn sâu là: Đại diện chính quyền xã; Đại diện chính quyền 3 thôn; Đại diện nhóm mất đất hoặc chuyển hẳn sang nghề phi nông nghiệp của 3 thôn Tổng cộng là 15 cuộc phỏng vấn sâu

6

5 Khung ly ́ thuyết nghiên cƣ́u

6 Đóng góp của luận văn

Có thể góp phần cung cấp thông tin, bổ sung nguồn tư liệu cho nghiên cứu về vấn đề đô thị hóa vùng ven đô hiện nay

Qua nghiên cứu này, tác giả luận văn mong muốn giúp người đọc có cái nhìn

toàn diện về thực trạng và những yếu tố tác động của quá trình đô thị hóa đến đời

sống kinh tế-xã hội của người dân vùng ven đô hiện nay, qua trường hợp nghiên cứu

xã Mễ Trì-Từ Liêm-Hà Nội Giúp các nhà hoạch định chính sách, quy hoạch đô thị

có thêm tài liệu tham khảo về thực trạng đô thị hóa và phát triển ở khu vực vùng ven

đô hiện nay Qua đó có hướng phát triển hài hòa và bền vững khu vực này

Qua nghiên cứu, tác giả luận văn đề xuất một số hướng nghiên cứu về lĩnh vực này trong giai đoạn tiếp theo làm tài liệu tham khảo cho các nhà nghiên cứu quan tâm đến vấn đề này

7 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn tập trung vào ba chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp tiếp cận nghiên cứu đô thị

hóa và những vấn đề kinh tế-xã hội vùng ven đô

Chương 2: Đô thị hóa vùng ven đô Hà Nội: trường hợp nghiên cứu xã Mễ Trì,

huyện Từ Liêm

Chương 3: Tác động của đô thị hóa đến sự biến đổi kinh tế-xã hội xã Mễ Trì,

huyện Từ Liêm hiện nay

Đô thi ̣ hóa vùng ven đô HN

TTCN- TMDV

NN-Tác động đến đời sống kinh tế người dân

Dân

số, lao động, viê ̣c làm

Giáo dục,

Y tế

Văn hóa, lối sống

Tệ nạn

xã hội

Chính sách phát triển đô thị

Môi

trường

117

TÀI LIỆU THAM KHẢO

A Tài liệu tiếng Việt

[1] Chung Á, Nguyễn Đình Tấn (chủ biên; 1996), Nghiên cứu xã hội học, NXB

Chính trị Quốc gia, Hà Nội

[2] Đặng Nguyên Anh, Phân bố dân số, đô thị hóa và di cư ở Việt Nam: thấy gì

qua cuộc tổng điều tra dân số và nhà ở năm 1999, Tạp chí Kinh tế châu

Á-Thái Bình Dương, Số 6, 2001

[3] Nguyễn Văn Áng, Lê Du Phong, Hoàng Văn Hoa (chủ biên; 2002), Ảnh

hưởng của đô thị hóa tới nông thôn ngoại thành Hà Nội, thực trạng và giải pháp, NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội

[4] André Donzel, Đô thị hóa vùng ven và nhà ở tại Pháp: Những thách thức

về môi trường và xã hội, Kỷ yếu Hội thảo Quốc tế: Các xu hướng đô thị hóa

và đô thị hóa vùng ven ở Đông Nam Á, Tp Hồ Chí Minh, 2008, tr 41-59

[5] Anne Koperdraat & Hans Schenk (2000), Cuộc sống của cư dân “khu phố

Pháp” ở Hà Nội trong giai đoạn chuyển đổi In trong: Trịnh Duy Luân &

Hans Schenk, Nơi ở và cuộc sống của cư dân Hà Nội NXB Văn hoá thông

[8] Bourne.L.S (1990), Sự biến đổi của vùng ngoại ô được thể hiện rõ nét qua

các số liệu khảo sát tại Mỹ, Nghiên cứu khoa học

[9] Christian Taillard, Từ đô thị hóa tuyến tính ở vùng ven đến siêu đô thị đa

trung tâm với các khu đô thị mới, trường hợp thành phố Đà Nẵng, Việt Nam Kỷ yếu Hội thảo Quốc tế: Các xu hướng đô thị hóa và đô thị hóa vùng ven ở Đông Nam Á, Tp Hồ Chí Minh, 2008, tr 1-20

[10] David Popenoe (1991), Đời sống đô thị và sự biến đổi Tạp chí Xã hội học,

số 3, tr.82-87

[11] Bộ Xây dựng (2002), Phân loại và phân cấp quản lý đô thị, NXB Xây

dựng, Hà Nội

118

[12] Cục Lưu trữ Nhà nước (2000), Lịch sử Hà Nội qua tài liệu lưu trữ (địa giới

hành chính Hà Nội từ 1873-1954), NXB Văn hoá thông tin, Hà Nội

[13] Cục Thống kê và Sở văn hoá thông tin Hà Nội (1984), Thủ đô 30 năm xây

dựng và bảo vệ chế độ XHCN, NXB Hà Nội

[14] Cục Thống kê Hà Nội, Niên giám Thống kê Hà Nội năm 1990, 1996, 2003,

2005, 2007, 2008, 2009, NXB Hà Nội

[15] Võ Kim Cương, Đô thị hóa tự phát vùng ven-Thách thức lớn đối với mục

tiêu phát triển bền vững TP Hồ Chí Minh, Kỷ yếu Hội thảo Quốc tế: Các

xu hướng đô thị hóa và đô thị hóa vùng ven ở Đông Nam Á, Tp Hồ Chí

Minh, 2008

[16] Võ Kim Cương (2000), Chính sách đô thị, NXB Xây dựng, Hà Nội

[17] Võ Kim Cương (2004), Quản lý đô thị thời kỳ chuyển đổi, NXB Xây dựng,

Hà Nội

[18] Phạm Hùng Cường (LATS; 2001), Chuyển đổi cấu trúc làng xã vùng ven

đô thị lớn Đồng bằng sông Hồng thành các đơn vị ở trong quá trình đô thị hoá, Đại học Xây dựng, Hà Nội

[19] Phạm Hùng Cường (2005), Đặc điểm của quá trình đô thị hoá tại Việt Nam

(qua thực tiễn ở vùng ven đô Hà Nội) In trong: Đô thị hoá và vấn đề giảm nghèo ở Tp Hồ Chí Minh lý luận và thực tiễn, NXB Khoa học xã hội, Hà

Nội

[20] Nguyễn Thế Cường, Những vấn đề xã hội-môi trường của vùng ven Tp Hồ

Chí Minh-Thách thức đối với chính sách công, Kỷ yếu Hội thảo Quốc tế: Các xu hướng đô thị hóa và đô thị hóa vùng ven ở Đông Nam Á, Tp Hồ Chí

Minh, 2008

[21] Vương Cường (chủ nhiệm đề tài; 1997), Những vấn đề kinh tế xã hội nảy

sinh trong quá trình đô thị hóa vùng ven đô ở nước ta, Học viện CTQG Hồ

Chí Minh, 143tr

[22] Nguyễn Ngọc Châu (2001), Quản lý đô thị, NXB Xây dựng, Hà Nội

[23] Nguyễn Văn Chính (2000), Di dân nội địa ở Việt Nam: Những khuôn mẫu

đang thay đổi và các chiến lược sinh tồn, In trong: Khoa Lịch sử: Một chặng đường nghiên cứu khoa học NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, tr

175-200

119

[24] Nguyễn Văn Chính, Di dân, đô thị hoá và đói nghèo đô thị (Nghiên cứu

trường hợp một xóm liều ở Hà Nội), Kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc tế về

di dân, Tp Hồ Chí Minh, 2008

[25] Nguyễn Văn Chính, Biến đổi kinh tế-xã hội và vấn đề di chuyển lao động

nông thôn-đô thị ở miền Bắc Việt Nam, Tạp chí Xã hội học, Số 2, 1997, tr

25-38

[26] Trần Ngọc Chính, Nâng cao năng lực quản lý của chính quyền đô thị, Tạp

chí Kiến trúc Việt Nam, Số 3, 2007

[27] Hoàng Văn Chức (chủ nhiệm đề tài; 2003), Một số giải pháp nhằm tăng

cường quản lý di dân, Học viện Hành chính Quốc gia, Hà Nội, 127 tr

[28] Tô Xuân Dân, Vũ Trọng Lâm (2003), Cơ chế chính sách đặc thù phát triển

Thủ đô Hà Nội một số định hướng cơ bản, NXB Khoa học kỹ thuật, Hà

Nội

[29] Trương Minh Dục, Phát huy vai trò nhân dân trong xây dựng và quản lý đô

thị qua kinh nghiệm thực tiễn ở thành phố Đà Nẵng, in trong: Tiểu ban 10:

Đô thị và đô thị hóa, Tuyển tâ ̣p Kỷ yếu Hô ̣i thảo quốc tế Viê ̣t Nam ho ̣c lần thứ III, Hà Nội, 2008

[30] Nguyễn Đăng Dung, Chính quyền địa phương và các mô hình của nó, Kỷ

yếu hô ̣i thảo khoa học: Phương pháp luận và cách tiếp cận xây dựng mô

hình tổ chức và quản lý Nhà nước đặc thù các đô thị trực thuộc Trung ương nước ta hiện nay, Hà Nội, 2008

[31] Khánh Duy, Sức ép tăng dân số cơ học ở Hà Nội, Tạp chí Xưa và Nay, Số

41, 1997

[32] Phạm Đức Dương, Kiến trúc và đô thị hoá nông thôn vùng đồng bằng Bắc

Bộ, Tạp chí Kiến trúc Việt Nam, Số 4, 2006, tr 32-35

[33] Nguyễn Khắc Đạm (2000), Thành luỹ, phố phường và con người Hà Nội

trong lịch sử, NXB Văn hoá thông tin, Hà Nội

[34] Nguyễn Cao Đức, Quá trình đô thị hóa các đô thị lớn ở Việt Nam giai đoạn

1990-2000: thực trạng và giải pháp, Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế, Số 4,

2003

[35] Mạc Đường (2001), Vấn đề đói nghèo và vượt nghèo trong quá trình đô thị

hóa (trường hợp nghiên cứu 3 địa điểm dân cư của thành phố Hồ Chí